پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٣ - شورا از آرمان تا واقعيت

شورا; از آرمان تا واقعيت

با نگاهى گذرا به عملكرد چهارساله شوراها، مى‌توان به بخشى از علل كم رنگ شدن حضور كانديداها دسترسى پيدا كرد. تعدادى از شوراهاى اسلامى كه بيش از يكصد و سى‌هزار نماينده مستقيم مردم در آن حضور داشتند، در حل مشكلات اقتصادى، اجتماعى، فرهنگى و سياسى مردم ناموفق بودند. تجربه شوراها در تهران و غير تهران در دو موضوع مشترك بوده است: يكى، از اهداف برگزارى انتخابات شوراها سپردن امور و اختيارات غيرحكومتى از دولت‌به يك نهاد مدنى و عمومى و ديگرى تمركز زدايى با هدف تقويت اختيارات محلى در مقابل دولت مركزى بوده است. در اين جهت تجربه شوراها تجربه موفقى نبوده است. به اين سبب كه دولت، حاضر نيست از اختياراتى كه مستقيما به اعمال حاكميت‌بر مى‌گردد چشم پوشيده، شوراها را رقيب خود مى‌داند.
از سوى ديگر، عدم حضور نخبگان و فرهيختگان جامعه در دوره اول شوراها باعث‌شد كه شوراها از ارائه پيشنهادهاى لازم براى فعال‌سازى سازمان‌هاى دولتى و ارگان‌هاى انقلابى به شوراهاى بالادستى بى‌بهره بمانند.
همچنين شوراهاى كشور با وارد شدن به مناقشات سياسى و كسب وجهه سياسى عملا از تهيه طرح‌ها و پيشنهادهاى اصلاحى راهبرد اجتماعى و ارائه آن به شوراهاى مافوق جهت اطلاع و برنامه‌ريزى ناموفق بودند و به مرور زمان از كار ويژه خود دور ماندند.
نكته ديگر كه از اهميت ويژه برخوردار است، اين است كه در جريان شكل‌گيرى و حركت‌شوراها اين نهادها فراتر از دسته و جريان‌هاى سياسى نرفتند و در انحصار منافع گروه‌ها و اشخاص قرار گرفتند. اين مسئله آسيب جدى به روح شوراها وارد ساخت; زيرا شوراها برخاسته از متن جامعه بوده، به همه مردم يك محل يا منطقه تعلق دارند نه يك دسته و گروه خاص. در همين راستا عدم حضور احزاب و گروه‌هاى سياسى قوى و مردمى در صحنه شوراها، يكى از علت‌هاى مهم عدم شركت گسترده مردم در زمان ثبت نام از داوطلبان انتخابات شوراها مى‌باشد.
اما شوراها دست كم يك دستاورد مثبت از خود بر جا گذاشته‌اند و آن ورود حدود دويست هزار نفر به عرصه‌هاى مديريت عمران و مدنى در شهرها و روستاهاست كه گامى مهم در جهت كادرسازى مديريت ميانى كشور به شمار مى‌رود. از اين جهت‌شوراها را مى‌توان به عنوان پايگاهى براى آموزش مديران ميانى كشور دانست كه آنها را براى پذيرفتن مسئوليت‌هاى بالاتر آماده مى‌كند.
بدون شك، شوراها پس از يك دوره دستاورهاى مثبت و منفى، مى‌تواند بزرگ‌ترين تجربه دموكراسى به شمار آيد. اگر به تفكر تئورى معتقد باشيم و برخى ناكارآمدى‌ها را ناچيز بشماريم، آن وقت است كه آرمان و تجربه شوراها به واقعيتى عظيم تبديل خواهد شد.

اميد حاتمى