اخلاق - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٨ - مأخذشناسى اخلاق رسول اكرم صلى الله عليه وآله - نورى محمد

مقدمه‌

اهتمام دين اسلام به اخلاق و تربيت جامعه‌اى با اخلاقى نيك بسيار روشن و واضح است؛ زيرا بنيان‌گذار و سلسله جنبان اين دين فرمود: «انّى بعثتُ لاتمّم مكارم الاخلاق» و تكميل مكارم و فضايل اخلاقى آحاد جامعه را هدف نبوت خود دانست. هم‌چنين قرآن كريم، آيه‌ى «إنَّكَ لَعَلَى خُلقٍ عَظيمٍ»[١] را در شأن نبى اكرم صلى الله عليه وآله نازل فرمود. هر چند كسانى مثل ابن عباس در تفسير اين آيه گفته‌اند: «خلق عظيم» يعنى دين عظيم، اما رسول اكرم صلى الله عليه وآله در روايتى فرمود: «دين همان حُسن خُلق است.» تفصيل اين روايت اين‌گونه است كه: شخصى خدمت رسول الله صلى الله عليه وآله آمد و پرسيد: ما الدّين؟ رسول الله فرمود: «حسن الخلق.»[٢] از سوى ديگر، حسن خلق مقياس ايمان دانسته شده و حديثى در اين باره از پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله روايت شده است: «اكمل النّاس ايماناً احسنهم خُلقاً.» نيز در حديث ديگر مى‌فرمايد: «لا شى‌ء فى الميزان اثقل من حسن الخلق.»[٣] بعضى از مستشرقان خواسته‌اند نفوذ و بسط اسلام را بر گردن شمشير اعراب گذشته و اسلام را دين شمشير بنامند و در مقابل مسيحيت را به عنوان دين رحمت معرفى كنند، اما واقعيت اين است كه اخلاقيات نبوى آن‌قدر جذابيت داشت كه همه‌ى ملل را جذب اسلام نمود. فردى مثل سلمان فارسى از مركز ايران به عربستان مى‌رود ، زيرا شنيده بود كه انسانى با فضايل ايده‌آل و كمالات متعالى، دين جديدى آورده است و در اولين ملاقات مجذوب حضرت شد. مردمان اين عصر كه بحران اخلاقى همه‌ى جوامع را فرا گرفته، بيش از گذشته به آموزه‌ها و توصيه‌هاى رسول اكرم صلى الله عليه وآله نيازمنداند. متفكران بايد نظام اخلاق نبوى را با ادبيات روز و به زبان‌هاى گوناگون براى اقشار مختلف در ملل جهان عرضه كنند؛ هرچند هنوز با اين هدف فاصله‌ى فراوانى وجود دارد. اين مأخذشناسى، با هدف رونق بخشيدن به پژوهش‌هاى پيرامون اخلاق نبوى، تأليف شده است و مى‌كوشد تا همه‌ى تجارب جهانى و تمامى دستاوردهاى چهارده سده را گردآورى نمايد تا پژوهشگران بر اساس اين تجارب و دستاوردها، اخلاق نبوى را در ابعاد نظرى و عملى بسط و توسعه دهند. اين مأخذشناسى شامل اين فصول است: كتاب‌هاى فارسى، كتاب‌هاى عربى، مقالات فارسى، مقالات عربى، پايان‌نامه‌ها و منابع لاتين.

قلمرو

بعضى منابع به قصد بررسى اخلاق رسول اكرم صلى الله عليه وآله تأليف شده است و تماماً مرتبط با موضوع اين كتابشناسى است. تلاش نمودم اين آثار را به تمامى معرفى كنم. البته به دليل كمبود وقت، امكان جستجو در همه‌ى جهان نبود و حتماً برخى از منابع از قلم افتاده است. غير از آثار مستقل، ديگر منابعى كه بخشى را به اخلاق حضرت اختصاص داده‌اند به شرط اين‌كه علميت و صلاحيت لازم را داشته باشند، معرفى شده‌اند. اين‌گونه آثار فراوان و داراى رده‌هاى موضوعى مختلف‌اند. يك نوع از اين آثار، كتب سيره‌ى نبوى است. سيره به معناى رفتار خاصى است و شامل همه‌ى انواع رفتارها مى‌شود. اگر اخلاق را فقط مجموعه صفات نفسانى و خلق و خو ندانيم، بلكه رفتارهاى ناشى از خلق و خو را نيز جزئى از اخلاق بشماريم، از اين نظر، سيره اعم از اخلاق است. كتب سيره عموماً متضمن مباحث اخلاقى‌اند و به دليل حجم زياد آنها نمى‌توانستيم همه‌ى آنها را در اين مأخذشناسى معرفى كنيم. بنابراين فقط تعدادى از آنها كه رويكرد اخلاقى بيشترى داشتند گزينش و معرفى شدند. گروه ديگر منابع درباره‌ى دعوت اسلامى و بسط جهانى اسلام است. به دليل اين‌كه اخلاق رسول اكرم ٩ در توسعه‌ى اسلام بسيار نقش داشت، نويسندگان اين گونه آثار به خلق و خوى حضرت هم پرداخته‌اند. اين آثار هم گزينش شده معرفى شده‌اند. اخلاقيات پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله شامل اخلاق فردى، اخلاق خانواده و اخلاق اجتماعى است. يعنى حضرت در هر سه زمينه رفتارهاى خاصى دارند و هم توصيه‌هايى ابراز نموده‌اند. اين مأخذشناسى تلاش كرده است همه را منعكس نمايد. از منظر ديگر، برخى منابع اخلاقى حضرت، گزارشى و توصيفى‌اند، ولى كتاب‌هايى هست كه روايات حضرت را در قالب توصيه‌ها و انشاء آورده‌اند. معمولاً كتب اخلاقى (اخلاق عملى، نه اخلاق تحليلى و نظرى) به سبك دوم است. اين مأخذشناسى، به دليل اهميت، گروه اول را هم معرفى كرده است. بالاخره انواعى از نوشته‌ها هست كه مرتبط با اخلاق النبى صلى الله عليه وآله است. در طبقه‌بندى و رده‌بندى‌هاى موجود، اين شاخه‌ها دقيقاً به اخلاق النبى صلى الله عليه وآله ربط دارند. در اين‌جا شاخه‌هايى كه در فرهنگ اسلامى جزء علوم قلمداد شده و از حيثى يا از چند حيث مرتبط با اخلاق النبى‌اند، معرفى مى‌شوند: - چهل حديث (اربعينيات)؛ محتواى برخى از اين مجموعه‌ها احاديث اخلاقى است، در اين صورت، مرتبط با اخلاق النبى است. - مناقب و فضايل؛ همه‌ى فضايل، اخلاقى نيست، ولى اغلب آنها ماهيت و هويت اخلاقى دارند. - سيره؛ در اصطلاح سيره مشتمل بر قول، فعل و تقرير معصوم است. از اين رو، نسبت آن با اخلاق عام و خاص من وجه است.

توضيح اين‌كه اخلاق دو بخش دارد: خلق و خوى انسانى و رفتارها؛ و سيره هم دو بخش دارد : رفتارهاى اخلاقى و رفتارهاى غير اخلاقى. بخش رفتار اخلاقى در محدوده‌ى اخلاق هم قرار مى‌گيرد. از اين رو، اين بخش محدوده‌ى مشترك بين اخلاق و سيره است. تعليم و تربيت نبوى؛ از اين شاخه، بخش تربيت اخلاقى در محدوده‌ى اخلاق قرار مى‌گيرد. مثل سيره، اين‌جا هم بين اخلاق و تربيت نسبت عام و خاص من وجه حاكم است. - شمايل؛ در جامعه‌ى اهل سنّت گروهى كتاب به نام شمايل هست كه بيشتر به صفات ظاهرى و اخلاقيات نمايان يا سيماى حضرت مى‌پردازد. تلاش شده، همه‌ى منابع اين رشته‌ها شناسايى شده و معرفى گردند.

توصيف‌

از چكيده‌نگارى منابع صرف نظر كرده و فقط به توضيح منابع پرداخته‌ايم. از اين‌رو، ذيل بعضى منابع كه شبهه و مشكل داشته‌اند، توضيحاتى آمده است. اين توضيحات كوتاه است و فقط اطلاعاتى كلى عرضه مى‌كند. اكثر و اغلب توضيحات درباره‌ى قلمرو و محتواى اثر است. ذيل آثارى كه در عنوان آنها، واژه‌ى اخلاق يا مترادف‌ها يا هم‌خانواده‌ى آن هست، كمتر توضيح نوشته‌ام؛ زيرا مشخصاً درباره‌ى اخلاق النبى صلى الله عليه وآله است.

فصل يكم: كتاب‌هاى فارسى‌

اسماعيلى، ذبيح‌الله، تربيت نبوى صلى الله عليه وآله، قم: نشر نويد اسلام، ١٣٨٠ش، ٢٢٣ ص. شيوه‌ى رسول اكرم صلى الله عليه وآله در تربيت مسلمانان، موضوع اصلى كتاب است. به ويژه، تربيت معنوى و تربيت اخلاقى مورد توجه نويسنده بوده است. منظور از تربيت اخلاقى، رسوخ دادن فضايل در روح و روان و رشد قدرت بازدارنده از رذايل در نفس آدمى است. بابايى، على، خوب باشيم: شرحى بر اخلاق دهگانه پيامبر صلى الله عليه وآله، قم: قدس، ١٣٨١ش، ٢٤٠ ص. نويسنده، بر اساس احاديث، به معرفى خلق و خوى نبى خاتم صلى الله عليه وآله مى‌پردازد تا مردم با اقتدا و الگوگيرى از آن حضرت به سازندگى و تهذيب و تربيت خود بپردازند. باكويى مازندرانى، زين‌العابدين (متولد١٣١٩)، در محضر پيامبر، قم: كمال الملك، ١٣٨٣ش، ٣٦٢ ص. نويسنده، احاديث اخلاقى پيامبر صلى الله عليه وآله و امامان عليه السلام را نقل كرده و به شرح آنها پرداخته است. هدف و انگيزه‌ى او عرضه‌ى نظام اخلاقى اسلام است. ساختار كتاب اين‌گونه است كه احاديث اخلاقى رسول اكرم صلى الله عليه وآله را ذيل ٣٩ سفارش توضيح داده است. بهاءالدوله نوربخش، سيد حسن بن سيد قاسم بن سيد محمد (درگذشت ٩١٥ ق)، هدية الخير: شرح عرفانى احاديث نبوى، به كوشش سيد محمد عبادى حايرى، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگى،١٣٨٣ش، سى و هشت + ٢٦١ ص. رساله‌اى عرفانى در شرح بيست حديث اخلاقى از پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله است. ترمذى، ابوعيسى محمّد بن عيسى، شمائل النبى صلى الله عليه وآله، تهران: نى، ١٣٧٢ش، فارسى، ٢٦١ ص. شمايل به خوبى‌ها، خصلت‌ها و عادت‌هاى پسنديده يا اخلاقيات نيك گفته مى‌شود. طبقه‌اى از كتب هست كه با عنوان شمايل به ويژه توسط اهل سنّت نوشته شده است. محتواى اين آثار، مشتمل بر اخلاق النبى صلى الله عليه وآله هم هست. تقوى، حسين (متولد١٣٤١ش)، اخلاق محمدى: جلوه‌هايى از اخلاق فردى، اجتماعى و عبادى رسول اكرم صلى الله عليه وآله، قم: نور الاصفياء، ١٣٨٢ش، ٥٦ ص. اخلاق رسول اكرم صلى الله عليه وآله را در سه بخش اخلاقيات شخصى، اخلاق اجتماعى و معنويت عبادى توضيح داده است. فضايل حضرت را در هر بخش بررسى كرده و در هر مورد بر الگو بودن آن حضرت تأكيد مى‌كند. جوادى آملى، سيره علمى و عملى حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وآله، قم: مركز نشر اسراء، ١٣٧٤ش، ٤٢٩ ص. سيره به قول و فعل معصوم گفته مى‌شود كه قطعاً بخشى از سيره در اقوال و افعال اخلاقى است. نويسنده بر بخش اخلاقى سيره تأكيد ورزيده است. حسينى، مرتضى، اخلاق تبليغ در سيره رسول الله صلى الله عليه وآله، قم: مركز جهانى علوم اسلامى، ١٣٨٣ش، ١٧٦ ص. به نظر نويسنده، مبلّغان اگر بخواهند موفق باشند، بايد به رسول اكرم صلى الله عليه وآله اقتدا كرده و كارهاى حرفه‌اى خود را با فضايل اخلاقى عجين و همراه سازند. بدون عمل به اخلاقيات، تبليغ، نقش و تأثير جدى در مردم و مخاطبان نخواهد داشت. حكيم، محمدتقى (متولد ١٣٠٥ش)، پيام پيامبر، تهران: انتشارات اسلامى، ١٣٦٠ش، ٢١١ ص. چاپ ديگر پيام پيامبر صلى الله عليه وآله، تهران: دفتر نشر و فرهنگ اسلامى، ١٣٧٤ش، ١٤٦ ص. بخش‌هايى از اين اثر پيرامون خلق و خو و اخلاق نبى اكرم صلى الله عليه وآله است. در واقع پيام اخلاقى پيامبر براى همه‌ى نسل‌ها از جمله براى نسل حاضر روايى و تأثير خواهد داشت. حوفى، احمد بن محمّد، جلوه‌هايى از اخلاق پيامبر، ترجمه: جميل زند كريمى، سنندج: پرتو بيان، ١٣٨٣ش، ١٥٨ ص. نويسنده، گزيده‌هايى از اخلاق رسول اكرم صلى الله عليه وآله را كه براى نسل حاضر مناسب‌تر است، معرفى كرده است. بيست+ ٦٢٠ ص. نويسنده، به گردآورى احاديث اخلاقى رسول اكرم صلى الله عليه وآله از طرق شيعه مبادرت ورزيده و به تنظيم آنها پرداخته است. صفايى حايرى قمى، عباس، تاريخ شخصيت و صفات پيغمبر اكرم صلى الله عليه وآله، قم: دنيا، ١٣٧٩ ق، ٣٩٢+٤٢٤ ص، دو جلد. گزارشى تاريخى از زندگى و فضايل و اخلاقيات رسول اكرم صلى الله عليه وآله، نيز رفتار او با اقشار مختلف مردم است. طباطبايى ، محمدحسين (١٣٦٠ - ١٢٨١ش) ، محمّد صلى الله عليه وآله فى مرآة الاسلام ومقالات آخرين ، ترجمه: جعفر صادق الخليلى، تهران: بنياد بعثت، مركز چاپ و نشر ، ١٣٨٢ ش، ٨٥ ص. شامل سه مقاله است : محمّد فى مرآة الاسلام ، از سيد محمدحسين طباطبايى ؛ من اخلاق محمّد، از ابوالفضل مجتهد زنجانى؛ الغدير والوحدة الاسلامية. مقاله‌ى «من اخلاق محمّد» كه به فارسى ترجمه شده تماماً درباره‌ى اخلاق النبى است. طبرسى، حسن بن فضل (قرن ٦ ق)، اى پسر مسعود: پندهاى گرانمايه پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله به ابن مسعود، ترجمه: ابراهيم ميرباقرى، تهران: پيام آزادى، ١٣٦٢ش، ١٥٣ ص. چاپ قبلى: پيام آزادى، ١٣٦٢ش، ١٥٣ ص. احاديث اخلاقى رسول اكرم صلى الله عليه وآله در قالب توصيه‌ها و پندها آمده است. طبرسى، حسن بن فضل (قرن ٦ ق)، مكارم الاخلاق، قم: دار الفقه، ١٤٢٥ ق /١٣٨٣ش، ٤٨٠ ص. كتاب حاضر در سال‌هاى مختلف توسط ناشرين مختلف منتشر شده است و چاپ‌هاى زيادى دارد. ضمن بررسى مباحث اخلاقى، از احاديث اخلاقى حضرت محمّد صلى الله عليه وآله استفاده شده است. قمى، عباس، سيماى پيامبر اسلام: ترجمه‌ى مختصر الشمائل المحمدية، قم: مؤسسه‌ى در راه حق، ١٣٦٦ش، ٦٣ ص. چاپ ديگر مختصر الشمائل المحمدية، قم: مؤسسه‌ى در راه حق، ١٣٦٥ش، ٣٨ ص. «شمايل» مثل «سيره» اصطلاح خاصى است و به معناى صفات ظاهرى و رفتارهاى هويداى شخص است. البته اين صفات و رفتارها ريشه در خلق و خوى باطنى انسان دارد. شمايل‌نگارى بيشتر در اهل سنّت رواج داشته و گروه زيادى از كتاب به اين نام هست. شمائل النبى با اخلاق النبى تقارب و تشابه زيادى دارد. با اين تفاوت كه شمايل بيشتر به ظاهر و اخلاق بيشتر به باطن مى‌پردازد. موسوى زنجانى، ابوالفضل، گوشه‌اى از اخلاق محمّد صلى الله عليه وآله، قم: آل عبا عليه السلام، ١٣٨٠ش، ٦٠ ص. گزيده‌اى از فضايل نبوى و رفتارهاى آن حضرت با مردم و با گروه‌هاى جامعه، حتى با دشمنانش، معرفى و تحليل شده است. ميرمحمدصادقى، حسين، خلق النبى، [بى‌جا، بى‌نا] ، ١٣٣٤ش، ٩٦ ص. بررسى خلق و خوى حضرت رسول صلى الله عليه وآله و فضايل معنوى ايشان است.

فصل دوم: كتاب‌هاى عربى‌

ابن حجر الهيتمى ، احمد بن محمد بن على، اشرف الوسائل الى فهم الشمائل، تحقيق : احمد بن فريد المزيدى، مقدمه: كمال عبدالعظيم العنانى، بيروت: دار الكتب العلميه، ١٤١٩ ق/ ١٩٩٨ م، ٦٣١ ص. شمايل‌نگارى نوعى از كتب است كه به اخلاق النبى و افعال النبى مى‌پردازد و بيشتر در بين اهل سنّت رواج دارد. ابن حجر الهيتمى، احمد بن محمد بن على، المنح المكية فى شرح الهمزية، تحقيق: بسام محمد بارود، ابوظبى: المجمع الثقافى، ١٤١٨ ق /١٩٩٨ م. شرحى بر قصيده‌ى معروف الهمزيه است كه به اخلاق النبى پرداخته است. ابن حزم، على بن احمد بن سعيد، جوامع السيرة النبوية، بيروت: دار الكتب العلمية، ١٤٠٣ ق / ١٩٨٣ م، ٢١٦ ص. درباره‌ى سيره نبوى است و ضمناً به اخلاق النبى هم مى‌پردازد. ابن حميد، صالح بن عبدالله (به كوشش)، نضرة النعيم مكارم اخلاق الرسول الكريم صلى الله عليه وآله، زير نظر: صالح بن عبدالله بن حميد و عبدالرحمن محمد بن ملوح، جده: الوسيله للنشر، [١٤١٦ق‌]. ابن حنبل، احمد بن محمد بن هلال، الزهد، تحقيق: محمد جلال شرف، الاسكندريه: دار الفكر الجامعى، ١٩٨٠ م، ٣١٦ ص. اخلاق اسلامى به ويژه زهد در زندگى حضرت رسول صلى الله عليه وآله و اصحاب آن حضرت بررسى شده است. ابن رجب، عبدالرحمن بن احمد السلامى، نور الاقتباس فى مشكاه وصية النبى صلى الله عليه وآله لابن عباس، تحقيق: عز الدين البدوى النجار، جده: دار المدنى، ١٤٠٠ ق /١٩٧٩ م، ٥٦ ص. چاپ ديگر نور الاقتباس فى مشكاه وصية النبى صلى الله عليه وآله لابن عباس، تحقيق: محمد بن ناصر العجمى، الكويت: مكتبة الاقصى، ١٤٠٦ ق /١٩٨٦ م، ١٢٣ ص. به اخلاق اسلامى و تربيت اسلامى براساس وصايا و احاديث و سفارشات نبى اكرم صلى الله عليه وآله مى‌پردازد. ابن السنى، احمد بن محمد بن اسحاق، عمل اليوم والليله: سلوك النبى‌صلى الله عليه وآله مع ربه عز وجل ومعاشرته مع العباد، تحقيق: عبدالرحمن كوثر، بيروت: دار الارقم: ١٤١٨ ق / ١٩٩٨ م، ٥١٢ ص. چاپ ديگر عمل اليوم والليلة، المؤلف المشارك: عبدالرحمن بن كوثر البرنى، جده: دار القبلة للثقافة الاسلامية، ١٤١٠ ق، ٧٦١ ص. آداب و رسوم دينى، سنّت‌هاى اسلامى، ادعيه و سيره‌ى نبوى را در قالب احاديث نبوى آورده است. ابن سيد الناس، محمد بن محمد بن محمد، عيون الاثر فى فنون المغازى والشمائل والسير، بيروت: دار الجيل، ١٩٧٤ م. چاپ‌هاى ديگر عيون الاثر فى فنون المغازى والشمائل والسير، القاهرة: مكتبة القدسى، ١٣٥٦. عيون الاثر فى فنون المغازى والشمائل والسير، تحقيق: ابراهيم محمد، بيروت: دار القلم، ١٤١٤ ق/١٩٩٣ م. سيره، اخلاق النبى، ارهاصات و شمايل آن حضرت محتواى اين اثر را تشكيل مى‌دهد. ابن طاهر، عبدالله بن حسين بن طاهر، الوصية النافعة فى كلمات جامعة، جده: عالم المعرفه، ١٤٠٧ ق / ١٩٨٧ م، ١٩٠ ص. آداب اسلامى، ادعيه، توبه، وعظ، ارشاد و اخلاق النبى مثل نيكى به والدين و حفظ اللسان مورد بحث قرار گرفته است. ابن طرهونى، محمد بن رزق، الاسلام و نبى الاسلام، جده: مكتبة العلم، ١٤١٣ ق /١٩٩٢ م، ٣٦٠ ص. به اخلاق النبى، ارهاصات و اعترافات مستشرقان به فضايل رسول اكرم صلى الله عليه وآله مى‌پردازد. ابن عاشور، محمد الطاهر، روائع مجلة الهداية الاسلامية: السيرة النبوية، به كوشش على الرضا الحسينى. دمشق: الدار الحسينية للكتاب، ١٤٢١ ق /٢٠٠١ م. به سيره‌ى رسول اكرم صلى الله عليه وآله و اخلاق آن حضرت مثل ترحم بر دشمنان، سماحه و تسامح و ديگر اخلاقيات ايشان پرداخته است. ابن علان، محمدعلى بن محمد، شمس الافاق بنور ما للمصطفى من كريم الاخلاق، [ مدينه‌] ، دار المدينة المنورة، ٢٠٠٣ م. ابن قيم الجوزيه، محمد بن ابى‌بكر بنايوب، الجواب الكافى لمن سأل عن الدواء الشافى، تحقيق: محمد عبدالرزاق الرعود، عمان (الاردن): دارالفرقان، ١٤١٣ ق /١٩٩٢ م، ٣٧٤ ص. بررسى مسايل اخلاقى بر اساس احاديث نبوى مثل ذنوب و گناه، مرض قلب و كيد شيطان است. ابن كثير القرشى، اسماعيل بن عمر البصرى، شمائل الرسول صلى الله عليه وآله، تحقيق: مصطفى عبدالواحد، جده: دار القبلة للثقافة الاسلامية، ١٤٠٩ ق /١٩٨٨ م، ٥٨٨ ص. بررسى اخلاق النبى، خصائص النبى، دلائل النبوه، شمائل المصطفى و فضايل النبى است. ابن المبارك، عبدالله بن المبارك بن واضح، الزهد والرقائق، تحقيق: احمد فريد، الرياض: دار المعراج الدولية، ١٤١٥ ق /١٩٩٥ م، ١٢٤٨ ص. ضمن اقسام الزهد، زهد النبى بررسى شده است؛ نيز آداب اسلامى و اخلاق اسلامى بر اساس احاديث معرفى شده است. ابن الملقن، عمر بن على، كتاب خصائص النبى، قاهرة: دار الرسالة، ٢٠٠٢ م. ابوالشيخ الاصبهانى، عبدالله بن محمد، معروف به ابى‌شيخ (درگذشت‌٣٦٩ ق)، اخلاق النبى وآدابه، قاهرة: ١٣٦٩ ق. نويسنده، محدّث است و اين اثر را درباره‌ى اخلاق پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله بر اساس احاديث آن حضرت نوشته است.[٤] ابوالعزائم، محمد ماضى، النور المبين لعلوم اليقين ونيل السعادتين، القاهرة: المطبعة الجمالية، ١٣٣٢ ق /١٩١٤ م، ٢٣٥ ص. بررسى آداب اسلامى، اخلاق اسلامى، تصوف، وعظ و ارشاد، اخوت اسلامى، حقوق مسلمانان و زيارت قبر بر اساس احاديث نبوى است. ابوغده، حسن، قبسات تربوية من السيرة النبوية، الكويت: مكتبة دار التراث، ١٤٠٩ ق / ١٩٨٩ م، ١٥٢ ص. به بشارات نبوى، تربيت اسلامى، سيره و اخلاق النبى مى‌پردازد. ابوغده، عبدالفتاح، الرسول المعلم و اساليبه فى التعليم، بيروت: مكتبة المطبوعات الاسلامية، ٢٠٠٣ م، ٢٢٦ ص. ابوفارس، محمد عبدالقادر، المدرسة النبوية العسكرية، عمان (الاردن): دارالفرقان، ١٤١٣ ق / ١٩٩٣ م، ٣١٠ ص. بررسى اخلاق اسلامى در زمان جنگ با دشمنان و رعايت حقوق متقابل بر اساس احاديث رسول اكرم صلى الله عليه وآله است. بر اساس اين كتاب اخلاق نظامى مطرح مى‌شود. ابى الشيخ، عبدالله بن محمد بن جعفر، اخلاق النبى صلى الله عليه وآله وآدابه، تحقيق: صالح بن محمد الونيان، الرياض: دار المسلم، ١٤١٨ ق /١٩٩٨ م. بررسى آداب نبوى، اخلاق النبى، سيره و اخلاق اسلامى و شمايل نبوى است. احمد بن عبدالعزيز، اخلاق النبى فى القرآن والسنة، [ بيروت: ١٣٨٩ ق‌] . ادريس، محمد، وصايا الرسول صلى الله عليه وآله: وعظ، ارشاد، توجيه، سلوك، اخلاق، مقدمه: خالد عبدالرحمن العك، دمشق: دار الحكمه، ١٤٠٩ ق /١٩٨٩ م، ٦٢٤ ص. بررسى اخلاق اسلامى و اخلاق النبى بر اساس وصايا الرسول در زمينه‌ى وعظ و ارشاد و سيره و نيز بر اساس احاديث نبوى است. الاسمر، احمد رجب، النبى المربى، اردن: دارالفرقان، ٢٠٠١ م. الاسود، موسى محمد، صفوة الاخبار ومنتقى الآثار فى الاخلاق والآداب والفضائل ومواقف الاخيار، الكويت: مكتبة المنار الاسلامية، ١٤١٥ ق /١٩٩٥ م، ٤٢٤ ص. چاپ ديگر صفوة الاخبار ومنتقى الآثار فى الاخلاق والآداب والفضائل ومواقف الاخيار، تصحيح: سمير احمد العطار، الكويت: مكتبة دار التراث، ١٤٠٨ ق /١٩٨٨ م، ٣٨٩ ص. بررسى آداب و اخلاق و فضايل نبى اكرم صلى الله عليه وآله است. الاصبهانى، عبدالله بن محمد بن جعفر بن حيان، اخلاق النبى و آدابه، به كوشش: صالح بن محمد الونيان، الرياض: دار المسلم، ٥٢٧ ص. چاپ‌هاى ديگر اخلاق النبى و آدابه، به كوشش: السيد الجميلى، بيروت: دار الكتاب، ١٩٨٦ م، ٢٠٧ ص. اخلاق النبى و آدابه، به كوشش: عصام الدين الصبابطى، دار الكتاب الاسلامى، ١٩٩٣ م، ٣٥٠ ص. الافتخارى الگلپايگانى، على، خصائص النبى فى القرآن، قم: انصاريان، ١٣٨٢ش، ٢٤٧ ص. الانصارى، محمد بن هارون بن شعيب، صفه النبى: وصف اخلاقه وسيرته وادبه وخفض جناحه، بيروت: دار المامون و دار التراث، ٢٠٠٣ م. انور الجندى، اقباس السيرة العطرة، بيروت: دار ابن زيدون، ١٤٠٩ ق / ١٩٨٨ م، ١٨٩ ص. ضمن بررسى سيره نبوى به اخلاق دينى و شمايل آن حضرت مى‌پردازد. بابلى، محمود محمد، قبسات نورانية من سيرة صاحب الخلق العظيم او بعض دلائل نبوته صلى الله عليه وآله وعروبه ابراهيم واسماعيل عليهما السلام ، الرياض: دار الخانى، ١٤١٦ ق /١٩٩٦ م، ٢٤٨ ص. بررسى سيره و اخلاق النبى، خصائص النبى و شمائل المصطفى است. باجوده، حسن محمد، من صفات الرسول صلى الله عليه وآله، القاهرة: دار الكتاب الاسلامى، ١٤٠٣ ق / ١٩٨٣ م، ٩١ ص. درباره‌ى اخلاق النبى و سيره و شمايل آن حضرت است. الباقورى، احمد حسن، قطوف من ادب النبوه، القاهرة: [ د . ن‌] ، ١٩٨٢ م، ١٤٣ ص. درباره‌ى آداب اسلامى و احاديث اخلاقى و اخلاقى النبى است. البدرى، عادل، الرسول المصطفى نظرية الادب، تهران: ژرف، ١٤٢٥ ق، ٤٣٩ ص. البرجلانى، محمد بن الحسين، الكرم والجود وسخاء النفوس، تحقيق: عامر حسن صبرى، بيروت: دار ابن حزم، ١٤١٢ ق /١٩٩١ م، ٨٠ ص. درباره‌ى احاديث مربوط به اخلاق النبى و كرم النبى است. البغوى، الحسين بن مسعود بن محمد، مشكاة الانوار فى فضايل النبى المختار وشمائله صلى الله عليه وآله، تحقيق: طلال محمد سليمان ابوالنور، زير نظر: عويد بن عياد المطرفى، مكة المكرمة: كلية الدعوة واصول الدين، جامعة ام القرى‌، ١٤٠٩ ق، ٩٢٣ ص. درباره‌ى اخلاق النبى، سيره و شمايل، فضايل النبى، اوصاف النبى و خصائص النبى است. البلتاجى، محمد الانور احمد، محمد الخلق الكامل و الرحمة المهداة، قاهرة: مكتبة الوهبة، ١٩٩٣ م، ٥٧٥ ص. البوصيرى، احمد بن ابى بكر بن اسماعيل، علامات النبوة، تحقيق: ام عبدالله بنت محروس العسلى، زير نظر: محمود بن محمد الحداد، جده: مكتبة السوادى، ١٤١١ ق / ١٩٩٠ م، ٥٧٤ ص. احاديث اخلاق النبى و ارهاصات النبوه و عصمة النبى است. بيرمحمد دده، محمد دده بن مصطفى بن حبيب، المدحة الكبرى‌ من الكلام القديم فى حق سيدنا محمد المصطفى عليه افضل الصلاه واتم التسليم، القاهرة: المطبعة الميرية، ١٣٠١ ق، ١٦٠ ص. درباره‌ى شمائل المصطفى و اخلاق النبى و سيره‌ى آن حضرت است. الترمذى، محمد بن عيسى بن سوره، الشمائل المحمدية، به كوشش: محمد عوامه، المدينة المنورة: [ د . ن‌] ، ١٤٢٢ ق /٢٠٠١ م، ٧٠٠ ص. درباره‌ى شمائل المصطفى يا سيره، اخلاق النبى و اوصاف النبى است. چاپ‌هاى ديگر الشمائل المحمديه، تحقيق: سيد عمران، القاهرة: دار الحديث، ١٤١٦ ق /١٩٩٦ م، ٢٧٧ ص. درباره‌ى احاديث اخلاقى پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله، شمائل المصطفى، اخلاق اسلامى، اخلاق النبى و اوصاف النبى است. الشمائل النبويه والخصائل المصطفويه، تحقيق: فواز احمد زمرلى، بيروت: دار الكتاب العربى، ١٤١٧ ق /١٩٩٦ م، ٥٦٠ ص. شمائل الرسول، تحقيق: عبدالله الشعار و ابراهيم رمضان، بيروت: دار الفكر اللبانى، ١٩٩٢ م، ١٢٠ ص. مختصر الشمائل المحمدية، تحقيق و تلخيص: محمد ناصر الدين الالبانى، عمان: المكتبة الاسلامية، ١٤٠٥ ق /١٩٨٥ م. التليدى، عبدالله، تهذيب الخصائص النبوية الكبرى، بيروت: دار البشائر الاسلامية، ١٤١٠ ق، ٥٠٤ ص. درباره‌ى اخلاق حضرت رسول صلى الله عليه وآله و شمايل و اوصاف آن حضرت است. جاد، جاد مخلوف، الرحمة فى القرآن والسنة، القاهرة: المؤسسة العربية الحديثة، ١٩٨٨ م، ١٥٩ ص. بررسى اخلاق اسلامى در سيره‌ى رسول اكرم صلى الله عليه وآله، به ويژه رفتار رحمت‌آميز آن حضرت با همگان است. جاد المولى، احمد، محمد صلى الله عليه وآله المثل الكامل، تحقيق: عبدالرحيم ماردينى، دمشق: مكتبة دارالمحبة، ١٤١٢ ق /١٩٩١ م، ٤٤٤ ص. چاپ ديگر محمّد صلى الله عليه وآله المثل الكامل، القاهرة: مطبعة دار الكتب المصرية، ١٣٤٩، ٢٧١ ص. درباره‌ى شمائل المصطفى، سيره و اخلاق النبى است. الجار الله، عبدالله بن جار الله بن ابراهيم، تذكير المسلمين باتباع سيد المرسلين صلى الله عليه وآله، الرياض: المؤلف، ١٤١٠ ق، ١١١ ص. درباره‌ى اخلاق النبى و صفات و رفتار اخلاقى حضرت نبى اكرم صلى الله عليه وآله است. جاسم، عزيز السيد، محمد صلى الله عليه وآله الحقيقة العظمى، بغداد: دار الشؤون الثقافية العامة، ١٩٨٧ م، ٤٩٦ ص. درباره‌ى اخلاق النبى و شمائل النبى و رفتارهاى اخلاقى حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وآله است. الجطيلى، عبدالعزيز بن محمد، المزاح بين المشروع والممنوع، مقدمه: صالح بن محمد الونيان، پاكستان: دار الكتاب والسنه، ١٤١٣ ق / ١٩٩٢ م، ٣٢ص. به مسايل و ابعاد مزاح و شوخى در اسلام مى‌پردازد، ضمناً شوخى را از نگاه احاديث نبوى بررسى مى‌كند و برخى از صفات و رفتارهاى اخلاقى آن حضرت را توضيح مى‌دهد. الجماعيلى، عبدالغنى بن عبدالواحد بن على، الدرة المضية فى السيرة النبوية: سيرة الرسول صلى الله عليه وآله واصحابه العشرة، تحقيق: على حسين البواب، الرياض: دار الخانى، ١٤١٢ ق / ١٩٩٢ م، ٩٦ ص. درباره‌ى اخلاق النبى و سيره و رفتار اخلاقى آن حضرت با اصحاب و با دشمنانش است. الجماعيلى ، عبدالغنى بن عبدالواحد بن على ، مختصر سيرة النبى صلى الله عليه وآله وسيرة اصحابه العشرة ، تحقيق: خالد بن عبدالرحمن بن حمد الشايع، الرياض: دار الوطن، ١٤١٣ ق، ١٢٩ ص. درباره‌ى شمائل المصطفى و اخلاق النبى و اوصاف النبى و سيره‌ى آن حضرت است. الجندى، عبدالحليم، فى السيرة النبوية، القاهرة: دار المعارف، ١٩٨٧ م، ٤١٨ ص. ضمن اين‌كه به سيره‌ى نبوى مى‌پردازد، به اخلاق و رفتار آن حضرت هم پرداخته است. الجنيد، عدنان بن احمد بن يحيى، ارشاد الاتقياء الى تنزيه سيد الانبياء، تعز: دار الامام احمد بن علوان، ١٤٢١ ق / ٢٠٠١ م، ٢٢٤ ص. درباره‌ى اخلاق النبى و رفتار آن حضرت با همگان است. جوهرى، محمد ربيع محمد، اخلاقنا، القاهرة: المؤسسة العربية الحديثة، ١٩٨٨ م، ٢٦٤ ص. تحليل مسايل اخلاق اسلامى با بررسى اخلاق نبوى و احاديث اخلاقى آن حضرت است. الجيل، محمّد بن فارس، الاطعمة والاشربة فى عصر الرسول صلى الله عليه وآله، جامعة الكويت، مجلس النشر العلمى، ١٤١٧ ق / ١٩٩٦ م، ١٤٤ ص. اين كتاب در واقع يك شماره از مجله‌ى حوليات كلية الآداب (شماره ١١٤) است كه توسط دانشگاه كويت منتشر مى‌شود. هر شماره از اين مجله به موضوعى اختصاص دارد و موضوع اين شماره خوردنى‌ها و آشاميدنى‌ها در عصر پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله است. مؤلف آن متخصص در علم تاريخ است و فارغ التحصيل تاريخ اسلام از دانشگاه ميشيگان آمريكا است. بخشى از رفتار پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله، طرز خوردن و آشاميدن آن حضرت است. ايشان غذاهاى خاصى را تناول مى‌كرد و از خوردن غذاهايى پرهيز مى‌نمود. اين بخش از سيره‌ى آن حضرت مى‌تواند براى مسلمانان الگو باشد ؛ زيرا در زمره‌ى رفتارهاى اخلاقى يا عمل اخلاقى آن حضرت است. مؤلف مطالب را ذيل سرفصل‌هاى زير سامان داده است: فصل اول درباره‌ى طعام‌هاى پخته شده از گندم و جو و ذرت و برنج و خرما ؛ فصل دوم درباره‌ى گوشت و انواع آن ؛ فصل سوم درباره‌ى طعام‌هايى مثل روغن‌ها و شيره‌ها ؛ فصل چهارم درباره‌ى ميوه‌ها و سبزيجات و حبوبات و فصل پنجم درباره‌ى انواع مختلف طعام است. بخش سوم كتاب درباره‌ى انواع اشربه است. آقاى جميل نخست به معرفى منابع خود مى‌پردازد و به تفصيل اين منابع را تحليل مى‌كند. وى در هر فصل، علاوه بر بيان رواياتى درباره‌ى آداب پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله در خوردن و آشاميدن، وضعيت مردم آن دوره را در اين خصوص بيان مى‌كند. الجيل، محمّد بن فارس، اللباس فى عصر الرسول صلى الله عليه وآله، جامعة الكويت، مجلس النشر العلمى، ١٤١٥ ق / ١٩٩٤ م، ١٥٥ ص. ويژه‌نامه‌اى از مجله‌ى حوليات كلية الآداب است كه دانشگاه كويت منتشر مى‌كند. اين ويژه‌نامه به عنوان شماره‌ى ٩١ چاپ شده و تماماً به لباس پوشيدن حضرت رسول صلى الله عليه وآله و مردم آن عصر مى‌پردازد. مطالب در پنج فصل تنظيم شده است: لباس سر، لباس صورت، لباس تن، لباس دست و لباس پا. ذيل هر فصل آيات و روايات حضرت رسول صلى الله عليه وآله را توضيح مى‌دهد. نيز اطلاعات تاريخى كه گوياى نوع لباس پوشيدن مردم آن عصر بوده را توضيح مى‌دهد. حامد، احمد، محمّد صلى الله عليه وآله ومكارم الاخلاق، الطائف: دار الزايدى للطباعة والنشر، [ د . ت‌] ، ٨٣ ص. بررسى اخلاق النبى، سيره و شمائل المصطفى است. الحداد، احمد بن عبدالعزيز بن قاسم، اخلاق النبى صلى الله عليه وآله فى القرآن والسنة: دراسة تطبيقية لقول عائشةرضى الله عنه كان خلقه القرآن، زير نظر: عبدالستار فتح الله سعيد، بيروت: دار الغرب الاسلامى، ١٩٩٦ م، ١٦٤١ ص. حسين، محمد الخضر، محمد رسول الله وخاتم النبيين، به كوشش: على الرضا الحسينى، [ د . م‌] : الدار الحسينية للكتاب، ١٤١٧ ق /١٩٩٧ م، ٣٠٤ ص. ضمن بررسى شخصيت حضرت محمّد صلى الله عليه وآله به اخلاق ايشان هم مى‌پردازد. حسين، ممدوح محمد، رسول الانسانيه محمد صلى الله عليه وآله، زير نظر: محمد توفيق عويضه، القاهرة: المجلس الاعلى للشؤون الاسلامية، ١٣٩١ ق /١٩٧١ م، ١٣١ ص. بررسى اخلاق النبى، مثل حياء النبى و شجاعة النبى و صلة الارحام است. حقى، احسان، رسول الاسلام محمد صلى الله عليه وآله: سيرته و رسالته، بيروت: مؤسسة الرسالة، ١٤١٢ ق / ١٩٨٨ م، ٩٥ ص. بررسى اخلاق النبى و سيره‌ى آن حضرت است. الحمامى، مصطفى ابوسيف، شجاعة رسول الله صلى الله عليه وآله و سيرته، القاهرة: مكتبة ومطبعة مصطفى البابى الحلبى، ١٣٨٦ ق /١٩٦٦ م، ٤٤ ص. بررسى اخلاق النبى، سيره و شجاعت حضرت است. الحمد، محمد بن ابراهيم، سوء الخلق: مظاهره اسبابه علاجه، الرياض: دار ابن خزيمه، ١٤١٦ ق، ١٣٦ ص. بررسى سوء الخلق و اخلاق النبى و حسن الخلق آن حضرت، مثل مداراى آن حضرت است. الحوفى، احمد محمد، من اخلاق النبى، القاهرة: دار نهضة مصر، ١٩٧٩ م، ٤٢٣ ص. اخلاق النبى و شمائل المصطفى را با بررسى اين موضوعات: امانت، ايثار، تواضع، حيا، رحم، زهد، سيره، شورى، صبر، صدق، عدل، عفت، عفو، كرم و وفا به انجام مى‌رساند. الحيانى، عبدالله بن محمد بن جعفر، اخلاق النبى صلى الله عليه وآله وآدابه، تحقيق: عصام الدين سيد الصبابطى، القاهرة: الدار المصرية اللبنانية، ١٤١٣ ق‌١٩٩٣/م. چاپ ديگر اخلاق النبى صلى الله عليه وآله وآدابه، تحقيق: احمد محمد مرسى، القاهرة: مكتبة النهضة المصرية، ١٩٧٢ م، ٢٨٨ ص. اخلاق النبى صلى الله عليه وآله وآدابه، تحقيق: احمد محمد مرسى، زير نظر: محمد عبدالرحمن عثمان، القاهرة: الاهرام، ١٤٠١ ق /١٩٨١ م، ٣١٦ ص. خامنه‌اى، سيدعلى، الدروس العظيمة من سيرة الائمة الاطهار، بيروت: مركز بقية الله الاعظم للدراسات والنشر، ١٩٩٩ م. الخزيم، محمد بن صالح بن سليمان، المرشد المبين فى ادب البنين: وصايا وحكم، الرياض: دار الوطن، ١٤٢٠ ق /١٩٩٩ م، ٥٢٧ ص. درباره‌ى تربيت از ديد فرهنگ اسلامى، آداب اسلام، اخلاق اسلامى و انحرافات اخلاقى بر اساس روايات نبوى است. خطاب، محمود شيت، ومضات من نور المصطفى صلى الله عليه وآله، بيروت: دار الفكر، [ د . ت‌]، ٧٧ ص. علاوه بر گزارش حوادث صدر اسلام، به ويژه حوادث مربوط به جهادهاى رسول اكرم، به شمايل و اخلاق پيامبر اكرم نيز مى‌پردازد. الخطيب، محمد عبدالله، حول الدعوة والدعاة، القاهرة: دار المنار الحديثة، ١٤١٣ ق/ ١٩٩٣ م، ١٠٦ ص. مسايلى مثل تربيت، دعوت، تبليغ، اخلاق، عبادت و معنويت را بر اساس فرامين رسول اكرم صلى الله عليه وآله بررسى مى‌كند. الخفاجى، احمد بن محمد بن عمر، نسيم الرياض فى شرح شفاء القاضى عياض، القاهرة: المطبعة الازهرية المصرية، ١٣٢٥ ق. درباره‌ى شمائل المصطفى و اخلاق النبى است. چاپ ديگر نسيم الرياض فى شرح شفاء القاضى عياض، القاهرة: مطبعة عثمانية (موزع)، ١٣١٤ ق، ٦١٤ ص. خوجه كمال الدين، المثل الاعلى فى الانبياء، ترجمه: امين محمود الشريف، مقدمه: اللورد هدلى، بيروت: دار الفكر المعاصر، ١٤٠٩ ق /١٩٨٩ م، ٢٧١ ص. نويسنده پيامبران صلى الله عليه وآله را به عنوان الگو و اسوه‌ى بشريت مطرح مى‌كند و حوادث مهم در زندگى رسول اكرم صلى الله عليه وآله را توضيح مى‌دهد. به ويژه اخلاق آن حضرت را به تفصيل بررسى كرده است. الخولى، محمد عبدالعزيز، الادب النبوى عظمة بالغة وحكم عالية وآداب سامية: متخيرة من حديث الرسول مشروحة شرحا واسعا يتصل بالحياة الحاضرة، بيروت: المكتبة العصرية، ١٤٢٥ق، ٢٣٨ص. چاپ ديگر الادب النبوى، بيروت: دارالفكر، ٣١٠ ص. خيرالدين، عبدالعزيز، السيرة العطرة محمد خاتم الرسل صلى الله عليه وآله، القاهرة: دار الفكر العربى، ١٣٨٨ ق /١٩٦٩ م، ٦٥٣+٨ ص. درباره‌ى سيره‌ى حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وآله است و ضمناً به اخلاق آن حضرت هم مى‌پردازد. داود، عبدالبارى محمد، الحياء فى الاسلام، الاسكندرية: مكتبة الاشعاع الفنية، ٢٠٠٢ م، ١٥٣ ص. غير از حيا به ديگر مسايل اخلاق اسلامى و اخلاق النبى هم مى‌پردازد. ديدات، احمد حسين، محمد صلى الله عليه وآله المثال الاسمى، ترجمه: محمد مختار، القاهرة: المختار الاسلامى، ١٤١٢ ق /١٩٩٢ م، ١٤١ ص. حضرت محمّد صلى الله عليه وآله را به عنوان اسوه و الگوى بشريت مطرح كرده است، به ويژه اخلاق آن حضرت را قابل پيروى و الگوگيرى مى‌داند. الرافعى، مصطفى صادق، محمد الانسان والرسول، بهكوشش: محمد عبدالعزيز، القاهرة: مجلة الاذاعة والتلفزيون، ١٣٨٧ ق /١٩٦٧ م، ٣٦ ص. درباره‌ى اخلاق النبى و سيره و شمائل النبى است. الرشيد، عبدالله محمد، القيادة العسكرية فى عهد الرسول صلى الله عليه وآله، دمشق: دار القلم، ١٤١٠ ق / ١٩٩٠ م، ٧٧٣ ص. تمامى كتاب درباره‌ى رهبرى و مديريت جنگى رسول اكرم صلى الله عليه وآله است. هم‌چنين اخلاق آن حضرت در جنگ‌ها و رفتارش با مخالفان را تحليل كرده است. رضا، محمد رشيد، الوحى المحمدى... ، القاهرة: مطبعة المنار، ١٣٥٢ ق، ٣٣٥ ص. درباره‌ى نبوة النبى، اخلاق اسلامى، حقوق الانسان و مناقب حضرت رسول صلى الله عليه وآله است. الرقى، ابراهيم بن احمد بن محمد، احسن المحاسن، تحقيق: محمد علوى المالكى، مكة المكرمة: المكتبة السلفية، ١٣٩٠ ق /١٩٧٠ م، ٤٧٤ ص. درباره‌ى اولياى مسلمان ، فضايل الاولياء ، اخلاق نبوى ، تصوف ، زهد ، شمائل المصطفى ، تصوف و معنويت بر اساس روايت‌هاى نبوى است. الرياشى، لبيب، نفسية الرسول العربى محمد بن عبدالله، بيروت: دار الكشاف، ١٩٤٩ م، ١٨٩ ص. درباره‌ى سيره، شمائل المصطفى، اخلاق النبى، شجاعة النبى و شخصية النبى بر اساس روايات حضرت رسول صلى الله عليه وآله است. الزرقانى، محمد بن عبدالباقى بن يوسف، شرح الزرقانى على المواهب اللدنية، القاهرة: [ د . ن‌]، ١٢٩١ ق. درباره‌ى سيره، اخلاق النبى، بلاغت النبى و شمائل المصطفى است. زينو، محمد بن جميل، قطوف من الشمائل المحمدية والاخلاق النبوية والآداب الاسلامية، [د . م : د . ن، د . ت‌]، ١٢٨ ص. درباره‌ى آداب اسلامى، اخلاق النبى، شمائل النبى، مولد النبى، اخلاق اسلامى، ادعيه النبى، سيره، عبادات و فضايل النبى است. زينو، محمد بن جميل، مجموعة رسائل التوجيهات الاسلامية لاصلاح الفرد والمجتمع، جده: مكتبة العلم، ط ٣، ٤١٧ ص. علاوه بر طرح مسايلى مثل اصلاح اجتماعى، اصلاح دينى، توحيد، وعظ و ارشاد، احكام الغناء و نقد مستشرقين، به اخلاق پيامبر اكرم، احسان و ايثار آن حضرت و شمايل ايشان نيز مى‌پردازد. سالم، عبدالله نجيب، مواقف انسانية فى السيرة النبوية، بيروت: دار ابن حزم، ١٤١٤ ق/ ١٩٩٤ م، ٢٥٤ ص. درباره‌ى سيره‌ى رسول اكرم صلى الله عليه وآله، اخلاق النبى، حكمة النبى، عفو النبى، كرم النبى و معاملة النبى است. سراج الدين، عبدالله، سيدنا محمد رسول الله صلى الله عليه وآله: شمائله الحميدة، خصاله المجيدة، حلب: جمعية التعليم الشرعى (موزع)، ١٤٠٢ ق /١٩٨٢ م، ط ٣، ٤٢٩ ص. درباره‌ى اخلاق النبى، شمائل المصطفى، حقوق النبى و سيره‌ى رسول اكرم صلى الله عليه وآله است. سلطان، ياسين، مع الرسول صلى الله عليه وآله، جده: المجموعة الاعلامية، ١٤١٠ ق /١٩٩٠ م، ١٠٢ ص. درباره‌ى سيره، اخلاق النبى، دعوت اسلامى و شمائل المصطفى است. السمان، محمد عبدالله، الرحمة المهداة، القاهرة: دار الاعتصام، ١٤٠٤ ق /١٩٨٤ م، ٩٣ ص. درباره‌ى تربيت اسلامى، دعوت اسلامى، سيره، اخلاق النبى و مساوات در اسلام است. الشامى، صالح احمد، من معين الشمائل، بيروت: المكتب الاسلامى، ١٤١٨ ق /١٩٩٧ م، ٥٣٥ ص. درباره‌ى سيره، شمائل المصطفى، آداب اسلامى، اخلاق اسلامى، اخلاق النبى، اوصاف النبى و حقوق النبى است. الشعراوى، محمد متولى، الرسول صلى الله عليه وآله بين المعجزة والواقع، به كوشش: زكريا القاضى، القاهرة: الروضة للنشر، ٩٦ ص. درباره‌ى اخلاق النبى، اوصاف النبى، عتاب النبى، تعدد الزوجات، رد شبهات مستشرقين و سيره‌ى حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وآله است. شقره، محمد ابراهيم، السيرة النبوية العطرة فى الايات القرآنية المسطرة، الرياض: مكتبة المعارف، ١٤١٨ ق /١٩٩٨ م، ٤٨٠ ص. درباره‌ى سيره‌ى حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وآله، اخلاق النبى، بشارة الرسول، شمائل المصطفى و عصمت النبى است. شلبى، احمد، محمّد صلى الله عليه وآله فى المدينة، القاهرة: وزارة الاوقاف، ١٤١٥ ق /١٩٩٥ م، ١١٨ ص. درباره‌ى سيره‌ى حضرت رسول صلى الله عليه وآله، اخلاق النبى و دعوت اسلامى است. شلبى، محمود، محمد: سيد الناس، تونس: الدار التونسية للنشر، ١٩٨٩ م، ١٦٤ ص. درباره‌ى اخلاق النبى، سيره، شمائل المصطفى و تربيت اسلامى بر اساس روايات نبوى است. الصاغرجى، اسعد محمد سعيد، سيدنا محمد رسول الله صلى الله عليه وآله الاسوة الحسنة، دمشق: دار الكلم الطيب، ١٤١٧ ق /١٩٩٧ م. درباره‌ى دعوت اسلامى، سيرت محمّدصلى الله عليه وآله ، اخلاق النبى و شمائل المصطفى است. طاحون، احمد بن محمد، الكوكب المنير فى ادب النفس وتهذيب الضمير، القاهرة: مكتبة التراث الاسلامى، ١٤١٣ ق /١٩٩٢ م، ٤١٥ ص. درباره‌ى اخلاق النبى، ارزش‌هاى اسلامى، محاسبة النفس، مكارم الاخلاق، تربيت، حفظ اللسان و صبر است. طاحون، رتيبه ابراهيم خطاب، قبسات من اخلاق النبى صلى الله عليه وآله، القاهرة: السلام للطباعة والنشر، ١٤١٤ ق /١٩٩٣ م، ٢٣٥ ص. درباره‌ى اخلاق النبى، تواضع، حلم، حيا، اخلاق، تربيت و وفا است. الطبرى، احمد بن عبدالله بن محمد، خلاصة سير سيد البشر صلى الله عليه وآله، تحقيق: طلال جميل رفاعى، مكة المكرمة: مكتبة نزار مصطفى الباز، ١٤١٨ ق‌١٩٩٧/م، ٢٠٦ ص. درباره‌ى سيره، اخلاق النبى، فضايل و اوصاف النبى و شمائل المصطفى است. الطرشه، عدنان، ماذا يحبّ النبى محمّد صلى الله عليه وآله وماذا يكره، الرياض: مكتبة العبيكان، ١٤٢٣ ق / ٢٠٠٢ م، ٦٢٥ ص. درباره‌ى شمائل الرسول، سيره‌ى نبوى، اخلاق النبى، عبادات و آداب اسلامى است. طعيمه، صابر، الادب النبوى فى ضوء العلم الحديث: دراسة فى علم السلوك الاسلامى، بيروت: دار الجيل، ١٤٠٧ ق /١٩٨٧ م، ٢٠٨ ص. درباره‌ى آداب، صفات النبى، اخلاق اسلامى و سيره‌ى آن حضرت بر اساس احاديث نبوى است. طلفاح، خيرالله، محمد المثل الاعلى للانسان الكامل قائمة الامة و هاديها، بغداد: مكتبة الوطنية، ١٩٨٢ م، ٢٥٦ ص. درباره‌ى حضرت رسول به عنوان انسان كامل است و اين‌كه مسلمانان بايد ايشان را الگو قرار دهند. الطهطاوى، احمد مصطفى قاسم، صفة ضحك وبكاء النبى صلى الله عليه وآله ومزاحه مع اصحابه، به كوشش: احمد عبدالتواب عوض، القاهرة: دار الفضيلة، ١٩٩٥ م، ١٢٦ ص. درباره‌ى سيره، اخلاق النبى، بكاء النبى، ضحك النبى و مزاح النبى است. الطهطاوى، رفاعه رافع، نهاية الايجاز فى سيرة ساكن الحجاز صلى الله عليه وآله، تحقيق: عبدالرحمن حسن محمود، فاروق حامد بدر، القاهرة: مكتبة الآداب، ١٩٨٢ م، ١٥٨ ص. درباره‌ى اخلاق النبى، سيره، غزوات النبى، هجرت و شمائل المصطفى است. الطويل، السيد رزق، لكى تستعيد امتنا ذاكرتها، القاهرة: المؤسسة العربية الحديثة، ١٩٨٨ م، ٣٥١ ص. نويسنده ، مسايل جديد جهان اسلام ، مثل علمانيت و حقوق زن را بررسى و يكى از بحران‌هاى جهان اسلام را ضعف‌هاى اخلاقى مسلمانان دانسته و از اين‌رو الگوگيرى و اقتدا به اخلاق نبوى را مطرح كرده است. العباد، عبدالمحسن بنحمد، من اخلاق الرسول الكريم صلى الله عليه وآله، المدينة المنورة: الجامعة الاسلامية، ١٤١١ ق، ط٥، ٤٨ ص. درباره‌ى اخلاق النبى، سيره، اخلاق اسلامى و شمائل المصطفى است. العبد، عبداللطيف محمد، موقف الرسول صلى الله عليه وآله من اهل العقائد الاخرى، القاهرة: مطابع مدكور، ١٣٩٦ ق /١٩٧٦ م، ٢٢٢ ص. درباره‌ى اخلاق النبى، توحيد، دعوت اسلامى، سيره‌ى آن حضرت، به ويژه نسبت به دشمنانش است. عبدالسلام، عبدالرحمن ابوعامر، النظام الخلقى فى الاسلام، حائل: دار الاندلس للنشر، ١٤٢٤ ق / ٢٠٠٣ م، ٢٤٧ ص. درباره‌ى اخلاق اسلامى، تربيت، علم الاخلاق، الخير والشر، سعادت، عقل، فطرت، الزام خلقى، مصادر الالزام الخلقى، ايمان، رقابة الضمير، اخلاق النبى، اخلاص الصحابه و قدوة حسنه است. عبدالعال، سيد محمد حسين، مواقف من حياة الرسول واصحابه، قاهرة: مركز الاهرام للترجمة والنشر، ٢٠٠١ م. عبدالفتاح، اسماعيل، الانوار البهية فى الوصايا الاسلامية، القاهرة: الدار المصرية اللبنانية، ١٩٩٨ م، ١٩٠ ص. درباره‌ى وصايا، الوصية فى الاسلام، وصايا النبى، وصايا الصحابه، وصايا الصالحين، تقوى الله و اخلاق اسلامى است. عبدالقادر، حامد، الاسلام: ظهوره وانتشاره فى العالم، القاهرة: دار نهضة مصر، ط ٣ ، ٢٨٧ ص. درباره‌ى بعثة النبى، اخلاق النبى و سيره است. به ويژه اخلاق نبوى و نقش آن را در انتشار اسلام در جهان بررسى كرده است. عبدالله، محمد حسن، رحمة الله للعالمين صلى الله عليه وآله، القاهرة: مكتبة الآداب، ١٩٩٠ م، ١٧٥ ص. درباره‌ى اخلاق النبى، دعوت اسلامى، سيره، شورى‌، اخلاق اسلامى، افشاء السلام، تربيت اسلامى، زوجات النبى و مجتمع اسلامى است. عبدالمهدى بن عبدالقادر بن عبدالهادى، السيرة النبوية فى ضوء القرآن والسنة، القاهرة: المؤسسة العربية الحديثة، ١٩٨٨ م، ٢٤٠ ص. به موضوعاتى مانند سيره‌ى نبوى و اخلاق النبى پرداخته و اخلاق نبوى را از ديدگاه قرآن و احاديث بررسى كرده است. عبود، شلتاغ، فى السيرة والادب النبوى الشريف، بيروت: دار الهادى، ٢٠٠٤ م. عتر، حسن ضياءالدين، نبوة محمد صلى الله عليه وآله فى القرآن، بيروت: دار البشائر الاسلامية، ١٤١٠ ق / ١٩٩٠ م، ٣٧٥ ص. بررسى الايمان بالرسل، اخلاق النبى، فضايل و اوصاف النبى، رد شبهات و عصمة النبى است. عزام، عبدالرحمن بك، بطل الابطال، مصر: مطبعة مصطفى الحلبى، ١٣٥٧ ق، ١١٩ ص. چاپ ديگر بطل الابطال، الرياض: وزارة المعارف، ١٣٨٩ ق /١٩٦٩ م، ١١٦ ص. درباره‌ى صفات النبى، سيره، اخلاق النبى، شمائل المصطفى، عبقريه الرسول و دعوت آن حضرت است. عزام، عبدالعزيز محمد، محمد الرسول الاعظم صلى الله عليه وآله، زير نظر: محمد توفيق عويضه، القاهرة: المجلس الاعلى للشؤون الاسلامية، ١٣٩٤ ق/ ١٩٧٤ م، ١١٩ ص. درباره‌ى حضرت محمّد صلى الله عليه وآله و بررسى اخلاق ايشان، اخلاق النبى، تربيت و سيره‌ى آن حضرت است. عطار، مصطفى حسين، مواقف من السيرة النبوية، بيروت: دار العلم للملايين، ١٤٠٢ ق / ١٩٨١ م، ط ٢، ٣١٠ص. درباره‌ى آداب اسلامى، اخلاق النبى، شفاعت، شمائل المصطفى، آداب النكاح، سيره‌ى آن حضرت و فضايل نبى اكرم صلى الله عليه وآله است. العفيفى، طه عبدالله، من صفات الرسول صلى الله عليه وآله الخلقية والخلقية، القاهرة: الدار المصرية اللبنانية، ١٤١٥ ق/ ١٩٩٥ م، ٤٤٧ ص. درباره‌ى اخلاق النبى، اوصاف النبى، زوجات النبى، سيره، شمائل المصطفى، آداب اسلامى و اخلاق اسلامى است. العقاد، عباس محمود، حقائق الاسلام و اباطيل خصومه، بيروت: المكتبة العصرية، [ د . ت‌] ، ٣٠٣ ص. درباره‌ى خصائص الاسلام و رد شبهات، عبادات و معاملات النبى، حقوق الانسان و اخلاق اسلامى است. العقاد، عباس محمود، عبقرية محمد، صيدا: المكتبة العصرية، [ د . ت‌] ، ١٥٩ ص. درباره‌ى محمّد صلى الله عليه وآله، سيره‌ى آن حضرت، شمائل المصطفى، اخلاق النبى و فضايل آن حضرت است. علوى ، محمّد فال بن عبدالله بن محمّد فال ، نيل السول من شمائل الرسول ، [ بيروت‌] : ٢٠٠١ م. على، خليل ابراهيم، عظمة الرسول صلى الله عليه وآله، القاهرة: [ د . ن‌] ، ١٩٨١ م، ١٤٠ ص. درباره‌ى سيره و عظمة الرسول صلى الله عليه وآله، اخلاق النبى، اوصاف الرسول و زوجات الرسول است. عمر هاشم، احمد، الاخلاق فى ضوء القرآن والسنة، القاهرة: دار الصفوة، ١٤١٥ ق / ١٩٩٤ م، ١١٣ ص. درباره‌ى اخلاق اسلامى، آداب اسلامى، اخلاق النبى، الاخلاص، التواضع، الرحمه، حب الوطن، حقوق الجار و سماحت آن حضرت است. العنانى، حسن صالح، التهيئة والاعداد لسيّدنا محمد صلى الله عليه وآله واصحابه، القاهرة: المعهد الدولى للبنوك والاقتصاد الاسلامى، ١٤٠٣ ق / ١٩٨٣ م، ٢٢٠ ص. درباره‌ى اخلاق النبى، سيره‌ى آن حضرت و عصمة النبى است. العوده، سليمان بنحمد، قضايا و مباحث فى السيرة النبوية، الرياض: دار المسلم، ١٤١٦ ق / ١٩٩٦ م، ١٨٠ ص. درباره‌ى سيره، اخلاق اسلامى، اخلاق النبى، تربيت، خصائص النبى و شمائل المصطفى است. عوض الله، احمد الصباحى، اخلاق الانبياء عليهم الصلاه والسلام، القاهرة: [ د . ن‌]، ١٩٧٢ م، ٢٠٣ ص. چاپ ديگر اخلاق الانبياء، محمد الفحاح، القاهرة: مكتبة مدبولى، ١٤٠٣ ق / ١٩٨٣ م، ٤٥٣ ص. درباره‌ى اخلاق الانبياء، فضائل الانبياء، اخلاق النبى و شمائل المصطفى است. عويس، عبدالحليم، شخصية الرسول صلى الله عليه وآله فى ضوء المقاييس الانسانية، الرياض: جامعة الامام محمد بن سعود الاسلامية، ١٤١٣ ق /١٩٩٢ م، ٨٠ ص. درباره‌ى اخلاق اسلامى، شخصية الرسول، شمائل النبى، فضايل الرسول، سيره‌ى نبوى و شخصيات انسانيه است. عيسى، عبده غالب احمد، اخلاق النبى عليه الصلاة والسلام، بيروت: دار الجيل، ١٤١٠ ق / ١٩٩٠ م، ٥٦ ص. بررسى اخلاق النبى، تواضع النبى، حلم النبى، معاملة النبى، حياء النبى، رحمة النبى، سيره و وفاء النبى است. عيسى، كمال محمد، كلمات فى الاخلاق الاسلامية، جده: دار المجتمع، ١٤٠٩ ق / ١٩٨٨ م، ١٥٥ ص. درباره‌ى اخلاق اسلامى، اخلاق النبى، تواضع، آداب اسلامى، الزام خلقى، النية والعمل ، ثواب و عقاب ، خير و شر ، سلوك اخلاقى ، صبر ، عدل ، فطرت ، قيم اخلاقيه، مواد ترغيبيه، مواد ترهيبيه، وعظ وارشاد و وفاى به عهد است. الغزالى، ابى حامد محمد، اخلاق النبوة و آداب المعيشة، دمشق: دارالبشائر، ١٩٩٩ م، ١٠٥ ص. چاپ ديگر اخلاق النبوة وآداب المعيشة، تحقيق: قاسم النورى، دمشق: دار البشائر، ١٤١٩ ق / ١٩٩٩ م، ١٠٥ ص. درباره‌ى آداب اسلامى، اخلاق النبى، سيره، آداب الطعام، آداب اللباس، شمائل المصطفى و معجزات النبى است. الغزالى، محمد بن محمد بن محمد، المحبة والشوق والانس والرضا، تحقيق: زهير شفيق الكبى، بيروت: دار الفكر العربى، ١٩٩١ م، ١٠٤ ص. درباره‌ى تصوف، محبة الله، محبة النبى، اخلاق اسلامى، كتاب احياء علوم الدين و مقامات التصوف است. الغزالى، محمد بن محمد بن محمد، المرشد المبين الى موعظة المؤمنين من احياء علوم الدين، مقدمه: محمود نصار الحلبى، مصر: مكتبة و مطبعة مصطفى البابى الحلبى واولاده، ١٣٨٩ ق / ١٩٦٩ م، ط ٣، ٣٠٣ ص. درباره‌ى توحيد، عبادات، عقايد، وعظ وارشاد، آداب اسلامى، آداب الاكل والشرب، آداب التلاوة، آداب الصحبة، آداب المعاشرة، احوال القبر، اخلاق اسلامى، اخلاق النبى، ادعيه و اوراد، اسلام، ايمان، تصوف، تلاوة القرآن، حج، حسنات و سيئات، رذايل، زهد و فضايل است. فتح الباب، حسن، القيام الخلقية والانسانية ، [ ١٩٧١ م‌] . فتلاوى، سهيل حسين، ادب المجالس فى الاسلام فى عهد النبى محمد: دراسة مقارنة فى ضوء اللقاءات والمؤتمرات الدبلوماسية المعاصرة، امان: دار الضياء، ٢٠٠١ م. الفريح، مازن بن عبدالكريم، كيف نكسب الناس، الرياض: مؤسسة آسام للنشر، ١٤١٣ ق / ١٩٩٢ م، ٣٩ ص. درباره‌ى اخلاق اسلامى، دعوت اسلامى، سلوك، علاقات اجتماعيه، اخلاق الداعية، اخلاق النبى، وعظ وارشاد است. فريد، احمد، مواقف ايمانية، الرياض: دار طيبه، ١٤١٩ ق /١٩٩٨ م، ٥٢٦ ص. درباره‌ى آداب اسلامى، ايمان، وعظ و ارشاد، اخلاق اسلامى، اسلام، العفه، الولاء والبراء، توبه، جهاد، صبر، صحابه، صدقه التطوع و محبة النبى است. الفريوائى، عبدالرحمن بن عبدالجبار، ضحك النبى و تبسمه و مزاحه، رياض: دار الكتاب والسنة، ١٤٢٥ ق. فيض كاشانى، اخلاق النبوة والامامة، بيروت: دار المحجة البيضاء، ١٤٢٦ ق /٢٠٠٥ م، ٣١٢ ص. بخشى از كتاب المحجة البيضاء است كه خود آن تهذيب و بازنويسى كتاب احياء علوم الدين ابوحامد غزالى است. فيض بر اساس روايات شيعى به آداب رسول اكرم صلى الله عليه وآله و اخلاق آن حضرت مى‌پردازد. كتاب در سه بخش تنظيم شده است: بخش اوّل با عنوان اخلاق النبى و كراماته داراى اين مباحث است : تأديب پيامبر اكرم توسط خداوند، اخلاق رسول اكرم صلى الله عليه وآله، سخن و لبخند آن حضرت، آداب حضرت در لباس و طعام ، خوددارى حضرت از انجام دادن مكروهات ، سخاوت حضرت، شجاعت و تواضع، صورت و چهره و بدن حضرت، خُلق و اخلاقيات. بخش دوم درباره‌ى اخلاق ائمه است و بخش سوم با عنوان اخلاق الشيعة به صفات مؤمنان و ويژگى‌هاى شيعيان مى‌پردازد. قابل، سعيد محمّد، القدوة: منهاج و نماذج، قاهرة: دار التوزيع والنشر الاسلامية، ٢٠٠٢ م. حضرت محمّدصلى الله عليه وآله را به عنوان الگوى رفتارى براى مسلمانان مطرح كرده است. قرشى، باقر شريف (متولد ١٩٢٦ م)، اخلاق النبى صلى الله عليه وآله و اهل بيته عليه السلام، قم: مهر اميرالمؤمنين عليه السلام، ١٤٢٥ ق، ٣٣٦ ص. قرشى، خالد بن عبدالله، تربية النبى لاصحابه فى ضوء الكتاب والسنة، مكه: دار التربية والتراث، ٢٠٠١ م. القزوينى، حسن مرتضى، الرسول الاكرم مدرسة الاخلاق، بيروت: دار البيان العربى، ١٩٩١ م، ٣٠٤ ص. درباره‌ى رفتارهاى اخلاقى و خلق و خوى رسول اكرم صلى الله عليه وآله است. القسطلانى، احمد بن محمد، خصوصيات الرسول، قاهرة: ١٩٩٥ م، ٢٦٧ ص. ويژگى‌هاى اخلاقى حضرت رسول صلى الله عليه وآله را بررسى كرده است. القسطلانى، المحمدية للامام، الزهور الندية فى خصائص واخلاق خير البرية: تهذيب المقصد الثالث من كتاب المواهب اللدنية بالمنح، تحقيق: احمد بن محمد طاحون، القاهرة: مكتبة التراث الاسلامى، ١٤١٥ ق /١٩٩٥ م، ٢٢٧ ص. درباره‌ى اخلاق اسلامى، اخلاق النبى، اوصاف النبى، شمائل المصطفى، آداب اسلامى، آداب الطعام، بلاغه النبى، سيره و لباس النبى است. قميحه، جابر، مدخل الى القيم الاسلامية، القاهرة: دار الكتاب المصرى، ١٤٠٤ ق / ١٩٨٤ م، ١٦٩ ص. درباره‌ى اخلاق اسلامى، اخلاق النبى، اسلام و تربيت اسلامى است. كحيل، عبدالوهاب، الجوانب الاعلامية فى حياة الرسول صلى الله عليه وآله، القاهرة: دار الهداية، ١٩٨٧ م، ٣٠٤ ص. درباره‌ى اخلاق النبى، اعلام اسلامى، سيره، عصر مكى، اعلام، انبياء و رسل، حياة النبى و وسائل الاعلام است. كشك، عبدالحميد، صاحب الرسالة العصماء محمد صلى الله عليه وآله وصور من اخلاقه، القاهرة: المكتب المصرى الحديث، ١٩٨١ م، ١١٠ ص. درباره‌ى اخلاق اسلامى، اخلاق النبى، برّ الوالدين، صلة الرحم، اسلام، بخل، حسنات و سيئات، سيره، قذف، كبر، وعظ و ارشاد است. كلاس، صلاح‌الدين خليل، الوصايا التى أوتيها رسول الله: سبعاً من المثانى فى القرآن العظيم، دمشق: دار القادرى، ٢٠٠٤ م. الكيلانى، مؤيد، كيف انتشر الاسلام، الرياض: منشورات الفاخريه، ٢٨٥ ص. به دليل اين‌كه علت مهم انتشار اسلام را اخلاق نبوى دانسته، به بررسى ابعاد اين مسأله پرداخته است. المالكى، محمد علوى، محمّد صلى الله عليه وآله الانسان الكامل، دبى: المؤلف، ١٤١١ ق / ١٩٩٠ م، ط ٤، ٣٤١ ص. درباره‌ى سيره، شمائل المصطفى، اخلاق النبى، اوصاف النبى، تربيت اسلامى، عتاب النبى و عصمة النبى است. المباركفورى، صفى الرحمن، الرحيق المختوم: بحث فى السيرة النبوية على صاحبها افضل الصلاة والسلام، كراتشى: دار الكتاب والسنة، ١٤١٦ ق، ٦٧٢ ص. درباره‌ى اخلاق نبوى و برخى مسايل اعتقادى مربوط به حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وآله است. المباركفورى، صفى الرحمن، روضة الانوار فى سيرة النبى المختار صلى الله عليه وآله، الرياض: مكتبة دار السلام، ١٤١٤ ق، ٢٣٥ ص. درباره‌ى سيرة النبى، اخلاق النبى و اوصاف النبى است. محمد بن على بن حسن و صديق حسن خان، تخريج الوصايا من خبايا الزوايا، القاهرة: المطبعة المنيرية ببولاق، ١٣٠٢ ق، ٥٣ ص. درباره‌ى وصايا، وعظ وارشاد، وصايا القرآن، وصايا النبى، اخلاق اسلامى و تصوف است. محمود بن الشريف، الرسول فى القرآن، مشرف: شكرى محمد عياد، بيروت: دار ومكتبة الهلال، ١٤٠١ ق /١٩٨١ م، ط ٣، ١٣٤ ص. درباره‌ى اخلاق النبى، القرآن والنبى، بدء الوحى، نزول الوحى،، حقوق النبى و سيره است. محمود، على عبدالحليم، عالمية الدعوة الاسلامية، المنصورة: دار الوفاء، ١٤١٢ ق / ١٩٩٢ م، ٦٢٢ ص. درباره‌ى دعوت اسلامى، عالمية الاسلام، اخلاق اسلامى، الاسلام والسياسة، حقوق الانسان، سيره و شمولية الاسلام است. بيشتر به اخلاق سياسى و تأثير اخلاق نبوى بر مسلمانان جهان پرداخته است. المسند، عبدالعزيز بن عبدالرحمن، النهج المحمدى، جده: دار العمير، ١٤٠٧ق، ط ٢، ٣٥٣ص. درباره‌ى ثقافة اسلاميه، سيره، اخلاق النبى، جهاد و دعوت اسلامى است. المسير، محمد سيداحمد، الرسول صلى الله عليه وآله وقضايا المجتمع، القاهرة: المؤسسة العربية الحديثة، ١٩٨٨ م، ١٧٦ ص. درباره‌ى اخلاق النبى، فلسفة السيره، قضايا اجتماعية، مواقف النبى، ادب الدعوة، الرسول والاطفال، الرسول والشباب، الرسول والمرأه، دعوة اسلامية، سيره، شخصية الداعية، شورى و عدالة اجتماعية است. ملا على القارى، على بن سلطان محمد الهروى، جمع الوسائل فى شرح الشمائل، بيروت: دار المعرفة، [ د . ت‌] ، ط ٢. چاپ ديگر جمع الوسائل فى شرح الشمائل، [ د . م‌] : مطبعة شيخ يحيى، ١٢٩٠ ق، ٦٠٨ ص. درباره‌ى آداب نبويه ، اخلاق النبى ، شمائل المصطفى ، صفات النبى ، ادعيه واذكار ، رؤية النبى ، سيره ، صفات النبى ، صفة صلاة النبى ، صفة عبادة النبى ، صفة كلام النبى ، صفة مشى النبى و صفة نوم النبى است. ملا على القارى، على بن سلطان محمد، شرح الشفا للقاضى عياض، بيروت: دار الكتب العلمية، [ د . ت‌] ، ٢ مج. درباره‌ى اخلاق النبى، شمائل المصطفى، فضايل النبى، معجزات النبى، اعجاز القرآن، سيره و معجزات نبويه است. الملا، خليل ابراهيم، مائة خصلة من خصال الرسول، قاهرة: مكتبة الزهراء، ١٩٨٦ م، ١٢٧ ص. درباره‌ى مناقب و خصلت‌هاى اخلاقى حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وآله است. ملا خاطر، خليل ابراهيم، شمائل الرسول الامين صلى الله عليه وآله، جدة : دار القبلة للثقافة الاسلامية، ١٤١٦ ق /١٩٩٥ م، ٨٠ ص. درباره‌ى شمائل المصطفى و سيره و اوصاف النبى و اخلاق النبى است‌ ملك، بدر محمد، الزهر الندى فى وصف جمال النبى صلى الله عليه وآله، الكويت: مكتبة الصحوة الاسلامية، ١٤١٢ ق /١٩٩٢ م، ١٢٠ ص. درباره‌ى جمال النبى، سيره، نبوت محمد، وصف النبى، احاديث صفات الرسول، اخلاق نبوية، حلية النبى، شعر اسلامى، شمائل المصطفى و صفات الرسول است. المنصورفورى، محمد سليمان سلمان بن احمد، رحمة للعالمين، ترجمه: سمير عبدالحميد ابراهيم، الرياض: دار السلام، ١٤١٨ ق، ١٠١١ ص. درباره‌ى سيره، اخلاق النبى، اسلام، اعجاز القرآن، انتشار الاسلام، خصائص النبى، دعوة اسلامية، رسائل النبى، زوجات النبى، عصر جاهلى و فضائل النبى است. الميدانى، عبدالرحمن حسن حبنكه، الوجيزه فى الاخلاق الاسلامية واسسها، مكة المكرمة: المكتبة المكية، ١٤١٨ ق /١٩٩٧ م، ٥٠٩ ص. درباره‌ى اخلاق اسلامى، اخلاق النبى، امانت، ايثار، تواضع، حبّ الحق، حسد، خيانت، رحمت، شجاعت، شهادة الزور، صبر، صدق، عفت و علوّ الهمّة است. النبهانى، يوسف بن اسماعيل حلب و فاخورى، محمد، الفضائل المحمدية التى فضل الله بها على جميع البريه، دار القلم، ٢٣٩ ص. الندوى، عبدالله عباس، تعاليم محمّد بن عبدالله صلى الله عليه وآله، [ بى‌جا] ، دار العلوم سبيل السلام، ٢٠٠٠ م، ٢٥٦ ص. نعمانى ، احمد بن ناصر ، طموحات السلف الواجبة على الخلف، جده: احمد بن ناصر نعمانى ، ٢٠٠٠ م. نوح، مختار، يوميات صحابى فى محنة: دراسة تحليلية لحديث و حديثة الصحابى الجليل كعب ابن مالك، [ قاهره‌] : توزيع مركز المستقبل للدراسات، [ ٢٠٠١ م‌] . نور حسن، حسن، التاديب مع الرسول فى ضوء الكتاب و السنة، دار المجتمع، ١٩٩١ م، ٣٩٥ ص. برنامه‌هاى حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وآله براى تربيت مردم تشريح شده است. الهروى، على بن سلطان محمد، و ملا على القارى، جمع الوسائل فى شرح الشمائل، القاهرة: المطبعة الادبية، ١٣١٧ ق. درباره‌ى سيره، شمائل المصطفى، آداب اسلامى، اخلاق اسلامى، اخلاق النبى و اوصاف النبى است. الهلالى، سليم بن عيد، منهج الانبياء فى تزكيه النفوس، الخبر: دار ابن عفان، ١٤١٧ ق / ١٩٩٧ م، ط ٢، ١٥٥ ص. درباره‌ى تربيت اسلامى، تزكية النفس، اخلاق اسلامى، اخلاق النبى، العبادات و تزكية النفس، تصوّف و تقوا است. الوادعيه، ام عبدالله، الصحيح المسند من الشمائل المحمديه، تحقيق: مقبل بن هادى الوادعى، القاهرة: دار الحرمين، ١٤١٦ ق /١٩٩٥ م. درباره‌ى شمائل المصطفى، اخلاق اسلامى، اخلاق النبى و سيره است. الوجيه، محمد بن قاسم، المنهاج السوى شرح منظومة الهدى النبوى، تحقيق: محمد بن احمد الجرافى، صنعاء: دار الحكمة اليمانية، ١٤٠٨ ق / ١٩٨٨ م، ٤٥٦ ص. درباره‌ى سيره، آداب اسلامى، اخلاق النبى و شمائل المصطفى است. الوليدى، عبده عباس، جامع الآداب الاسلامية، جدة: مكتبة الصحابه، ١٤١٤ ق /١٩٩٣ م، ٣٦٥ ص. درباره‌ى آداب اجتماعى، آداب اسلامى، اخلاق اسلامى و اخلاق النبى است. يوسف، حسن محمد، سيد الدعاة صلى الله عليه وآله، القاهرة: دار الانسان، ١٣٩٩ ق /١٩٧٩ م، ٢٥٥ ص. چاپ ديگر سيد الدعاة محمد صلى الله عليه وآله، القاهرة: مكتبة ابن سينا، ١٩٩٢، ١٧٥ ص. درباره‌ى دعوت اسلامى ، سيره ، مولد النبى ، اخلاق النبى ، ادب الدعوة ، اساليب الدعوة ، دعوة النبى ، زهد النبى ، شجاعة النبى ، شمائل النبى و عبادة النبى است. اليوسف، عبدالله احمد، اخلاقيات الرسول الاعظم: دراسة تحليلية للسيرة الاخلاقية للرسول الاعظم، بيروت: دار القارى، ٢٠٠٥ م، ١٢٤ ص.

فصل سوم: مقالات فارسى‌

«آداب معاشرت پيامبر»، ماهنامه‌ى موعود، ش ٦٦ (مرداد ١٣٨٥)، ص ٦٧ . «اخلاق نبوى»، پيام انقلاب، پ ٢٢٤، صص ٤ - ٥. اسماعيلى، معصومه، «منادى اخلاق»، ماهنامه‌ى نامه جامعه، ش ٢٤ (شهريور ١٣٨٥)، ص ٣٧. امين‌زاده، محمدرضا (تولد ١٣٣٢)، «شخصيت عرفانى و اخلاقى پيامبر صلى الله عليه وآله»، نور علم، ش ٢٢ الى ش ٣٧ (مرداد ١٣٦٦ - آبان ١٣٦٩)، صص ٧٦ - ٨١ . توضيحات: اين مقاله نه قسمت است. بانكى پورفرد، اميرحسين، «كرامت زن در انديشه‌هاى قرآنى پيامبر اعظم صلى الله عليه وآله»، فصلنامه‌ى قرآنى كوثر، ش ٢٠ (بهار ١٣٨٥)، ص ٤٤ . «پيامبر اعظم صلى الله عليه وآله اين گونه بوده‌اند، ما چگونه‌ايم؟»، ماهنامه‌ى پاسدار اسلام، ش ٢٩٦ (مرداد ١٣٨٥)، ص ٣٩ . «پيامبر گرامى اسلام بهترين الگوى اخلاقى و رفتارى براى بشريت است»، هفته‌نامه‌ى گلبانگ مسجد، ش ٤٤ (يكشنبه ١٧ خرداد ١٣٨٣)، ص ١ . جوادى آملى، عبدالله، «سيره‌ى پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله و چگونگى دعوت به حق»، ماهنامه‌ى پاسدار اسلام، ش ٢٩٦ (مرداد ١٣٨٥)، ص ٦ . جوان‌مهر، حسين، «حضرت محمد صلى الله عليه وآله، برترين اسوه‌ى قرآنى»، گلستان قرآن، ش ١٥٨ (ارديبهشت ١٣٨١)، صص ٥ - ٧ . حبيبيان، زهرا، «فرهنگ اسوه»، فرهنگ كوثر، ش ٣٣ (آذر ١٣٧٨)، صص ٤٣ - ٤٤ . توضيحات: قسمت اول. حجتى كرمانى، محمد جواد (تولد: ١٣١١)، «سيره‌ى تربيتى رسول اكرم صلى الله عليه وآله»، مسجد، ش ١ (فروردين ١٣٧١)، صص ٢٤ - ٢٧ و ٥٩ . توضيحات: قسمت اول. حسينى‌نيا، اقبال، «برگى از سيره‌ى اخلاقى پيامبر اعظم صلى الله عليه وآله»، ماهنامه‌ى گنجينه‌ى طوبى، شماره‌هاى ٨ - ٩ (مرداد - شهريور ١٣٨٥). حسينى، غلامحسين، «پيامبر مدارا و قاطعيت»، كتاب نقد، شماره‌هاى ١٤ - ١٥ (تير ١٣٧٩)، صص ٣٢٢ - ٣٣٩. حسينيان مقدم، حسين، «اخلاق نبوى صلى الله عليه وآله در آثار حديثى و پژوهشى ، درآمدى بر اخلاق‌نگارى در سيره نبوى» ، كتاب ماه تاريخ و جغرافيا ، شماره‌هاى ٦١ - ٦٢ (آذر ١٣٨١) ، صص ١٩٦ - ٢٠٥ . حقيقت‌خواه، محمد، «خُلق عظيم پيامبر»، ماهنامه‌ى گنجينه‌ى طوبى، ش ٥ (ارديبهشت ١٣٨٥) ، ص ١١ . حكيمى، امير مهدى (تولد: ١٣٥٤)، «فرازهايى از اخلاق اجتماعى و فردى پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله»، گلستان قرآن، ش صفر، صص ٦٣ - ٦٦ . خاتمى، احمد، «سيرى در رفتار مردمى پيامبر صلى الله عليه وآله در قرآن»، ماهنامه‌ى پاسدار اسلام، ش ٢٩٦ (مرداد ١٣٨٥)، ص ١٢ . خركوشى، عبد الملك بن محمد (وفات: ٤٠٧)، «فضايل رسول الله در قرآن»، ماهنامه‌ى گنجينه، ش ٣٣ (آذر ١٣٨٢)، صص ٨٨ - ٩٢ . خواندمير، «در فضيلت پيامبر صلى الله عليه وآله و اهل بيت عليه السلام»، ماهنامه‌ى گنجينه، ش ٤١ (مرداد ١٣٨٣)، ص ١٠٧. «ديدگاه دانشمندان جهان درباره‌ى شخصيت پيامبر اعظم صلى الله عليه وآله»، ماهنامه‌ى نامه جامعه، ش ٢٣ (مرداد ١٣٨٥)، ص ٦ . راشد، حسينعلى، ١٣٥٩ - ١٢٨٤، «عادات و اخلاق و جزئيات زندگى پيغمبر اسلام»، ياد، شماره‌هاى ٦٣ - ٦٦ (مهر ١٣٨٠)، صص ١٠٣ - ١٠٦. رصافى، محمد (تولد: ٩/٧/١٣٥٠)، «شخصيت و سيره‌ى پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله در آيينه‌ى قرآن»، گلستان قرآن، ش ١٤٧ و ش ١٥٠ (بهمن ١٣٨٠). «رويكرد: جامعه‌ى نبوى؛ آنچه كه هست و آنچه كه بايد»، ماهنامه‌ى مسجد، ش ١٠١ (ارديبهشت ١٣٨٥)، ص ٥٨ . به نظر نويسنده، شناخت، تحليل و عملى كردن گفتار و رفتار آن بزرگ‌مرد رحمت در سطوح مختلف جامعه بايد عملى گردد. يكى از مهم‌ترين برنامه‌هاى حضرت محمد ترويج اخلاق بود. سادات جوهرى، شكيبا، «ويژگى هاى رسول اكرم صلى الله عليه وآله از ديدگاه قرآن»، ماهنامه‌ى گنجينه طوبى، ش ٩ (شهريور ١٣٨٥)، ص ١٧. ستوده، غلامرضا، «جلوه‌هاى صفات پيامبر در ادب فارسى»، دانشكده ادبيات دانشگاه تهران، شماره‌هاى ١٠٥ - ١٠٧ (فروردين ١٣٦٧)، صص ٢١٤ - ٢٣٠ . سجادى، محمدهادى، «توصيه‌هاى اخلاقى پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله به جوانان»، ماهنامه‌ى گنجينه طوبى، ش ٨ (مرداد ١٣٨٥)، ص ١٥٣. سراج طوسى، ابونصر، «در اخلاق و افعال و احوال پيامبر صلى الله عليه وآله»، ماهنامه‌ى گنجينه، ش ٥٨ (فروردين و ارديبهشت ١٣٨٥)، ص ٦٥ . سلطان‌زاده، عباسعلى، «اسوه‌ى حسنه يا الگوى شايسته»، پاسدار اسلام، ش ٢٢٤ (مرداد ١٣٧٩)، صص ٣٦ - ٣٨. سودانى، ناصر، «ابعاد شخصيتى حضرت ختمى مرتبت صلى الله عليه وآله»، گلستان قرآن، ش صفر، ص ٦٧ . سيدى، حسين، «رفتارشناسى پيامبر[٢]»، ماهنامه‌ى شميم ياس، ش ٢٧ (خرداد ١٣٨٤)، ص ٤٦. «سيره اخلاقى رسول اكرم صلى الله عليه وآله»، گلستان قرآن، ش صفر، صص ٧٠ - ٧٢. «شاخص: ويژگى‌هاى پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله»، ماهنامه‌ى مسجد، ش ١٠١ (ارديبهشت ١٣٨٥)، ص ٩٨. شاملى، عباسعلى، «با پيامبر در ساحت عشق و محبت»، ترجمه: حسين‌خانى، هادى، معرفت، ش ٦٤، صص ٣١ - ٣٧. شريعتى سبزوارى، محمدباقر، «ويژگى‌هاى فردى و اجتماعى پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله»، فصلنامه‌ى معارف اسلامى، ش ٦٢ (آذر، دى، بهمن و اسفند [١٣٨٤]، ص ٢٨. شيعى سبزوارى، ابوسعيد، «در فضيلت پيغمبر صلى الله عليه وآله»، ماهنامه‌ى گنجينه، ش ٥٨ (فروردين و ارديبهشت ١٣٨٥)، ص ٦٥. شيعى سبزوارى، حسن بن حسين، «در فضيلت حضرت رسول صلى الله عليه وآله»، گنجينه، پياپى‌١٩ (مهر ١٣٨١)، صص ٨٨ - ٩٦. «شيوه‌هاى تربيتى پيامبر اعظم صلى الله عليه وآله»، ماهنامه‌ى پيشگامان، شماره‌هاى ١٨ - ١٩ (تير ١٣٨٥ - مرداد ١٣٨٥). طباطبايى، سيد محمد حسين (١٢٨١ - ١٣٦٠)، «نگاهى به شخصيت معنوى و روحى پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله»، پاسدار اسلام، ش‌٤٧ (آبان ١٣٦٤)، صص ٢٢ - ٢٥ . علوى، زينب، «پيامبر و مهرورزى»، ماهنامه‌ى اميد انقلاب، ش ٣٦٦ (ارديبهشت ١٣٨٥)، ص ٢٨. «فرازى از خلق محمدى»، اعتصام، ش ٤٨، ص ٨ - ٩ . فيروزمهر، محمدمهدى، «نمونه‌هايى از غم‌ها و شادى‌هاى پيامبر صلى الله عليه وآله»، فصلنامه‌ى ميقات حج، ش ٥٢ (تابستان ١٣٨٤)، ص ٥٣ . كريمى قهى، منصوره، «آموزه‌هاى تربيتى پيامبر اسلام»، ماهنامه‌ى پيوند، ش ٣١٧ (اسفند ١٣٨٤)، ص ٦ . «مركز فرهنگ و معارف قرآن، ابعاد معنوى شخصيت پيامبر اعظم صلى الله عليه وآله»، ماهنامه‌ى پاسدار اسلام، ش ٢٩٦ (مرداد ١٣٨٥)، ص ٣٥. مطهرى، مرتضى، «اعجاب در سيره‌ى پيامبر صلى الله عليه وآله»، ماهنامه‌ى نامه‌ى جامعه، ش ٢٢ (تير ١٣٨٥)، ص ١٠. مهدوى كنى، محمدرضا (تولد: ١٣١٠)، «اسوه‌ى حسنه از ديدگاه قرآن كريم»، پيام صادق، ش‌٣٩ (بهمن ١٣٨٠)، صص ٣ - ٧ . مهدوى يگانه، مرتضى، «نگاهى به سيره‌ى علمى پيامبر اعظم صلى الله عليه وآله»، ماهنامه‌ى آشناى خانواده، ش ١٢٩ (تير ١٣٨٥)، ص ٤ . مهدى‌پور، محمود، «پيامبر و منشور بزرگ حقوقى و تربيتى»، ماهنامه‌ى نامه‌ى جامعه، ش ٢٣ (مرداد ١٣٨٥)، ص ٩ . مهرى، سيد محمدجواد، «گوشه‌اى از اخلاق عظيم پيامبر صلى الله عليه وآله»، پاسدار اسلام، ش ٢٢٢ (خرداد ١٣٧٩)، ص ٢٦ - ٢٨. نساجى زواره، اسماعيل، «آموزه‌هاى اخلاقى در سيره‌ى پيامبر اعظم صلى الله عليه وآله»، ماهنامه‌ى درس‌هايى از مكتب اسلام، شماره‌هاى ٦٠٤ - ٦٠٥ (تير - مرداد ١٣٨٥)، ص ٤٧. «وصف اوصاف نبى صلى الله عليه وآله از زبان ولى عليه السلام»، ماهنامه‌ى مسجد، ش ١٠٢ (خرداد ١٣٨٥)، ص ١٠٠. نوشتار حاضر به بيان ويژگى‌هاى شخصيتى و اخلاقى پيامبر اعظم صلى الله عليه وآله از زبان مولاى متقيان على عليه السلام پرداخته است. هادى، جعفر، «اخلاق و رفتار پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله از ديدگاه خويشاوندان و دوستان آن حضرت»، اسوه، شماره‌هاى ٦٦ - ٦٧ . هاشمى‌نژاد، «پيامبر اسلام قلب‌هاى مردم جهان را فتح مى‌كند»، ماهنامه‌ى خورشيد مكه، ش ٤٠ (فروردين ١٣٨٤)، ص ١٣. همدانى، عبدالصمد بن محمد حسين، (وفات: ١٢١٦)، «در فضيلت معصومين عليه السلام»، ترجمه: استادولى، حسين (تولد: ١٣٣١)، گنجينه، ش ٣٧ (فروردين [١٣٨٣]، ص ٧٥ - ٧٧. هوشنگى، ليلا، «تاريخ زندگانى پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله»، ماهنامه‌ى كتاب ماه (دين)، ش ٩٤ (تير و مرداد ١٣٨٤)، ص ٦٥ . واقدى، كاتب، «اخلاق محمدى»، ماهنامه‌ى گنجينه، ش ٥٠ (ارديبهشت ١٣٨٤)، ص ٩٣.

فصل چهارم: مقالات عربى‌

ابوشوشه، عباس، «محمد صلى الله عليه وآله: المثل الكامل لمكارم الاخلاق»، الهداية الاسلامية، ش ٥ (ذى القعده ١٣٥٥ق / يناير ١٩٣٧ م)، صص ٢٧١ - ٢٨٢. شامل اين مباحث است: اخلاق الرسول، الرسول محمد، شمائل المصطفى، مكارم الاخلاق، رحمة، سيرة نبوية، شعر اسلامى، قدوة حسنة و مدح النبى. ابوعامر، محمد عبدالله، «من اخلاق الرسول صلى الله عليه وآله و ارشاداته»، الشعاع، ش ١ (١٤٠٣ ق)، صص ٢٩ - ٣٠. به اين مباحث مى‌پردازد: اخلاق النبى، اسلام، سيرة نبوية، شمائل النبى، ذكرى المولد و وعظ و ارشاد. ابوغده، حسن عبدالغنى، «الرحمة المهداة»، الوعى الاسلامى، ش ٢٠٧ (ربيع الاول ١٤٠٢ / يناير ١٩٨٢)، صص ٣٢ - ٣٧. اين مقاله شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، سيرة، محمد رسول الله، مولد النبى و شمائل الرسول. ابوالنور، محمد الاحمدى، «من معين الاسوة الحسنة: الرفق بالخدم»، الفيصل، ش ١٩٥ (رمضان ١٤١٣ / مارس ١٩٩٣)، صص ٥٦ - ٥٧ . داراى اين مباحث است: آداب اسلامية، اخلاق اسلامية، الرفق بالخدم، تسامح الاسلام، احاديث الآداب، اخلاق النبى. احمد، صفاءالدين محمد، «محمد الانسان القدوة»، الهداية، البحرين، ش ٢٥٣ (ربيع الاول ١٤١٩ / يوليو ١٩٩٨)، ص ٤٨ - ٥٣ . داراى اين مباحث است: اخلاق اسلامية، سيرة، مولد النبى، تاريخ، ذكر المولد النبوى، قدوة حسنة. احمد، عبدالعزيز اسماعيل، «القدوة الحسنة ودورها فى بناء المجتمع»، الفيصل، ش ٢٥٤ (شعبان ١٤١٨ / ديسمبر ١٩٩٧)، صص ١٣٤ - ١٣٥. داراى اين مباحث است: بناء اجتماعى، قدوة حسنة، مجتمع اسلامى، اخلاق اسلامية، اخلاق النبى، تربية اسلامية، شخصية اسلامية. اسبر، محمد على، «محمد صلى الله عليه وآله: المثل الاعلى فى العالمين»، نهج الاسلام، ش ٢٣ (رجب ١٤٠٦ / آذار ١٩٨٦)، صص‌١٤٢ - ١٤٦. داراى اين مباحث است: اخلاق النبى، سيرة، شمائل المصطفى، محمّد صلى الله عليه وآله، حضارة اسلامية، غزوات الرسول، نبوه محمد صلى الله عليه وآله. اسماعيل، حامد محمود، «الاخلاق دعامة قوية فى بناء صرح الحضارة»، الاسلام، مصر، ش‌٤٠ (ذى القعده ١٤٠٦ / يوليو ١٩٨٦)، ص‌١٥ - ١٦. داراى اين مباحث است: اخلاق اسلامية، تقدم الامم، حضارة اسلامية، مكارم الاخلاق، اخلاق النبى، الامه الاسلامية، وعظ وارشاد. الباقورى ، سيد عطا ، «من اخلاق رسول الله الوفاء» ، منار الاسلام ، ش ٨ ( شعبان ١٤٠٩ / مارس ١٩٨٩). نويسنده به اين موضوعات مى‌پردازد: اسلام، سيرة نبوية، شمائل النبى، وفاء، اخلاق اسلامية. البرديسى، محمد صابر، «سر عظمة الرسول صلى الله عليه وآله»، الازهر، ش ٣ (ربيع الاول ١٤١٩ / يوليه ١٩٩٨)، صص ٣٣٨ - ٣٤٢. داراى اين مباحث است: سيرة، شمائل النبى، اخلاق اسلامية، صفات النبى، قدوة حسنة. البرديسى، محمد صابر، «شخصية محمد صلى الله عليه وآله»، منار الاسلام، ش ٣ (ربيع الاول ١٤١٢ / سبتمبر ١٩٩١)، صص ٧٦ - ٨٣ . داراى اين مباحث است: رسالة الاسلام، شخصية النبى، شمائل النبى، مبادى‌ء الاسلام، اخلاق اسلامية، ادب الاسلام، دروس ومواعظ. البوطى، محمد سعيد رمضان، «الى الذى جعل من حبّ رسول الله وثيقة اتهام ضد رسول الله»، نهج الاسلام، ش ٣٠ (جمادى الاخرة ١٤٠٨ / شباط ١٩٨٨)، صص ١٠ - ١٣. داراى اين مباحث است: سيرة، شمائل المصطفى، صحابه، محمّد صلى الله عليه وآله، اخلاق النبى، عروة بن مسعود، عظمة محمد، كتاب فقه السيرة. التاجى، احمد، «النبى المعلم والطبيب صلى الله عليه وآله»، الوعى الاسلامى، ش ١٥٩ (ربيع الاول ١٣٩٨ / فبراير ١٩٧٨)، صص ٤٠ - ٤٣. داراى اين مباحث است: اخلاق النبى، النبى، تربية اسلامية، سيرة، دعوه اسلامية، شمائل الرسول، صدقه. الجبورى، عبدالرحمن مطلك، «غذاء الروح: محمد صلى الله عليه وآله بين النبوة والعظمة»، التربية الاسلامية، العراق، شماره‌هاى ١٠ و ١١ (شوال، ذوالقعده ١٤٠٤ / تموز، آب ١٩٨٤)، صص ٣٠ - ٣٤. شامل اين مباحث است: الرسول محمد، دلائل النبوه، شمائل المصطفى، نبوه، اخلاق النبى، سيرة نبوية. حسن، محمد عبدالغنى، «روح العدالة واحترام العهود فى الهدن والمعاهدات الاسلامية»، الرسالة، مصر، ش ١١٢١ (ربيع الاول ١٣٨٥ / يوليو ١٩٦٥)، صص ٢٠ - ٢٢. شامل اين مباحث است: تاريخ اسلامى، معاهدات اسلامية، معاهدات النبى، معاهدات واحلاف، اخلاق اسلامية، دبلوماسيه اسلامية، سياسة اسلامية، عدالة اسلامية، فتوحات اسلامية. الحسينى الندوى، ابوالحسن على، «الادب النبوى»، البعث الاسلامى، ش ٢ (شوال ١٤١١ / ابريل ١٩٩١)، صص ١٤ - ٢٠. شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، ادب نبوى، تاريخ اسلامى، تربية اسلامية، احاديث، سيرة. حمزه، احمد، «انما الامم الاخلاق»، لواء الاسلام، ش ٧ (ربيع الاول ١٣٩٠ / مايو ١٩٧٠)، صص ٣ - ٤. شامل اين مباحث است: اخلاق اسلامية، اخلاق الرسول، مجتمعات اسلامية، مولد النبى، احوال اسلامية، ضعف وهوان، وعظ و ارشاد. حمزه ، احمد ، «يا رسول الله»، لواء الاسلام، ش ٧ (ربيع الاول ١٣٩٢ / ابريل‌١٩٧٢) ، صص ٣ - ٥. شامل اين مباحث است: الرسول محمد، سيرة نبوية، فضائل النبى، مولد النبى، اخلاق اسلامية، سيرة، شمائل الرسول، صبر. الحوشانى، محمد رشيد، «وانك لعلى خلق عظيم»، مجلة الحج، ش ٩ (ربيع الاول ١٤١٥ / سبتمبر ١٩٩٤)، صص ٤٩ - ٥١. شامل اين مباحث است: اخلاق اسلامية، شمائل النبى، قدوة حسنة، مكارم الاخلاق، سيرة. الحوفى، احمد محمد، «شجاعة الرسول»، الرسالة الاسلامية، ش ٢ (ربيع الاول ١٣٨٨ / حزيران ١٩٦٨)، صص ٩٧ - ١١٠. شامل اين مباحث است: اسلام، سيرة، شجاعة الرسول، محمد عليه الصلاة والسلام، اخلاق النبى، تاريخ اسلامى، شمائل المصطفى، صحابه، صدر الاسلام، عسكرية اسلامية، عظمة الرسول، غزوات الرسول، قيادة اسلامية. الحوفى، احمد محمد، «عدل النبى صلى الله عليه وآله»، الرسالة الاسلامية، ش ٣ (ربيع الثانى ١٣٨٨ / تموز ١٩٦٨)، صص ٢٩ - ٣٤. شامل اين مباحث است: اسلام، سيرة، شمائل المصطفى، عدل النبى، اخلاق اسلامية، اخلاق النبى، اهل البيت، صحابه، مجتمع اسلامى، مساواة. الحوفى، احمد محمد، «كرم النبى»، الرسالة الاسلامية، شماره‌هاى ٩ و ١٠ (محرم و صفر ١٣٨٩ / نيسان ١٩٦٩)، صص ٣٠ - ٣٧. شامل اين مباحث است: سيرة، شمائل المصطفى، كرم النبى، محمد عليه الصلاة والسلام ، احاديث الكرم ، اخلاق اسلامية ، اخلاق النبى ، شجاعة النبى، صحابه. خالد، خالد محمد، «الى هذا الرسول ابوالاخلاق فى كل الازمان»، الحرس الوطنى، ش ٩٨ (ربيع الآخر ١٤١١ / نوفمبر ١٩٩٠)، صص ٣٠ - ٣٣. شامل اين مباحث است: اخلاق اسلامية، شمائل النبى، عرض و تحليل، كتاب الى هذا الرسول، دروس و مواعظ، شريعة اسلامية، مبادى‌ء الاسلام. خالد، محمد خالد، «الى هذا الرسول صلى الله عليه وآله: بشر مثلكم»، الحرس الوطنى، ش ٢٩ (رجب ١٤٠٥ / ابريل ١٩٨٥)، صص ٤٢ - ٤٥. شامل اين مباحث است: حياة النبى صلى الله عليه وآله، رحمة النبى، سيرة، شخصية الرسول صلى الله عليه وآله، اخلاق الرسول صلى الله عليه وآله، اعداء الاسلام، النيل من الرسول. الخضرى، احمد كامل، «خاتم المرسلين وشمائله الشريفة [٣]»، الاسلام، مصر، ش ١٣ (ربيع ثانى ١٤٠٩ / نوفمبر ١٩٨٨)، صص ١٠ - ١٢. شامل اين مباحث است: ادعيه النبى، حسد، شمائل المصطفى، قدوة حسنة، آداب اسلامية، اخلاق الرسول، تكريم الهى، سنة نبوية، سيرة نبوية. الخضرى، احمد كامل، «خاتم المرسلين وشمائله الشريفة»، الاسلام، مصر، ش ١١ (ربيع اول ١٤٠٩ / نوفمبر ١٩٨٨)، صص ١١ - ١٣. شامل اين مباحث است: اخلاق الرسول، شمائل المصطفى، قرآن كريم، مولد النبى، تكريم الهى، سيرة نبوية، معجزات الرسول. خطاب، محمود شيت، «درس فى بناء الرجال من الرسول القائد»، الوعى الاسلامى، ش ٦٦ (جمادى الثانيه ١٣٩٠ / اغسطس ١٩٧٠)، صص ٣٨ - ٤٣. شامل اين مباحث است: جهاد، سيرة، قدوة، قياده الرسول، اخلاق النبى، اغنياء الصحابه، فتح مكه. الخطيب، حسن احمد، «عظمه محمد صلى الله عليه وآله»، لواء الاسلام، ش ٧ (ربيع الاول ١٣٧٦/ اكتوبر ١٩٥٦)، صص ٤١٨ - ٤٢١. شامل اين مباحث است: سيرة، شمائل الرسول، مكارم الاخلاق، مولد النبى، احتفالات دينيه، اخلاق اسلامية، اسلام. الخطيب، على احمد، «نوادر الاخلاق»، الازهر، ش ٢ (صفر ١٤١١ / سبتمبر ١٩٩٠)، صص ١٢٩ - ١٣٠. نويسنده به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق اسلامية، اسلام، سيرة نبوية، شمائل النبى. الخطيب، محمد عجاج، «الاخلاق الاسلامية»، جامعة الامارات العربية المتحدة، العين، ١٤١٠ / ١٩٩٠)، صص ١٩٥ - ٢٥٣. توضيحات: جزء من كتاب. شامل اين مباحث است: اخلاق، اخلاق اسلامية، اخلاق النبى، تربية اسلامية، اسلام، حسنات وسيئات. خفاف، حسن عبود، «الرسول الكريم: سيرة فى مكارم الاخلاق»، الرسالة الاسلامية، العراق، شماره‌هاى ١٦٦ و ١٦٧ (جمادى الاولى، جمادى الاخره ١٤٠٤ / شباط، آذار ١٩٨٤)، صص ٨٩ - ٩٤. شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، سيرة نبوية، محمّد صلى الله عليه وآله، مكارم الاخلاق، اخلاق اسلامية، سنة نبوية. خليفه، محمد الاباصيرى، «العظمة الفريده فى تاريخ الانسانيه»، الوعى الاسلامى، ش ٢٠٨ (ربيع الثانى ١٤٠٢ / فبراير١٩٨٢)، صص ٣ - ٧. شامل اين مباحث است : اخلاق النبى ، تاريخ ، سيرة ، معجزات النبى ، شمائل الرسول. خليفه، محمد محمد، «اثر الحياة الاولى فى تكوين عواطف الرسول وشخصيته»، الوعى الاسلامى، ش ١٥٩ (ربيع الاول ١٣٩٨ / فبراير ١٩٧٨)، صص ٣٢ - ٣٥. شامل اين مباحث است: احوال اجتماعية، اخلاق النبى، شخصية الرسول، الاخلاق فى عصر جاهلى. الخولى، محمود بدوى، «من سلوكيات الرسول صلى الله عليه وآله»، منار الاسلام، ش ١٢ (ذوالحجة ١٤١٢ / يونيه ١٩٩٢)، صص ٢٧ - ٢٩. شامل اين مباحث است: الرحمة، الصفح، سلوك النبى، شمائل النبى، اخلاق اسلامية، اسلام، سيرة نبوية، قدوة حسنة. الدسوقى، محمد، «من حديث القرآن عن الرسول صلى الله عليه وآله»، الوعى الاسلامى، ش ٦٣ (ربيع الاول ١٣٩٠ / مايو ١٩٧٠)، صص ٢٦ - ٣٢. شامل اين مباحث است : اخلاق النبى ، بدع ، قرآن كريم ، مولد الرسول ، شمائل الرسول. «رسول الانسانيه»، الوعى الاسلامى، ش ١١٢ (ربيع الآخر ١٣٩٤ / ابريل ١٩٧٤)، صص ٤ - ٧. نويسنده به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق النبى، القدوة الحسنة، سيرة، شمايل رسول، الامم المتحدة، تربية اسلامية و حقوق الانسان. الزامل، فيصل، «و من احب صفاته الى الوفاء»، النور، الكويت، ش ١٣١ (جمادى الثانية ١٤١٦ / نوفمبر ١٩٩٥)، ص ١١٢. شامل اين مباحث است : اخلاق اسلامى ، تاريخ اسلامى ، شمائل النبى ، وفاء ، سيرة. الزرقاء، مصطفى احمد، «عظمة محمد صلى الله عليه وآله: مجمع العظمات»، الهداية، البحرين، ش ١٧٧ (ذو القعده ١٤٠٧ / يوليو١٩٨٧)، صص ٥٦ - ٦٩ . شامل اين مباحث است: الخصال النفسيه، شمائل النبى، فضائل النبى، محمد بن عبدالله صلى الله عليه وآله، اخلاق شخصية، تاريخ، تاريخ اسلامى، سيرة. الزرقانى، محمد عبدالعظيم، «السيرة النبوية: نبى الاسلام صلى الله عليه وآله [٣]»، الهداية الاسلامية، ش ٤ (رمضان ١٣٥١)، صص ٢١٠ - ٢١٥. شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، الرسول محمد، سيرة نبوية، مولد النبى، بعثة النبى، تاريخ اسلامى، رحمة. الزوكه، زكريا ابراهيم، «الرسول القدوة»، الوعى الاسلامى، ش ١٥٩ (ربيع الاول ١٣٩٨ / فبراير ١٩٧٨)، صص ٢٢ - ٢٥. شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، التربية بالقدوة، تربية اسلامية. السائح، عبدالحميد، «العظمة الخالدة»، الوعى الاسلامى، ش ١٠٠ (ربيع الآخر ١٣٩٣ / مايو ١٩٧٣)، صص ٢٣ - ٣١. شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، اوصاف النبى، سيرة، شك، مولد النبى، نزول الوحى. السداوى، محمد متولى، «ما يقال لك الا ما قد قيل للرسل من قبلك»، الاسلام، مصر، ش ٣٨ (شوال ١٤٠٥ / يوليه ١٩٨٥)، صص ١٠ - ١١. شامل اين مباحث است: تربية النبى، تربية ربانيه، تسريه عن النبى، قرآن كريم، اخلاق النبى، تكذيب النبى، صبر. سرى المحامى، جمال، «جوله فى رحاب خلق رسول الله»، الرسالة الاسلامية، ش ٣ (ربيع الثانى ١٣٨٨ / تموز ١٩٦٨)، صص ٤٥ - ٤٧. شامل اين مباحث است: اسلام، سيرة، شمائل المصطفى، محمد عليه الصلاة والسلام، اخلاق اسلامية، اخلاق النبى. السماحى، محمد محمد، «ذكرى ميلاد الرسول: الرسول ونواحى الانسانيه»، الهداية الاسلامية، ش ١١ (جمادى ١٣٦١)، صص ١٩٨ - ٢٠٥. شامل اين مباحث است: اخلاق الرسول، خصائص الاسلام، شمائل الرسول، مولد النبى، سيرة نبوية، عصمة الانبياء. السيد، عز الدين على، «السراج المنير»، الوعى الاسلامى، ش ٢٤٣ (ربيع الاول ١٤٠٥ / ديسمبر ١٩٨٤)، صص ٦٩ - ٧١. شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، ادب عربى، اوصاف النبى، اخلاق فى شعر اسلامى. شحاته، عبدالله محمود، «قبس من سيرة الرسول صلى الله عليه وآله»، مجلة الحج، شماره‌هاى ٨ - ١٠ (١٤٢١ / ٢٠٠٠)، صص ١٥١ - ١٥٨. شامل اين مباحث است: كتاب قبس من سيرة الرسول، عرض وتحليل، شمائل النبى، اخلاق اسلامية، سيرة. الشرباصى، احمد عبده، «محمد صلى الله عليه وآله فى القرآن»، الوعى الاسلامى، ش ١٩٥ (ربيع الاول ١٤٠١ / يناير ١٩٨١)، صص ٩٩ - ١٠٥. شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، النبى، سيرة، قرآن كريم. الشرقاوى، محمد عبدالله، «الاخلاق الاسلامية بين النظرية والتطبيق»، الوعى الاسلامى، ش ٢٤٣ (ربيع الاول ١٤٠٥ / ديسمبر ١٩٨٤)، صص ٣٥ - ٤١. شامل اين مباحث است: اخلاق اسلامية، اسلام، تربية اسلامية، قرآن كريم، اخلاق النبى، التربية بالقدوة. شريف، كامل ابوبكر، «الرسول الاعظم و مكارم الاخلاق منطلق للتقريب»، فصلنامه رسالة التقريب، ش ٥٤ (ارديبهشت ١٣٨٥)، ص ١٠٥. شعار، منذر، «من السمو النبى فى تربية المرأه»، الوعى الاسلامى، ش ١٥٩ (ربيع الاول ١٣٩٨ / فبراير١٩٧٨)، صص ٥٠ - ٥٤. شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، تربية المرأه، حقوق المرأه، شمائل الرسول، حقوق الزوج، حقوق زوجيه. شعبان، احمد، «اخلاق الرسول كما ورد ذكرها فى القرآن»، رسالة الاسلام، مصر، ش ١٠ (ربيع الاول ١٤٠٥ / ديسمبر ١٩٨٤)، ص ٣٤. شامل اين مباحث است: اخلاق الرسول، شمائل المصطفى، قرآن كريم، مكارم الاخلاق، سيرة، صفات النبى. الشعراوى، محمد متولى، «فى رحاب العظمة الاخلاقيه»، لواء الاسلام، ش ٨ (ربيع الثانى ١٤٠٠ / فبراير ١٩٨٠)، صص ١٨ - ٢١. شامل اين مباحث است: اخلاق اسلامية، اخلاق الرسول، خاتم النبيين، شمائل الرسول، سيرة نبوية، محمّد صلى الله عليه وآله. شلبى، رؤوف، «سيدنا محمد بن عبدالله صلى الله عليه وآله و فضائله على الانسانيه»، الازهر، ش ٣ (ربيع الاول ١٤٠٦ / نوفمبر، ديسمبر١٩٨٥)، صص ٣٣٩ - ٣٤٩. شامل اين مباحث است: انبياء ورسل، فضايل الرسول، محمّد صلى الله عليه وآله، نبوة محمد، اخلاق النبى، اسلام، تربية اسلامية، سيرة. شوقى، محمد عدنان، «خلق رسول الله صلى الله عليه وآله»، المعارج، شماره‌هاى ١١ و ١٢ (ربيع الثانى، جمادى الاول ١٤١٢ / تشرين الثانى، كانون الاول‌١٩٩١)، صص ٨٦ - ٩٤. شامل اين مباحث است: اخلاق اسلامية، اخلاق النبى، سيرة نبوية، شريعة اسلامية، اسوة حسنة، عبادات. الصايغ، عبدالمنعم (مترجم)، «سماحة الاسلام واخلاق الرسول»، لواء الاسلام، ش ٩ (جمادى الاولى ١٣٦٨ / مارس ١٩٤٩)، صص ٦١ - ٦٣. شامل اين مباحث است: اخلاق اسلامية، الرسول محمد، الشمائل، سيرة نبوية، مولد النبى. طاحون، احمد بن محمد، «القدوة الحسنة صور من السماحه والتواضع وكريم السجايا»، الازهر، ش ١ (محرم ١٤١٧ / مايو، يونيو١٩٩٦)، صص ٥٧ - ٦١. شامل اين مباحث است: اخلاق اسلامية، سلوك الانسان، شمائل النبى، قدوة حسنة، وعظ وارشاد. الطرازى، عبدالله مبشر، «اخلاق الرسول وشمائله الكريمه»، مجلة الحج، شماره‌هاى ٨ - ١٠ (١٤٢١ / ٢٠٠٠)، صص ٣٧ - ٤٠. شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، شمائل النبى، قدوة حسنة، صفات خلقيه، اخلاق اسلامية، دروس ومواعظ، سيرة. الطنوبى، صلاح احمد، «محمد صلى الله عليه وآله المثل الاكمل فى الخلق والخلق»، منار الاسلام، ش ٣ (ربيع الاول ١٤٠٩ / اكتوبر١٩٨٨)، صص ٦ - ٩. شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، اسلام، سيرة نبوية، شمائل النبى، احاديث نبوية، اسوة حسنة. الطنوبى، صلاح احمد، «محمد صلى الله عليه وآله نبى الانسانيه»، البعث الاسلامى، ش ٧ (ربيع الثانى ١٤١٠ / نوفمبر١٩٨٩)، صص ٧٣ - ٧٧. شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، النبى صلى الله عليه وآله، رحمة النبى، سور و آيات، سيرة، شمائل النبى، فضايل النبى. الطنوبى، صلاح احمد، «محمد صلى الله عليه وآله: الاسوة الحسنة والقدوة الطيبه»، لواء الاسلام، شماره‌هاى ٧ و ٨ (ربيع الاول، ربيع الآخر ١٤٠٢ / يناير، فبراير١٩٨٢)، صص ٧٤ - ٧٦. شامل اين مباحث است: تاريخ اسلامى، سيرة نبوية، شمائل الرسول، قدوة حسنة، اخلاق اسلامية، تحرير العبيد، حياء، حياه النبى، سيرة، كرم، مولد النبى. الطهطاوى، محمد عزت، «من اخلاق خاتم الرسل والانبياء محمد صلى الله عليه وآله»، الازهر، ش ٣ (ربيع الاول ١٤١٩ / يوليه‌١٩٩٨)، صص ٣٦٥ - ٣٧١. شامل اين مباحث است: سيرة، شمائل النبى، اخلاق اسلامية، قدوة حسنة. الطويل، السيد رزق، «الخلق القرآنى معلم على طريق الذكرى وخطه راشده لمستقبل كريم»، التضامن الاسلامى، ش ١٠ (ربيع الثانى ١٤١٠ / نوفمبر١٩٨٩)، صص ٤٢ - ٤٦. شامل اين مباحث است: اخلاق اسلامية، اسلام، سيرة نبوية، قرآن كريم، اخلاق النبى. عبدالجبار، محمد يونس، «الجانب الخلقى للنبى الكريم صلى الله عليه وآله»، الهداية، البحرين، ش ١٣٤ (ربيع الثانى ١٤٠٩ / نوفمبر١٩٨٨)، صص ٦٦ - ٨٦ . شامل اين مباحث است : اخلاق النبى ، اسلام ، شمائل النبى ، قرآن كريم ، سنة نبوية. عبدالحميد، على عبدالمنعم، «قمة الانسانيه»، الوعى الاسلامى، ش ٧٣ (محرم ١٣٩١ / فبراير١٩٧١)، صص ١٢ - ١٥. شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، انسانية الرسول محمد، شمائل الرسول، كفار قريش، ايثار الصحابه. عبدالرحيم، على حامد، «انما بعثت لاتمم مكارم الاخلاق»، الازهر، ش ٤ (ربيع الآخر ١٤١٩ / اغسطس ١٩٩٨)، صص ٥٣٥ - ٥٣٧. شامل اين مباحث است: شمائل النبى، مكارم الاخلاق، اخلاق اسلامية، سلوك الانسان، قدوة حسنة. عبدالرحيم، على حامد، «من اخلاق الرسول صلى الله عليه وآله»، الازهر، ش ٣ (ربيع الاول ١٤١٤ / سبتمبر ١٩٩٣)، صص ٣٤٨ - ٣٤٩. شامل اين مباحث است: اخلاق اسلامية، توراة، شمائل النبى. عبدالرحيم، على حامد، «من رحمة رسول الله صلى الله عليه وآله بأمته»، الازهر، ش ١ (محرم ١٤١٧ / مايو، يونيو ١٩٩٦)، صص ١٨ - ٢٠. شامل اين مباحث است: احاديث نبوية، اخلاق اسلامية، رحمة، شمائل النبى، سيرة، عبادات، وعظ وارشاد. عبدالله بن محمد بن جعفر، «ابى الشيخ، اخلاق النبى صلى الله عليه وآله وآدابه [٧]»، لواء الاسلام، ش ١ (رمضان ١٣٩٨ / اغسطس ١٩٧٨)، صص ٢٤ - ٣٦. شامل اين مباحث است: آداب اسلامية، اخلاق النبى، شمائل الرسول، محمّد صلى الله عليه وآله، سيرة. العبدالله، ابراهيم، «من وحى ذكرى مولد الرسول صلى الله عليه وآله»، الفكر الاسلامى، لبنان، ش ٤ (ربيع الاول ١٣٩٥ / ابريل ١٩٧٥)، صص ٥٨ - ٦١. شامل اين مباحث است: اخلاق اسلامية، ذكرى المولد، شمائل الرسول، مولد النبى، سماحة الاسلام، سيرة نبوية، مجتمع اسلامى، مساواة. عبدالمتجلى، محمد رجاء حنفى، «منهج الرسول فى التربية»، الهداية، البحرين، ش ١٥٨ (ربيع الثانى ١٤١١ / نوفمبر ١٩٩٠)، صص ٤ - ٧. شامل اين مباحث است: تاريخ، تربية اسلامية، سيرة نبوية، شمائل النبى، اخلاق اسلامية، صفات المؤمنين. عبدالمتجلى، محمد رجاء، «الرحمة خلق اسلامى رفيع وعاطفة انسانية سامية»، الوعى الاسلامى، ش ٤٠٢ (صفر ١٤٢٠ / مايو، يونيو ١٩٩٩)، صص ١٠ - ١٣. شامل اين مباحث است : اخلاق اسلامية ، الرحمة ، سيرة ، شمائل النبى ، قدوة حسنة. عبدالنبى ، محمد اسماعيل ، «كلمه » ، الهداية الاسلامية ، ش ١١ (ربيع ١٣٥١) ، صص ٥٧٧ - ٥٨٢. شامل اين مباحث است: الرسول محمد، سيرة نبوية، شمائل المصطفى، مولد النبى، اخلاق محمديه، امانة، شجاعة، صدق، صفات النبى. عبدالواحد، محمد، «كمال انسانيته مع شرف رسالته»، رسالة الاسلام، مصر، ش ٣٣ (ربيع الاول ١٤١١ / اكتوبر، نوفمبر١٩٩٠)، صص ١٨ - ١٩. شامل اين مباحث است: الرسول محمد، دعوة اسلامية، صفات الرسول، مولد النبى، اخلاق الرسول، سيرة، شمائل المصطفى. عبه‌جى، حسن محمد، «محمد صلى الله عليه وآله المثل الاعلى»، الامن والحياة، ش ٢٢٧ (ربيع الآخر ١٤٢٢ / يونيو، يوليو ٢٠٠١)، ص ٢٦ - ٢٨. شامل اين مباحث است: محمّد صلى الله عليه وآله، شمائل النبى، عظمة النبى، اخلاق اسلامية، قدوة حسنة، تاريخ اسلامى، سيرة. عتر، نورالدين، «صفحات من العظمة فى شخصية الرسول صلى الله عليه وآله»، الوعى الاسلامى، ش ٢٥٣ (محرم ١٤٠٦ / سبتمبر ١٩٨٥)، صص ٢٢ - ٢٨. شامل اين مباحث است: امية النبى، سيرة، شخصية الرسول، مولد النبى، اخلاق النبى، النبى المربى، النبى والوحى، تاريخ اسلامى، شمائل النبى، فتوحات النبى. عربه، محمد توفيق، «انما الامم الاخلاق»، لواء الاسلام، ش ٧ (ربيع الاول ١٣٨٩ / مايو ١٩٦٩)، صص ٣٧٥ - ٣٧٧. شامل اين مباحث است: اخلاق الرسول، سيرة، مواعظ وعبر، مولد النبى، تاريخ اسلامى، شمائل الرسول. العربى، محمد عبدالله، «مولد الرسول واثره فى بناء المجتمع»، الرسالة، مصر، ش ١١٢١ (ربيع الاول ١٣٨٥ / يوليو١٩٦٥)، صص ٦ - ١٠. شامل اين مباحث است: الاسلام والمجتمع، تاريخ اسلامى، سيرة، مولد النبى، اخلاق اسلامية، اقتصاد اسلامى، ايمان، صدر الاسلام، مبادى‌ء الاسلام، مجتمع اسلامى، نظام الحكم، نظم اسلامية. عسكر، السيد عبدالمقصود، «محمد اشرف الخلق»، الازهر، ش ٣ (ربيع الاول ١٤١٩ / يوليه ١٩٩٨)، صص ٣٤٣ - ٣٥٢. شامل اين مباحث است: سيرة، شمائل النبى، اخلاق اسلامية، تاريخ اسلامى، دلائل النبوة، قدوة حسنة. عمار، عليان على، «منهج الرسول صلى الله عليه وآله فى تربية اصحابه»، القاهرة: المؤسسه العربيه الحديثه، ١٩٨٨ م، صص ١٢٧ - ١٤٤. شامل اين مباحث است: اخلاق الداعية، دعوة اسلامية، سيرة، منهج الدعوة، اخلاق اسلامية، اخلاق النبى، تربية اسلامية. عماره، محمود محمد، «اهمية السيرة النبوية»، مجلة الحج، شماره‌هاى ٨ - ١٠، (١٤٢١ ق/ ٢٠٠٠ م)، صص ٤١ - ٤٥. شامل اين مباحث است: شخصية النبى، شمائل النبى، اخلاق اسلامية، دروس ومواعظ، سيرة. عماره، محمود محمد، «جوانب العظمة فى شخصية الرسول صلى الله عليه وآله»، منار الاسلام، ش ١٠ (شوال ١٤١١ / ابريل‌١٩٩١)، صص ٦ - ١٣. شامل اين مباحث است: اسلام، تاريخ اسلامى، شخصية النبى، شمائل النبى، اخلاق اسلامية. عماره، محمود محمد، «طبيب النفوس»، الوعى الاسلامى، ش ٢٤٣ (ربيع الاول ١٤٠٥ / ديسمبر١٩٨٤)، صص ٣٠ - ٣٤. شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، اساليب الدعوة، حكمة الرسول، ضعف الايمان، احساس بالذنب، خوات، صحابه، محاسبة النفس. العنانى، احمد، «ماهية البطولة النبوية»، الوعى الاسلامى، ش ٢٩ (جمادى الاولى ١٣٨٧ / اغسطس ١٩٦٧)، صص ٥٩ - ٦١. شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، اعداء الاسلام، شخصية النبى، نبوه محمّد صلى الله عليه وآله، رسالة الاسلام، عداوة. عوض، ابراهيم عطوه، «خصائص افضل الخلق واشرفهم سيّدنا محمد صلى الله عليه وآله»، الازهر، ش ٣ (ربيع الاول ١٤٠٦ / نوفمبر، ديسمبر ١٩٨٥)، صص ٣٥٠ - ٣٥٣. شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، فضائل النبى، محمّد صلى الله عليه وآله، مولد النبى، سيرة، شمائل الرسول. عوض، محمد عبدالعزيز، «المقومات الشخصية للرسول صلى الله عليه وآله»، التضامن الاسلامى، ش ٩ (ربيع الاول ١٤١٤ / سبتمبر ١٩٩٣)، صص ٢٢ - ٢٥. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق اسلامية، سيرة، شخصية النبى، شمائل النبى، شبهات واباطيل، يهود. عويس، عبدالحليم، «شخصية الرسول صلى الله عليه وآله فى ضوء المقاييس الانسانية»، الفيصل، ش ١٩٦ (شوال ١٤١٣ / ابريل ١٩٩٣)، ص ١٢٨. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق النبى، سيرة، عرض وتحليل، كتاب شخصية الرسول. عويس، عبدالحليم، «شخصية الرسول صلى الله عليه وآله»، جامعة الملك سعود، الرياض، (١٤١٠ / ١٩٨٩)، صص ٦٣ - ٩٣. نويسنده ، به اين موضوعات مى‌پردازد : اخلاق النبى ، اوصاف النبى ، شخصية الرسول ، شمائل المصطفى ، احلاف اسلامية ، سيرة ، مقاييس الشخصية. فتح الباب، مصطفى، «الاخلاق المحمدية وآثارها فى التربية»، معد و مقدمه: محمد عبدالحكيم محمد، الازهر، ش ٧ (رجب ١٤١٥ / ديسمبر ١٩٩٤)، صص ٩٨٣ - ٩٨٤. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق النبى، تربية اسلامية، شمائل المصطفى، قدوة حسنة، آداب اسلامية، سيرة. فتحى يكن، «الجانب الخلقى للنبى الكريم محمد بن عبدالله»، الهداية، البحرين، ش ١١٨ (ذو الحجة ١٤٠٧ / اغسطس ١٩٨٧)، صص ٤٦ - ٥٩. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق النبى، ثمرة الخلق، محمد بن عبدالله صلى الله عليه وآله، معنى الخلق، تاريخ اسلامى، حسد، حلم، حياء، خشراب الرسول، خلقه مع احفاده، خلقه مع ازواجه، خلقه مع اعدائه، خلقه مع الحيوان، خلقه مع الخدم، خلقه مع المساكين، خلقه مع اولاده، سيرة، شهوات، شهوة المال ، صدق ، صفات ذميمة ، ضحك الرسول ، طعام الرسول ، عجب، عجله، غضب، كرم، كلام الرسول، مزاح الرسول، مشى الرسول ، نوم الرسول، ورع. الفطاطرى، عبدالله، «اوصاف الرسول صلى الله عليه وآله»، الشعاع، ش ١ (١٤٠٣ ق)، صص ٣٢ - ٣٣. نويسنده ، به اين موضوعات مى‌پردازد : اخلاق النبى ، سيرة نبوية ، شمائل النبى. القاضى، محمد عبدالحكيم، «النبى صلى الله عليه وآله مبتسما»، منار الاسلام، ش ٤ (ربيع الآخر ١٤٢٢ / يوليو ٢٠٠١)، صص ١٨ - ٢٢. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: بشاشة النبى، شمائل النبى، اخلاق اسلامية، قرآن كريم، قدوة حسنة. القفل، احمد حسنين، «يا اسوة سعد الانام بنورها»، الوعى الاسلامى، ش ١٩٥ (ربيع الاول ١٤٠١ / يناير١٩٨١)، ص ٦٧. نويسنده ، به اين موضوعات مى‌پردازد : اخلاق النبى ، شعر اسلامى ، شمائل الرسول. القيعى، محمد عبدالمنعم، «النبى اولى بالمؤمنين من انفسهم»، الوعى الاسلامى، ش ٢٠٧ (ربيع الاول ١٤٠٢ / يناير١٩٨٢)، صص ٥٣ - ٥٧. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق النبى، اسلام، سيرة، محبة الصحابة، دعوة اسلامية. «كتاب اخلاق النبى صلى الله عليه وآله وآدابه (الجزء الثامن)»، لواء الاسلام، ش ٣ (ذوالقعده ١٣٩٨ / اكتوبر ١٩٧٨)، صص ٢٥ - ٤٠. شامل اين مباحث است: آداب اسلامية، اخلاق الرسول، شمائل الرسول صلى الله عليه وآله، افعال الرسول، حديث، سيرة. «كتاب اخلاق النبى صلى الله عليه وآله وآدابه (الجزء الثامن)»، لواء الاسلام، ش ٢ (شوال ١٣٩٨ / سبتمبر ١٩٧٨)، صص ٢١ - ٣٨. شامل اين مباحث است: آداب الرسول، اخلاق الرسول، شمائل الرسول صلى الله عليه وآله. «كتاب اخلاق النبى صلى الله عليه وآله وآدابه (الجزء الثانى عشر)»، لواء الاسلام، ش ٦ (صفر ١٣٩٩ / يناير ١٩٧٩)، صص ٣١ - ٣٧. شامل اين مباحث است: آداب النبى، اخلاق النبى، شمائل الرسول، محمّد صلى الله عليه وآله، سيرة و اخلاق النبى. «كتاب اخلاق النبى صلى الله عليه وآله وآدابه (الجزء الحادى عشر)»، لواء الاسلام، ش ٥ (محرم ١٣٩٩ / ديسمبر ١٩٧٨)، صص ٢٢ - ٣٤. شامل اين مباحث است: آداب النبى، اخلاق النبى، شمائل الرسول، محمّد صلى الله عليه وآله، اخلاق النبى. كمال الدين، محمد، «الرسول الداعيه»، الوعى الاسلامى، ش ١٩٣ (محرم ١٤٠١ / نوفمبر ١٩٨٠)، صص ٦٧ - ٧١. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق النبى، اساليب الدعوة، انتشار الاسلام، دعوة اسلامية، دعاه، صفات الداعية. كمال، محمد سامى، «الجانب الخلقى للرسول الكريم»، الهداية، البحرين، ش ١٦٣ (رمضان ١٤١١ / ابريل ١٩٩١)، صص ٦٨ - ٨٣. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق اسلامية، اسلام، سيرة نبوية، شمائل النبى. كمال، محمد سامى، «الجانب الروحى فى اخلاق رسول الاسلام»، الهداية، البحرين، ش ١٥٥ (محرم ١٤١١ / اغسطس ١٩٩٠)، صص ١٠ - ٢١. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق النبى، اسلام، تاريخ اسلامى، سيرة نبوية، دعاء النبى، شمائل النبى، عبادات، وصايا النبى. كمال، محمد سامى، «السيرة المحمدية بلغه الحب و الشعر»، الهداية، البحرين، ش ١٥٦ (صفر ١٤١١ / سبتمبر ١٩٩٠)، صص ٤٤ - ٥٢ . نويسنده ، به اين موضوعات مى‌پردازد : اخلاق النبى ، سيرة نبوية ، شمائل النبى، صفات النبى، اسلام، تاريخ اسلامى، حب، دعوة اسلامية. «لقد كان لكم فى رسول الله اسوة حسنة»، الاسلام، مصر، ش ٧ (صفر ١٤٠٧ / اكتوبر ١٩٨٦)، صص ١٠ - ١١. شامل اين مباحث است: اخلاق النبى، الرسول محمد، سنة نبوية، قدوة حسنة، اسلام، المال، قرآن كريم، قضاء وقدر، وعظ وارشاد. المجذوب، محمد، «الاسوة الحسنة وكيف نحققها»، الوعى الاسلامى، ش ٨٧ (ربيع الاول ١٣٩٢ / ابريل‌١٩٧٢)، صص ٥٥ - ٦٢. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق اسلامية، اسوة حسنة، الاحتفال بمولد النبى، مولد النبى، اسلام، اعياد المسلمين، دفاع عن السنة. محمد الهادى بن القاضى، «الاخلاق ومبلغ عناية الشارع بها»، المجلة الزيتونيه، ش ٤ (شوال ١٣٥٥ / ديسمبر ١٩٣٦)، صص ٤٠ - ٤٤. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق النبى، الاخلاق الاسلامية، الاسلام والاخلاق، مساواة، تعاون، عدل. المر، سعد عوض، «المصطفى حبيب الرحمن»، الوعى الاسلامى، ش ٢٤٣ (ربيع الاول ١٤٠٥ / ديسمبر ١٩٨٤)، صص ٢٤ - ٢٩. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد : اخلاق النبى ، اهل الكتاب ، سيرة ، مولد النبى. مسلم، احمد حسن، «الحديث الشريف: فى حسن الخلق»، الاسلام، مصر، ش ٣٦ (شوال ١٤٠٦ / يونيو ١٩٨٦)، صص ٦ - ٧ و ١٠. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق النبى، حديث، حسن الخلق. مسلم، احمد حسن، «الحديث الشريف: فى جود النبى صلى الله عليه وآله»، الاسلام، مصر، ش ٣٦ (رمضان ١٤٠٨ / مايو ١٩٨٨)، صص ٦ - ٧. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق النبى، الرسول محمد، حديث كان النبى صلى الله عليه وآله اجود الناس، كرم. معروف، ناجى، «شخصية الرسول العربى»، الرسالة الاسلامية، شماره‌هاى ١١ و١٢ (ربيع الاول ١٣٨٩ / ايار ١٩٦٩)، صص ٩ - ١٤. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اسلام، سيرة، شخصية الرسول، محمد عليه الصلاة والسلام، آراء المستشرقين، اخلاق النبى، عظمة الرسول، رأى مستشرقين. مكرم، عبدالعال سالم، «من منهج الاسلام فى تربية المجتمع»، الوعى الاسلامى، ش ٩٩ (ربيع الاول ١٣٩٣ / ابريل‌١٩٧٣)، صص ٢٣ - ٣١. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اساليب التربية الاسلامية، تربية اسلامية، تربية المجتمع، طرق التربية، اخلاق النبى. «من اخلاق النبوة»، الوعى الاسلامى، ش ٨٥ (محرم ١٣٩٢ / فبراير١٩٧٢)، ص ١٥. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق النبى، شمائل الرسول، عصمة الانبياء، نبوات، سيرة نبوية، قرآن كريم و وحى. مناع، حسن مراد، «المسلمون وحبّ النبى»، الوعى الاسلامى، ٢٥٥ (ربيع الاول ١٤٠٦ / نوفمبر، ديسمبر١٩٨٥)، صص ٤ - ٧. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق الرسول، حب النبى، شمائل الرسول، عالم اسلامى، غلو، وحدة اسلامية، وعظ وارشاد. منسى، محمود، «لقد كان لكم فى رسول الله اسوة حسنة»، الوعى الاسلامى، ش ١٩٣ (محرم‌١٤٠١ / نوفمبر ١٩٨٠)، صص ١٣٢ - ١٤٨. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق النبى، التربية بالقدوة، سيرة، شمائل النبى. مهدى، محمد عبدالحكم، «تأملات فى الذكرى العطره»، الوعى الاسلامى، ش ٢٤٣ (ربيع الاول ١٤٠٥ / ديسمبر ١٩٨٤)، صص ١٧ - ٢٣. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق النبى، سيرة، شمائل الرسول، مولد نبوى. المهدى، محمد كمال، «قبس من اخلاق المصطفى صلى الله عليه وآله»، مجلة الحج، ش ٨ (ربيع الاول ١٤١٧ / اغسطس ١٩٩٦)، صص ١٣ - ١٧. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق الرسول، انبياء، قدوة حسنة، قرآن كريم، دروس ومواعظ، شمائل النبى. النبراوى، محمد صبحى، «من دروس المعراج: الايثار فى خلق النبى صلى الله عليه وآله»، لواء الاسلام، ش ١١ (رجب ١٣٩٩ / يونيو ١٩٧٩)، صص ٦٣ - ٦٦. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: الاسراء والمعراج، شمائل الرسول، محمّد صلى الله عليه وآله، وعظ وارشاد، اخلاق النبى. «النبى ومكارم الاخلاق»، الهداية، البحرين، ش‌١٦٤ (شوال ١٤١١/مايو١٩٩١)، صص‌٢٠ - ٢١. شامل اين مباحث است : اخلاق اسلامية ، امانة ، سيرة نبوية ، شمائل النبى ، اسلام. النجار، خالد سعد، «التوازن النفسى والسلوكى فى شخصية رسول الله صلى الله عليه وآله»، المنهل، ش ٥٨٦ (١٤٢٤ / ٢٠٠٣)، صص ٧٢ - ٧٧. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: توازن نفسى، توازن سلوكى، شخصية الرسول، اخلاق اسلامية، شمائل النبى، قدوة حسنة. النجار، محمد الطيب، «خواطرى حول الهجرة النبوية»، لواء الاسلام، شماره‌هاى ١ و٢ (محرم، صفر ١٤٠٣ / نوفمبر، ديسمبر١٩٨٢)، صص ١٩ - ٢٣. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: تاريخ اسلامى، صبر، هجره النبى، هجرة نبوية، ابوبكر الصديق، اخلاق النبى، اعداء الاسلام، ايمان، دعوة اسلامية، سيرة. الندوى القاضى، سراج الرحمن، «اهمية الاخلاق فى الاسلام»، التوعية الاسلامية، السعوديه، ش ٨ (ذوالحجة ١٤٠٢)، صص ٥٠ - ٥٤ و ٦١ . نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق اسلامية، اخلاق النبى، حسن الخلق، رسل وانبياء، العمل الصالح، ايمان. النهر، هادى، «البعثة: اعجاز اخلاقى ومعطيات حضارية»، الجامعة المستنصرية، بغداد، (١٤٠٠ / ١٩٨٠)، صص ٣٨٣ - ٤٠٣. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: بعثة النبى، دراسات استشراقية، شمائل المصطفى، محمد عليه السلام، اخلاق اسلامية، الاسلام والعلم، الاسلام والمسيحية. الوافى، ابراهيم احمد سالم، «السيرة النبوية واثرها فى ابراز القدوة الحسنة»، الاحياء، ش ١٤ (ربيع الاول ١٤٢٠ / يوليو ١٩٩٩)، صص ٧ - ٢٦. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: سيرة نبوية، قدوة حسنة، تربية نبوية، اخلاق اسلامية، شمائل النبى. وافى، على عبدالواحد، «وانك لعلى خلق عظيم»، الرسالة، مصر، ش ١١٢١ (ربيع الاول ١٣٨٥ / يوليو ١٩٦٥)، صص ١١ - ١٤. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق النبى، سيرة، شمائل المصطفى، محمد عليه الصلاة والسلام، آداب اسلامية، اخلاق اسلامية. هاشم، احمد عمر، «اهمية القدوة فى بناء الفرد والمجتمع»، لواء الاسلام، شماره‌هاى ٣ و ٤ (ربيع الاول، ربيع الثانى ١٤٠٣ / يناير، فبراير ١٩٨٣)، صص ٤٠ - ٤١. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: بناء الفرد، بناء المجتمع، تربية اسلامية، شخصية المسلم، اخلاق اسلامية، اخلاق النبى، اسلام، اسوة حسنة، الرسول محمد، قدوة حسنة. هيئة التحرير، «وانك لعلى خلق عظيم»، لواء الاسلام، ش ٧ (ربيع الاول ١٣٨٥ / يونيو ١٩٦٥)، صص ٤٤٦ - ٤٦٥. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: سيرة، شمائل الرسول، ندوات اسلامية، نشأة النبى، آيات قرآنية، اخلاق اسلامية، جهاد، حلم الرسول، صبر، مكارم الاخلاق. الياسين، جاسم بن محمد بن مهلهل، «انسانيه الرسول»، الوعى الاسلامى، ش ٣٥٤ (صفر ١٤١٦ / يوليو ١٩٩٥)، صص ١٧ - ١٩. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: اخلاق النبى، سيرة نبوية، محمّد صلى الله عليه وآله، تاريخ اسلامى، تربية اسلامية، اخلاق اسلامية، احاديث نبوية، وصايا الرسول، مكارم الاخلاق. ياسين، محمود، «ناحية من نواحى مميزاته صلى الله عليه وآله»، الهداية الاسلامية، ش ١٠ (ربيع الآخر ١٣٥٦ / يونيو ١٩٣٧)، صص ٥٩٥ - ٦٠٥. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: الرسول محمد، سيرة نبوية، شمائل المصطفى، صفات النبى، اخلاق اسلامية، بناء الكعبه، حسنات وسيئات، ذكاء، شريعة اسلامية. يمانى، محمد عبده، «سلوك النبى صلى الله عليه وآله وخلقه فى رمضان»، مجلة الحج، شماره‌هاى ٣ و ٤ (رمضان، شوال ١٤٢٢ / يناير ٢٠٠٢)، صص ٤ - ٩. نويسنده، به اين موضوعات مى‌پردازد: سلوك النبى، شهر رمضان، شمائل النبى، قدوة حسنة، عبادات، اخلاق اسلامية. فصل پنجم: پايان‌نامه‌ ابراهيم‌پور تيمورلوئى، على، شيوه‌هاى تبليغى پيامبران مذكور در قرآن كريم، دانشگاه آزاد اسلامى واحد كرج، ١٣٨٠. پورگل، محمدمهدى و اخويان، محمدعلى، برخورد پيامبر اسلام با يهود مدينه و وادى القرى، دانشگاه آزاد اسلامى واحد تهران مركزى، مركز تحصيلات تكميلى، ١٣٨١، كارشناسى ارشد. پيرى، حسين، سيره‌ى پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله در برخورد با منافقان در قرآن و حديث، دانشگاه تربيت مدرس، ١٣٨٠، كارشناسى ارشد. ثابتى، على‌اصغر، بررسى، تحليل و مقايسه‌ى شيوه‌هاى تبليغى حضرت نوح عليه السلام و حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وآله، دانشگاه تربيت مدرس، ١٣٧٤. جعفرى، حيدرعلى محمد، جايگاه مدارا و خشونت در اسلام (با تأكيد بر سيره پيامبر صلى الله عليه وآله، امام على عليه السلام، امام حسين عليه السلام و امام صادق عليه السلام)، مؤسسه‌ى آموزش عالى باقرالعلوم عليه السلام، ١٣٨٠، كارشناسى. جليلى، سعيده، رفتار پيامبر صلى الله عليه وآله با مشركان و اهل كتاب، دانشگاه آزاد اسلامى تهران (مركزى)، ١٣٨١، كارشناسى ارشد. جيگاره، مينا، زندگى پيامبر و دعوت اسلامى در مكه، ترجمه‌ى بخش سوم كتاب محاضرات فى تاريخ العرب لاحمد صالح، تهران، ١٣٧٠، كارشناسى ارشد. حسن‌پور بهبهانى، افسانه، سلوك پيامبر صلى الله عليه وآله در شؤون خانوادگى در قرآن و حديث، حوزه‌ى علميه‌ى قم، ١٣٧٨، كارشناسى ارشد. حسين‌زاده حلاج، على، بررسى شيوه‌هاى دعوت انبياى اولوالعزم در قرآن، مؤسسه‌ى آموزشى و پژوهشى امام خمينى رحمه الله، ١٣٧٧، كارشناسى ارشد. شورى، منصوره، سيماى حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وآله در قرآن كريم، مجمع علمى آموزشى علوم اسلامى خواهران جامعة الزهرا، ١٣٧٨، كارشناسى. عبدى‌خانى، عباس، توصيفات متقابل پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله و على از يكديگر، دانشگاه آزاد اسلامى واحد تهران مركزى، ١٣٨٢، كارشناسى ارشد. غلامى، فاطمه، شيوه‌ى تبليغ انبياى اولوالعزم در قرآن، قم، ١٣٧٧. فيروزى، منوچهر، سيماى حضرت محمد صلى الله عليه وآله در آيينه‌ى قرآن و حديث، دانشگاه آزاد اسلامى واحد فسا، ١٣٧٥. متين، حسن‌رضا، سيماى پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله از ديدگاه قرآن، دانشگاه آزاد اسلامى واحد تهران مركزى، ١٣٧٥. محدثى، محمد رسول، سيماى حضرت محمد صلى الله عليه وآله در تفسير ميبدى (جلدهاى‌١ و٢)، دانشگاه آزاد اسلامى واحد تبريز، ١٣٧٧. مرادى كميجانى، حميدرضا و ساروقى، كاظم، در آيينه‌ى زندگى پيامبر صلى الله عليه وآله، دانشگاه آزاد اسلامى واحد اراك، ١٣٧٩. مطيعى، مرتضى، سيماى شخصيت حضرت محمّد صلى الله عليه وآله، مؤسسه‌ى آموزشى و پژوهشى امام خمينى رحمه الله، ١٣٧٩. نصرى، بتول، سيماى پيغمبر صلى الله عليه وآله در قرآن، دانشگاه آزاد اسلامى واحد تهران شمال. نقيب‌پور بافقى، عليه، تحليل شخصيت پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله از ديدگاه امام على عليه السلام، دانشگاه تهران، ١٣٧٨، كارشناسى ارشد. نورمحمدى روستائى، معصومه، رابطه اسلام و مسيحيت در عهد پيامبر صلى الله عليه وآله و خلفاى راشدين، دانشگاه تهران، ١٣٧٠، كارشناسى ارشد. نوعى، غلامرضا، سيماى مدينة النبى (شيوه‌ى رفتار رسول خدا صلى الله عليه وآله با مخالفان بر اساس قرآن و سيره)، حوزه‌ى علميه‌ى قم، ١٣٧٩، كارشناسى ارشد. هاشمى نكو، بابك، ديدگاه رسول اكرم در مورد تربيت كودكان، دانشگاه آزاد اسلامى تهران مركزى، ١٣٨٠، كارشناسى ارشد.

فصل ششم: كتاب‌هاى انگليسى‌

Abdul Hamid )ed(, Islam at a Glance[٥]. Indian Institute of Islamic Studies in Association with vikas )New Delhi(, ١٩٨١.

نويسنده، تاريخ عمومى اسلام را بررسى كرده و در اين ضمن، عقايد و رفتارهاى مسلمانان، اخلاقيات اسلامى، زندگى خانوادگى، حيات درونى، تساوى حقوق در اسلام و علم اقتصاد در چارچوب اسلام را مورد تحليل قرار داده است. هم‌چنين زندگى پيامبر اسلام به منزله‌ى يك الگو تحليل شده است.

Abdul_Rahman, Muhammad Saed[٦], Islam: Qutions and answers: Character and Morals[٧]. MSA Publications Limited, ٢٠٠٣. ٣٦٤p.

نويسنده، به قياس بين صفات مؤمنان و مشركان پرداخته و اخلاقيات نبوى را به عنوان اسوه و الگو مطرح و تحليل كرده است.

Al_Ghazali, Shaykh Muhammad[٨], Remembrance and Prayer: The Way of the Prophet Muhammad[٩]. Trans Y. T. Delorenzo.[١٠] Amana Publications, ١٩٩٦. ٢٠٨p.

نويسنده، به شيوه‌هاى اخلاقى نبى اكرم صلى الله عليه وآله مى‌پردازد.

Akhtar, Syed Hashim Ali, The Essence of Islam According to the Quran and the Traditions[١١], Chicago, IQRA', International Educational Foundation, ١٩٩٨.

اين اثر به لحاظ رويكرد به ترجمه‌ى قرآن و حديث، شيوه‌اى تازه را انتخاب و مفاهيم و دستورات اخلاقى را از قرآن و حديث نبوى استخراج و تحليل و تنظيم كرده است. از اين‌رو، اخلاق النبى هم معرفى شده است.[١٢]

Andrae, T.[١٣], Muhammad, the Man and his Faith[١٤]. London, ١٩٣٦.

اين اثر ضمن توضيح باورها و شخصيت حضرت محمّد صلى الله عليه وآله، به اخلاق و خلق و خوى او هم مى‌پردازد.

Armstrong, Karen, Muhammad: A Prophet of Our time. London, Harper Colins Publishers, ٢٠٠٦. ٢٥٠p.

اين اثر آخرين كتابى است كه در غرب درباره‌ى نبى اكرم صلى الله عليه وآله با عنوان محمّد صلى الله عليه وآله پيغمبرى براى زمان ما عرضه شده است. خانم كارن آرمسترانگ آثار فراوانى درباره‌ى موضوعات اسلامى به ويژه سيره‌ى نبوى نگاشته و منتشر كرده است. برخلاف بسيارى از مستشرقان كه خطمشى ايجاد جدايى بين غرب و نبى اكرم صلى الله عليه وآله را دنبال مى‌كنند، آرمسترانگ به جذابيت و نفوذ رسول اكرم صلى الله عليه وآله در جامعه‌ى غرب كمك كرده است. براى مثال در اين كتاب تلاش مى‌كند كه اثبات كند رسول اكرم صلى الله عليه وآله نابغه‌اى است كه مى‌تواند مشكلات و بحران‌هاى اين زمان را حل كند، زيرا او توانست جامعه‌ى بحران‌زده‌ى جاهلى را تبديل به بهترين جوامع روى زمين كند.

Armstrong, Karen[١٥], Muhammad: A Biography of the Prophet[١٦]. Harper Sanfrancisco, ١٩٩٣. ٢٨٨p.

به نظر نويسنده، حضرت محمّد صلى الله عليه وآله توانست اخلاق قومى و قبيله‌اى را تبديل به اخلاق انسانى نمايد و به جاى تعصب‌ها و عنادهاى كوركورانه، كرامت انسان را حاكم نمايد.

Black, Antony[١٧], The History of Islamic Political Thought[١٨]. Edinburg University Press, ٢٠٠١. ٣٧٧p.

نويسنده، به مسايلى مثل رسالت پيامبر، پيامبر و قانون، تئورى‌هاى شيعيان راجع به رهبرى، اخلاق قدرت، حكومت‌دارى و اخلاق، علم و تمدن و حكومت اسلامى مى‌پردازد. در لا به لاى مطالب اين كتاب، فراوان به اخلاقيات نبوى اشاره شده است.

D. Nevo, Yehuda & Koren, Judith[١٩], Crossroads to Islam: The Origins of the Arab Religion and the Arab State[٢٠]. Prometheus Book, ٢٠٠٣.

بررسى جاذبه‌ها و جنبه‌هاى مهم اسلام است. از جمله به اخلاق نبوى از حيث جايگاه آن در ساختار اسلام مى‌پردازد.

Durrnai, F. K. Kahn[٢١], The Great Prophet A short life of the Founder of Islam[٢٢]. Kessinger Publishing, April ٣٠, ٢٠٠٤.

ضمن بررسى زندگى رسول اكرم صلى الله عليه وآله به اخلاقيات و خلق آن حضرت مى‌پردازد.

Emerick, Yahiya[٢٣], Muhammad )Critical Lives([٢٤]. ١st Edition. Alpha, ٢٠٠٢.

بررسى سيره و زندگى حضرت رسول است، به ويژه دوره‌هاى حساس زندگى ايشان را با توجه به رفتارهاى آن حضرت بررسى مى‌كند.

Ernest, Carl[٢٥], Following Muhammad: Rethinking Islam in The Contemporary World[٢٦]. University of North Carolina Press, ٢٠٠٢. ٢٧٢p.

نويسنده، با توجه به عدم درك موجود از اسلام و شخصيت پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله، عميق‌ترين شكاف در اين عدم تفاهم را در غرب جستجو مى‌كند. اخلاق نبوى را بر اساس حديث آن حضرت ذيل عنوان‌هايى مثل برادرى اسلامى، مسجد و امت اسلامى توضيح مى‌دهد.

Ernest, Carl W.[٢٧], Teachings of Sufism[٢٨]. Shambhala, ١٩٩٩. ٢١٧p.

به نظر نويسنده، متن قرآن براى درك آموزه‌هاى تصوف، از اهميت محورى برخوردار است. نيز سيره و سنت پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله و احاديث آن حضرت داراى عناصر اخلاقى و عرفانى فراوان است.

Fletcher, Richard[٢٩], The Cross and the Crescent: Christianity and Islam From Muhammad to the Reformation[٣٠]. Viking Adult, ٢٠٠٤.

بررسى تاريخ تحولات اسلام است. از نظر نويسنده فضايل حضرت رسول مثل عدالت در تاريخ اسلام تأثير جدى داشته است.

Gullen, M. Fethullah[٣١], Key Concepts in practice of Sufism[٣٢]. The Light Inc, ٢٠٠٤. ١٨٦p.

نويسنده، رفتارهاى عرفانى و اخلاقيات و فضايل را بر اساس رفتارها و احاديث نبى اكرم صلى الله عليه وآله بررسى مى‌كند.

Gullen, M. Fethullah[٣٣], The Essentials of the Islamic Faith[٣٤]. The Light Inc, ٢٠٠٥. ٢٧٠p.

يكى از محورهاى مهم اين اثر بررسى ايمان و فضايل اخلاقى بر اساس گفته‌ها و توصيه‌هاى نبى اكرم صلى الله عليه وآله است.

Hajjah Amina Adil[٣٥]; Shaykh Nazim Adil Haqqani[٣٦]; Shaykh Muhammad Hisham Kibbani[٣٧], Muhammad: The Messenger of Islam[٣٨]. Islamic Supreme Council of America, ٢٠٠٢. ٥٣٢p.

اين اثر به زندگينامه و اخلاقيات نبى اكرم صلى الله عليه وآله بر اساس ديدگاه‌هاى مسلمانان به ويژه اصحاب صدر اسلام مى‌پردازد.

Haneef, Suzanne[٣٩], A History of the Prophets of Islam: Derived from the Quran, Ahadith and Commentories[٤٠], vol.٢. Kazi Publications, ٢٠٠٣.

تاريخ صدر اسلام و بررسى دوره‌ى حيات نبوى در مكه و مدينه بر اساس قرآن و حديث است. در بخش‌هايى به اخلاق نبى مى‌پردازد.

Headley, George[٤١], Three Greet Prophets of the world: Moses, Jesus and Muhammad[٤٢]. Kessinger Publications, ٢٠٠٣. ١١٦p.

اين اثر به تأثير هر يك از سه پيامبر الهى، موسى، عيسى و محمّد صلى الله عليه وآله بر عصرشان مى‌پردازد و در يك مقايسه، معتقد است كه پيامبر اسلام بيش از دو پيامبر ديگر قدرت تأثيرگزارى اخلاقى و تحول جامعه و حكومت را دارا بوده است. اين تأثيرات عمدتاً اخلاقى بوده و او درصدد تربيت انسان‌هاى متعالى بوده است.

Henry Drummond, Richard[٤٣], Islam for the Western Mind: Understanding Muhammad and the Koran[٤٤]. Hampton Roads, ٢٠٠٥.

نويسنده، درصدد رفع ابهامات از ذهنيت غربى‌ها نسبت به اسلام و حضرت محمد صلى الله عليه وآله است. او شخصيت پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله را جذاب و داراى فضايل عالى توصيف مى‌كند.

Ibn Alawi, Al, Sayyid Muhammad[٤٥]; Trans by Gibril Fouad Haddad[٤٦], The Prophets in Barzakh and the Hadith of Isra and Miraj Followed by the Immense Merits of Al ,Sham and the Vision of Allah[٤٧]. As ,Sunna Foundation of America, ١٩٩٩. ١٧٦p.

نويسنده، به شخصيت متعالى و ممتاز و متمايز حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وآله مى‌پردازد و اخلاقيات متعالى او را بررسى مى‌كند.

I. Ishaq & A. Guillaume, The Life of Muhammad[٤٨]. U.S.A., Oxford University Press, ٢٠٠٢.

بررسى زندگى و سيره‌ى حضرت رسول صلى الله عليه وآله از جمله اخلاقيات ايشان است.

Ibn Warraq[٤٩], The First Book of Islam: Prophets, Angels and Moral Teachings[٥٠]. Prometheus Books, ٢٠٠٠. ٥٥٤p.

نويسنده، معتقد است اسلام برخلاف ساير اديان كه منشأ پنهان دارند ريشه‌هايى بسيار روشن دارد. مثلاً در تربيت انسان‌ها، دستورات شفافى توسط رسول اكرم صلى الله عليه وآله بيان شده است.

Ibn Warraq[٥١], The Quest for the Historical Muhammad[٥٢]. Prometheus, ٢٠٠٠.

ديدگاه‌هاى تاريخى درباره‌ى حضرت محمد صلى الله عليه وآله را بررسى مى‌كند . ضمناً رفتارها و اقوال اخلاقى آن حضرت براى نويسنده مهم است.

Imam Birgivi[٥٣], Shaykh Tosun Bayrak[٥٤], Vincent Cornell[٥٥], The Path of Muhammad: A book on Islamic Morals and Ethics[٥٦]. Word Wisdom, ٢٠٠٥. ٣٩٦p.

كليدواژه‌ها: صحابه، عبادت تكليفى، قرآن، سنت الهى. نويسنده، بر پيروى از قرآن و سنّت پيامبر تأكيد مى‌ورزد و اخلاق النبى صلى الله عليه وآله را قابل پيروى براى رسيدن به جامعه‌ى ايده‌آل مى‌داند.

Imam Vehbi Ismail[٥٧], Muhammad the last Prophet[٥٨]. Amana Publications, ٢٠٠١. ١٧٦p.

شخصيت اخلاقى رسول اكرم صلى الله عليه وآله به ويژه خلق و خوى ايشان را بررسى كرده است.

Ismail, Iljas[٥٩], The life of Prophet Muhammad and His Moral Teachings[٦٠]. ١٩٧٨. ٢٦٠p. John Monaco, Anthony[٦١], The Recitations of Mohammed: The Symbolic Version of the Koran[٦٢]. Authorhouse, ٢٠٠٤.

بررسى احاديث حضرت محمد صلى الله عليه وآله از جمله سفارشات اخلاقى ايشان است.

Khaled M. Abou El Fadl[٦٣], Islam Denounces Terrorism[٦٤]. Tahrike Tarsile Quran, ٢٠٠٢. ١٦٨p.

اخلاق اجتماعى كه رسول اكرم صلى الله عليه وآله و اسلام مطرح كرده، موجب بسترسازى براى تربيت انسان‌هاى متعالى مى‌شود. در اين صورت، زمينه‌هاى تروريسم و جنگ از بين مى‌رود. از اين‌رو، نويسنده يازده سپتامبر را كار آدم‌هاى فاقد ارزش‌هاى اسلامى مى‌داند.

Khaled M. Abou El Fadl[٦٥], The Great Theft: Wrestling Islam from the Extremist[٦٦]. Harper Snafrancisco, ٢٠٠٥. ٣٢٠p.

نويسنده، با پرداختن به الگوى زهد، عقايد ميانه‌رو، سنّت معنوى اسلام، اهداف اخلاقى و اهداف معنوى درصدد معرفى برنامه‌هاى معتدلانه‌ى نبى اكرم صلى الله عليه وآله و اسلام است.

Knappert, J.[٦٧], "The Qisas al Anbiya` as Moralistic Stories"[٦٨], Proceedings of the ٩th Seminar for Arabian Studies[٦٩]. London, ١٩٧٦.

در قصص انبيا كه سرگذشت رسول اكرم صلى الله عليه وآله هم آمده، اخلاق و رفتارهاى اخلاقى هر يك از انبيا گزارش شده است.

Lane Poole, Stanely[٧٠], Speeches and Table Talk of the Prophet Muhammad[٧١]. Kessinger Publishing, ٢٠٠٣. ٢٦٨p.

نويسنده، به شخصيت، عقايد، رفتار و به ويژه فضايل نبوى اشاره كرده است. نيز رذايلى كه ايشان به اجتناب از آنها دستور داده معرفى مى‌نمايد.

Lawrence, Bruce B.[٧٢], Nizam Al Din Awliya: Morals for the Heart[٧٣]. Paulist Press, ١٩٩١. ٤١٦p.

معنويات اسلام و برنامه‌هاى اين دين براى تربيت انسان با فضيلت را معرفى كرده است.

Lewis, Bernard[٧٤], Islam: From the Prophet Muhammad to the Capture of Constantinople[٧٥] )Volume ٢: Religion and Society(. Oxford University Press, ١٩٨٧. ٣٥٢p.

گزارشى از تاريخ اسلام است كه توانسته فرهنگ و تمدن گسترده‌اى را بسازد. علت آن را تربيت انسان‌هاى اخلاقى و بافضيلت مى‌داند.

Lings, Martin[٧٦], The Eleventh Hour: The Spiritual Crisis of the Modern World in the Light of Tradition and Prophecy[٧٧]. Archetype, ٢٠٠٢.

اين اثر از جمله آثار انگشت‌شمارى است كه به بررسى بحران اخلاقى اين دوره مى‌پردازد و حضور اخلاقى انبيا را مهم مى‌شمارد.

Mandel Khan, Gabriele Mandel[٧٨], Muhammad: The Prophet[٧٩]. Thunder Bay Press )CA(, April ١٠, ٢٠٠٥.

جنبه‌هاى مختلف زندگى، فعاليت‌ها و شخصيت رسول اكرم صلى الله عليه وآله را بررسى كرده است. به نظر نويسنده، خلق و خوى ايشان اهميت زيادى در تاريخ اسلام و جامعه‌ى اسلامى داشته است.

Marshall, Daivd[٨٠], God, Muhammad and the Unbelievers[٨١]. Routledge Curzon, ١٩٩٩.

بررسى رابطه‌ى رسول اكرم صلى الله عليه وآله با خدا كه منتج به معنويت و اخلاق است، نيز رفتارهاى او نسبت به گروه‌هاى اجتماعى است.

Maulana, Muhammad Ali[٨٢], Muhammad the Prophet[٨٣]. Kessinger Publishing, December ٣١, ٢٠٠٤.

ابعاد مختلف زندگى و شخصيت رسول اكرم صلى الله عليه وآله از جمله اخلاق و فضايل ايشان را بررسى كرده است.

Maulana, Muhammad Ali[٨٤], The Living Thoughts of the Prophet Muhammad[٨٥]. Ahmadiyya Anjuman Ishaat, ١٩٩٢. ١٥٦p.

در اين اثر انديشه‌هاى پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله در زمينه‌هاى مختلف به ويژه مسايل و موضوعات اخلاقى از نگاه آن حضرت بررسى شده است.

Moucarry, Chawkat Georges[٨٦], The Prophet and the Messiah: An Arab Christian's Perspective on Islam and Christianity[٨٧]. Inter Varsity Press, ٢٠٠٢.

بررسى تطبيقى دو دين اسلام و مسيحيت و رسول اكرم صلى الله عليه وآله و حضرت مسيح است. يك بخش از اين بررسى‌ها به موضوعات اخلاقى و معنوى اختصاص دارد.

Muhammad Al, Mahdi Muhammad)Trans.(, Muhammad's Prophethood Reality of Hoax[٨٨], Riyadh, International Islamic Publishing House, ١٩٩٩. ٢١٢p.

نويسنده، به معرفى پيامبر اكرم و فضايل و مناقب او مى‌پردازد. نيز به معصوميت اخلاقى و بيان ديدگاه‌هايى درباره‌ى حقانيت مقام پيامبرى حضرت محمّد صلى الله عليه وآله و احاديث اخلاقى نبوى مى‌پردازد.

Muhammad Zafrulla Khan[٨٩] )Trans(, The Quran: The Eternal Revelation Vouchsafed to Muhammad the Seal of Prophets[٩٠]. Interlink Publishing Group, ١٩٩٧. ٧٣٦p.

در اين اثر شاخص‌هاى دين رسول اكرم صلى الله عليه وآله معرفى شده است. در ضمن به اخلاق نبى اكرم صلى الله عليه وآله نيز مى‌پردازد.

Nadim Bari, Muhammad: The Best Humanity[٩١]. Trans. By Zaheer Iqbal Khawaja. Pakistan, Faisalabad, ١٩٨٥. ١٢٧p.

پيامبر خاتم صلى الله عليه وآله به عنوان يك اسوه و الگو براى مسلمانان بررسى و معرفى شده است.

Nasr, Seyyed Hossein[٩٢], Muhammad: Man of God[٩٣]. ١st Edit. Kazi Publications, ١٩٩٥.

مهم‌ترين تلقى همگانى از حضرت محمد صلى الله عليه وآله اين است كه او سر تا پا عاشق خداوند بود. از اين رو، معنويت و فضايل خاصى داشت.

Nelson Pallmeyer, Jack[٩٤], Is Religion Killing Us? Violence in the Bible and the Quran[٩٥]. Continuum International Publishing Group, ٢٠٠٥.

خشونت تابع عناصر اخلاقى ويژه‌اى است . نويسنده اخلاق خشونت‌گرا را بر پايه‌ى آيات قرآن و آيات كتاب مقدس بررسى مقايسه‌اى نموده است.

Ozdemir, Adil[٩٦]; Frank Kenneth[٩٧], Visible Islam in Modern Turkey[٩٨]. Palgrave Macmillan, ٢٠٠٠. ٢٧١p.

در اين اثر جنبه‌هاى مختلف زندگى و جامعه‌ى مسلمانان تركيه بررسى شده است. در ضمن به رفتارهاى اخلاقى مسلمانان كه از پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله نشأت گرفته، معرفى شده است.

Pickthall, Marmaduke William[٩٩], The Life of the Prophet Muhammad: A Brief History[١٠٠]. Amana Publications, ١٩٩٨. ٥٦p.

در اين كتاب زندگى و سيره و اخلاقيات پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله بررسى و معرفى شده است.

Prophet Muhammad[١٠١], Al, Hadith[١٠٢]. Kessinger Publishing, ٢٠٠٤. ٤٨p.

مجموعه‌ى احاديث پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله در اين اثر گردآورى شده است. بسيارى از اين احاديث اخلاقى است.

Rafea Muhammad Rafea[١٠٣], Memoirs of Khabarides, The Future of Spritualism[١٠٤]. Sadek, ١٩٩٠. ٩٧p.

نويسنده، وحى را عامل هدايت انسان مى‌داند. امّا وحى را كسى مانند نبى اكرم صلى الله عليه وآله كه داراى فضايل متعالى بود مى‌توانست دريافت كند و به مردم برساند.

Ramadan, Tariq, In the Foots Teps of the Prophet: Lessons from the Life of Muhammad[١٠٥]. New York, Oxford Univrsity Press, ٢٠٠٧.

نويسنده، به آموزه‌هاى اخلاقى زندگى پيامبر صلى الله عليه وآله كه در علم و دانش، شخصيت، نبردها، پيروزى‌ها، امتحانات، رشادت‌ها و اطاعت الهى ايشان نهفته بود اشاره دارد.

Richardson, Don[١٠٦], Secrets of the Koran: Revealing Insights into Islam's Holy Book[١٠٧]. Regal Book, ٢٠٠٣.

به نظر نويسنده قرآن به عنوان معجزه‌ى رسول اكرم صلى الله عليه وآله، دراى روح معنوى و آيات اخلاقى بسيار است.

Rodinson, Maxime & Carter, Anne[١٠٨], Muhammad[١٠٩]. New Press, ٢٠٠٢.

اين اثر از كتاب‌هاى مشهور درباره‌ى حضرت محمد صلى الله عليه وآله است كه چاپ‌هاى متعددى داشته است. نويسنده، با مهارت، شخصيت و فضايل اخلاقى رسول اكرم صلى الله عليه وآله را بررسى مى‌كند.

Rogerson, Barnaby[١١٠], The Prophet Muhammad: A Biography[١١١], Hidden Spring, ٢٠٠٣. ٢٥٦p.

در اين كتاب ابعاد زندگى رسول اكرم صلى الله عليه وآله به ويژه اخلاق ايشان تحليل شده است.

Rubin, Uri, The Eye of the Beholder: The Life of Muhammad as Viewed by the Early Muslims. Princeton NJ, The Darwin Press Inc., ١٩٩٥.

يورى روبين، نويسنده‌ى اثر، در بررسى متون مربوط به پيامبر اسلام در نخستين منابع، قصد داشته دليل اعتقاد مسلمانان و خصوصاً مسلمانان قرون وسطى به خاتميت نبوت پيامبر و اين‌كه وى وارث انبياء الهى است را مورد بررسى تحليلى قرار دهد. در اين اثر، پنج مرحله‌ى شهادت، آمادگى و پرورش، وحى، شكنجه و آزار و رستگارى به عنوان سير محقق شدن نبوت محمّد صلى الله عليه وآله در مكه مورد بررسى تفصيلى قرار گرفته‌اند و در اين روند به زندگى محمّد صلى الله عليه وآله و برخى سنّت‌ها و اخلاق وى هم اشاره شده است.

Sajoo, Amyn B.[١١٢], Muslim Ethics: Emerging Vistas[١١٣].

نويسنده، سنّت اخلاقى رسول اكرم صلى الله عليه وآله را موجب سلامت اخلاقى مردم مسلمان مى‌داند.

Saktanber, Ayse[١١٤], Living Islam: Women, Religion and the Politicization of Culture in Turkey[١١٥]. I. B. Tauris, ٢٠٠٢. ٢٥٦p.

نويسنده، به تحول جايگاه زنان در اجتماع به عنوان پديده‌اى مى‌نگرد كه از احياى دين اسلام و مخصوصاً بُعد اجتماعى آن نشأت مى‌گيرد. اخلاق پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله و دستورات آن حضرت در جامعه‌ى زنان تركيه نقش زيادى داشته است كه نويسنده به بررسى آنها مى‌پردازد.

Schimmel, Annemarie[١١٦], And Muhammad is His Messenger: The Veneration of the Prophet in Islamic Piety[١١٧]. The University of North Carolina Press, ١٩٨٥. ٣٨٦p.

انسان كامل و سير معنوى انسان در حيات رسول اكرم صلى الله عليه وآله بررسى شده است.

Shibli Numani, Muhammad[١١٨]; Syed Suleman Nadvi, Serat Al, Nabi[١١٩]. Trans: Rafiq Abdur Rehman. Darul Ishaat, ٢٠٠٣.

نويسنده، به موضوعاتى مانند زندگانى پيامبر اسلام، اعتقادات و برادرى‌ها، عبادت در اسلام، اخلاق در اسلام و رفتارها و داد و ستدهاى متقابل مى‌پردازد؛ به ويژه اخلاق النبى را توضيح مى‌دهد.

Syeed, Sayyid Muhammad, Jesus and Muhammad: The Parallel Sayings[١٢٠]. Edited by Joey Green, Introduction Kenneth Atkinson. Ulysses Press, ٢٠٠٢.

سفارشات و فرموده‌هاى اجتماعى و اخلاقى عيسى و محمد را به روش مقايسه‌اى بررسى مى‌كند.

Takim N. Liyakat[١٢١], The Heirs of the Prophet: Charisma and Religious Authority in Shi`ite Islam[١٢٢]. State University of New York Press, ٢٠٠٦. ٢٣٦p.

نويسنده، به رقابت ميان گروه‌هاى مختلف محققان، خلفا، صوفيان و معصومين عليهم السلام براى جانشينى پيامبر صلى الله عليه وآله اشاره دارد و اين‌كه سنّت نبوى در بحث وفادارى و تبعيت شيعه و سنّى، ابزار قوى مجادله بوده است. او معتقد است شيعيان با درك متفاوت خود از مرجعيت پيامبر صلى الله عليه وآله، رهبرى منفكى را از اصل سنّت ايجاد كرده‌اند.

Tayob, Abdelkader I.[١٢٣], Tabari on the Companions of the Prophet: Moral and Political Contours in Islamic Historical Writing[١٢٤]. American Oriental Society, ٢٠٠٥. ٢٣p.

در اين اثر ديدگاه‌ها و تحليل‌هايى كه دانشمندان مسلمان به ويژه طبرى درباره‌ى اخلاق نبوى ابراز كرده‌اند معرفى و نقادى مى‌شود.

Trifkovic, Serge[١٢٥], The Sword of the Prophet: History, Theology, Impact on the World[١٢٦]. Regina Orthodox Press, ٢٠٠٢.

بررسى ادعاى خاورشناسان مغرض است كه پيشرفت اسلام را بر اثر شمشير اعراب مى‌دانند. نويسنده اسنادى ارايه كرده كه بر مبناى آنها اخلاق نبوى عامل مؤثر در تاريخ اسلام و توسعه‌ى آن بوده است.

Tripp, Charles[١٢٧], Islam and the Moral Economy: The Challenge of Capitalism[١٢٨]. ٢٠٠٦, Cambridge University Press, ٢٤٠p.

نويسنده، به بررسى ماهيت قدرت در سرزمين‌هاى اسلامى پرداخته و در چند جا اخلاق اسلامى را كه متخذ از اخلاق نبوى است در مقايسه با اخلاق سرمايه‌دارى بررسى مى‌كند.

Upton, Charles, The Virtues of the Prophet: A Young Muslim Guide to the Greater Jihad. California, Sophia Perennis, ٢٠٠٦.

نويسنده، به توصيف ويژگى‌ها و خصوصيات اخلاقى مهم شخصيت پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله پرداخته و در اين زمينه از تفاسير قرآنى استفاده كرده است.

Viorst, Milton[١٢٩], In the Shadowof the Prophet: The Struggle for the Soul of Islam[١٣٠]. Westview Press, ٢٠٠١. ٣٧٢p.

در اين كتاب فضايل و مناقب و اخلاقيات رسول اكرم صلى الله عليه وآله به دليل تأثيرگزارى فراوان در مسلمانان تحليل و بررسى شده است.

Wad'an, Abu Nasr Muhammad Ibn, Sermons of the Prophet Muhammad[١٣١]. Trans by Assad Nimer Busool. Chicago, Goodword Books, ٢٠٠٢.

اين اثر مشتمل بر چهل حديث و به عبارتى، چهل نكته از كلام پيامبر اسلام صلى الله عليه وآله پيرامون ارزش‌هاى اخلاقى است كه با ترجمه‌ى انگليسى همراه است. گردآورنده‌ى مجموعه به راوى و سند آنها اشاره‌اى نكرده است. نويسنده از اساتيد و هيأت علمى گروه مطالعات عربى دانشكده‌ى اسلامى آمريكايى شيكاگو در ايلينويز است. وى داراى مدرك دكتراى مطالعات اسلامى و عربى از دانشگاه كاليفرنيا در بركلى است.

Watt, Montgomery[١٣٢], Prophet and Statesman[١٣٣]. Oxford University Press, ١٩٧٤. ٢٥٠p.

نويسنده، به توصيف شخصيت ممتاز پيامبر اسلام و دستاوردهاى وى در عرصه‌ى دين و حكومت مى‌پردازد. فضايل و اخلاقيات آن حضرت نيز به تفصيل معرفى شده است.

Wensick, A. J.[١٣٤], A handbook of Early Muhammadan Tradition Alphabetically Arranged[١٣٥]. E. J. Brill. ١٩٢٧. ٢٦٨p.

سنّت‌ها و آموزه‌هاى حضرت رسول صلى الله عليه وآله به ترتيب الفبا تحليل و بررسى شده است. بسيارى از اينها جنبه‌ى اخلاقى دارد.

Yavuz, Hakan[١٣٦], Islamic Political Identity in Turkey[١٣٧]. Oxford University Press, ٢٠٠٣. ٣٥٢p.

نويسنده، جنبش‌هاى اجتماعى اسلامى معاصر را مقايسه كرده و به اين نتيجه‌گيرى رسيده كه برخى از جنبش‌ها از اخلاق و آموزه‌هاى اسلامى فاصله گرفته‌اند. با اين وجود، معتقد است سنّت نبوى و اخلاق آن حضرت در جامعه‌ى تركيه تأثير جدى داشته است.

پی نوشت ها:
[١] قلم / ٤ . [٢] تفسير طبرى، ج ٢٨، ص ١٠٢ ؛ سنن الترمذى، ج ٥، ص ١٥٠. [٣] معجم الفاظ القيم الاخلاقية، دكتر زرزور، ص ٩ . [٤] موسوعة المطبوعات العربية، حسان عبدالمنان، عمان، ٢٠٠٥ م، مادة «الشيخ». [٥] اسلام در يك نگاه . [٦] محمّد سعيد عبدالرحمان . [٧] اسلام: پرسش و پاسخ: منش و اخلاقيات . [٨] شيخ محمّد غزالى . [٩] ياد و دعا: شيوه‌ى پيامبرصلى الله عليه وآله . [١٠] دِلورنزو . [١١] جوهره‌ى اسلام با رجوع به قرآن و سنّت . [١٢] اين اثر در مجله‌ى زير مفصلاً معرفى شده‌است:

Journal of Quranic Studies, Volume II, Issue ٢, ٢٠٠٠. H. T. Norris. [١٣] تى. آندرا . [١٤] محمّد، شخصيت و عقايد او . [١٥] كارن آرمسترانگ . [١٦] زندگينامه‌ى پيامبرصلى الله عليه وآله . [١٧] آنتونى بلك . [١٨] تاريخ تفكر سياسى اسلام . [١٩] يهودا ى. نِوو و جوديت كورن . [٢٠] راه‌هايى به سوى اسلام: سرچشمه‌هاى دين و حكومت عربى . [٢١] اف. كى. خان دورانى . [٢٢] پيامبر اعظم: يك زندگينامه‌ى كوتاه از بنيانگذار اسلام . [٢٣] يحيى امريك . [٢٤] محمّدصلى الله عليه وآله (زندگى‌هاى بحرانى) . [٢٥] كارل ارنست . [٢٦] تبعيت از پيغمبر: تفكرى دوباره راجع به اسلام در حيات معاصر . [٢٧] كارل دابليو. ارنست . [٢٨] آموزه‌هاى تصوف . [٢٩] ريچارد فلچر . [٣٠] صليب و هلال: مسيحيت و اسلام، از حضرت محمّدصلى الله عليه وآله تا عصر اصلاحات . [٣١] م. فتح الله گولن . [٣٢] مفاهيم بنيادى در عمل صوفيان . [٣٣] م. فتح الله گولن . [٣٤] اصول ايمان به اسلام . [٣٥] حجة امينه عادل . [٣٦] شيخ ناظم عادل حقّانى . [٣٧] شيخ محمّد هشام كبّانى . [٣٨] محمّد پيغمبر اسلام . [٣٩] سوزان حنيف . [٤٠] تاريخچه‌اى از پيامبران اسلام: برگرفته از قرآن، احاديث و تفاسير . [٤١] جورج هيدلى . [٤٢] سه پيامبر بزرگ الهى: موسى، عيسى و محمّدصلى الله عليه وآله . [٤٣] ريچارد هنرى دراموند . [٤٤] اسلام براى ذهنيت غربى: شناخت محمّدصلى الله عليه وآله و قرآن . [٤٥] سيدمحمد ابن علوى . [٤٦] جبريل فؤاد حدّاد . [٤٧] پيامبران در برزخ و حديث اِسرى و معراج و پس از آن، لياقت‌هاى مستقيم شم و بينش الهى . [٤٨] زندگينامه‌ى حضرت محمّدصلى الله عليه وآله . [٤٩] ابن ورّاق . [٥٠] نخستين كتاب اسلام: پيامبر، فرشتگان و آموزه‌هاى اخلاقى . [٥١] ابن وراق . [٥٢] كاوشى در مورد محمّد تاريخى . [٥٣] امام برگيوى . [٥٤] شيخ توسون بايراك . [٥٥] وينسنت كورنل . [٥٦] راه و رسم محمدى: كتابى پيرامون اخلاق و معنويات اسلامى . [٥٧] امام وهبى اسماعيل . [٥٨] محمّد خاتم پيامبران . [٥٩] الياس اسماعيل . [٦٠] حيات و آموزه‌هاى اخلاقى پيامبرصلى الله عليه وآله . [٦١] آنتونى جان موناكو . [٦٢] بيانات محمّد: نسخه‌ى سمبليك قرآن . [٦٣] خالد م. ابوالفضل . [٦٤] اسلام و محكوميت تروريسم . [٦٥] خالد م. ابوالفضل . [٦٦] دزدى بزرگ: بيرون كشيدن اسلام از دست افراطيون . [٦٧] جى. ناپرت . [٦٨] قصص الانبياء يا داستان‌هاى اخلاق‌گرا . [٦٩] گزارش نهمين سمينار مطالعات عرب . [٧٠] اِستنلى لين - پول . [٧١] سخنرانى‌ها و جلسات پيامبر اسلام‌صلى الله عليه وآله . [٧٢] بروس بى. لورنس . [٧٣] نظام الدين اولياء: معنوياتى براى روح . [٧٤] برنارد لويز . [٧٥] اسلام: از پيامبرصلى الله عليه وآله تا تصرف قسطنطنيه . [٧٦] مارتين لينگز . [٧٧] يازدهمين ساعت: بحران معنوى جهان مدرن در فروغ سنّت و نبوت . [٧٨] گابريل مندل مندل خان . [٧٩] محمّدصلى الله عليه وآله: پيامبر . [٨٠] ديويد مارشال . [٨١] خدا، محمّدصلى الله عليه وآله و كافران . [٨٢] محمدعلى مولانا . [٨٣] محمّدصلى الله عليه وآله: پيامبر . [٨٤] مولانا محمدعلى . [٨٥] افكار زنده‌ى پيامبرصلى الله عليه وآله . [٨٦] شوكت جورج موكارى . [٨٧] پيامبر و مسيح موعود: ديدگاه يك مسيحى عرب درباره‌ى اسلام و مسيحيت . [٨٨] واقعيت يا ادعاى پيامبرى محمّدصلى الله عليه وآله . [٨٩] محمّد ظفرالله خان . [٩٠] قرآن: وحى جاويدان عطا شده به پيامبر خاتم‌صلى الله عليه وآله . [٩١] محمّدصلى الله عليه وآله برترين انسان . [٩٢] سيد حسين نصر . [٩٣] محمّدصلى الله عليه وآله: مرد خدا . [٩٤] جك نلسون پالمير . [٩٥] آيا دين ما را به قتل مى‌رساند؟ خشونت در كتاب مقدس و قرآن . [٩٦] عادل اُزدمير . [٩٧] فرانك كنث . [٩٨] اسلام عينى در تركيه‌ى مدرن . [٩٩] مارمادوك ويليام پيكتال . [١٠٠] زندگانى پيامبرصلى الله عليه وآله: تاريخچه‌ى كوتاه . [١٠١] پيامبر اسلام . [١٠٢] الحديث . [١٠٣] رفاعه محمّد رفاعه . [١٠٤] خاطراتى از اخباريون، آينده‌ى معنويت‌گرايى . [١٠٥] ردپايى از پيامبر: درس‌هايى از زندگى محمّدصلى الله عليه وآله . [١٠٦] دون ريچاردسون . [١٠٧] اسرار قرآن: آشكار نمودن درون بينى‌هاى كتاب مقدس اسلام . [١٠٨] ماكسيم رادينسون و آنى كارتر . [١٠٩] محمّدصلى الله عليه وآله . [١١٠] بارنابى راجرسون . [١١١] زندگينامه‌ى پيامبر اسلام . [١١٢] امين ساجو . [١١٣] اخلاقيات مسلمانان: چشم‌اندازهاى پيدا . [١١٤] آيسه ساكتانبر . [١١٥] حيات اسلام: زنان، دين و سياسى‌سازى فرهنگ در تركيه . [١١٦] آن مارى شيمل . [١١٧] محمّد رسول الله: حرمت پيامبر در تقواى اسلامى . [١١٨] محمّد شبلى نعمانى . [١١٩] صراط النبى . [١٢٠] مسيح و محمّدصلى الله عليه وآله: گفته‌هاى برابر . [١٢١] اِن. لياكات تكيم . [١٢٢] وارثان پيامبر: اقتدار و مرجعيت دينى در اسلام شيعى . [١٢٣] آى. تايوب عبدالقادر . [١٢٤] ديدگاه طبرى پيرامون صحابه‌ى پيامبر: نمادهاى اخلاقى و سياسى در تأليفات تاريخى اسلام . [١٢٥] سرگئى تريفكوويچ . [١٢٦] شمشير پيامبر: تاريخ، خداشناسى، تأثير بر جهان . [١٢٧] چارلز تريپ . [١٢٨] اسلام و اقتصاد سرمايه‌دارى: رويارويى با سرمايه‌دارى . [١٢٩] ميلتون ويورست . [١٣٠] در سايه‌ى پيامبر: مبارزه براى روح اسلام . [١٣١] خطبه‌هاى پيامبر اسلام‌صلى الله عليه وآله . [١٣٢] مونتگمرى وات . [١٣٣] پيامبر سياستمدار . [١٣٤] اى. جى. ونسيك . [١٣٥] كتاب راهنماى نخستين سنّت‌هاى نبوى با ترتيب الفبايى . [١٣٦] هكان ياووز . [١٣٧] هويت سياسى اسلام در تركيه .