پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٢ - مسئوليت ابزار آب و نان نيست - صبوری ضیاء الدین
مسئوليت ابزار آب و نان نيست
صبوری ضیاء الدین
رهبر معظم انقلاب در سفر اخير خود به استان اصفهان و شهر كاشان نكاتي مبني بر اين كه «مسئولان از ورود به مسايل اقتصادي پرهيز كنند و اين كه براي يك روز هم نميشود از مردم غافل شد و بايد به فكر مردم بود» بيان فرمودند. اين گفتار ترجماني امروزي از تفكر ديني است كه مسئولان را مورد خطاب قرار ميدهد.
واقعيت اين است كه نظام سياسي اسلام بر محوريت رضايت و رضامندي مردم از حاكمان و شيوههاي حكومتي در امر توجه به امور و معيشت مردم بنا شده، و اين نظام مبتني بر اصول و فراميني است كه «مردم» را در اولويت قرار ميدهد. بر اين اساس هر مسئول و هر مقامي كه بخواهد از جايگاه و موقعيت خود سوء استفاده بكند، در حقيقت مرتكب خيانت به مردم و كشور خود شده است.
اميرالمؤمنين(ع) در نامهاي به «اشعث بن قيس» فرماندار آذربايجان مينويسد:
«و انَّ عَمَلَكَ لَيْسَ لَكَ بعطَعْمَةٍ و لكنّهُ في عنقكَ أمانة، و أنت مُستَرعيً لِمَن فوقك ليسَ لك أن تَفْتاتَ في رعيّةٍ و لا تُخاطِرَ الاّبوثيقةٍ و في يديك مال من مال الله عزوجلّ ـ و أنتَ من خزّانه حتّي تُسَلّمَهُ إليّ و لَعَلّي أن لا أكون شرّ ولايتك لَك والسلام».
فرمانداري براي تو وسيلهي آب و نان نيست، بلكه امانتي است در گردنت. تو نيز بايد مطيع مافوق باشي. دربارهي رعيت حق نداري استبداد به خرج دهي! در مورد بيت المال به هيچ كاري جز با احتياط و اطمينان اقدام مكن! اموال خدا در اختيار توست و تو يكي از خزانه داران او هستي كه بايد آن را به دست من بسپاري و اميد است من رييس بدي براي تو نباشم و السلام.»
متأسفانه در دو دههي اخير ـ و در شرايط موجود ـ مردم احساس ديگري نسبت به امانتداري برخي مسئولان دارند و احساس ميشود آن اعتمادي كه شيرازهي ارتباط مردم و مسئولان را تشكيل ميدهد چنان كه بايد و شايد در جامعه وجود ندارد و اين به دليل آن است كه در شرايط موجود بعضا در بين مسئولان ديده شده است كه آلوده به مسايل اقتصادي شده، يا به عبارتي رفاهزدگي به زندگي آنان راه يافته و اين امر موجب آن شده است كه نزديكان و خويشاوندان آنان با استفاده از رانتي كه از آن برخوردار هستند به سوء استفاده از امكانات و موقعيتهاي موجود روي آورند.
معضل رفاهزدگي برخي از مسئولان تبعات ناخوشايندي براي جامعه داشته و مهمترين آن «غفلت از مردم» است كه بالقوه قادر است تاروپود جامعهي اسلامي را از هم بگسلد.
يكي ديگر از پيامدهاي بارز رفاهزدگي، وابستگي روحي ـ رواني به كشورهاي پيشرفته است. علائم وظواهري از اين پديدهي ناميمون، به ويژه در فرايند توسعه و دورهي بازسازي پس از جنگ به چشم ميخورد.
پيامد ديگر رفاهطلبي، فاصلهي طبقاتي و پولهاي بادآورده و پديدهي آقازادهها و... بوده است.
روند اقتصادي شدن مسئولان ايران، به لحاظ عدم نظارتِ لازم مناسب است. در كشورهاي توسعه يافته نظارت قاطع و برخورد جدي با سوء استفاده مسئولان مبناست ومحوريت قانون، بر رابطهي اقتصادي مسئولان و موقعيتهاي آنان حكم فرماست. برخورد شديد پارلمان آلمان در سال گذشته با وزير راه و ترابري اين كشور كه استخر خانهي خود را با استفاده از امكانات دولتي رنگ كرده بود و در نهايت به استيضاح و بركناري وي منجر شد، نمونهاي از اين مدعا است؛ اما در جمهوري اسلامي از آنجا كه مسئوليتها خاستگاهي اسلامي داشته و از نهال حكومت اسلامي متفرع گشته است، رنگ و نشانهي تقدس برخود گرفته و اكثر مردم با ديدهي تقدس به مسئوليتها و مسئولان نگريستهاند و همين نگرش و عوامل ديگر باعث ضعف ابزارهاي عام نظارت شده است. اما بايد دريافت كه اعتماد با تكيه بر دين گرچه يك فرصت است، اما در صورت ضعف و ناكارآمدي ابزارهاي نظارتي، در نهايت به تغيير نگرش مسئولان نظام اسلامي منتهي خواهد شد و مردم را از مسئولان نااميد خواهد كرد.