پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٥ - مهمترين تحولات سياسى ايران و جهان - ارکان مائده
مهمترين تحولات سياسى ايران و جهان
ارکان مائده
ارسال اولين محموله سوخت هستهاى از طرف روسيه به ايران، ادامه مذاكرات گروه ٥+١ براى تصويب قطعنامه سوم شوراى امنيت عليه تهران، لغو وضعيت فوق العاده در پاكستان، رفت و آمدهاى ديپلماتيك در افغانستان، اجلاسيه پاريس و ٧ ميليارد كمك مالى به فلسطين، ترور فرانسوا الحاج مرد شماره دو ارتش لبنان، واگذارى امنيت بصره به مقامات عراقى، سفر كاندوليزارايس به كركوك، تمديد حضور نيروهاى بين المللى به مدت يكسال در عراق از سوى شوراى امنيت، حمله نيروهاى ارتش تركيه به كارگران كردستان تركيه در شمال عراق، نشست ٢٧ عضو اتحاديه اروپا در ليسبون، اجلاسيه سران اتحاديه اروپا و افريقا در پايتخت پرتغال و كنفرانس بالى در اندونزى از مهمترين تحولات سياسى ايران و جهان در دو هفته اخير مىباشد.
١. تحولات سياسى ايران
اولين محموله سوخت هستهاى نيروگاه بوشهر از كشور روسيه وارد ايران شد. سرانجام بعد از قول و قرارهاى مقامات روسيه، سوخت هستهاى نيروگاه بوشهر روز يكشنبه ٢٥ آذر ١٦ دسامبر وارد ايران شد. »غلامحسين آقازاده« معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان انرژى اتمى روز دوشنبه ١٧ دسامبر اعلام كرد كه روسيه ارسال سوخت هستهاى براى نيروگاه بوشهر را آغاز كرده است. در همين حال مقامات روسيه اظهار داشتند كه اولين محموله سوخت اتمى به نيروگاه بوشهر تحويل داده است. نيروگاه بوشهر سال آينده وارد مدار شبكه برق كشور خواهد شد.
براى بارگيرى سوخت به نيروگاه بوشهر قرار است ١٦٣ كپسول اصلى و ١٧ كپسول ذخيره سوخت هستهاى حاوى اورانيوم غنى سازى شده ٢٣٥ به ايران ارسال گردد. بنابر اعلام شركت »اتم استروى اكسپرت« روسيه (پيمان كار روسى نيروگاه) اين سوخت به مدت دو ماه به ايران تحويل داده خواهد شد.
روسها بعد از اينكه شش بار تعهداتشان را در رابطه با ارسال سوخت هستهاى زير پا گذاشتند و عدم ارسال سوخت را دلايل فنى و مالى ذكر مىكردند، بالاخره با توافق اين كشور و ايران، سوخت هستهاى نيروگاه بوشهر را ارسال كردند.
لازم به ذكر است بر اساس »موافقتنامه گورچرنو مردين« در سال (١٩٩٦م) دو كشور روسيه و امريكا توافق كردند كه از ادامه همكارى هستهاى روسيه و ايران در ساخت نيروگاه بوشهر و تحويل سوخت جلوگيرى شود. پس از به قدرت رسيدن ولاديمير پوتين رئيس جمهور روسيه اين توافقنامه به كنار گذاشته شد و مبحث همكارى با ايران جدى شد. اين سوخت كه ١/٥ سال پيش توسط كارخانه روسى توليد شده بود به دلايلى فنى و سياسى به ايران تحويل داده نشد، تا اينكه بين ايران و روسيه توافقاتى صورت گرفت. سوخت هستهاى نيروگاه بوشهر طى برنامهاى به ايران ارسال خواهد شد و پس ماندههاى سوخت براى انباشت به روسيه بازگردانده مىشود.
مقامات غربى معتقدند كه تحويل سوخت به ايران شرايط جديدى را فراهم آورده است، مبنى بر اينكه سوخت هستهاى مورد نياز ايران از طرف روسيه بر طرف شده است؛ لذا غنى سازى اورانيوم در ايران بايد متوقف گردد.
در همين راستا مقامات امريكا اظهار داشتهاند كه با ارسال سوخت از جانب روسيه، ايران ديگر نيازى به غنى سازى اورانيوم در داخل كشورش را ندارد. خبرگزارى رويترز هم اعلام كرد. ارسال اين محموله را شرايط كيفى جديدى ايجاد كرده كه مىتواند به تهران اجازه تعليق برنامه غنى سازى اورانيوم را بدهد، زيرا روسيه همه نيازهاى سوخت هستهاى نيروگاه بوشهر را فراهم كرده است. در همين رابطه، بعضى ازتحليل گران سياسى غربى معتقدند كه با ارسال اين سوخت به ايران فشارهاى جامعه جهانى به تهران كمتر خواهد شد، چون با اين اقدام روسيه سوخت هستهاى مورد نياز نيروگاه بوشهر تأمين شده و غنى سازى در ايران ديگر توجيه منطقى ندارد. ولى عدهاى ديگر از تحليل گران معتقدند، با ارسال سوخت به ايران فشارهاى جامعه جهانى عليه تهران بيشتر مىشود، به اين دليل كه اكنون ايران سوخت هستهاى مورد نيازش را دارد و ديگر نيازى به غنى سازى اورانيوم نيست، لذا اين شرايط جديد باعث مىشود كه فشارهاى جانبى به ايران براى تعليق اورانيوم بيشتر شود.
ادامه مذاكرات ٥+١ براى تصويب قطعنامه سوم عليه تهران: به دنبال انتشار پيش نويس قطعنامه جديد شوراى امنيت عليه ايران، وزراى امور خارجه گروه ٥+١ (امريكا، روسيه، فرانسه، انگليس، چين و آلمان) از طريق ويدئوكنفرانس نشستى را برگزار كردند تا درباره محتوى و اصول قطعنامه سوم كه دور جديدى از تحريمها را عليه تهران شامل مىشود، بحث كنند. يك هفته قبل از اين نشست تلفنى، نمايندگان ٥+١ اعلام كرده بودند كه در تلاشند تا قبل از آغاز كريسمس قطعنامهاى در شوراى امنيت عليه ايران به تصويب برساند.
در آخرين نشست ويدئو كنفرانس (٥+١) كه به مدت ١/٥ ساعت به طول انجاميد، توافقى حاصل نشد. در همين رابطه »شان مك كورمك« سخنگوى وزارت امور خارجه امريكا گفت: اگر چه اين گفت و گوى تلفنى سازنده بود، اما هنوز نتوانستهايم در باره محتواى قطعنامه سوم به نتيجهاى برسيم. مك كورمك ابراز داشت، آنچه درباره اين مسئله بسيار جالب است، اين بود كه ما درباره اينكه آيا قرار است، قطعنامهاى باشد يا خير صحبت نمىكنيم، بلكه درباره عناصر قطعنامه جديد شوراى امنيت بحث مىكنيم. لازم به ذكر است تا كنون اعضاى دائم شوراى امنيت سازمان ملل و آلمان دو قطعنامه عليه ايران به تصويب رساندهاند و قطعنامه سوم كه دور جديدى از تحريم را عليه تهران دارد، در دستور كار اين شورا قرار گرفته است. اين در حالى است كه گزارش نهادهاى اطلاعاتى امريكا مبنى بر توقف ساخت سلاح هستهاى در ايران در سال ٢٠٠٣ م از فشارهاى شوراى امنيت عليه تهران كم نكرده و گروه ٥+١ خصوصاً فرانسه و انگليس خواهان ادامه فشار بر تهران هستند. در همين راستا روزنامه تايمز با اشاره به نشست سه شنبه ٥+١ گزارش داد كه انگلستان و فرانسه نگران هستند كه گزارش مراكز بر آورد اطلاعات ملى امريكا باعث شكست تلاش آنان براى تصويب قطعنامه سوم شود. اگر چه كاندوليزارايس وزير امور خارجه امريكا در آخرين كنفرانس خبرى اش در مقر وزارت امور خارجه در روز ٢ دى ٢٣ دسامبر ٢٠٠٧ اعلام كرد. اگر ايران غنى سازى اورانيوم را در كشورش تعليق كند او حاضر است در هر جا و در هر زمان با ايران همكارى كند. وى ادامه داد كه ايرانىها از پوشش مذاكرده استفاده مىكنند. تا به غنى سازى اورانيوم بپرادازند.
خانم رايس افزود: امريكا دشمنان دائمى ندارد و حاضر است با ايران گفت و گو كند به شرطى كه ايران از مقابله با جامعه جهانى دست بردارد. اين صحبت خانم رايس كه امريكا دشمنان دائمى ندارد در گفتمان سياسيت خارجى امريكا مىتواند داراى اهميت زيادى داشته باشد مبنى بر اينكه امريكا خواهان مذاكرده و گفت و گو با ايران است، منتها به شرط تعليق.
تحولات سياسى در عراق
واگذارى مدارك امنيت بصره به مقامات عراقى: »ژنرال گراهام بينز« فرمانده نيروهاى انگليسى در عراق مدارك واگذارى امنيت بصره را به »محمد مصباح الوئلى« استاندار بصره تحويل داد. استان بصره بعد از سقوط صدام حسين و به مدت ٤/٥سال تحت كنترل نيروهاى انگليسى قرار داشته است. روز يكشنبه ٢٥ آذر، ١٦ دسامبر فرمانده نيروهاى انگليسى در بصره در مراسمى رسمى مسئوليت تأمين امنيت بصره را به نيروهاى دولتى عراق واگذارى كرد. اين استان آخرين استان تحت كنترل انگليسىها بود. واگذارى استان بصره گام جدى در خروج كامل نيروهاى امنيتى در عراق محسوب مىشود. لازم به ذكر است كه براى انتقال واگذارى مدارك امنيتى استان بصره از طرف انگليس به مقامات عراقى تفاهمنامهاى بين مقامات نظامى اين دو دولت به امضا رسيد.
در مراسم رسمى تحويل مدارك امنيتى بصره به نيروهاى عراقى، ژنرال گراهام بينز اظهار داشت، بصره به تدريج در حال بازيافتن توان خود است. در همين راستا »ديويد مىلى بند« وزير امور خارجه انگليس كه در اين مراسم حضور داشت، گفت: امروز روز بسيار مهمى براى مردم عراق به شمار مىرود. وى گفت نقش ما در بصره به نقش نظارتى تغيير مىكند، اما تعهد ما به عراق از بين نمىرود و »دوستى متعهد« ما نسبت به عراق باقى مىماند. محمد مصباح الوئلى استاندار بصره، هم طى يك سخنرانى در اين مراسم، از مردم شهر بصره خواست تا به نيروهاى مسلح و دستگاههاى امنيتى عراق كمك كنند تا به امنيت، نظم و قانون در اين شهر ملزم باشند. لازم به ذكر است كه نيروهاى انگليسى سه ماه پيش شهر بصره را ترك كردهاند و اكنون در پايگاه هوايى اين شهر مستقر هستند. با اين اقدام انگليس نقش نظارتى ارتش انگليس در بصره تبديل به نقش حمايتى شده است.
بصره دومين شهر بزرگ عراق و مهمترين بندر اين كشور است. اين استان پر جمعيتترين، ثروتمندترين و استراتژيكىترين استان از بين ديگر استانهاى عراق بوده كه كنترل آن در طى چهار سال اخير در دست نيروهاى نظامى انگليس بوده است. وضعيت امنيتى بصره با توجه به موقعيت خاص خودش داراى پيچيدگىهاى خاص است و به نظر مىرسد با كنترل بصره توسط نيروهاى عراقى فرمول امنيتى اين استان تغيير كند. به گزارش راديو بى.بى.سى در حال حاضر در شهر بصره سه گروه متخاصم وجود دارند. »حزب فضيلت« كه استاندارى و وزارت نفت را تحت كنترل دارد. نيروهاى مقتدى صدر روحانى شيعه عراقى كه خيابانها را در كنترل دارد و نيروهاى مجلس اعلا به رهبرى عبد العزيز حكيم كه تنها بر يكسرى از مؤسسات دولتى كنترل دارد. بصره يك استان شيعه نشين است لذا، براى نيروهاى شيعه آزمون بزرگى است كه بعد از اشغال سال ٢٠٠٣م مقامات بصره كنترل اين شهر را در دست بگيرند.
هم اكنون ٤٥٠٠ نفر از نيروهاى نظامى انگليس در اين شهر حضور دارند كه از بهار سال آينده (٢٠٠٨م) به ٢٥٠٠ نفر كاهش مىيابد.
سفر وزير امور خارجه امريكا به كركوك عراق: كاندوليزارايس وزير امور خارجه امريكا كه پس از شركت در كنفرانس پاريس به عراق رفت، كركوك را »شهرى مهم براى آينده« خواند.
شهر كركوك به دليل حضور عربها و كردها و اختلافات ميان اين دو، در وضعيت نا مشخصى به سر مىبرد. كردها خواستار برگزارى انتخابات در اين شهر هستند، ولى عربها مخالفت مىكنند. كردهاى اين منطقه خواهان اجراى ماده ١٤٠ قانون اساسى عراق و اجراى همه پرسى در اين منطقه مىباشند. طبق اين ماده در قانون اساسى عراق مقرر مىشود كه تا پايان امسال يك همه پرسى در كركوك انجام شود، مبنى بر اينكه كركوك مىتواند جزئى از كردستان عراق باشد يا خير؟ كردهاى كركوك معتقدند، اين شهر از قديم متعلق به آنها بوده است، نه عربهاى اين منطقه، لذا اعراب ساكن در اين منطقه به شدت با همه پرسى مخالفت مىكنند. آنها خواهان اقامت در اين شهر مىباشند. اين اختلافات باعث شده است كه ميان عربها و كردهاى اين منطقه شكاف عميقى ايجاد شود. از ديگر موضوعات مربوط به اين شهر مىتوان به اصرار كردستان عراق در رابطه با الحاق كركوك به مناطق تحت اختيار خود اشاره كرد، ولى دولت مركزى عراق با اين مسئله مخالفت مىكند. سفر رايس به اين منطقه براى جلوگيرى از تنشهاى به وجود آمده در اين شهر بوده است. اين هشتمين سفر رايس به عراق مىباشد.
شوراى امنيت سازمان ملل حضور نيروهاى ائتلاف بين المللى را در عراق به مدت يكسال ديگر تمديد كرد: اعضاء شوراى امنيت سازمان ملل (امريكا، روسيه، فرانسه، انگليس و چين) هفته گذشته به اتفاق آراء حضور نيروهاى ائتلاف بين المللى را تا پايان سال ٢٠٠٨ م در عراق تمديد كردند. شوراى امنيت حضور ١٦٠ هزار نيروى خارجى را براى يك سال ديگر تمديد كرد. اين شورا تأكيد كرد زمان حضور نيروهاى چند مليتى بايد به درخواست دولتمردان عراقى مورد بازبينى قرار گيرد. تصميم شوراى امنيت در حالى به اتفاق آراء تصويب شد كه وزارت دفاع امريكا (پنتاگون) از كاهش خشونتها در عراق خبر داد. در گزارش شصت صفحهاى پنتاگون كه تحت عنوان »سنجش ثبات و امنيت در عراق« منتشر شد، آمده است ارتقاى امنيت در عراق در حال سرعت گرفتن است و اگز اين روند ادامه داشته باشد به برقرارى ثبات در اين كشور منجر مىشود. با اين وجود پنتاگون معتقد است ناآرامىها در عراق ادامه دارد و اين گزارش همچنان ايران را متهم به دخالت در امور عراق و كمك به شبه نظاميان عراقى مىكند، اگر چه ايران اين اتهامات را رد مىكند. لازم به ذكر است كه چندى پيش ارتش امريكا و پليس عراق از كاهش خشونتها در شهرهاى عراق خصوصاً شهر بغداد خبر دادند و اعلام كردند كه اين مسئله باعث بازگشت پناه جويان عراقى از كشورهاى اردن و سوريه به عراق شده است.
حمله نيروهاى ارتش تركيه به شبه نظاميان پ.ك.ك در شمال عراق: چندى پيش پارلمان تركيه طرحى را مبنى بر حمله نظامى به كارگران كردستان تركيه به دليل فعاليتهاى نظامى شان در شمال عراق تصويب كرد. اين طرح به ارتش تركيه اجازه داد كه حملات نظامى كه شبه نظاميان كرد در مرزهاى تركيه با عراق شروع كردهاند را هدف قرار دهد. در همين راستا هفته گذشته ارتش تركيه كه حدود ١٠٠/٠٠٠ نيرو در مرز عراق و تركيه دارد حملاتى را در واكنش به يكسرى از عمليات صورت گرفته شده در يك ماه پيش توسط شبه نظاميان پ.ك.ك انجام داد. اگر چه در اين حملات چند روستا مورد هدف قرار گرفت ولى مقامات تركيه اعلام كردند كه هواپيماهاى تركيه بر اساس اطلاعات داده شده از سوى مقامات امريكا اين مناطق را هدف قرار داده است.
همزمان با ورود ارتش تركيه به شمال عراق كاندوليزارايس وزير امور خارجه امريكا از كركوك ديدن مىكرد. وى در كنفرانس خبرى مشتركى كه با هوشيار زيبارى همتاى عراقى خود داشت اقدام اخير تركيه را تصميمى دانست كه در تركيه و توسط مقامات ترك صورت گرفته است. اگر چه سخنگوى كاخ سفيد در رابطه با حملات نظامى تركيه به شمال عراق اعلام كرد كه مقامات تركيه حمله به شبه نظاميان پ.ك.ك را با مقامات امريكايى هماهنگ كردهاند. تناقضى در اظهارات مقامات امريكا اين موضوع را پيچيدهتر كرده است.
تحولات سياسى لبنان و فلسطين
اجلاس پاريس و وعده كمكهاى مالى به دولت فلسطين: كنفرانس پاريس روز دوشنبه ١٦ آذر، ٧ دسامبر با هدف كمك مالى به فلسطين در شهر پاريس برگزار شد. اين كنفرانس به دستور »نيكلا ساركوزى« رئيس جمهور فرانسه براى بازسازى اقتصادى فلسطين تشكيل گرديد. رئيس جمهور فرانسه در افتتاحيه اين اجلاسيه از اسرائيل خواست مرزهاى غزه را باز كند و به اشغال كرانه باخترى خاتمه دهد. وى خطاب به مذاكره كنندگان گفت: اسرائيل و فلسطينيان هر دو خواهان صلح هستند و امروز ما با يك فرصت استثنايى روبرو هستيم. اجازه ندهيم كه اين فرصت تاريخى از دست برود. ساركوزى ادامه داد. كمكهاى مالى فورى هم براى كرانه باخترى و هم براى غزه ضرورى است. وى از فلسطينيان خواست كه اتحاد خود را باز يابند.
»محمود عباس« رئيس تشكيلات خودگردان فلسطينى و »تونى بلر« نخست وزير سابق بريتانيا و نماينده كميته چهار جانبه صلح خاورميانه و »تسيپى ليونى« وزير امور خارجه اسرائيل از ديگر مقاماتى بودند كه در اين نشست به ايراد سخنرانى پرداختند. عباس خواهان ٥/٥ ميليارد دلار كمك مالى براى فلسطينيان شد و اعلام كرد كه تا كنون وعده ١ ميليارد دلار كمك از اتحاديه اروپا و امريكا دريافت كرده است. تونى بلر هم از نمايندگان و سازمانهاى جهانى خواست كه تمام تلاشهاى خود را ادامه دهند. وى اظهار داشت كه بايد از طريق اين كنفرانس خود را متعهد كنيم و در اين راه مشكلات را بپذيريم. در همين حال »تيسپى ليونى« وزير امور خارجه اسرائيل ابراز داشت كه براى عملى شدن صلح ميان فلسطين و اسرائيل بايد اوضاع امنيتى و اقتصادى را بهبود بخشيد و اين گام اساسى در پيشرفت صلح است.
در پايان اين اجلاسيه يك روزه كه در پاريس برگزار شد »برنارد كوشنر« وزير امور خارجه فرانسه اعلام كرد كه بيش از ٧/٤ ميليارد دلار كمك مالى براى فلسطين جمع آورى شده است اين كمكها كه در طول سه سال به دولت خود گردان فلسطين ارائه خواهد شد، مىتواند تا اندازهاى وضعيت نابسامان اقتصادى فلسطين را سامان دهد.
لازم به ذكر است كه جنبش مقاومت اسلامى فلسطين (حماس) ضمن انتقاد از اين كنفرانس اعلام كرد هر گونه كمك مالى كه با شروطى خاص باشد را رد مىكند.
درخواست مذاكره از سوى حماس با فتح: اگر چه در هفتهاى اخير خبرهايى مبنى بر درخواست مذاكره از سوى حماس با جنبش فتح شنيده شده، ولى اين گفت و گوها هنوز صورت نگرفته است. چندى پيش دو كشور عربستان سعودى و مصر ميانجيگرى ميان اين دو گروه را به عهده گرفتند، ولى رهبران حماس اين درخواست مصر و عربستان را رد كردند.
دور جديد درگيرىهايى كه بين دو جنبش فتح و حماس چند ماه پيش شروع شد، با انحلال دولت ملى فلسطين توسط محمود عباس ادامه يافت. حماس بر غزه تسلط يافت و فتح بر كرانه باخترى. در همين راستا رئيس تشكيلات خودگران فلسطين اسماعيل هنيه، نخست وزير را بركنار كرد و سلام فياض را كه يك اقتصاد دان مستقل بود جانشين وى گرداند. اين درگيرىها باعث شد كه بين دو جنبش فتح و حماس اختلافاتى صورت گيرد. اكنون حماس خواهان مذاكرده با فتح است. در همين راستا محمود عباس رئيس تشكيلات خودگران فلسطين چند شرط را براى شروع مذاكرات اعلام كرده است. از جمله عقب نشينى حماس از منطقه غزه، تأييد تمام موافقتنامههاى امضاء شده و موافقت با برگزارى انتخابات رياست جمهورى و پارلمانى زود هنگام در فلسطين. گفته مىشود مقامات حماس تفاهمنامهاى را به كرانه باخترى فرستادهاند. به نظر مىرسد فشارهاى اقتصادى بر منطقه غزه كه تعداد زيادى از فلسطينيان در آن زندگى مىكنند، حماس را بر آن داشته كه سياست خود رانسبت به جنبش فتح و دولت خودگردان فلسطين تغيير آشكارى دهد.
ترور »فرانسوا الحاج« فرمانده ارتش لبنان و به تعويق افتادن مجدد انتخابات رياست جمهورى در لبنان: در حالى كه در هفتههاى اخير بحران سياسى انتخابات رياست جمهورى در لبنان شدت پيدا كرده بود و تلاشهاى ديپلماتيك براى خروج از اين بن بست همچنان ادامه داشت، ترور فرانسوا الحاج فرمانده ارتش لبنان و مرد شماره ٢ ارتش اين كشور به اين بحران شدت بخشيد.
ترور فرمانده ارتش لبنان به همراه سه تن از همراهانشان كه در يك منطقه مسيحى نشين در نزديكى كاخ رياست جمهورى صورت گرفت و اكنش جهانيان را برانگيخت. عمر موسى دبير كل اتحاديه عرب، بان كى نون دبير كل سازمان ملل متحد و كشورهاى مصر، فرانسه از جمله شخصيتها و كشورهايى بودند كه به اين ترور واكنش نشان دادند و اين اقدام تروريستى را محكوم كردند. بعضى از تحليل گران سياسى معتقدند كه ترور فرانسوا الحاج با بحران رياست جمهورى در اين كشور بى ارتباط نيست و اين اقدام با هدف ضربه زدن به گفت و گوهاى داخلى لبنان بر سر انتخاب رئيس جمهور صورت گرفته است. اما برخى ديگر از تحليلگران معتقدند كه هدف از اين اقدام تروريستى، امنيت لبنان بوده است، در همين رابطه ارتش و برخى از مقامات لبنانى باز ماندههاى گروه فتح الاسلام را عامل اصلى قتل الحاج مىدانند. الحاج از فرماندهان اصلى بود كه نقش مهمى در متلاشى ساختن گروه فتح الاسلام در اردوگاه نهر البارد داشت. احتمال داشت وى يكى از جانشينان ميشل سليمان باشد. ترور مرد شماره٢ فرمانده ارتش و تعويق بارها و بارها انتخابات رياست جمهورى در پارلمان لبنان، اين كشور را وارد مرحله سخت پيچيدهاى كرده است. با وجود انتقادهاى تند رئيس جمهور فرانسه و رهبران اتحاديه اروپا در بروكسل از عدم به توافق رسيدن احزاب سياسى در اين كشور بر سر انتخاب رئيس جمهور، براى دهمين بار اين انتخابات به تعويق افتاد. گفته مىشود احزاب سياسى لبنان بر سر انتخاب ميشل سليمان به عنوان رئيس جمهور توافق حاصل كردهاند، ولى براى موضوعاتى مانند انتخاب نخست وزير خير.
رفت و آمدهاى ديپلماتيك در افغانستان
سفر گوردن براوان، نيكلا ساركوزى و رمانو پرودى به افغانستان: هفته گذشته گوردن براون نخست وزير انگلستان براى يك ديدار چند ساعته از نيروهاى انگليسى حاضر در افغانستان و گفت و گو با حامد كرزاى رئيس جمهور به اين كشور سفر كرد. گفته مىشود حضور نخست وزير انگلستان در افغانستان با حادثه موسى قلعه در ايالات هلمند همراه شده بود.
ايالات هلمند نزديك به يك سال است كه در كنترل نيروهاى طالبان قرار داد. در جنگ »موسى قلعه« نيروهاى ناتو و نيروهاى افغانستان به شبه نظاميان طالبان حمله كرده و آنها را وادار به عقب نشينى كردند. در همين راستا طالبان اعلام كردند كه عقب نشينىشان از موسى قلعه يك عقب نشينى تاكتيكى بوده است. گوردن براون كه در ايالات هلمند حضور داشت گفت: حادثه موسى قلعه به ما آموخت كه بايد بيشتر بر تقويت نيروهاى پليس و ارتش افغانستان تلاش كينم. وى يورش نيروهاى ناتو وافغانستان را به گروه طالبان در موسى قلعه يك گام مهم خواند و اعلام كرد انگلستان آماده كمك به اين كشور است.
نخست وزير انگلستان پس از ديدار با نيروهاى انگليسى در هلمند به كابل رفت و با حامد كرزاى رئيس جمهور افغانستان ديدار و گفت و گو كرد. در كنفرانس مشتركى كه براون با كرزاى داشت، اعلام كرد: پس از پايان حمله ما آمادهايم كه از برنامه توسعه اقتصادى، رفاهى و تجارى در افغانستان پشتيبانى كنيم و در اين راه حكومت ملى افغانستان را يارى نماييم. وى متعهد شد به افغانستان در مقابله و شكست طالبان كمك نمايد. نخست وزيرانگلستان در سخنرانى خود بر سه نكته تأكيد داشت: ادامه كمكهاى مالى و نظامى كشورها به افغانستان، بريتانيا به تعهداتش مبنى بر كمك به اين كشور باقى خواهد ماند و براون در اين سخنرانى بيشتر بر ضرورت همكارىهاى منطقه و مبارزه عليه تروريسم در افغانستان تأكيد داشت و در اين مورد با حامد كرزاى گفت و گو كرد.
نيكلا ساركوزى رئيس جمهور فرانسه به منظور بهبود وضعيت ارتش فرانسه توسعه اقتصادى افغانستان به اين كشور سفر كرد. وى بعد از ديدار چند ساعته از نيروهاى نظامى فرانسه در شهر قندهار وارد كابل شد. ساركوزى با حامد كرزاى ديدار داشت و درباره ثبات و بازسازى افغانستان گفت و گو كرد. رئيس جمهور فرانسه اظهار داشت: براى اينكه سهم بيشترى براى بازسازى افغانستان داشته باشد درباره افزايش نيروهاى فرانسه به افغانستان در هفته آينده تصميم خود را خواهد گرفت. در حال حاضر فرانسه ١٣٠٠ سرباز در خاك افغانستان دارد. همزمان با سفر رئيس جمهور فرانسه به افغانستان »كوين راد« نخست وزير استراليا هم بر افغانستان سفر كرده بود.
رمانو برودى نخست وزير ايتاليا از ديگر مقامات غربى بود كه در هفتههاى اخير به افغانستان سفر كرده است، وى ابتدا به هرات در غرب افغانستان رفت و با سربازان ايتاليايى مستقر در اين منطقه ديدار كرد. پرودى بعد از ديدار از هرات وارد شهر كابل شد و با رئيس جمهور افغانستان ديدار و گفت و گو كرد. در اين ديدار نخست وزير ايتاليا اظهار داشت كه ايتاليا براى مدت طولانى از دولت حامد كرزاى حمايت خواهد كرد.
لازم به ذكر است كه براى سفرهايى پى در پى مقامات غرب به افغانستان شايد بتوان چند دليل ذكر كرد: ١. معمولاً دولت هايى كه سربازانى در خارج از كشورشان دارند به مناسب كريسمس به اين مناطق سفر مىكنند تا با اين سربازان ديدارهايى داشته باشند. ٢. سال ٢٠٠٧م تمام شده است و وضع اقتصادى و امنيتى افغانستان چندان بهبود نيافته و تعداد سربازان ناتو در اين كشور بيشتر شده است. ٣. به نظر مىرسد بعضى از كشورها از اينكه وضع افغانستان بهبود نمىيابد خسته شدهاند. مقدمات كنفرانسى است كه در ماه آوريل ميان كشورهاى ناتو ترتيب داده شده است تا براى آينده ناتو در افغانستان برنامهاى تهيه كنند. اين در حالى است كه در هفته گذشته وزراى دفاع كشورهاى داراى نيروى نظامى به افغانستان در نشستى در »ادينبورگ« انگلستان درباره تهيه راهبرد پنج ساله مقابله با قدرت فزاينده طالبان در افغانستان بحث و گفت و گو كردند. براون وزير دفاع انگليس كه ميزبان نشست وزراى دفاع كشورهاى داراى نيروى نظامى در جنوب افغانستان بود، پيش از برپايى اين نشست گفت ما شاهد پيشرفتهاى محسوسى در افغانستان در طى سفر اخيرم از اين كشور بودهام. اما موفقيت استراتژيك و امنيت بلند مدت افغانستان بدون اتخاذ رويكردى متمركز قابل تضمين نيست.
ادامه تحولات سياسى در پاكستان
تحليف مراسم رياست جمهورى پرويز مشرف و پايان وضعيت فوق العاده: مراسم تحليف رياست جمهورى پرويز مشرف روز ٨ آذر ١٨ نوامبر در كاخ دولتى اسلام آباد برگزار شد. در اين مراسم كه مقامات بلند پايه دولتى و ديپلماتهاى خارجى حضور داشتند، مشرف براى دومين بار و براى يك دوره پنج ساله سوگند ياد كرد.
رئيس جمهور پاكستان يك روز قبل از اداى سوگند رياست جمهورىاش از رياست ارتش كنارهگيرى كرد و ژنرال كيانى را به سمت رياست ارتش انتخاب كرد. گفته مىشود فشارهاى داخلى و خارجى باعث كنارهگيرى وى از اين مقام شده است. در همين رابطه رئيس جمهور پاكستان در مصاحبه با مجله نيوزويك گفت، ارتش را رئيس ستادى اداره خواهد كرد كه خود را وقف شغلش كرده و من هم رئيس جمهور پاكستان باقى خواهم ماند. وى گفت اگر اين دو در توازن باشند اوضاع بهتر خواهد شد.
پرويز مشرف كه بعد از ٤٦ سال خدمت در ارتش پاكستان از سمت خود كنارهگيرى كرد و در مراسم تحليف رياست جمهورىاش با لباس ملى ظاهر شد، طى يك سخنرانى در حضور مقامات پاكستانى و ديپلماتهاى خارجى اظهار داشت: تا دموكراسى و حقوق بشر را به كشورهاى در حال توسعه تحميل نكنند و اجازه دهند تا مردم خود اين مفاهيم را درك و اجرا كنند. پرويز مشرف درباره اعلام وضعيف فوق العاده در پاكستان گفت كه او به دليل درگيرى ميان دادگاه عالى پاكستان و دولت و همچنين افزايش تهديدات تروريستى ناچار به اعلام وضعيت فوق العاده شده است.وى وعده داد كه پاسدار قانون اساسى باشد. رئيس جمهور پاكستان در قسمت ديگرى از سخنرانىاش گفت كه از بى نظير بوتو (رهبر حزب مردم) و نواز شريف (رهبر حزب مسلم ليگ شاخه نواز) مىخواهد در راه آشتى ملى و ايجاد فضاى دموكراتيك گام بردارند. وى قول دادكه انتخابات پارلمانى را در روز ١٨ دى ٨ ژانويه تحت هر شرايطى، آزاد و عادلانه برگزار كند.
سخنرانى پرويز مشرف در مراسم تحليف رياست جمهورى اش توضيح تحولات سياسى اخير و توجيه آنها بوده است، اگر چه وى خواهان دموكراسى و آزادى انتخابات در اين كشور شده است.
رئيس جمهور پاكستان چند روز بعد از سوگند رياست جمهورىاش وضعيت فوق العاده كه يكماه قبل اعلام كرده بود را لغو كرد. وى دريك نطق تلويزيونى وعده ايجاد انتخابات آزاد و منصفانه را داد و از ناظران بين المللى خواست كه براى نظارت بر انتخابات به پاكستان روند. لازم به ذكر است كه لغو وضعيف اضطرارى در پاكستان قبل از انتخابات پارلمانى به اين دليل صورت گرفت كه به قول مشرف شرايط يكسانى براى نامزدهاى انتخاباتى فراهم شود.
اعلام پايان وضعيت فوق العاده از جانب رئيس جمهور پاكستان باعث تعجب مخالفان وى شد. مخالفان مشرف باور نداشتند كه وى را مجبور به اين كار كنند. در همين راستا بى نظير بوتو نخست وزير سابق پاكستان گفت كه اين مسئله غير قابل تصور بود و فكر نمىكردم كه آقاى مشرف وضعيت فوق العاده را در كشور پايان دهد. وى از لغو حالت فوق العاده استقبال كردو گفت كه براى بازگشت دموكراسى به كشور بايد اقدامات بيشترى انجام شود. بوتو اين اقدام رئيس جمهور را گام مهمى از ديكتاتورى به دموكراسى خواند.
بعضى از مخالفان مشرف معتقدند كه لغو حالت فوق العاده باعث شده است تا وى از موقعيتهاى انتخاباتى خود سوء استفاده كند. عده ديگر معتقدند كه لغو شرايط اضطرارى عملا تغييرى چندان را در اين كشور به وجود نمىآورد. سركوب رسانهها و پاكسازى دستگاه قضايى همچنان ادامه دارد و مشرف مىتواند در انتخابات عمومى هشتم ژانويه دست كارى كند. در همين راستا »افتخارى جودرى« عملا در بازداشت خانگى است و دولت معتقد است كه محدوديتهاى اعمال شده براى حفظ سلامت اين افراد و نظم عمومى لازم مىباشد.
بعضى از تحليل گران سياسى معتقدند كه با لغو حالت فوق العاده در پاكستان قانون اساسى اين كشور دوباره احيا شده در حالت وضعيت عادى است.
گفته مىشود كه پاكستان روزهاى پر تنشى را پشت سر مىگذارد؛ در حالى كه نواز شريف انتخابات را تحريم كرده و از تمامى احزاب سياسى خواسته تا زمان بازگشت قضات بركنار شده به سمتهايشان انتخابات را تحريم كنند، خانم بوتو خواهان شركت در انتخابات و بازنويسى قانون اساسى در اين كشور است، لذا هنوز توافقى بين رهبران دو حزب مردم و مسلم ليگ شاخه نواز، حاصل نشده است.
كنفرانس بالى
كنفرانس بالى در اندونزى و تصويب »نقشه راه بالى«: سيزدهمين كنفرانس تغييرات آب و هوايى سازمان ملل متحد، با تصويب طرحى به نام »نقش راه بالى« در بالى اندونزى به كار خود پايان داد. اين كنفرانس كه سيزده روز به طول انجاميد كشورهاى جهان را ملزم كرد تا سال ٢٠٠٩م درباره پيمان جديدى براى جلوگيرى از گرم شدن زمين به توافق برسند.
هيجده كشور جهان در بالى گرد آمدند تا براى رسيدن به يك توافق در مورد تغييرات آب و هوايى كره زمين به توافق برسند. اگر چه مذاكرات اعضا شركت كننده در اين كنفرانس در ابتدا به خاطر مخالفتهاى امريكا به بن بست رسيد، امامقامات اتحاديه اروپا سعى كردند با فشار بر امريكا ارقام ارائه شده براى كاهش گازهاى گلخانهاى توسط سازمان ملل متحد را بپذيرد سازمان ملل متحد كشورهاى صنعتى جهان را مجبور كرده است تا سال ٢٠٢٠م گازهاى گلخانهاى خود را تاميزان ٢٠ درصد الى ٢٥ درصد كاهش دهند. در همين راستا مقامات اروپايى اعلام كردند براى رسيدن به توافق در كنفرانس بالى پذيرش اين ارقام نقش حياتى دارد. آنها مقامات امريكايى را تهديد كردند كه اگر اين ارقام نپذيرد در كنفرانسى كه در ماه آينده در امريكا برگزار خواهد شد، شركت نخواهند كرد. امريكا معتقد بود كه پذيرش اين ارقام بايد جنبه داوطلبانه داشته باشدو به علاوه شامل كشورهاى در حال توسعه مثل چين و هند كه آلودگى زيادى ايجاد مىكنند، باشد. امريكا دليل مخالفت خود را براى تأييد پيش نويس توافقنامه بالى هدفهاى الزام آور و شديدى دانست كه در اين پيش نويس آمده است. مقامات امريكا معتقد بودند با قبول پيش نويس اين كنفرانس سرعت رشد در امريكا كم مىشود.
در نشست بالى كشورهاى ضعيف اعلام كردند: كشورهاى صنعتى كه آلوده كننده محيط زيست هستند بايد هزينه جبران اين آلودگى را و ارقام اعلام شده در كنفرانس را بپذيرند. اين كشورها همچنين اعلام كردند كه خواهان حفاظت از محيطشان در برابر پيامدهاى گرمايش زمين، سيل و خشكسالى هستند.
ايالات متحده امريكا اگر چه در تصويب پيش نويس نقشه راه بالى مواضع سرسختانهاى داشت ولى در آخرين روز اين نشست موافقت خود را باتصويب اين پيش نويس اعلام كرد كمتر كسى فكر مىكرد امريكا با اين پيش نويس موافقت كند. در همين راستا »بان كى مون« دبير كل سازمان ملل متحد بعد از توافق امريكا خطاب به مذاكره كنندگان اين نشست اظهار داشت: من از ميزان پيشرفت مذاكرات مأيوس شده بودم، ولى درنهايت تغيير موضع امريكا را ديديم من اين لحظه را غنيمت مىشمارم. وى ادامه داد كه من اين روحيه انعطافپذير نماينده امريكا و ديگر نمايندگان تأثيرگذار را تحسين مىكنم. بان كى مون ادامه داد: مىدانم كه هنوز مخالفتها باقى است و مشكلات وجود دارد و مشكلات چالشهاى خاص خود را دارد، اما چون گرم شدن زمين تمام حيات انسانى را تحت تأثير قرار داده است براى مقابله با اين مشكل بايد تمام تلاشهايمان را با آن هماهنگ كنيم.
لازم به ذكر است بيانيه اين اجلاسيه كه نقشه راه بالى نام گرفت، آغاز مذاكرات آينده براى كاهش گازهاى گلخانهاى است. با وجودى كه نقشه راه بالى اقدامات مشخصى را براى مقابله با گرم شدن كره زمين معين نكرد، ولى برنامه و دستور كار مذاكرات آينده را با هدف يافتن راههاى جلوگيرى از آلودگى هوا و كمك فكرى و مالى به كشورهاى فقير به منظور تسريع در انتقال فناورىهاى سازگار با محيط زيست، معرفى كرده است. قرار است مذاكرات به تصويب پيمانى منجر شود كه در سال ٢٠١٢ جايگزين پيمان كيوتر شود.
كنفرانس ليسبون
بيانيه ليسبون جايگزين قانون اساسى اتحاديه اروپا شد: رهبران ٢٧ كشور عضو اتحاديه اروپا معاهدهاى را در شهر ليسبون پايتخت پرتغال امضاء كردند تا اين اتحاديه را به سوى اشتراك عمل و هماهنگى بيشترى سوق دهد. تحت اين اقدام امور تصميمگيرى در اتحاديه اروپا بهبود مىيابد. گفته مىشود بيانيه ليسبون جايگزين معاهده رم (٢٠٠٤م) مىشود. اين بيانيه قانون اساسى اتحاديه اروپا را اصلاح كرده و جايگزينى آن شده است.
معاهده رم كه در سال ٢٠٠٤م به امضا رسيد مورد تأييد تمام كشورهاى عضو اتحاديه اروپا قرار نگرفت. اين معاهده كه شامل مواد كلى قانون اتحاديه اروپا بود به دليل عدم موافقت مردم فرانسه و هلند شكست خورد و به تصويب نهايى نرسيد، ولى در معاهده ليسبون تغييراتى داده شده است. قانون اساسى اتحاديه اروپا لاغرتر شده تا مورد قبول تمام ٢٧ عضو اتحاديه اروپا قرار گيرد. اگر چه دو كشور انگلستان و لهستان مخالفتهايى كردهاند.
پيمان جديد ليسبون كه بر ارزشهاى اساسى اروپا، برابرى دموكراتيك، رعايت حقوق انسانى، آزادىهاى قومى و دسترسى به عدالت و همبستگى تأكيد دارد (خبرگزارى مهر ٨٦/٩/٢٣) دو كشور بريتانيا و لهستان در رابطه با مسائل داخلى كشوشان به خصوص مسائلى كه در رابطه با حقوق شهرونديشان مىباشد، مجزا كرده است ولى اين دو كشور به اصول كلى پيمان جديد پاى بند هستند و معاهده را به امضاء رساندهاند.
تغييرات به وجود آمده در قانون اساسى اروپا در اين اجلاسيه در رابطه رياست اتحاديه اروپا و وزارت امور خارجه اين اتحاديه مىباشد. اين معاهده وسعت پارلمان اروپا و شمار تصميمگيرىهاى اين اتحاديه را كاهش داده است. لازم به ذكر است پيمان ١٧٤ صفحهاى ليسبون كه در واقع اصلاحيهاى براى قانون اساسى پيشين اتحاديه اروپاست، بسيار متفاوت با قانون اساسى اين اتحاديه مىباشد. حذف پول، پرچم، زبان و سرود مشترك از جمله موارد تعيين شده در اين پيمان است. به علاوه در اين معاهده منشور اروپايى در مورد حقوق بشر و امور حقوقى مطرح شده است.
غيبت »گوردن براون« نخست وزير انگلستان در اجلاسيه ليسبون، انگليس را متهم به رابطه سرد در قبال اروپا، كرد. اگر چه براون چند ساعت بعد از اتمام اجلاسيه، بيانيه ليسبون را امضا كرد، ولى حزب محافظه كار انگليس، شخص نخست وزير را متهم كرد كه وى شهامت ندارد اين معاهده را در ملأ عام امضا كند. عدم شركت گوردن براون در اين اجلاسيه، قرار قبلى وى با كميتهاى در پارلمان اين كشور بود. اين ديدار اولين جلسه مناظره نخست وزير انگلستان با اعضاى پارلمان بوده است و وى نمىتوانسته اين برنامه را تغيير دهد. لازم به ذكر است انگليس با شرط اينكه كشورش قوانين مهاجرت و قوانين كيفرى خاص خودش را داشته باشد، پيمان ليسبون را امضاء كرده است.
مخالفان بيانيه ليسبون مىگويند با امضاء اين بيانيه بخش بزرگى از حق حاكميت اروپا به بروكسل (پايتخت اتحاديه اروپا) واگذار شده است. آنها معتقدند كه اين بيانيه بايد به همه پرسى گذاشته شود. مخالفان مىگويند: با امضاء اين پيمان براى اروپا محدوديتهاى ايجاد شده است. در همين راستا »خوزه مانوئل باروسو« رئيس كميسيون اروپا در اين زمينه گفت: با امضاء پيمان ليسبون، اروپايى با عضويت ٢٧ كشور با محدوديت آزادى و دموكراسى آفريده شده است.
اجلاسيه سران اتحاديه اروپا و افريقا
اجلاس سران اتحاديه اروپا و افريقا بدون حصول توافقى به پايان رسيد: نشست ٧٠ رهبر اروپايى و افريقايى ١٧آذر، ٨ دسامبر در ليسبون پايتخت پرتغال برگزار شد. اين نشست دو روزه درباره موضوع تجارت، حقوق بشر و مسائل جغرافيايى در دو قاره اروپا و افريقا برگزار شد، بدون توافق بين اعضاء به پايان رسيد. اولويتهاى اين نشست فقر زدايى و توسعه اجتماعى در قاره افريقا ذكر شده بود.
اگر چه دو قاره اروپا و افريقا كه طى ٥٠٠ سال روابط خوبى با يكديگر نداشند، ولى امروزه اين روابط به شكل بنيادينى در حال تغيير است. به همان اندازه كه افريقا به اروپا نياز دارد، اروپا هم به افريقا نيازمند است. اين برداشت در اروپا در حال قوت گرفتن است كه اگر قارهاى باشد كه افريقا را خوب بشناسد قاره اروپا است، لذا مسائلى مانند تجارت و جغرافيا و حقوق بشر دو قاره را مجبور كرده است كه يكديگر را جدى بگيرند. در همين راستا »ژوزه سوكراتس« رئيس جمهور پرتغال در سخنرانى پايانى خود در اين اجلاسيه اعلام كرد: دومين اجلاس اروپا و افريقا »برگ جديدى در تاريخ« روابط دو قاره است. وى گفت: صحيح است كه تاريخ قارههاى ما، تاريخ درد و رنج است ولى اين برگ جديدى كه باز مىشود، برگ دست نخوردهاى است كه ما بايد روى آن بنويسيم. »جان كوفور« رئيس جمهور غنا و رئيس كنونى اتحاديه افريقا در اين اجلاسيه ابراز داشت كه اين نشست، يك حادثه تاريخى در روابط اتحاديه اروپا و افريقا است.
گردهمايى ٤٨ ساعت رهبران قاره اروپا و افريقا اگر چه به صدور بيانيهاى در مورد همكارى راهبردى »ميان برابرها« و اعلام ديدار مجدد در سال ٢٠١٠م منجر شد، ولى قاره سفيد و قاره سياه نتوانستند روابط اقتصادى خود را به يكديگر نزديك كنند.