پیش درآمدی بر فرهنگ نامه اسرار و معارف حج - حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت - الصفحة ٣١ - ب مشخصههای دیگر مناسک حج

١. شعائر بودن مناسک حج
قرآن مجید پس از ذکر برخی از مناسک حج، مجموع آنها را شعائر الهی دانسته است: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تُحِلُّوا شَعائِرَ اللَّهِ وَ لَا الشَّهْرَ الْحَرامَ وَ لَا الْهَدْیَ وَ لَا الْقَلائِدَ وَ لَا آمِّینَ الْبَیْتَ الْحَرامَ؛@ شعائر پرچم اسلام و نمایانگر محتوا واهداف آن است.
٢. حضورافراد توانمند از نظر بدنی ومالی
چون حج بر مستطیع واجب است؛ وَ لِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَیْهِ سَبِیلًا.[١] هر ساله عده‌ای از متن جوامع اسلامی در مکه حضور به هم می‌رسانند و این ویژگی، نمایانگر بی نیازی و قدرت اقتصادی و مالی جامعه اسلامی است.
٣. حضور نیازمندان و فقیران در حج
گرچه حج بر افراد مستطیع واجب است؛ ولی هر جا که ثروت وجود داشته باشد، نیازمندان به جهت کار و تأمین معیشت به آنجا روی می‌آورند. از همین رو در احکام حج به آنها توجه شده و وجود آنان در نظر گرفته شده است: وَ أَطْعِمُوا الْبائِسَ الْفَقِیرَ[٢] و فَکُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْقانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ [٣] بر این اساس و به طور مکرر بر تأمین نیاز آنان تاکید شده است.
٤. ذکرالله بودن حج
از جمله اهداف مقدس مناسک حج، یاد خداوند است. البته این