آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٣

معرفى هاى گزارشى


 فلسفه و كلام
دين و ديندارى در عصر حاضر: مجموعه مصاحبه ها, سخنرانى و مقالات دومين و سومين همايش نيايش…
جمعى از نويسندگان, چاپ اوّل, تهران, دانشگاه امام حسين(ع), موسسه چاپ و انتشارات,١٣٨١, ٢٠٦ص, وزيرى.
مجموعه حاضر مشتمل بر گزيده اى از مقالات عرضه شده در دومين و سومين همايش (نيايش) است كه در اسفند ماه سال هاى ١٣٧٧ و ١٣٧٨ از سوى مركز آموزش و پژوهش علوم اسلامى دانشگاه امام حسين(ع) برگزار شده است. عناوين مقالات بدين شرح است: نقش استاد مطهرى در احياى انديشه دينى; دعا: رابطه صعودى انسان با خدا; تجددمابى مانع شناخت دين در عصر حاضر; پاسخ به چالش هاى تجدد و راهكارى مؤثر جهت ارتقاى فرهنگ ديندارى در نسل جوان; تحجرزدايى راه كارى در ارتقاى فرهنگ صحيح ديندارى; ديندارى و عبوديت در گذشته حال و آينده; امام خمينى(ره) الگوى عينى و عملى ديندارى; پاسدارى از ديندارى و تعميق آن در بيان مقام معظم رهبرى; آفات روى گردانى از دين از ديدگاه نهج البلاغه; استاد مطهرى و معرفت دينى با رويكرد كلامى; امام خمينى(ره) الگوى عملى ديندارى.

 مسيحيت
عبدالرحيم سليمانى ـ اردستانى, چاپ اوّل, تهران, زلال كوثر, ١٣٨١, ص٢٤٦, رقعى.
نگارنده در كتاب حاضر, تاريخ و انديشه هاى مسيحيت را به اجمال معرفى مى كند. وى مى كوشد تاريخ و انديشه هاى اين آيين را از زبان پيروان آن بيان نمايد. مطالب اين كتاب براساس مراحل تاريخ مسيحيت, به هفت فصل ظهور مسيحيت, عصر حواريون, عصر منازعات فرقه اى, رسميت يافتن مسيحيت و شكل نهايى نظام الهيات, مسيحيت در قرون وسطى, عصر اصلاحات و مسيحيت در عصر مدرن تقسيم شده است و در هر مرحله به تحولات ايجاد شده آموزه هاى شكل گرفته و فرقه هاى پديد آمده اشاره گرديده است.

 خدا و دين در رويكردى اومانيستى
مريم صانع پور, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه فرهنگى دانش و انديشه معاصر, ١٣٨١, ٢٨٦ص, وزيرى.
مؤلف كتاب كوشش نموده تا با طرح انديشه هاى انسان گرايانه و انسان مدار در طول سده هاى گذشته, تعاريف و تلقى اين انديشه ها را از دو مفهوم خدا و دين بررسى نمايد. اومانيسم جنبشى فلسفى و ادبى است كه در نيمه دوم قرن چهاردهم در ايتاليا پديد آمد و به كشورهاى ديگر اروپا كشانده شد. اين جنبش يكى از عوامل فرهنگ جديد به شمار مى آيد. اومانيسم ارزش يا مقام انسان را ارج مى نهد و او را ميزان همه چيز مى شناسد; به عبارت ديگر, سرشت انسانى و حدود و علايق طبيعت آدمى را موضوع قرار مى دهد. اومانيسم در معناى ابتدايى اش كه مفهومى تاريخى است, جنبه اساسى و زيربنايى رنسانس به شمار مى آيد; همان جنبه اى كه متفكران از آن طريق تفسير انسان و كمال انسانى را در جهان طبيعت و تاريخ جستجو كردند. اصطلاح اومانيسم در اين معنا از اومانيتاس مشتق شده است. اومانيتاس در زمان سيسرون و وارو به معناى تعليم مطالبى بود كه يونانيان آن را پايديا (فرهنگ) مى ناميدند…. در بخش نخست كتاب رابطه اومانيسم غربى با خداشناسى در آراى انديشمندان و فلاسفه غربى بررسى و تحليل مى شود.
بخش دوم كتاب نيز متضمن نظرى اجمالى به انسان گرايى در اسلام است كه در دو موضوع انسان محورى در متون اسلامى و اومانيسم اسلامى در آثار مستشرقان ذكر مى گردد. فهرست اصطلاحات و فهرست اسامى پايان بخش كتاب است.

 آيين پروتستان
لسى دانستن; مترجم: عبدالرحيم سليمانى, چاپ اوّل, قم, مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى(ره),١٣٨١, ٣٦٠ص, رقعى.
آيين پروتستان يكى از سه شاخه اصلى كليساى عام مسيحى است كه همراه با كليساى كاتوليك رومى و كليساهاى ارتدوكس يكى از اديان جهانى را تشكيل مى دهد. اين آيين آخرين تحول در مسيحيت است و تاريخى نسبتاً كوتاه, يعنى اندكى بيش از چهار قرن, دارد; تاريخ دو شاخه ديگر اين دين به سده هاى نخست مسيحيت برمى گردد. علاوه بر آن آيين پروتستان برخلاف دو شاخه ديگر, در درون خود به صدها سازمان مجزا تقسيم مى شود, و حتى برخى از آنها هرگونه ارتباط با ديگر گروه ها را انكار مى كنند. اين دسته ها و فرقه هاى پر شمار به لحاظ عقايد و اعمال متفاوت و متنوع اند, و اين امر آنها را در ظاهر از همديگر جدا مى كند. به عقيده لرخى, ساختار اين آيين به گونه اى است كه پرداختن به آن به صورت كلى ناصواب است. اما آيين پروتستان قاطعانه بر اين باور متكى است كه خدا با انسان مستقيماً و به عنوان يك شخص رفتار مى كند, به گونه اى نجات تنها با ايمان حاصل مى شود. اين باور تأكيد را بر زندگى خود شخص و گونه اى كه او در ارتباط با جامعه و جهانش زيست مى كند, مى برد, و به يك معنا انسان محور دين خود مى گردد… چكيده مباحث كتاب اين اعتقاد است كه آيين پروتستان يك جنبش.

تحفه الملوك: گفتارهايى درباره حكمت سياسى
جعفر بن ابى اسحاق كشفى, چاپ اوّل, قم, بوستان كتاب قم,١٣٨١, ١٠١١٦ص, وزيرى.
اين كتاب در سال ١٢٣٣ به نگارش درآمده و شامل سه طبق و يك خاتمه است. طبق اول در بيان حقيقت عقل و متعلقات آن است. علامه كشفى در اين طبق با تأويل و تفسير روايتى از امام صادق(ع) (ان الله عزوجل خلق العقل وهو اول خلق…) معتقد است كه نخستين آفريده خداوند عقل است; همچنين جهل, آفريده اى است كه به تبع صادر اول و نقيض آن, خلق شده است. طبق دوم اين كتاب نيز درباره كيفيت عقل با موجودات و مسائل مربوط به آن است. كشفى در اين طبق نيز با تأويل حديثى از امام باقر(ع), اذعان مى دارد كه عقل طى دو فرمان از سوى خداوند با موجودات اتصال يافته است. وى در طبق سوم نيز از خواص, آثار و علامات عقل و متعلقات آن سخن مى گويد. كشفى در اين طبق با نقل روايتى, ده اثر عقل را تبيين مى كند كه هر يك به زعم وى منشأ ده خصلت ديگر است. نكته برجسته در اين مباحث آن است كه وى براى هر خصلت, سه ضد برمى شمارد و در تجزيه و تحليل آنها, راه هاى تحصيل و شيوه هاى سياسى دفع موانع و مضرات آن را نيز بيان مى كند. در خاتمه او پس از بيان آثار و احكام عقل, دو علم تدبير منزل و سياست مدن را بررسى مى كند. در مبحث تدبير منزل, كشفى پس از بيان اين نكته كه فلسفه و هدف خلقت, كمال انسان است, از دو نوع زندگى و تدبير سخن به ميان مى آورد: زندگى اى كه هدفش آخرت است. و تدبيرى كه هدف آن, خود زندگى است. وى مبحث سياست مدن, اخلاق را مبناى سياست مدن مى داند و معتقد است سياست بدون آن سامان نمى يابد. آخرين مبحث كتاب به موضوع بررسى جنگ ميان دو دولت اسلامى اختصاص دارد كه از محتواى مطالب است.

الحجه البالغه فى عينيه العلم والاراده: تحليلى از پاسخ امام خمينى به يك نامه فلسفى
على اكبر ضيائى, چاپ اوّل, تهران, بين المللى امين,١٣٨١, ١٤٢ص, وزيرى.
كتاب حاضر تحليلى است بر پاسخ امام خمينى(ره) به نامه شخصى كه در آن شبهه عينيت اراده و علم و ذات خداوند را مطرح ساخته بود. در آغاز كتاب نامه سؤال كننده به زبان عربى آورده شده كه در آن به اختصار اصل شبهه را بيان كرده, سپس دو پاسخ از ملاصدرا آورده و بر هريك از اين پاسخ ها اشكالاتى وارد نموده, سپس پاسخ حاج ملاهادى سبزوارى را به نقد كشيده و طور جداگانه پاسخ هايى را در دفع اين شبهه از قول فلاسفه مشاء, شيخ اشراق و ديگران بيان نموده و خود دو استدلال در كيفيت علم خداوند به شرور به دست داده است. پس از آن, پاسخ امام خمينى(ره), به زبان عربى درج گرديده است. نگارنده اين كتاب كوشيده است به ايرادهاى سؤال كننده در جوابيه ملاصدرا, ملاهادى سبزوارى و شيخ اشراق, و دو استدلال وى در كيفيت علم خداوند به شرور و اباطيل پاسخ دهد.

حكومت دينى از منظر شهيد باهنر
محمد صباحى, محسن سالاركيا, عليرضا زمزم, چاپ اوّل, دانشگاه شهيد باهنر كرمان,١٣٨٢, ١٠٤ص, وزيرى.
در اين نوشتار, مؤلف با بررسى نظريه سياسى شهيد باهنر كوشيده است الگويى از حكومت دينى به دست دهد. كتاب در چهار فصل تدوين شده است. در فصل نخست, پس از اشاره به معنى و مفهوم حكومت, مطالبى درباره ضرورت حكومت انواع حكومت, منشأ پيدايش حكومت و عناصر تشكيل دهنده آن به طبع رسيده است. در فصل دوم با استناد به گفته ها و نوشته هاى شهيد باهنر به نقش اجتهاد, امامت و رهبرى در دين اشاره مى شود ضمن آن كه نقش مردم در پذيرش حكومت و شيوه هاى انتخاب رهبرى و بررسى و تبيين مى گردد و در پايان جايگاه اعتقادى جكومت و ولايت از منظر باهنر ذكر مى شود. فصل سوم به مباحث زيربنايى ولايت و حكومت در انديشه شهيد باهنر اختصاص يافته, طى آن از ويژگى هاى امام, وظيفه ولى فقيه نسبت به مردم, نقش مردم در حكومت و ولايت در ادله ولايت فقيه سخن مى رود. در فصل پايانى ضرورت حكومت در اسلام و نقش جايگاه امامت و رهبرى در انديشه شهيد باهنر شرح و تبيين شده است.

انديشه سياسى ابوالحسن عامرى
على فريدونى, چاپ اوّل, قم,پژوهشكده انديشه سياسى اسلام, مركز مطالعات و تحقيقات اسلامى, بوستان كتاب قم,١٣٨١, ١٧٦ص, رقعى.
ابوالحسن عامرى از جمله عالمان اسلامى قرن چهارم هجرى است كه به زعم نويسنده سهم مهمى در انديشه ورزى در اين قرن و دوره هاى بعد دارد. عامرى با نگاه فلسفى به دنبال توصيف مبانى فكرى انديشه هاى سياسى و اجتماعى, برگرفته از اصول دينى است. در اين كتاب ضمن بيان آراى فلسفى عامرى, انديشه ها و آراى سياسى وى نيز شرح و تبيين شده است. فصل نخست كتاب درباره زندگى ابوالحسن عامرى و اوضاع سياسى و اجتماعى و فرهنگى دوره حيات اوست. در فصل پايانى كتاب نيز در خصوص نگرش اسلام درباره سياست و حكومت با ساير اديان مقايسه اى صورت گرفته است. گفتنى است هدف عمده عامرى توصيفى از چارچوب هاى فكرى نظام سياسى است. در آثار او مبانى و اصول فكرى مربوط به نظام سياسى, حكومت, سياست, اجتماعيات, وظايف حكومت و دولت, نظام سياسى, خلافت و سلطنت, زوال و انحطاط دولت و موضوعات ديگر بحث و بررسى شده است.

مقاصد الفلاسفه
محمد بن محمد غزالى, چاپ اوّل, تهران, شمس تبريزى,١٣٨١, ٤٢٠ص, وزيرى.
اين كتاب به زبان عربى در اصل مقدمه تهافت الفلاسفه نوشته امام محمد غزالى است كه در آن شكل كلى فلسفه و به تعبيرى كلام, شرح و بررسى شده و سرانجام در تهافت الفلاسفه نيزد يدگاه فلاسفه و تفكر فلسفى به ديد انتقاد نگريسته شده و نويسنده در آن, سخت بر اهل فلسفه تاخته است.
u مصنفات ميرداماد: مشتمل بر ده عنوان از كتاب ها و رساله ها و اجازه ها و نامه ها
محمدباقر بن محمد ميرداماد, چاپ اوّل, تهران آثار و مفاخر فرهنگى,١٣٨١, ٧٠٤ص, وزيرى.
اين مجموعه مشتمل بر كتاب ها و نوشته هاى ميرداماد است كه به زبان عربى نگاشته شده است. آثار ياد شده عبارتند از: الايماضات, التقديسات, الايقاضات, الاعظالات, خلسه الملكوت, الصراط المستقيم, المختصرات, الاجازات, المكاتبات (بيشتر به زبان فارسى است) و الارشادات (نوشته اخير شامل دعاها و مناجاتى است در بيان حالات روحى خويش يا سفارش و وصيت به آشنايان و وارثان خود). قرآن و تفسير
تفسير كوثر
يعقوب جعفرى, چاپ اوّل,ج٥, قم, مؤسسه انتشارات هجرت,١٣٨١, ٦٤٨ص, وزيرى.
در اين تفسير قرآنى, پس از نقل آياتى چند كه با هم پيوند خاص دارند نيز ترجمه فارسى متن, به نكات لغوى و ادبى آيات اشاره شده است. در كتاب از روايات پيشينيان استفاده شده علاوه بر آن به سخنان مفسران شيعه استناد گرديده است. همچنين در برخى آيات به يك رشته مسائل فقهى, علمى, كلامى و تاريخى اشاره شده است.

تفسير كوثر
يعقوب جعفرى, چاپ اوّل,ج٦, قم, مؤسسه انتشارات هجرت,١٣٨١, ٦٤٠ص, وزيرى.
جلد ششم از تفسير كوثر شامل جزء چهاردهم, پانزدهم و شانزدهم است كه اين مباحث را دربردارد: مصونيت قرآن از تحريف; تعبير (سبعاً من المثانى); زنده به گور كردن دختران در عصر جاهلى; جامعيت قرآن; سه روش تربيتى; كنايه در قرآن; حتمى بودن سقوط جامعه ها; اوقات نماز; ذوالقرنين و قوم يأجوج و مأجوج و بحثى درباره استعاره در قرآن.
u وجوه قرآن در تفسير كشف الاسرار و عدة الابرار, نوشته ابوالفضل رشيد الدين ميبدى
نجف جوكار, چاپ اوّل, شيراز, دانشگاه شيراز,١٣٨١, ١٦٨ص, وزيرى.
هدف نگارنده از نوشته حاضر, يافتن وجوه قرآن در تفسير كشف الاسرار اثر ابوالفضل ميبدى است. وى در آغاز با اشاره به وجوه قرآن, ديدگاه ميبدى را بررسى كرده است. نگارنده همچنين ضمن مقايسه وجوه قرآن در تفسير ميبدى با كتاب ها و تفاسير ديگر, مى كوشد منابع مورد استفاده ميبدى را مشخص نمايد. در بخش اصلى كتاب, كه به ترتيب حروف الفبا تدوين شده وجوه قرآنى, همراه با معانى و شواهد مورد نظر فراهم آمده كه از آن جمله است: ازدواج, جدال, حق, حكمت, خير, سمع, ظلال, طعام, ظالم, ظلم, ظن, فساد, فضل, قلب, كلام و نور.
u ترجمه الامام على بن ابى طالب(ع) من تاريخ مدينه دمشق
على بن حسن ابن عساكر; محقق:محمدباقر محمودى, چاپ اوّل, قم, مجمع احياء الثقافه الاسلاميه,١٣٨١, ٦٤٦ص, رحلى.
كتاب حاضر نخستين جلد از الامام على بن ابى طالب است كه به اهتمام على بن حسن بن هبةالله شافعى ملقب به ابن عساكر (٤٩٩ـ٥٧١هـ.ق) به رشته تحرير درآمده است. در اين مجلد ٥٠٢ حديث از قول علماى اهل سنت درباره فضايل و كرامات حضرت على(ع) به چاپ رسيده است.برخى از احاديث كه با شرح مختصر نيز نشانى آن همراه است عبارتند از: حديث الرايه, آيه التطهير; حديث سد الابواب; حديث المنزله.

صحيفه امام هادى(ع)

جواد قيومى اصفهانى, چاپ اوّل, قم, جامعه مدرسين حوزه علميه قم, دفتر انتشارات اسلامى,١٣٨١, ٤٣٢ص, وزيرى.
در اين كتاب, شرح اجمالى زندگى امام هادى(ع) همراه با مجموعه ادعيه, سخنان و مناجات آن حضرت برگرفته از منابع مختلف با ترجمه فارسى به چاپ رسيده است. گفتنى است: امام هادى(ع) ـ امام دهم شيعيان ـ در سال ٢١٢ در مدينه منوره ديده به جهان گشود و در سن شش سالگى به امامت رسيد. اين امام همام در طول حيات پر بار خود, با چند خليفه عباسى به نام هاى معتصم, الواثق بالله, متوكل, منتصر, مستعين و معتز معاصر بود. متوكل خليفه ستمگر عباسى, آن حضرت را به بهانه هاى مختلف مورد اذيت و آزار قرار مى داد, چنانكه روزى به متوكل خبر رسيد كه حضرت مشغول جمع آورى اسلحه و مهمات است و احتمال شورش و قيام از سوى امام وجود دارد. متوكل فوراً دستور دستگيرى حضرت را صادر نمود و مأموران خليفه به خانه حضرت يورش برده و امام را نزد متوكل آوردند. امام هادى(ع) سرانجام در ماه رجب سال ٢٥٤ هجرى قمرى در حالى كه ٤١سال بيشتر نداشت, به دستور معتز (معتمد) به وسيله سم به شهادت رسيد و در سامرا در منزل خودش به خاك سپرده شد.

فى ظلال الصحيفه السجاديه
محمدجواد مغنيه; محقق: سامى غريرى, چاپ ٦٦٨وزيرى.
اين كتاب كه به زبان عربى نگاشته شده, شامل ٥٤ دعا از امام سجاد(ع) است كه نگارنده هر دعا را بررسى نموده, نكات مهم آن را تشريح مى كند.

زن در سخن و سيره امام على(ع)
مهدى مهريزى, چاپ اوّل, تهران, دانشگاه علامه طباطبايى,١٣٨١, ٤١٥ص, وزيرى.
در اين مجموعه احاديثى كه از قول امام على(ع) درباره زنان نقل گرديده با مطالبى مرتبط با زنان ذيل چهار بخش به طبع رسيده است. بخش نخست, شامل متن عربى سخنان, خطبه ها و احاديث امام على(ع) درباره زنان است كه با ترجمه و توضيحاتى مختصر همراه است. در بخش دوم, سيره حضرت على(ع) در ارتباط با زنان بيان شده است. اين بخش به موضوع خانواده, قضاوت هاى حضرت على(ع) درباره زنان و نيز نقش زنان در دو جنگ جمل و صفين اختصاص دارد. بخش سوم حاوى متن ١٢مقاله كوتاه از نويسندگان داخلى و خارجى است كه طى آن ديدگاه ها و نظرات حضرت على(ع) درباره زنان بيان شده است. از جمله اين مقالات عبارتند از: زن در نهج البلاغه; امام على در خانه; زنان; زن و سياست; در بخش چهارم ذيل عنوان امام على(ع) از نگاه زنان ديدگاه هاى برخى زنان صدر اسلام (ام سلمه, عايشه, سوده) و معاصر (سپيده كاشانى, سيمين دخت وحيدى, عصمت رفعتى) درباره حضرت على(ع) بازگو شده است. فقه و حقوق
جهاد و دفاع در اسلام
صادق فرازى, احمد حيدرى, چاپ اوّل, قم, كوثر غدير,١٣٨١, ١٥٢ص, رقعى.
كتاب حاضر كه به اهتمام مركز تحقيقات اسلامى سپاه تدوين شده يكى از متون آموزشى سربازان وظيفه است كه طى آن, مقوله جهاد و دفاع در اسلام از زواياى مختلف بررسى و تبيين شده است. برخى مباحث كتاب عبارتند از: انواع جهاد, آثار و پى آمدهاى جهاد و ترك آن, انگيزه هاى جهاد, ضرورت آمادگى دفاعى, صفات و ويژگى هاى رزمندگان و فرماندهان, مقام و منزلت مجاهدان و عوامل شكست در جنگ.
حكومت علوى, ساختار و شيوه حكومت
گروهى از نويسندگان, چاپ اوّل, قم, دبيرخانه مجلس خبرگان,١٣٨١, ٢٦٦ص, وزيرى.
در كتاب حاضر طى مقالاتى, شكل و شيوه حكومت امام على(ع) بحث و بررسى شده است. عناوين مقالات بدين قرار است: اصول گرايى علوى در چالش با ماكياوليسم اموى; قهر و مدارا در حكومت علوى; مبانى آزادى و آزادگى انسان در انديشه سياسى امام على(ع); نظام قضايى اميرمؤمنان(ع); بيت المال در نهج البلاغه; انتقادگرى و انتقادپذيرى در حكومت علوى; سيره اميرالمؤمنين(ع) در برخورد با مخالفان جنگ طلب; امام على(ع) و اصول برخورد با دشمنان.

حكومت علوى كارگزاران
گروهى از نويسندگان, چاپ اوّل, قم, دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى,١٣٨١, ٢١٦ص, وزيرى.
در مجموعه حاضر طى شش مقاله, خصوصيات كارگزاران حكومت از منظر امام على(ع) بازگو مى شود; ضمن آن كه رفتار آن حضرت با كارگزاران حكومتى بررسى و تبيين مى گردد. مقالات عبارتند از: روش هاى تربيت سياسى كارگزاران از منظر اميرالمؤمنين(ع); امام على(ع) كارگزاران حكومت و راهكارهاى اصلاحات; ملاك هاى گزينش كارگزاران در حكومت علوى; نظارت بر كارگزاران در حكومت علوى; كارآمدى و شاخصه هاى آن در انديشه هاى امام على(ع); و كارگزاران موقعيت جغرافيايى حكومت علوى.

حكومت علوى, هدف ها و مسئوليت ها
گروهى از نويسندگان, چاپ اوّل, قم, دبيرخانه مجلس خبرگان رهبرى,١٣٨١, ٣٣٣ص, وزيرى.
كتاب حاضر شامل مقالاتى در خصوص دوران كوتاه حكومت حضرت على(ع) است. هريك از مقالات به شرح يكى از وقايع و رخدادهاى زمان حكومت و خلافت آن حضرت اختصاص يافته و طى آن, از خصوصيات و ويژگى هاى حكومت ايده آل اسلامى, نيز مشقاتى كه حضرت على(ع) در مدت كوتاه خلافت خويش متحمل شدند, سخن مى رود. عنوان اين مقالات عبارتند از: وظايف و مسئوليت هاى حاكم در نگاه على(ع); حقوق مردم در نگاه على(ع); حكومت علوى از نگاه امام خمينى(ره); آرمان هاى حكومت از ديدگاه امام على(ع); نگاهى به امنيت از منظر اميرمؤمنان(ع); عدالت خواهى و خودكامگى ستيزى در انديشه هاى سياسى امام على(ع); اهتمام به دين در حكومت علوى; مبارزه با فساد در حكومت علوى.

شورا و آزادى: بحثى در انديشه سياسى آيةاللّه طالقانى
على شيرخانى, چاپ اوّل, قم, آفتاب سبا,١٣٨١, ٤٠٠ص, رقعى.
كتاب متضمن بحث و بررسى در انديشه سياسى آيةاللّه طالقانى است كه در فصل اول به طور اختصار مسائل سياسى, اجتماعى و فرهنگى زمان وى ـ با توجه به تعامل و تقابل دين و دولت ـ بررسى شده است. فصل دوم به زندگى طالقانى اختصاص دارد. آزادى و استبداد عنوان فصل سوم كتاب است كه در پى آن در فصل چهارم, مباحث حكومت و حاكميت از ديدگاه طالقانى بررسى و تبيين مى شود. در فصل پنجم نظام مطلوب آيةاللّه طالقانى بررسى مى شود كه همان نظام شورايى در همه ابعاد زندگى انسان است: (…در جمهوريت طالقانى, حق مردم تأمين مى شود و اصرار بر تأمين حقوق قانونى و دينى عموم مردم است, كه اين نيز ملهم از آيه ليقوم الناس بالقسط است. شناخت طالقانى از عنصر استبداد در ايران و جوامع بشرى, موجب گرديد تا وى جهات تأمين حقوق اقشار مختلف در جامعه و همين طور ايجاد نظام عادلانه و برقرارى قسط, الگوى شورا را ارايه دهد. شورا از ديدگاه طالقانى نهادى براى تأمين خواست همه اقشار و اقوام گروه ها و مشاركت آنها در اداره و تصميم گيرى هاى كشور است. با حضور مردم در شوراها (از روستا تا استان) و اداره آنها به وسيله مردم, اهداف حكومت تضمين مى شود. شوراها تحقق بخش و تضمين كننده آزادى هستند و حضور مردم را به مثابه صاحبان حكومت, نهادينه مى كنند.)
حكومت و مشروعيت
سجاد ايزدى, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه فرهنگى دانش و انديشه معاصر,١٣٨١, ٩٢ص, رقعى.
سى وپنجمين دفتر از مجموعه از چشم انداز امام على(ع) حاوى مباحثى در باب حكومت و مشروعيت از منظر آن حضرت است. مطالب اين كتاب كه براى جوانان نوزده تا بيست وچهار ساله فراهم آمده, شامل پنج فصل است: تعريف و جايگاه مشروعيت; امام على(ع) و مشروعيت هاى مردمى و الهى; حكومت علوى و مردم سالارى دينى, ملاك هاى مشروعيت از ديدگاه امام على(ع); اميرمؤمنان(ع) و نقد مشروعيت خلفا. كتاب با چكيده و كتابنامه به پايان مى رسد.

شخصيت و حقوق زن در اسلام
مهدى مهريزى, چاپ اوّل, تهران, شركت انتشارات علمى و فرهنگى,١٣٨١, ٥٤٦ص, وزيرى.
در اين تحقيق كه بيشتر جنبه نظرى دارد, تلاش بر آن است با مطالعه در منابع دينى, يعنى قرآن و سنت, و تحليل آن, آراى دين در قلمرو شخصيت و حقوق زن, فراهم آيد. در كتاب همچنين سعى شده آراى مذاهب اسلامى با ديدگاه هاى جديد و رايج مقايسه شود. بخش هاى اين تحقيق در مطالعات دينى زنان (اصول تحقيق در متون دينى مربوط به زن, تأثير فرهنگ هاى برون دينى در جعل و تحريف, و حديث و برداشت هاى خاص از متون دينى), شخصيت انسانى زن, بررسى نظريه وحى در باب شخصيت زن, نقد و بررسى ايرادها, و تفاوت هاى زن و مرد, حقوق خانواده, سرپرستى, تمكين و نشوز [نشوز آن است كه هريك از زن و شوهر ديگرى را ناخوش دارد و با او معاشرت كند], نفقه, مهريه, حضانت و ولايت بر كودكان, نكاح صغيره, بلوغ دختران, طلاق, تفاوت ارث زن و مرد و تعدد زوجات. اخلاق و تعليم و تربيت
دستور الاخلاق فى القرآن: دراسه مقارنه للاخلاق النظريه فى القرآن, ملحق بها تصنيف للايات المختاره التي…
عبداللّه دراز; محقق: عبدالصبور شاهين, چاپ اوّل, قم, دارالكتاب اسلامى,١٣٨١, ٩٦٤ص, وزيرى.
اين كتاب به زبان عربى حاوى مباحثى است در خصوص مسائل اخلاق در قرآن كه از آن جمله است: مصادر الزام اخلاقى, خصايص تكليف اخلاقى, مسئوليت, جزا (جزاى اخلاقى, جزاى قانونى, جزاى الهى و…), نيت و دوافع, جهد (نماز, روزه, صبر و…), اخلاق عملى (اوامر: تعليم اخلاقى, طهارت نفس, استقامت, عفت, صدق, تواضع, اعتدال و…; نواهى: كذب, نفاق, بخل, اسراف, ريا, خودپسندى, زنا و…) مباحات, و روابط زن و شوهر, ارث, محظورات, قواعد ادب, اخلاق, حاكمان و اخلاق دينى.

بحر المعارف
مولى عبدالصمد همدانى; مترجم: حسين استادولى, چاپ اوّل,ج٣, تهران, حكمت, ١٣٨١, ٨٧٦ص, وزيرى.
نوشتار حاضر در باب مراحل سير و سلوك و درجات عاليه عرفان تدوين شده است. مؤلف در اين كتاب با تقسيم عرفان به دو بخش نظرى و عملى, مراحل عرفان عملى را ذيل چهار مرحله شرح مى دهد كه عبارتند از: تهذيب اخلاق ظاهر; پيرايش از رذايل; آرايش درون به فضايل و نتيجه اى كه از سه مرحله قبلى در نفس ايجاد مى شود. وى در بخش عرفان نظرى با درآميختن شرع و عقل, دين و عرفان, شواهدى از آيات قرآن كريم و روايات نيز حكاياتى از جنبه هاى عرفانى زندگى پيامبر(ص) و حضرت على(ع) را ذكر كرده است. اتحاد و يگانگى على(ع) و پيامبر(ص), مدح فقر و پارسايى, صفات عالم ربانى, تواضع و پرهيز از تكبر, لزوم دنياگريزى, پرهيز از عجب, دوستى و دشمنى امام, آگاهى امام از غيبت, عوالم غيبت و شهود, برترى على(ع) از ساير پيامبران و احاطه امام بر عالم امكان, عناوينى برخى از مطالب كتاب است. تاريخ و شرح حال
تاريخ ادبيات كودكان ايران: ادبيات كودكان در روزگار نو (١٣٠٠ـ١٣٤٠)
محمد محمدى, زهره قايينى, چاپ اوّل, تهران, چيستا,١٣٨١, ٤٥٢ص, رحلى.
جلد پنجم از تاريخ ادبيات كودكان ايران بررسى دوره تاريخى سال هاى ١٣٠٠ـ١٣٤٠ در حوزه ادبيات كودكان در ايران, معرفى چهره ها, بررسى آثار, ارزيابى جريان ها و موضوعات ديگر را شامل مى شود. كتاب در سه بخش تدوين يافته است: ايران در روزگار نو (فرهنگ در ايران, جايگاه كودك و دگرگونى در مفهوم كودكى, سامانه آموزش و پرورش, شكل گيرى بنيان هاى نظرى آموزش و پرورش), عوامل سازنده ادبيات نوى كودكان (گسترش فرهنگ غرب و زايش ادبيات نوى كودكان, سنجش تاريخى ادبيات كودكان در ايران با ادبيات كودكان غرب, و كتابخانه ها و كتاب خوانى) و زايش ادبيات داستانى كودكان (آموزش الفبا و جايگاه ادبيات در كتاب هاى درسى, داستان هاى تاريخى, و جايگاه دختران در آموزش و ادبيات). در كتاب تصريح شده است: … در بررسى الگوهاى تاريخى ادبيات كودكان با انبوهى از داده ها روبه رو بوده ايم. اما كوشيده ايم با يك طبقه بندى روشمند, اوج و فرودهاى تاريخى را بشناسيم و بر پايه آن به بررسى ويژگى هاى دوران بپردازيم. همچنين تلاش كرده ايم در بستر گزارش ها و تحليل هاى تاريخى, الگوى راهبردى ادبيات كودكان هر دوره را شناسايى كنيم… در بررسى الگوى ادبيات كودكان ايران در سال هاى ١٣٠٠ تا ١٣٤٠, پيش از همه به جست وجو در انگاره ها و الگوهاى سنتى پرداختيم و به اين دريافت رسيديم كه الگوى ادبيات سنتى كودكان ايران با الگوهاى نو, همساز و سازگار نبوده است. الگوى سنتى به سبب عواملى چند از جمله جبر زمانه, شيفتگى نوانديشان به ادبيات نو كه رهاورد فرنگ بود و پشت كردن به ادبيات سنتى كودكان, راه فروپاشى و فراموشى پيمود… الگوى سوم را كه ويژگى اصلى آن خودانگيختگى است با همه فراز و نشيب هايش گروهى از نوانديشان پديد آوردند. جالب آن است كه اين الگو برآيند جنبش و پويايى فردى گروهى از برجسته ترين دوستداران فرهنگ بود كه در آن زمانه كمبود و نبود سازبا شناخت اندك آن را پى ريزى كردند. بنابراين اگر اين برنامه ها ناهماهنگ و ناهمساز بودند, برآمده از سرشت كارهاى خود انگيخته است.

شاعران در سنگر مطبوعات
احمد نيكو همت, چاپ اوّل, تهران, موسوى زاده,١٣٨١, ٧٠٤ص, وزيرى.
در اين كتاب تنى چند از شاعرانى كه در عرصه مطبوعات نيز فعاليت داشته اند, معرفى مى شوند; اشخاصى كه به زعم نگارنده در حيات ادبى و پيدايش نهضت هاى فرهنگى و انقلابى, و تحول و تطور انديشه ها و افكار, سهم مؤثرى داشته اند. مقدمه كتاب نوشتارى است از سيد حسن امين با عنوان مقدمه اى بر شعر مطبوعاتى در زبان فارسى و تقريظى بر كتاب شاعران در سنگر مطبوعات. در كتاب علاوه بر معرفى افراد, نمونه اى از شعر آنان آورده شده است. از جمله اين افراد عبارتند از: اعتضادالسلطنه, طالبوف, داعى الاسلام, دهخداى قزوينى, ملك الشعراى بهار, ميرزاده عشقى, تقى رفعت, پورداوود, فرخى يزدى, نظام وفا, اعتصام زاده, اقبال لاهورى, آيتى يزدى, عارف قزوينى, اديب طوسى.

تذكره ميكده, همراه با تاريخ ادبيات يزد در عصر قاجار
محمدعلى بن محمدباقر وامق يزدى, چاپ اوّل, ريحانة الرسول, كنگره بزرگداشت شهيد صدوقى(ره),١٣٨١, ٧٨٨ص, وزيرى.
در آغاز اين كتاب نوشته اى با عنوان تاريخ ادب فرهنگ يزد آمده كه در آن به تاريخ ايران در نيمه نخست عصر قاجار, تاريخ يزد در حيات وامق (مؤلف تذكره ميكده), و وضع ادب و فرهنگ در عصر قاجار (به ويژه در يزد) اشارتى رفته است. تذكره ميكده و جايگاه آن در تاريخ ادب فارسى, بررسى مى شود. تذكره ميكده معرفى شاعران يزد يا مقيم يزد است كه معاصر مؤلف بوده اند. شاعرانى كه وامق يزدى در تذكره خود آورده است, اغلب آنها را خود ديده و با آنها دوستى و همراهى داشته است. در محضر برخى از آنها نيز كسب فيض نموده است. از شصت شاعر و عارف و خوشنويس و هنرمندى كه از آنها نام مى برد, تنها با چند نفر… ديدار و برخوردى نداشته است…. در اين بخش همچنين به ارزش هاى ادبى, تاريخى, اجتماعى و فرهنگى تذكره ميكده اشاره شده است; ضمن آن كه نگارنده انتقاداتى بر تذكره ميكده وارد آورده است. پايان بخش دوم, شرحى است بر زندگى و آثار محمدعلى وامق يزدى كه در پى آن متن تذكره ميكده درج گرديده است.

از ايران زرتشتى تا اسلام: مطالعاتى درباره تاريخ دين و تماس هاى ميان فرهنگى
شائول شاكد; مترجم: مرتضى ثاقب فر, چاپ اوّل, تهران, ققنوس, ١٣٨١, ٣٧٢ص, وزيرى.
نگارنده در اين كتاب كوشش كرده تا با تحليل دانش و آگاهى هاى ساسانيان به برخى پرسش هاى مربوط به كيش زرتشت و انتقال برخى مضامين و انديشه هاى ايرانى به تفكر اسلامى گفت وگو كند. مترجم در ابتداى كتاب چنين مى گويد: مجموعه جستارهاى اين كتاب در پى دست يابى به دو هدف اساسى اند: نخست بازنمايى توضيحات و تفسيرهاى كيش زردشتى در دوره ساسانى, و ديگرى چگونگى انتقال آن انديشه ها به اسلام. اين دو موضوع با هم بستگى دارند. از بازتاب انديشه هاى ساسانى در انديشه هاى عربى ـ اسلامى اطلاعات بنيادين بسيارى درباره كيش زردشتى دوره ساسانى كسب مى كنيم و مى توانيم ارزيابى كنيم تا چه اندازه اسلام از سرازير شدن انديشه هاى ايران بهره جسته است. مترجم توضيح مى دهد كه: در زمينه اصول دينى يعنى چيستى خداوند, چيستى گيتى, فلسفه يا چرايى آفرينش و در نتيجه رابطه ميان خدا و انسان از هيچ گونه تأثيرپذيرى اسلام از مزديسنا نمى توان سخن گفت… اما در زمينه فروع يعنى آيين ها (آداب, شعائر, مناسك و…) البته تأثيرپذيرى فراوان است و قلمرو اصل بحث هاى كتاب را تشكيل مى دهد… مضامين ايرانى چنان در ادبيات عربى فراگير و پر شمار هستند كه هرچه بيشتر به عناصر بازتابنده يا ادامه دهنده انديشه هاى كهن ايرانى در آن پى مى بريم.

تاريخ الوهابين
ايوب صبرى; مترجم: على اكبر مهدى پور, عبدالناصر جزائرى, چاپ اوّل, قم, مؤسسه عاشورا,١٣٨١, ٢٢٤ص, رقعى.
وهابيت يكى از فرق اسلامى است كه در نجد و حوالى آن ظاهر گرديد و منسوب است به محمد بن عبدالوهاب. اساس كار اين فرقه بر اين است كه صريح كتاب خدا (قرآن) و سنت پيامبر(ص) را اخذ مى كنند و آن چه را در كتاب و سنت نمى يابند, بدعت مى شمارند. زيارت قبور را منع مى كنند و بناسازى بر روى قبور را حرام مى دانند و آن چه را ساخته شده است, ويران مى سازند. با برخى عادات نيز مبارزه مى كنند. از جمله كشيدن سيگار را حرام مى شمارند. قهوه را حرام كرده بودند و سپس آن را مباح دانستند. محمد بن سعود, بزرگ خانواده سعودى كه از پيروان و طرفداران وهابيه بود, با دولت عثمانى جنگيد و والى مصر, محمدعلى پاشا آنان را به تسليم واداشت و سپس حجاز و همه صحرا را به سركردگى عبدالعزيز آل سعود پدر ملك سعود و ملك فيصل به چنگ آوردند (١٩٣٤م) و همه قبرهاى صحابه و تابعين را ويران ساختند. اين كتاب حاوى تاريخچه نحوه شكل گيرى فرقه وهابيت و نيز برخى آداب و احكام دينى آنان است كه به زبان عربى تدوين شده است.

جنگ هاى ارتداد و بحران جانشينى پيامبر(ص)
على غلامى دهقى, چاپ اوّل, قم, مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى(ره), ١٣٨١, ١٢٨ص, وزيرى.
در اين كتاب يكى از مراحل حساس تاريخ اسلام يعنى جانشينى پيامبر گرامى اسلام(ص) و مجموعه وقايع و حوادثى كه در پى آن به وقوع پيوست, بررسى و تشريح مى شود. نگارنده در اهميت اين دوره از تاريخ اسلام مى نويسد: اساسى ترين مسئله مورد اختلاف ميان پيروان دو مذهب تشيع و تسنن, امامت و جانشينى رسول خداست, كه از همان لحظه هاى پايانى زندگى آن حضرت و در كنار بسترش آشكار شد, اما مسائل ديگرى نيز ميان پيروان اين دو مذهب اسلامى اختلافى بوده است; از جمله: ماجراى شورش برخى قبايل عرب عليه حكومت مدينه, بعد از وفات پيامبر(ص). اين مسئله كه در ميان مورخان به (رده) شهرت يافته, از موضوعات جنجال برانگيز تاريخ اسلام است… پس از مسئله امامت, نخستين اختلافى كه ميان مسلمانان رخ داد, جنگ با مانعان زكات بود. نظر ابوبكر اين بود كه بايد با آنها جنگيد, اما مسلمانان با او مخالفت كردند و پس از مدتى رأى او را پذيرفتند. از جمله وقايع ديگر اين دوره, ظهور مدعيان دروغين پيامبرى و جنگ ارتداد است كه نگارنده در اين كتاب علل ظهور اين نوع وقايع و بروز جنگ هاى مختلف در ارتباط با رهبرى و جانشينى پيامبر(ص) را بررسى كرده است. عناوين برخى فصل هاى كتاب بدين قرار است: پيشينه ارتداد در عصر پيامبر(ص); جنگ هاى رده و بحران جانشينى; مدعيان دروغين پيامبرى (مانند: اسود عنسى, طليحه بن خويلد, سجاح, مسيلمه كذاب), شورش يا ارتداد بحرينيان; گونه و انگيزه هاى ارتداد و على(ع) و جنگ هاى رده.

حجر بن عدى الكندى
لبيب بيضون, چاپ اوّل, قم, بوستان كتاب قم,١٣٨١, ١٥٢ص, رقعى.
اين كتاب درباره زندگى, خصوصيات اخلاقى و سيرت حجر بن عدى از صحابه پيامبر(ص) و امام على(ع) است كه به زبان عربى نوشته شده است. در كتاب همچنين اخبارى از خلافت امام على(ع) و نقش حجر بن عدى در جنگ هاى جمل, صفين و نهروان روايت مى شود. كتاب عناوينى از اين قبيل را شامل مى شود: حجر در صدر اسلام; حجر در خلافت امام على(ع); اعمال معاويه و مغيره و زياد; حجر و مغيره بن شعبه; حجر در دمشق و حجر, نماز و شهادت.

الزهراء عليها السلام و خطبه فدك
شارح: محمدتقى شريعتمدارى, چاپ اوّل, تهران, نشر گلستان كوثر,١٣٨١, ٢٥٦ص, وزيرى.
در كتاب, شرحى از زندگى, سيره, و كرامات حضرت فاطمه زهرا(س) به زبان عربى فراهم آمده است. عمده مطالب كتاب به شرح خطبه فدك حضرت فاطمه زهرا(س) ـ با استناد به منابع مختلف ـ اختصاص دارد.

افسانه خوان عرفان: نگاهى به انديشه, آثار و افكار پروفسور آنه مارى شيمل
حسين خندق آبادى, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه توسعه دانش و پژوهش ايران, ١٣٨١, ٢٩٦ص, وزيرى.
كتاب حاضر با شرح احوال, آثار و افكار آنه مارى شيمل آغاز شده, در پى آن كتاب هاى فارسى و كتاب هاى خارجى و مقالات انگليسى ايشان معرفى شده است. آثار ياد شده را اين افراد معرفى كرده اند: الف. كتاب هاى فارسى, شامل ادبيات اسلامى هند; ابعاد عرفانى اسلام; نام هاى اسلامى; تبيين آيات الهى; محمد پيامبر اوست; ب. كتاب هاى خارجى, مانند پژوهشى در جاويدنامه اقبال; به نام خداوند بخشنده مهربان; روح من زن است; تصوف; جشن هاى اسلامى; ترجمه مقالات انگليسى, مانند شعرد ينى; پيامبر(ص) در زندگى مسلمين; استفاده رنگ در ادب فارسى; ارزش و نماد اعداد; سالنامه اسلامى. در صفحات پايانى ترجمه منظوم چند قطعه شعر از پروفسور آنه مارى شيمل به طبع رسيده است.
u خواجه نصير: ياور وحى و عقل
عبدالوحيد وفايى, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه انتشارات اميركبير, شركت چاپ و نشر بين الملل,١٣٨١, ١٢٠ص, رقعى.
اين كتاب از مجموعه ديدار با ابرار به شرح زندگى و معرفى آثار و انديشه هاى خواجه نصير طوسى اختصاص دارد. در مقدمه كتاب خاطر نشان شده است: فرزانه اى وارسته از عالمان برجسته قرن هفتم, مردى كه پس از گذشت هفت قرن هنوز بر بلنداى علم زمان تكيه زده است و مرزهاى انديشه را درهم نورديده و در آفاق گسترده دنياى اسلام شخصيت علمى ـ سياسى خود را به نمايش گذاشته است… زندگى اين دانشمند بزرگ و رياضى دان فيلسوف, فيلسوفى كه متمايل به كلام و متكلمى كه حامى عرفان به معناى حقيقى آن است در طوس, نيشابور, بغداد, حله و… در تحصيل و تأليف و مسائل اجتماعى و سياسى سپرى گشت…. كتاب با اين موضوعات شكل گرفته است: ايران در قرن هفتم, زادگاه و تولد خواجه نصيرالدين طوسى, دوران تحصيل و استادان, دوران آشوب, دوران خدمات, فرزندان خواجه نصير, اخلاق خواجه نصير, شاگردان خواجه نصير, دانش و آثار خواجه نصير, و وفات خواجه نصير. ادبيات
اميرالمؤمنين(ع) در شعر فقها, حكما و عرفاى نامى از فردوسى تا امام خمينى(ره)
على دوانى, چاپ اوّل, تهران, نشر رهنمون, ١٣٨١, ١٧٤ص, وزيرى.
اين مجموعه حاوى قصايدى از ٢٥شاعر و فقيه در ذكر مناقب حضرت على(ع) است كه ابتدا شرح حال مختصرى از سراينده و آن گاه نمونه اى از اشعار درج گرديده است. برخى از اين شعرا عبارتند از: فردوسى, ناصرخسرو, جامى, ميرداماد, شيخ بهايى, علامه سمنانى, ملاهادى سبزوارى, و امام خمينى(ره).

اين شرح بى نهايت: نگاهى به عاشقانه سرايى انورى و عطار
يداللّه شكرى, چاپ اوّل, ايلام, گويش, ١٣٨١, ١٦٠ص, وزيرى.
در بخش اول كتاب, شعر غنايى در ايران, از نظر قدمت, موضوع و انواع بررسى شده است و در بخش دوم درباره معشوق ـ از نظر توصيف, مقام, انواع و ويژگى هايش ـ در غزل هاى انورى و عطار سخن به ميان آمده است. در بخشى از كتاب آمده است: معشوقى كه در شعر عرفانى مطرح شده بعد از مدتى به خداوند مبدل مى گردد; بسيارى از خصوصيات معاشيق قرون اوليه را به خود مى گيرد و عاشقان را به سوى خود مى كشد. آنها را مى كشد و خود ضامن خون بهاى آنان نيز هست. در اين معشوق, نوعى بزرگى و سترگى وجود دارد كه عاشق مى داند جز فنا در راه وصال او راه ديگرى ندارد. بدين خاطر, عشق زمينى وقتى در مقابل معبود قرار مى گيرد, نام مجازى بر آن نهاده مى شود و عشق معشوق عرفانى است كه حقيقى است و بس.

مهر و آتش: رويارويى اسطوره هاى آيين مهر و مزديسنا در شاهنامه
مهرداد اوستا, چاپ اوّل, تهران, سازمان تبليغات اسلامى, حوزه هنرى, سوره مهر,١٣٨١, ١٧٦ص, رقعى.
اين نوشتار از مهرداد اوستا دربردارنده مطالب و نكاتى است درباره شاهنامه فردوسى, به ويژه رويارويى آيين ميترايى و مزديسنايى در شاهنامه كه افزون بر آن, اطلاعاتى درباره اساطير هندوچين و موضوعات فرعى در كتاب آمده است. در آغاز كتاب, به زندگى و فعاليت هاى علمى مرحوم مهرداد اوستا اشارتى رفته, سپس سال شمار زندگى وى درج گرديده است. عناوين اصلى كتاب بدين قرار است: خاورشناسان و شاهنامه; شاهنامه يا خداينامه نگارى; مقدمه اى بر روش تحقيق در منطق اساطيرى دو آيين متخاصم ميترايى و مزديسنايى; آيين ايرانيان پيش از مزديسنايى; آيين ايرانيان پيش از مزديسنايى و فضاى دوگانه اساطيرى در شاهنامه; فضاى ميترايى شاهنامه; حماسه با شكوه و بزرگ; عالم مايا; اعتبار و اهميت شاهنامه; زبان درى و پهلوى; سيمرغ و استعارات عرفانى و حكمت اشراق; رستم و اسفنديار و شاهنامه اى كه در دسترس تحقيق است.

تأمل در حافظ
محمدعلى اسلامى ندوشن, چاپ اوّل, تهران, نشر آثار, يزدان,١٣٨١, ٣٧٦ص, وزيرى.
در اين مجموعه هفتاد و هفت غزل حافظ در ارتباط با تاريخ و فرهنگ ايران شرح و تبيين شده است. نويسنده خاطرنشان مى كند: ديوان حافظ كه چندان مفصل هم نيست ـ حدود پانصد غزل ـ اگر تكرارى هايش را كنار بگذاريم و بفشاريم, مى بينيم كه در صد غزل يا كمتر, همه چيز گفته شده. زندگى بشر و جزر و مدها و طپش ها و خلجان هاى آن به كوتاه ترين زبان آمده… درك دنياى حافظ بدون درك دنياى ايران امكان پذير نيست. منظور ايران فرهنگى است, نه ايران جغرافيايى و نه ايرانى كه ما امروزه مى شناسيم… همه ويژگى هاى فكرى و خصلتى بسيار كهن,, در عرفان ايران, و عصاره اش در ديوان حافظ تجلى مى كند: آسمان گرايى, آرمان جويى, كليت خواهى, زيباپرستى و جاويدطلبي… آن چه در تأمل خود به آن نظر داشته ام, سه زمينه پايه اى بوده است: يكى سرشت انسان كه او آن را با ظرافت كاويده است, دوم تاريخ ايران و ته نشين آن به صورت وجدان ناآگاه قومى, و… روشى كه در بررسى غزل ها به كار رفته, اين بوده است كه نخست وجه صورى هر بيت, يعنى اجزاى تركيب كننده آن, از حرف و صوت و صنعت شعرى, در نظر گرفته مى شود; آن گاه وجه معنوى بررسى شود كه از مجموع ارتباط و برخورد ميان آنها چه حاصل و چه معنايى به دست آمده [است].

آرش در قلمرو ترديد
نادر ابراهيمى, چاپ اوّل, تهران, روزبهان, ١٣٨١, ٨٤ص, رقعى.
نه داستان كوتاه از نادر ابراهيمى در اين مجموعه جمع آمده كه ششمين داستان آن (غيرممكن) نام دارد. در اين داستان شيطان در غياب معلمى به كلاس درس او مى رود و از دانش آموزان مى خواهد تا فعل بدبخت بودن را در زمان آينده صرف كنند; اما هيچ يك از دانش آموزان خواسته شيطان را برآورده نمى كنند. شيطان كه از اين عمل بچه ها به شدت عصبانى است, همه را تهديد مى كند. در اين هنگام يكى از شاگردان مى گويد: آقا اين فعل در زمان آينده صرف نمى شود. در اين هنگام معلم وارد كلاس مى شود و به شيطان مى گويد كه من به بچه ها گفته ام كه بدبخت بودن را نمى توان در آينده صرف كرد.

افسانه باران
نادر ابراهيمى, چاپ اوّل, تهران, روزبهان, ١٣٨١, ١٣٦ص, رقعى.
اين مجموعه حاوى ١٢داستان كوتاه نوشته نادر ابراهيمى است كه يكى از آنها, (براى چه برمى گردند) نام دارد. در اين داستان, شعيرخان, سردسته ياغى ها, تصميم مى گيرد كه از اين كار دست كشيده و به روستايش بازگردد. شاييل, خدمتكارش با اين كار مخالف است و سعى مى كند او را از اين عمل باز دارد; با اين همه شعيرخان تصميمش را عملى مى سازد و راه سفر در پيش مى گيرد; اما در راه با حمله گروهى مواجه شده كشته مى شود.

نقد و تحليل و گزيده داستان هاى جلال آل احمد
حسين شيخ رضايى, چاپ اوّل, تهران, نشر روزگار,١٣٨١, ٤٩٤ص, رقعى.
بخش اول اين كتاب نقدى است بر داستان هاى كوتاه و بلند و رمان هاى جلال آل احمد كه افزون بر آن شرحى از زندگانى نامبرده نيز فراهم آمده است. در بخش دوم كتاب, گزيده اى از ١٦داستان كوتاه وى درج گرديده كه برخى از آنها بدين قرارند: زن زيادى, نون و القلم, جشن فرخنده, سمنوپزان, سه تار, روزهاى خوش, و گنج. گفتنى است كه آن چه داستان هاى آل احمد را از نظايرشان جدا مى كند, اين است كه او آدم ها را در متن هياهوهاى تبليغى نشان نمى دهد, بلكه مى كوشد با توصيف رنجى كه هريك از آنها مى برند, همدردى خواننده را نسبت به آنان برانگيزد. اينان مردمان ساده اى هستند كه قربانى شرايط ناگوار زندگى شده اند. همين رنج گاه انسان ها را تغيير مى دهد و به فكر تغيير دادن ديگران مى اندازد…. مجموعه ها
جشن نامه دكتر على اشرف صادقى
اميد طبيب زاده, چاپ اوّل, تهران, هرمس, ١٣٨١, ٤٣٠ص, وزيرى.
بخش آغازين كتاب گفت وگويى است با على اشرف صادقى درباره زندگى, تحصيلات و پرسش هايى درباره زبان شناسى. در بخش هاى بعدى مقالات تحقيقى درباره مسائل گوناگون زبان فارسى يا گويش ها و لهجه هاى ايرانى به طبع رسيده است. عناوين مقالات عبارتند از: نحو و واج شناسى; نقش هاى نحوى در زبان فارسى; كسره اضافه از ديدگاه معنايى; فعل هاى كمكى در زبان درى [فارسى افغانستان]; تركيب از ديدگاه نظريه نحوى ايكس تيره; مقايسه امدتداد هجاها و مصوت ها در فارسى گفتارى, شعر رسمى و شعر عاميانه فارسى; بررسى فرآيند تشديد در زبان فارسى; دستگاه فعل در گويش دشتى با نگاهى به فارسى ميانه, جديد و نو.