پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٦ - بايد با تصور غلط غرب از اسلام مقابله كرد - پرهیزگاری نیکو
بايد با تصور غلط غرب از اسلام مقابله كرد
پرهیزگاری نیکو
آليسا گبى - مورخ فرهنگى و متخصص تاريخ اسلام در قرون وسطى - داراى مدرك دكتراى ادبيات كلاسيك فارسى و تمدن اسلامى از دپارتمان "زبانها و تمدنهاى خاور نزديك" دانشگاه شيكاگو است، كه آثار و پژوهشهايش درباره دنياى فارسى زبان در قرون وسطى و اوايل دوران مدرن، در محافل آكادميك، به ويژه در دو رشته تاريخ و ادبيات، اعتبار زيادى كسب كرده است. آثار پژوهشى او بيشتر حاصل دورانى است كه در ايران و هند گذرانده است؛ چرا كه او در سال ٢٠٠٣ نيز براى تكميل تحصيلات دانشگاهىاش در حوزه مطالعات ايرانى به ايران سفر كرده بود و در سال ٢٠٠٦ نيز مدت نه ماه از سال را براى مطالعات اش در هند صرف كرده است. عنوان پاياننامه دكتراى گبى، "زبان بردبارى: اميرخسرو دهلوى و گسترش فرهنگ هندوايرانى" بوده كه در سال ٢٠٠٧ از سوى بنياد مطالعات ايرانى به عنوان بهترين پاياننامه دكترى با موضوع مطالعات ايرانى شناخته شد. او از سال ٢٠٠٨ پژوهشى را درباره "پدران و دختران مشهور در اسلام" در دپارتمان "زبانها و تمدنهاى خاور نزديك" دانشگاه واشنگتن آغاز و در عين حال، تعدادى از اشعار اميرخسرو دهلوى را از زبان فارسى به انگليسى ترجمه كرده است. گبى تاكنون در همايشهاى متعددى در سراسر جهان سخنرانى كرده، كه از آن جمله است، سخنرانى با موضوع: "توصيف دختران در شاهنامه فردوسى" در هشتمين دوسالانه مطالعات ايرانى، كاليفرنيا، لسآنجلس، ٢٨ الى ٣٠ مه ٢٠١٠؛ سخنرانى با موضوع: "سلطان شمسالدين التتمش هندى و دخترش راضيه" در همايش سالانه انجمن مطالعات خاور ميانه، بوستون، ٢١ الى ٢٤ نوامبر ٢٠٠٩؛ سخنرانى با موضوع: "بهرام گور و آرمانهاى هنديان براى پادشاهى" در دومين همايش بزرگداشت شاهنامه، ليدن، هلند، ٨ الى ١٠ ژانويه ٢٠٠٩؛ سخنرانى با موضوع: "ترك و هندو در نُه سپهر اميرخسرو دهلوى" در سى و هفتمين همايش سالانه با موضوع "جنوب آسيا"، مديسون، ويسكونسين، ١٦ الى ١٩ اكتبر ٢٠٠٨؛ سخنرانى با موضوع: "روايت اميرخسرو دهلوى از بهرام گور" در هفتمين دوسالانه مطالعات ايرانى، تورنتو، كانادا، ٣١ ژوئيه الى ٣ اوت ٢٠٠٨؛ كنفرانس به زبان فارسى با موضوع: "نه ماه در دهلى نو" در مركز زبان فارسى دانشگاه شيكاگو، آوريل ٢٠٠٧؛ سخنرانى با موضوع: "ديباچه ديوان قره الكمال اميرخسرو دهلوى" در سمينار بينالمللى "اميرخسرو دهلوى: نمايانگر پيوندهاىفرهنگى محكم هند با افغانستان، آسياى ميانه و ايران"، جامعه ملى اسلاميه، دهلى نو، هندوستان، مارس ٢٠٠٦؛ كنفرانس با موضوع: "ايده خانه، در فيلم زير پوست شهر" در برنامه پخش مجموعه فيلمهاى ايرانى دانشگاه شيكاگو، مارس ٢٠٠٥ و دهها كنفرانس ديگر.
كتاب او با عنوان "بردبارى در اسلام: اميرخسرو و پلوراليسم" از پنجم ژوئيه ٢٠١٠ (١٤ تير ماه ١٣٨٩) به بازار كتاب مىآيد. اين كتاب در مجموعه "مطالعات ايرانى" انتشارات راتلج جاى گرفته است.
بردبارى در اسلام:
اگرچه امروزه كلماتى همچون بردبارى و مانند آن از مفاهيمى به شمار مىآيد كه اغلب با روشنفكران غربى پيوند خورده است، اما ريشههاى اين ايدئولوژىها به جوامعى بازمىگردد كه نه غربى بودهاند و نه مدرن؛ بلكه جوامعى بودهاند كه سالها پيش از دوران مدرنيته تحت قوانين اسلامى مىزيستهاند.
كتاب "بردبارى در اسلام: امير خسرو و پلوراليسم" با بررسى آثار اميرخسرو دهلوى، شاعر، مورخ و موسيقىدان پارسىگوى هندى، چگونگى گسترش بردبارى اسلامى را در جنوب آسيا نشان مىدهد. اين كتاب در عين حال آشكار مىسازد كه اسلام چطور فرهنگ بردبارى را كه خاص اين دين مبين است، گسترش داده است.
كتاب گبى در مقابله با تصورات غلطى كه در غرب درباره اسلام، به عنوان دينى كه فى نفسه با ناشكيبايى گره خورده است، وجود دارد، سعى مىكند تا درك بهترى از اسلام را براى خوانندگانش ايجاد كند و نيز نشان دهد كه اصولاً پلوراليسم چگونه در جوامع مسلمان به وجود آمده و گسترش يافته است.
اميرخسرو دهلوى كه در ايمان و در عمل يك مسلمان به معناى واقعى كلمه بوده است، با هندوها مهربان بوده و از تصاوير بومى در اشعارش بهره بسيار مىبرده است. به همين دليل، او را مىتوان به عنوان نمونهاى ايدهآل براى نشان دادن موضوع فوق معرفى كرد.
آليسا گبى در كتاب خود با اشاره به موارد نژادى و مذهبى در اوايل قرون وسطى، اثبات مىكند كه فرهنگ بردبارى در دوران ماقبل مدرنيته ريشه داشته است. او با اشاره به چگونگى گسترش فرهنگ اسلامى ميان فارسىزبانان و تحول عميقى كه اين فرهنگ در جنوب آسيا در قرون وسطى به وجود آورد، به هدف خود براى اثبات سابقه پلوراليسم در دوران ماقبل مدرنيته دست مىيابد.
انتشارات راتلج، كتاب ١٦٠ صفحهاى "بردبارى در اسلام: امير خسرو و پلوراليسم" را براى اسلامپژوهان و دانشجويان رشته اسلام در جنوب آسيا، بردبارى مذهبى و ادبيات فارسى كتابى جذاب معرفى مىكند.
بخشى از مقدمه كتاب
فكر مىكنيد كه چرا اين كتاب درباره اميرخسرو دهلوى، شاعر، مورخ، موسيقىدان و عارف بزرگ هندى در قرون وسطى است؟ جوابهاى زيادى براى اين سؤال وجود دارد، اما مهمترين آنها اين است: اميرخسرو، چهره برجستهاى در جنوب آسيا بوده كه واقعاً بايد در غرب نيز بيش از اينها شناخته شود، به ويژه بايد بدانيم كه او در ترويج چيزى كه من در اين كتاب نامش را "زبان بردبارى" گذاشتهام، چه نقش به سزايى داشته است.
خسرو كه به سال ١٢٥٣ ميلادى در قريه پتيالى واقع در شمال هند متولد شد، دانسته يا نادانسته در هفتاد و دو سال زندگى خود براى متحد كردن مردم و مرتبط ساختن مفاهيمى كه به طور معمول جدا از هم بودند، تلاش كرد. او با اين عملكرد و علاقهاش به سالم نگهداشتن شرايط، توانست تجسم واقعى رفتارى باشد كه به واسطه آن فرهنگ پلوراليسم و بردبارى گسترش يافته است.
نكته مهم ديگر در رابطه با اميرخسرو دهلوى، سبك بسيار خاص نگارش اوست؛ گويى كه با كلامش نيز سعى دارد تا فواصل جغرافيايى، زمانى و فرهنگى ميان خود و خوانندگانش را در هم شكند. بنابراين، جاى شگفتى نيست كه خسرو هنوز در پاكستان و هند ستايش مىشود.
باور من بر اين است كه اگر غربيان فرصت بهتر شناختن اميرخسرو را داشته باشند، به همان اندازه شرقيان او را ستايش خواهند كرد.
بنابراين، يك دليل براى نوشتن اين كتاب، معرفى اميرخسرو دهلوى و عقايدش به گستره وسيعترى از مخاطبين بوده است؛ شاعرى كه با وجود مطالعات مهمى كه پيش از اين درباره او صورت گرفته، اما همچنان در غرب ناشناخته باقى مانده است. در عين حال، فكر مىكنم اگر كسى واقعاً به مطالعه بردبارى در جوامع اسلامى علاقمند باشد، اين كتاب حتماً برايش مفيد واقع خواهد شد، به ويژه اين كه قوياً معتقدم كه هماكنون به آثارى نياز داريم كه به ما در مقابله با تصاوير غلطى كه از اسلام در غرب نمايش داده مىشود و اصلاح اين كليشهها كمك كند.
پدران و دختران مشهور در اسلام
پژوهش اخير آليسا گبى حول موضوع "پدران و دختران مشهور در اسلام" بوده است، كه بخشى از آن را در ميزگردىبا همين عنوان در چهل و سومين همايش سالانه انجمن "مطالعات خاور ميانه" آمريكاى شمالى كه ٢١ الى٢٤ نوامبر ٢٠٠٩ در بوستون برگزار شد و بيش از ٢٠٠٠ متخصص در آن حضور به هم رساندند، ارائه داد.
در اين ميزگرد، مقالاتى با عناوين "ام ابيها - فاطمه زهرا (س) به عنوان مادر رسالت و امامت"، "خليفه العزيز و دخترش ست المُلك"، "سلطان شمسالدين التتمش هندى و دخترش راضيه" (از سوى آليسا گبى) و "ميراث معنوى و پادشاهى "جهان عرب بگُم" در هندوستان تحت حكومت مغولان در قرن هفدهم" ارائه شد. آنچه در اين مقالات، جذاب به نظر مىرسيد، روايتهاى شگفتانگيزى از مديريت زنان در اسلام بود، كه با ارائه نمونههاى مهم آن، اين بخش را بيش از هر بخش ديگرى براى شركتكنندگان همايش شنيدنى كرد.
منابع:
وبسايت آليسا گبى.
وبسايت انتشارات راتلج.
وبسايت آمازون.
وبسايت Gulf News.