معارف اسلامی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٣٢ - روشهاي محترمانهي برخورد با بيخوابي (٢)! - اشتیاقی محسن
روشهاي محترمانهي برخورد با بيخوابي (٢)!
اشتیاقی محسن
همانطور که در نوبت قبلي خدمت باسعادت شما عرض شد، بيخوابي خيلي بد است؛ حتي از بيپولي هم بدتر است. انسان- که به قول مولوي: گفتند يافت مينشود، جستهايم ما!- اگر ميلياردر هم باشد، چنانچه نتواند شب مثل بچهي آدم يک خواب خوب و منظم داشته باشد، پدرش درميآيد و صبح عليالطلوع يقه يا پاچهي اطرافيانش را ميگيرد، گرفتي! بنا داريم در اين نوبت به بقيهي روشهاي مفيد علمي، جهت مقابله با بيخوابي صاحبمرده اشاره کنيم.
١- قبل از خواب زياد فکر نکنيد: اصولاً زياد فکر کردن، کار دست آدم ميدهد که يکي از اين کارها، بيخوابي فوقالاشاره است. درست است که بنا بر روايات، يک ساعت تفکر معادل هفتاد سال عبادت است؛ ولي بايد توجه داشت که همين يک ساعت هم، بايد در وقت مناسب انجام شود، نه دقيقاً قبل از ورود به رختخواب. هر زماني که وقت فکر کردن نيست. بعضي وقتها بايد فقط عمل کرد؛ يعني به عبارتي بايد قبل از خواب، مختصري تحرک داشت تا هم شام نوشجان شده، در معدهي مبارک جابهجا شود و هر چيزي جاي خاص خودش را پيدا کند و هم اينکه جسم، آمادهي خوابي مفرح و طولاني شود. نقل است در قديم، به کسي که بيموقع، بيجا و بياندازه فکر ميکرد، ميگفتند: «زياد فکر نکن، فيلسوف ميشي!» نه اينکه فيلسوف بودن بد بوده باشد- که عليالقاعده در برخي ازمنه بوده است- خير! ولي در هر صورت- که بعضيها به بيني هم ميگويند در هر صورت!- هر سخن جايي و هر نکته، مکاني دارد. البته اينجورها هم نيست که ما بخواهيم ريشهي فکر کردن را بزنيمها، نه! ولي فکر داريم تا فکر... گاهي، هستند بعضيها که شبها قبل از خواب، مثلاً به دعواهاي روزانهيشان فکر ميکنند و قبل از عزيمت به بستر، مشغول نقشهکشي براي ملت ميشوند که چهطور در روزهاي بعد، جبران بدبياريها و دردسرهايشان را بکنند. اينجور افکار قبيح است و مايهي بيخوابي. بهتر است در اين مواقع، صاحب فکر برود تو فکر اينکه چهطور خلقالله را ببخشد و در جهت اصلاح امور برنامهريزي کند. گذشت کار بزرگان است. ببخشيد و راحت بخوابيد.
٢- از رختخواب، تنها براي خوابيدن استفاده کنيد، نه براي مطالعه، صرف غذا و يا تماشاي تلويزيون: خوب، اين توصيهي بسيار بهجايي است. از اسمش معلوم است ديگر. رختخواب، يعني لباس خواب! اينکه بعضيها در رختخواب همه جور کاري ميکنند الا خواب، بسيار دور از منطق است؛ البته، حساب آدمهاي بيمار و مريض جداست. آنها ميتوانند در رختخواب هر کار دلشان ميخواهد و عليالاصول، نميتوانند آن را خارج از محل موصوف انجام بدهند، ببرند توي رختخواب. مثلاً آنجا غذايشان را بخورند، نمازشان را پيش از قضا شدن بهطور نشسته يا ايستاده (مطابق تکليف) بهجا بياورند، کتاب بخوانند و يا جدول کلمات متقاطع يا سودوکو حل کنند. فقط خواهشي که دارم اين است که بالاغيرتاً آنجا هوس نويسندگي يا سرودن شعر به سرشان نزند که نتيجهاش- بلاتشبيه- ميشود مثل نوشتهجات اين حقير سراپا تقصير!
٣- ساعت کوک کنيد: ساعت خود را رأس يک ساعت تنظيم کرده و هر روز صبح سر يک ساعت بدون توجه به آنکه شب پيش چگونه خوابيدهايد، از خواب برخيزيد. حالا اينکه ساعت شماطهدار يا زنگدار داريد يا نه، به خودتان مربوط است؛ ولي بالأخره يک چيزي را کوک کنيد تا در زماني که قصد بيدار شدن داريد، بيدارتان کند، وگرنه خداي ناکرده ممکن است به سرنوشت اصحاب کهف دچار بشويد! خيليها بودهاند- و شايد الآن هم باشند- که يک شب- يا حتي نيمساعت!- خوابشان برده و بعداً مدعي شدهاند که يک چيزهايي اشتباه شده و سر آنها کلاه رفته است. کوک کردن ساعت، براي سر ساعت بيدار شدن، بسيار مهم است. اگر ساعت زنگولهدار نداشتيد، موبايلتان را کوک کنيد يا بسپريد که بيدارتان کنند. فقط يادتان بماند که آن را آفلاين کنيد تا نصفهشب، پيامک حذف يارانه برايتان نيايد که خوابتان را زهرمار ميکند اين پيامک بيموقع! خلاصه، يکجور مشکل ساعت و زنگ و غيره را حل کنيد. توصيهي اکيد شده است که ساعت يدک داشته باشيد تا به سرنوشت «پلنگ صورتي» در آن کارتون معروف خوابماندنش دچار نشويد.
٤- محيطي مناسب ايجاد کنيد: اگر اتاق خواب شما خيلي پرسروصدا و پرنور بود، کاري کنيد که خودش با زبان خوش، خاموشي پيشه کند! اگر هواي اتاق خوابتان خشک است، يک «دستگاه بخور» بخريد، تا ميتوانيد آب به نافش ببنديد و نفعش را ببريد؛ به اين ترتيب، رطوبت کافي براي اتاق ايجاد ميکنيد. متخصصان هواشناسي معتقدند که هواي خشک، باعث گيرپاچ کردن دستگاه تنفسي افراد حاضر در صحنه شده و شدت خروپف را افزايش ميدهد. ضمناً، مراقب باشيد دستگاه بخور را خيلي نزديک رختخوابتان نصب نکنيد که خداي ناکرده رطوبت و نم حاصل از فعاليت بيوقفهي آن، يک وقت به رختخواب شما نفوذ نکند و گلاب به رويتان باعث بدنامي و شرمندگي شود!
٥- بياموزيد که نگرانيها را از ذهنتان بزداييد: اگر از بيخوابي رنج ميبريد، ذهن خود را متمرکز به خاطرات خوشايند و دلپذير کرده و يا يک حادثهي خوشايند و فرحبخش را در ذهنتان تداعي کنيد. مثلاً قبل از خواب با رعايت فاصلهي اطمينان از اطرافيان حساس، بزنيد زير آواز و «پارسال با هم، دستهجمعي رفته بوديم زيارت» را بخوانيد! اگر هم از آن تصنيف خوشتان نميآيد، اشکالي ندارد. هرچه دوست داريد بخوانيد. فقط سعي کنيد چيزي که ميخوانيد، مثبت باشد. اگر اهل آواز نيستيد، يک چيزي بخوانيد تا دلتان آرام بگيرد. بيشتر ياد خدا کنيد که فرموده: «الا بذکرالله تطمئن القلوب.» همين ديگر. مثبت بينديشيد و کمتر به بدهکاريتان فکر کنيد. از قديم گفتند که بدهي مال مرد است! البته، اين مال قديم بود، الآن ديگر زن و مرد ندارد. بدهي آنقدر همهگير شده است که نميتوانيد احدالناسي را پيدا کنيد که بدهکار نباشد. حواس پنجگانهيتان را روي «حلقهي نفوذ»تان متمرکز کنيد و بيخيال «حلقهي نگراني»تان باشيد. وقتي که کاري از دستتان برنميآيد، چه فايدهاي دارد که خونتان را آلوده کنيد؟ خوب نکنيد ديگر! بر هيچ مسلماني پوشيده نيست که خون از نجاسات است!
٦- از ملحفه و لباس خواب با پارچهي نخ طبيعي استفاده کنيد: محققان معتقدند که: «ميدان الکترومغناطيسي که توسط سايش پارچههاي مصنوعي ايجاد ميشود، الگوي خواب شما را مختل ميکند. حداقل سه متر دورتر از وسايل برقي، همچون: تلويزيون، راديو، تلفن و پريزهاي برق بخوابيد.» البته، زياد هم به حرفهاي محققان توجه نکنيد. اين جوري که آنها ميگويند، يا بايد اتاق خوابتان به بزرگي زمين فوتبال باشد يا اينکه برويد تو برّ بيابون چادر بزنيد تا بتوانيد از اينجور چيزها فاصله بگيريد. بعضي وقتها نفس محققان از جاي گرم درميآيد. در اين وانفسا، اگر کل بازار را هم بگرديد، بعيد ميدانم که حتي يک گز پارچه با نخ طبيعي پيدا کنيد، چه برسد به ملحفه و لباس خواب! بهجاي اينکه زياد به حرف محققان توجه کنيد، توصيههاي مرا جديتر بگيريد. آنها بيرون گود ايستادهاند و سخنراني ميکنند. غافلاند از اينکه: «به عمل کار برآيد، به سخنراني(!) نيست»
٧- پيش از آنکه به رختخواب برويد، حمام کنيد: وان آب گرم، خيلي بيشتر از دوش گرفتن آرامشبخش است. آبگرم، درجهي حرارت بدن را افزايش داده و به خوابيدن شما کمک ميکند؛ اما از سوي ديگر، وقتي وان را از آب گرم پر ميکنيد، فکر قبض آب، برق و گاز آخر ماه هم باشيد که از قديم گفتهاند: «مرد آخربين مبارک بندهايست»! فلذا احوط اين است که زياد به فکر وان انفرادي نباشيد، اگرچه «وان» در لغت خودش به معني يکه و تنهاست! ضمناً از آنجا که توصيهي اکيد شده است در حمام مسواک نزنيد؛ بنابراين، سعي کنيد قبل از آغاز فرايند «جيش، دوش، لالا» و فراموش کردن کلمهي مسواک در اين بين، حتماً مسواک بزنيد تا نصفهشب از درد دندان ناشي از فعل و انفعالات باکتريهاي بيتربيت موجود روي ميناي دندان، برنخيزيد و خوابتان حرام نشود.
خب؛ اميدوارم که اين توصيهها به کارتان بيايد و مِنبعد، شبها خوب بخوابيد و خوابهاي رنگي ببينيد. شب خوش!