آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٩
معرفى هاى گزارشى
كليات
غدير در آئينه كتاب: معرفى ٥١١ كتاب مستقل درباره غدير.
محمد انصارى,چاپ اوّل, قم, دليل ما, ١٣٨٠, ٥٠٤ص, وزيرى.
مجموعه حاضر مشتمل بر معرفى ٥١١ عنوان است كه درباره حضرت على(ع) و غديرخم در كشورهاى ايران, هند, پاكستان, عراق, لبنان, بحرين, بنگلادش, تانزانيا, انگلستان, مصر و نروژ به چاپ رسيده است. اين كتاب به ترتيب حروف الفباى فارسى, حاوى اين اطلاعات است: عنوان كتاب (به فارسى و معادل آن به زبان چاپ شده), نگارنده, سال نشر, محل نشر, ناشر, زبان كتاب, نوع چاپ, توضيحى درباره كتاب و موضوع هاى اصلى آن, و تصويرى از جلد كتاب. در ابتداى كتاب, گردآورنده, هدف خويش, و همچنين مراحل گردآورى را شرح داده و در خاتمه كتاب فهرست كتاب ها, فهرست اعلام, اماكن و منابع آمده است.فقه و اصول
ارتداد در اسلام
عيسى ولائى,چاپ اوّل, تهران, نشر نى, ١٣٨٠, ٢٧٨ص, رقعى.
در اين كتاب, مبحث ارتداد در اسلام از منظر حقوقى بررسى و تبيين مى شود. نگارنده در بخشى از كتاب اذعان مى دارد كه در مفهوم ارتداد و مصاديق آن و نيز احكام ارتداد و كيفيت اجرا, اتفاق نظرى وجود ندارد و نويسنده بر اين باور است كه در جهان امروز كه علم و دانش تكامل پيدا كرده و نوعاً اشكالات را صاحبان نظر و انديشه براساس شبهات معقول مطرح مى كنند, زمينه اى براى ارتداد وجود ندارد. وى ادامه مى دهد كه امروز غفلت متوليان امور دينى از اين حقيقت كه دين نيازمند زبان جديد است و بايد زبان نسل جديد را فهميد و با زبان آنان دين را عرضه كرد, باعث ابتلاى عده اى به ترديد و انكار شده است. مباحث كتاب از اين قرار است: تعاريف و سابقه موضوع; موجبات; انواع و شرايط ارتداد; حدود و تعزيرات; واكنش ها و آيين دادرسى, و علل سخت گيرى اسلام در باب ارتداد.
تحليلى حقوقى شهادت در مذهب اماميه
عباس قاسمى حامد,چاپ اوّل, تهران, ققنوس, ١٣٨٠, ١٢٠ص, وزيرى.
مؤلف در اين كتاب ضمن بررسى مبانى و علل تأييد شهادت در فقه اماميه, كوشيده است قلمرو و اقسام شهادت را با استناد به منابع فقهى تبيين كند. كتاب در سه بخش سامان يافته است: در بخش نخست كه كليات عنوان گرفته ابتدا به تعريف و مشخصات, سپس كيفيت اثبات شهادت و قلمرو آن بازگو مى شود. در بخش دوم انواع شهادت ـ قطعيه و ظنيه ـ تشريح مى گردد. بخش سوم به علل تفاوت ارزش شهادت در موضوعات مختلف اختصاص مى يابد.
مبانى فقهى اقتصاد اسلامى
محمدمهدى كرمى, محمد پورمند,چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٨٠, ٢٥٢ص, وزيرى.
كتاب حاضر با كليات و تعاريفى درباره علم اقتصاد و اقتصاد اسلامى آغاز مى شود. سپس شرحى از قواعد فقهى و احكام و قوانين اسلامى در خصوص مالكيت, بازرگانى, قراردادهاى بازرگانى, محيط زيست, منابع طبيعى و بخش عمومى اقتصاد فراهم مى آيد, ضمن آن كه مقايسه اى ميان نظام اقتصاد اسلامى با ديگر نظام هاى اقتصادى صورت مى گيرد. در ادامه مؤلف با بررسى عدالت از ديدگاه اسلام, به راهكارهاى تحقق عدالت اقتصادى اشاره مى كند. كتاب با مطالبى در باب نظام مالى اسلام, مبانى فقهى احكام مربوط به امور مالى و نظام بانكدارى اسلامى به پايان مى رسد.
رسائل فقهى
محمدتقى جعفرى تبريزى,چاپ اوّل, قم, تهذيب, مؤسسه علامه جعفرى, كرامت, ١٣٨٠, ٣٦٠ص, وزيرى.
رسائل فقهى, شامل مجموعه اى از مقالات و سخنرانى هاى مرحوم محمدتقى جعفرى در باب مسائل فقهى است كه برخى از آن ها, پيش از اين در كتاب منابع فقه منتشر شده بود. كتاب در يازده فصل سامان يافته كه برخى از عناوين آن بدين قرار است: طهارت اهل كتاب; حكم ذبايح اهل كتاب; عدم انحصار مواد نه گانه زكات; قاعده لاضرر و لاضرار; حليت و حرمت گوشت انواع حيوانات; بحثى درباره امر به معروف و نهى از منكر; حرمت سقط جنين و مسئوليت مدنى ناشى از جرم كودكان بزهكار در فقه و حقوق اسلامى.
فقه زندگى) گفت وگوهايى با آيةاللّه العظمى سيد محمدحسين فضل الله
احمد احمد, عادل قاضى, مترجم: مجيد مرادى,چاپ اوّل, قم, ١٣٨٠, ٢٩٢ص, وزيرى.
كتاب, حاوى گفت وگويى است با آيةاللّه سيد محمدحسين فضل الله درباره مسائل و موضوعات مختلف فقهى. مطالب كتاب ذيل اين عناوين سامان يافته است: فقه تقليد; فقه پاكى و ناپاكى; فقه خانواده; فقه هجرت; فقه مطبوعات; فقه بازار; فقه روابط; فقه پزشكى; فقه هنر; فقه امور جنسى; فقه ادبيات; فقه انتخابات; فقه ورزش; فقه شعائر و فقه اعتقادات.
مطالعه تطبيقى حقوق جزاى عمومى اسلام و حقوق موضوعه
جلال الدين قياسى, حميد دهقان, قدرت الله خسروشاهى,چاپ اوّل, قم, پژوهشكده حوزه و دانشگاه, ١٣٨٠, ٤٠٨ص, وزيرى.
نوشتار حاضر, جلد نخست از مجموعه مطالعه تطبيقى حقوق جزاى عمومى است كه طى آن كلياتى در باب حقوق جزا بيان شده است. در مقدمه كتاب آمده است: مطالب كتاب حاضر (جلد اول) نسبت به مجلدات آينده وجه اشتراك كم ترى با فقه اسلامى دارد; زيرا اين جلد به مباحث عمومى اختصاص دارد. در پاره اى از مباحث مانند: تقسيمات حقوق جزا, تاريخ حقوق جزا, تعريف حقوق جزا و امثال آن, به واقع حقوق شناسى است نه حقوق, به همين جهت اين گونه مباحث وجه مشتركى با فقه ندارد و اصولاً تقسيم آن به اسلامى و غير اسلامى صحيح نيست; زيرا علمى است كه نگاه پسينى به حقوق دارد و از علوم درجه دوم محسوب مى شود. … نو بودن بسيارى از مباحث كه هيچ سابقه فقهى روشنى ندارد و نيز پيچيده بودن برخى مسائل مانند: صلاحيت قانون كيفرى در مكان ـ كه در كتب فقهى با معيارهاى ديگرى مطرح و در حال حاضر عناصر فراوانى به موضوع آن اضافه شده است ـ بحث و بررسى در خصوص آن را دشوار مى سازد. كتاب با اين موضوعات تدوين شده است: كليات; تاريخ تحولات حقوق كيفرى; تقسيمات حقوق جزا و شعبه هاى آن; قلمرو حقوق جزا در زمان و مكان; نظام كيفرى اسلام, فلسفه مجازات. فلسفه و كلام
دين ستيزى نافرجام (نقد كتاب تولدى ديگر)
مصطفى حسينى طباطبايى,چاپ اوّل, تهران, روزنه, ١٣٨٠, ١٩٤ص, رقعى.
دين ستيزى نافرجام نقدى است بر كتاب (تولدى ديگر) نوشته شجاع الدين شفا. در كتاب تولدى ديگر ـ كه در حوزه اديان به ويژه دين اسلام به نگارش درآمده ـ نويسنده كتاب خود را چنين معرفى مى كند: (كتاب حاضر با اين انگيزه نوشته شده است كه تا آن جا كه بتواند راهنماى فكرى نسل نوخاسته اى باشد كه در كوتاه زمانى پا به قرنى تازه خواهند گذاشت.) اما منتقد كتاب: نشان داده است كه در هيچ يك از اديان الهى حتى يك نقطه روشن و آموزش صحيح نمى بيند, هيچ كمالى در پيامبران بزرگ و شخصيت هاى برجسته دينى ملاحظه نمى كند,به آيين هاى سه گانه يهود و مسيحيت و اسلام جز دروغ سازى و افسانه سرايى سخنى را نسبت نمى دهد و با اين روش مى خواهد جامعه ايرانى را به تولدى ديگر فراخواند! نويسنده تولدى ديگر تعصب ضد اسلامى را به جايى رسانده است كه امور روشن تاريخى را انكار مى كند. به عنوان نمونه, درباره فرهنگ درخشان اسلامى در قرون اوليه مى نويسد: (جهان اسلامى در قرن دوم تا ششم تاريخ خود, كانون فرهنگى شكوفا بود كه دانشمندان اسلام شناس قرن اخير, بدان عنوان خودساخته فرهنگ اسلامى داده اند! بى آن كه اين شكوفايى با مذهب ارتباطى داشته باشد)… وى سعى مى كند گزارش هاى تحريف شده يهوديان را به حساب آموزش هاى پاك قرآن گذارد و آيات متعدد قرآنى و آثار اسلامى را كه از تحريف هاى اهل كتاب خبر مى دهند به كلى ناديده مى گيرد. نويسنده در اين نگاشته كوتاه به درستى نشان داده است كه نويسنده (تولدّى ديگر) از مسائل ابتدايى آيين هاى الهى بى خبر است و شگفتا كه با اين همه به نقد آموزه هاى اين اديان پرداخته واسفا بر كسانى كه بدين (تار عنكبوت ها) چنگ مى زنند.معرفت دينى
محمد نصر اصفهانى,چاپ اوّل, اصفهان, فرهنگ مردم, ١٣٨٠, ١٤٤ص, رقعى.
معرفت دينى ـ در دو بخش ـ به مباحثى در باب شناخت و فلسفه دين اختصاص دارد. در بخش نخست مقوله معرفت شناسى با موضوعاتى از اين دست تبيين مى شود: تجربه گرايى, عقل گرايى, شهودگرايى, وحى گرايى, حقانيت اديان, و روش هاى فهم دين. در بخش دوم ذيل عنوان معرفت دينى اين مباحث فراهم مى آيد: مبدأشناسى, اوصاف خداوند, عدل الهى, و جبر و اختيار.
نقد و بررسى هايى درباره انديشه هاى نصر حامد ابوزيد
به اهتمام: سعيد عدالت نژاد,چاپ اوّل, تهران, مشق امروز, ١٣٨٠, ٢١٨ص, وزيرى.
مجموعه حاضر مشتمل بر مقالاتى است در معرفى و نقد نصر حامد ابوزيد, يكى از متفكران نوانديش دينى معاصر. ابوزيد پس از محكوميت در دادگاه مصر به هلند عزيمت كرد و اينك در مؤسسه مطالعات اسلامى لايدن به تحقيق و تدريس مشغول است. مقالات كتاب عبارت اند از: مفهوم النص و تفكر اعتزالى جديد; امام شافعى و بنيان گذارى ايدئولوژى ميانه رو با علم اصول فقه; نقد گفتمان دينى با تحليل گفتمان معاصر; اجتهاد نوين: بررسى كتاب نقد الخطاب دينى; پاسخ به شبهات ابوزيد; رويكرد عقلانى به تفسير قرآن; نگاهى به زندگى و آثار نصر حامد ابوزيد.
اماميه و سياست در نخستين سده هاى غيبت
محمد كريمى زنجانى اصل,چاپ اوّل, تهران, نشر نى, ١٣٨٠, ٢٨٠ص, رقعى.
مقالات اين كتاب عمدتاً به ارتباط سياست و دين و تاريخ انديشه هاى اماميه در حوزه سياست مربوط مى شود. افزون بر آن, نگارنده به پاره اى از شبهات موجود در آراى علماى شيعه درباره حكومت, دولت, نظام سياسى و ارتباط آن با مقوله مذهب, پاسخ مى گويد. عنوان برخى از مباحث كتاب از اين قرار است: تاريخ نگارى از منظرى متفاوت; خلافت: ماهيت و مشروعيت آن; فقه سياسى اماميه; تأملى بر نخستين دوران تدوين; سيد مرتضى و مشروعيت همكارى با سلطان جائر; نصيرالدين طوسى و ورطه دو مدعا; جايگاه ولايت در فقه سياسى اماميه و ظهور دولت صفوى; ولايت و نمازجمعه و حليت خراج.
از شور و شكفتن
به اهتمام: رضا اسدپور,چاپ اوّل, تهران, اهل قلم, ١٣٨٠, ١٦٠ص, رقعى.
نوشتار حاضر بازنويسى كتاب تمهيدات اثر عين القضاة همدانى است كه در قرن ششم هجرى تأليف شده است. عين القضاة همدانى در تمهيدات طى ده تمهيد, اصول طريقت و اسرار عرفانى را شرح نموده است. وى ضمن اين مطالب, شرح و تفسيرى نيز از آيات قرآن و احاديث نبوى به دست داده, افزون بر آن, مطالب كتاب را با تشبيهات, تمثيلات و اشعار فارسى و عربى مشحون ساخته است. ده تمهيد كتاب بدين شرح است: فرق علم مكتسب با علم لدنى; شرط هاى سالك در راه خدا; آدميان بر سه گونه فطرت آفريده شده اند; خود را بشناس تا خدا را بشناسى; شرح اركان پنج گانه اسلام; حقيقت و حالات عشق; حقيقت روح و دل; اسرار قرآن و حكمت خلقت قرآن; بيان حقيقت ايمان و كفر; اصل و حقيقت آسمان و زمين.
فلسفه اخلاق در قرن بيستم
مرى وارنوك, مترجم: ابوالقاسم فنايى, چاپ اوّل, قم, بوستان كتاب قم, ١٣٨٠, ٣٧٦ص, وزيرى.
مخاطبان در اين كتاب, گزارشى تاريخى, تحليلى و انتقادى در باب اهم مباحث فلسفه اخلاق را از سال ١٩٠٣ به بعد مطالعه خواهند كرد. در ابتداى كتاب آمده است: بررسى فلسفى موضوعات اخلاقى و به تعبير ديگر اخلاق فلسفى عمرى طولانى دارد و همواره مورد توجه فيلسوفان و متفكران بوده است. اما توجه به مسائلى از قبيل: تعريف و تحليل مفاهيم اخلاقى, سرشت گزاره هاى اخلاقى, زبان اخلاق و كاركرد آن, و رابطه علم و اخلاق… كه در حقيقت مبادى تصورى و تصديقى علم اخلاق را تشكيل مى دهند, كارى بيرون از حوزه علم اخلاق و متعلق به معرفت هاى درجه دوم است. فلسفه اخلاق به معنى بررسى مسائل مذكور, گرچه به لحاظ تاريخى از علم اخلاق متأخر است, اما به لحاظ منطقى بر آن مقدم است و در حقيقت فلسفه اخلاق, منطق علم اخلاق است… پس به همان دليلى كه علم اخلاق ضرورى است, فلسفه اخلاق نيز ضرورى است. خانم مرى وارنوك (از فيلسوفان اخلاق معاصر) عمدتاً اين موضوعات را در كتاب مطرح كرده است: احساس گرايى; در پى احساس گرايى; روان شناسى اخلاق و اگزيستانسياليزم: ژان پل سارتر. در انتهاى كتاب يادداشت هاى فصل ها, همچنين ارزيابى مترجم از ديدگاه هاى خانم وارنوك به چاپ رسيده است.
اخلاق و تعليم و تربيت
اخلاق در قرآن: فروع مسائل اخلاقى
ناصر مكارم شيرازى,چاپ اوّل, قم, مدرسه الامام على بن ابى طالب(ع), ١٣٨٠, ٤٦٨ص, وزيرى.
مباحث جلد سوم از مجموعه (اخلاق در قرآن) در باب فروع مسائل اخلاقى است. در اين كتاب پاره اى از فضايل و رذايل اخلاقى با استناد به آيات قرآن كريم تبيين گرديده, سپس آثار و پيامدهاى هر يك از آن ها در دنيا و آخرت توضيح داده شده است. براى مثال, ذيل عبارت (حلم و غضب) ابتدا متن عربى آيات مربوط به حلم و غضب, سپس ترجمه و تفسير آن آمده است. در ادامه, مبحث مذكور در روايت اسلامى پى جويى شده, پيامدهاى منفى غضب, اسباب و انگيزه هاى آن و در خاتمه نحوه درمان آن ذكر شده است. عناوين ساير موضوعات از اين قرار است: جاه طلبى, بهانه جويى و لجاجت, كفران نعمت و سپاسگزارى, غيبت, حسن خلق و كج خلقى, امانت و خيانت, صدق و راستى, دروغ و آثار و عواقب آن, وفاى به عهد و پيمان شكنى و غيره. قرآن و تفسير
پژوهشى پيرامون تاريخ علم تجويد
مرادعلى شمس,چاپ اوّل, تهران, قديانى, ١٣٨٠, ١٧٦ص, رقعى.
پژوهش حاضر در سه فصل و يك پيوست تدوين شده است: فصل نخست به معناى لغوى و اصطلاحى تجويد, قرائت و آواشناسى اختصاص دارد. تطورات و ابداعات در زمينه آواشناسى و تجويد, نگاهى به تاريخچه علم قرائت و ديدگاه فقها نسبت به تجويد از ديگر مباحث فصل اول است. در فصل دوم تاريخچه دانش تجويد, در سه دوره ذيل اين عناوين بازگو مى شود: تجويد با قرائت, دوره استقلال تجويد و اختلاط تجويد با آواشناسى. فصل سوم به كتابشناسى تاريخى دانش تجويد اختصاص مى يابد كه طى آن بيش از دويست كتاب تجويدى از اوايل قرن چهارم تا به حال معرفى مى گردد. سيرى در تاريخچه وقف و ابتدا مبحثى است كه در پيوست كتاب به طبع مى رسد.ظاهر قرآن; باطن قرآن
محسن ميرباقرى,چاپ اوّل, تهران, رايزن, ١٣٨٠, ٣٢٠ص, وزيرى.
در اين كتاب نخست مؤلف بر اين نكته تأكيد مى كند كه عبارات قرآنى براى همگان قابل فهم است, سپس به اين مطلب مى پردازد كه آرايه هاى ادبى همچون مجاز و استعاره در حوزه ظاهرند و ارتباطى الزامى با معانى باطنى ندارند. در ادامه نيز رهنمودهايى براى درك و فهم عبارت قرآن ارائه مى كند. كتاب با بررسى و تبيين دو مبحث ذيل به پايان مى رسد: ١. باطن قرآن, منافاتى با ظاهر آن ندارد و معنى باطنى نبايد به گونه اى تلقى شود كه موجب نفى ظاهر و يا حتى بى اهميتى آن گردد; ٢. نسبت دادن معنايى خارج از دلالت لفظ ـ اعم از دلالت هاى حقيقى, مجازى, تطبيقى, تضمينى, التزامى و… ـ به قرآن كريم براى عموم روا نمى باشد.
عيار نقد بر ترجمان وحى
هادى حجت,چاپ اوّل, تهران, فرهنگ گستر, ١٣٨٠, ١٧٠ص, رقعى.
در اين كتاب ضمن مرورى بر ترجمه هاى قرآن كريم, برخى از آن ها, معرفى و نقد شده اند. نگارنده ابتدا تعريفى از ترجمه, و تاريخچه ترجمه قرآن كريم را عرضه كرده است; سپس معرفى و نقد برخى ترجمه هاى كهن قرآن كريم را گزارش كرده است از جمله ترجمه تفسير طبرى, قرآن قدس, تفسير و ترجمه قرآن پاك, ترجمه نسخه كمبريج و…. در ادامه آنچه آمد نقد برخى از ترجمه هاى فارسى معاصر قرآن كريم است مانند: ترجمه الهى قمشه اى, ترجمه بصيرالملك, ترجمه معزى, ترجمه پاينده, ترجمه ياسرى, ترجمه مصباح زاده و…. در انتهاى كتاب فهرست مقالات و نمايه موضوعى مقالات منتشر شده درباره ترجمه قرآن كريم در نشريات ايران تا سال ١٣٧٨ به چاپ رسيده است.
آيات الاحكام (حقوقى و جزايى)
ابوالقاسم گرجى,چاپ اوّل, تهران, ميزان, ١٣٨٠, ٣٢٤ص, وزيرى.
مؤلف در اين كتاب به توضيح و تفسير پاره اى از آيات قرآن پرداخته كه مضمون آن ها بيان احكام و تكاليف شرعى است. علاوه بر اين, ديدگاه علماى شيعه اماميه درباره آيات حقوقى و احكام مربوط به آن, بررسى شده است. احكام حقوقى مورد بحث در ارتباط با موضوعاتى از اين قبيل است: بيع و ربا, كم فروشى, رهن, صلح, امانت, وصيت, شهادت, عهد و پيمان و ارث. احكام جزايى مورد بحث نيز عبارت اند از: حدود, قصاص, ديه و قضاء و شهادات.
تفسير الهادى الى الحق المبين: خطابات خدا در قرآن به اهل ايمان
حسن صراف زاده كاشانى,چاپ اوّل, قم, دارالغدير, ١٣٨٠, ٦٨٠ص, وزيرى.
اين كتاب ترجمه و تفسيرى است از تعدادى از آيات قرآن كريم (سوره بقره, مجادله, روم, آل عمران و مائده) كه نگارنده علاوه بر آن شأن نزول آيات, پرسش و پاسخ هايى را ذيل هر يك از آيات تفسير شده, آورده است. اين كتاب با استناد به آيات قرآن كريم, روايات و تفاسير قرآن (الكشاف, الجواهر فى تفسير قرآن طنطاوى, تفسير كبير, تفسير نورالثقلين, مجمع البيان و…) تدوين شده است.
تفسير راهنما: روشى نو در ارائه مفاهيم و موضوعات قرآن
اكبر هاشمى رفسنجانى, [و ديگران],چاپ اوّل, قم, بوستان كتاب قم, ١٣٨٠, ٦٥٠ص, وزيرى.
در جلد چهاردهم از مجموعه تفسير راهنما ترجمه و تفسير سوره عنكبوت, روم, لقمان, سجده و احزاب به طبع رسيده است. در اين تفسير, ابتدا متن عربى آيات, سپس ترجمه و تفسير كوتاه آن گزارش مى شود, آن گاه برداشت هاى مختلف ادبى, لغوى, و شأن نزول آيات درج مى شود. كتاب همانند جلدهاى پيش همراه است با نمايه موضوعى دقيق و كارآمد.
علامه شُبّر(ره) و تفاسير سه گانه
محمدعلى رضايى كرمانى,چاپ اوّل, تهران, تابان, ١٣٨٠, ٢٦٤ص, وزيرى.
اين كتاب داراى چهار فصل است: در فصل نخست كتاب, شرح احوال و آثار علامه شُبّر به طبع رسيده است. همچنين بخشى از آن مربوط به فهرست منابع و مأخذى است درباره علامه شبّر و آثار وى. در فصل دوم و سوم درباره دو كتاب ايشان يعنى صفوه التفاسير (تفسير كبير) و الجوهر الثمين (تفسير وسيط) اين مباحث مطرح مى گردد: ساختار تفسير, ويژگى هاى نسخه هاى خطى اين تفاسير, روش تفسيرى, گرايش فقهى و كلامى در تفاسير, علوم قرآن و منابع و مأخذ. فصل چهارم نيز مشتمل بر ١٢ مبحث درباره تفسير وجيز است. اين مباحث عبارتند از: نگاهى گذرا به تفسير وجيز; درباره نسخه هاى خطى و چاپى تفسير وجيز; ديدگاه برخى از دانشمندان و قرآن پژوهان درباره تفسير وجيز; مبنا و روش ادبى در تفسير وجيز; تفسير وجيز و ويژگى هاى تفسير مزجى; چگونگى شرح جمله ها و آيه هاى تكرارى در تفسير وجيز; جايگاه روايت در تفسير وجيز; جايگاه كلام در تفسير وجيز; جايگاه فقه در تفسير وجيز; علوم قرآن در تفسير وجيز; منابع و ماخذ تفسير وجيز و بررسى تطبيقى به تفسير كبير, وسيط و وجيز علامه شبّر(ره).
المدرسه القرآنيه يحتوى على التفسير الموضوعى للقرآن الكريم: وبحوث فى علوم القرآن و مقالات قرآنيه
محمدباقر صدر,چاپ اوّل, قم, پژوهشگاه علمى تخصصى شهيد صدر(ره), ١٣٨٠, ٣٧٦ص, وزيرى.
اين مجموعه مشتمل است بر تمام مباحث قرآنى كه از بيان و بنان متفكر بزرگ معاصر, شهيد آيت اللّه سيد محمدباقر صدر تراويده است. گسترده ترين آنها بحث بسيار مهم وى درباره تفسير موضوعى و چگونگى هاى آن و به دنبال تبيين بحث ارجمند سنت هاى تاريخى از ديگاه قرآنى به عنوان نمونه بحث است, سپس بحث هايى است كه وى به عنوان متن درسى و يا به گونه مقاله نگاشته بودند, كه عناوين برخى از آنها چنين است: سنن تاريخى در قرآن كريم; حب خداوند و حب دنيا; نزول قرآن كريم; اسباب نزول قرآن كريم; تحرير قرآن كريم; مكى و مدنى بودن سوره هاى قرآن; تاريخ گردآورى قرآن كريم; اعجاز قرآن كريم; تفسير و تأويل قرآن كريم; ويژگى هاى مفسران قرآن; تفسير در عصر رسول خدا(ص) و عمل صالح در قرآن كريم. بارى, اين كتاب اثرى است عميق و دقيق و در مجموعه نگاشته هاى قرآنى اثرى ممتاز.
باستانشناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن
عبدالكريم بى آزار شيرازى,چاپ اوّل, تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٨٠, ٥٢٦ص, وزيرى.
نگارنده در اين كتاب به جايگاه علم باستان شناسى و اهميت آن در شناسايى آن دسته از محيط هاى جغرافيايى اشاره مى كند كه در قرآن كريم گاه به اجمال با عنوان مطلع الشمس و مغرب الشمس و ادنى الارض و گاه به طور معين ـ مانند مصر, سينا, مكه, بدر, حنين, سبا و ـ از آن ها ياد شده است. به باور نگارنده: اهميت و شناخت جغرافياى تاريخى, وقتى روشن مى شود كه بدانيم در گذشته به علت عدم شناخت جغرافياى تاريخى قرآن, مفسران و مورخان اماكن گوناگونى را براى هريك از قصص قرآن ذكر كرده اند; چنان كه براى محل فرود كشتى نوح و غار اصحاب كهف, نقاط مختلفى را نقل كرده اند كه بعضى از آن ها با آيات قرآنى منطبق نيست. نگارنده در اين كتاب, مكان هاى تاريخى را برحسب محل كاوش باستان شناسان به ده ناحيه تقسيم كرده, ذيل هريك داستان هايى را كه در قرآن كريم درباره آن ها نقل شده, درج مى كند. اسامى ده ناحيه مذكور از اين قرار است: باستان شناسى و جغرافياى تاريخى قرآن در فنقيه, اردن, مصر, عربستان, احقاف و سبا, تركيه, آسياى ميانه, ايران و باستان شناسى كهن ترين نسخ تورات و انجيل و قرآن و نامه هاى پيامبر(ص).
گفت وگو و تفاهم در قرآن كريم: روش ها, الگوها و دستاوردهاى گفت وگو
محمدحسين فضل الله; مترجم: حسين ميردامادى,چاپ اوّل, تهران, هرمس, مركز بين المللى گفتگوى تمدن ها, ١٣٨٠, ٤٥٢ص, وزيرى.
كتاب حاضر ترجمانى است از الحوار فى القرآن الكريم, تأليف آيةاللّه سيد محمدحسين فضل الله ـ رهبر شيعيان لبنان ـ كه با موضوع روش گفت وگو از ديدگاه اسلام به طبع رسيده است. نگارنده در اين كتاب با استناد به آيات قرآن كريم و روايات, كوشش كرده است تا ضمن به دست دادن الگويى از روش هاى بحث و گفت وگوى پيامبر اسلام(ص) با ملحدان, بت پرستان, اهل كتاب و مخالفان, دست آوردها و پيامدهاى آن را تشريح كند. كتاب به نوعى, روش شناسى گفت وگو, روش تبليغ دينى و روش مناظره محسوب مى شود. همچنين مى توان آن را منبعى براى تهيه سمينارها و همايش هاى مختلف با موضوعاتى از اين قبيل تلقى كرد: مدارا و نرمش, اسلام و عدم خشونت, جامعه شناسى توحيدى, جامعه شناسى الحادى و جامعه شناسى سرمايه دارى و استكبارى. عناوين برخى مباحث كتاب بدين قرار است: گفت وگو و جدل; فضاى طبيعى گفت وگو; جريان گفت وگو با اصول عقيده اسلامى; گفت وگو در قالب پرسش و گفت وگوى داستانى در قرآن كريم.
معاد در قرآن
عبدالله جوادى آملى,چاپ اوّل, قم, اسراء, ١٣٨٠, ٥٢٨ص, وزيرى.
در چهارمين جلد از مجموعه تفسير موضوعى قرآن كريم كه با عنوان معاد در قرآن به طبع رسيده, شرح و تفسيرى از آيات مرتبط با معاد با استناد به روايات و آيات قرآن فراهم آمده است. افزون بر آن, نظرات برخى از مفسران شيعه و سنى از جمله شيخ طوسى, شيخ بهايى, ملاصدرا, ابراهيم قمى, سيوطى, شاه آبادى, قمشه اى, فيض كاشانى, هاشم بحرانى و عياشى سمرقندى در اين باب ذكر شده است. طلاب حوزه هاى علميه و علاقه مندان به تفسير, كتاب را با اين موضوعات مطالعه مى كنند: معاد; دنيا و آخرت; منكران معاد; امكان معاد; ضرورت وقوع معاد; مرگ, قبر و برزخ; شهيد و شهادت; نشانه هاى قيامت; نام و حوادث قيامت; گواهان رستاخيز; سؤال در قيامت و نامه اعمال. پايان بخش كتاب فهرست تفصيلى موضوعات, آيات, روايات, اشعار, اعلام, كتب و منابع به چاپ رسيده است.
تبليغ در قرآن و حديث
محمد محمدى رى شهرى; مترجم: على نصيرى,چاپ اوّل, قم, دارالحديث, ١٣٨٠, ٤٧٢ص, وزيرى.
در اين كتاب, با استناد به آيات قرآن كريم و روايات معصومين, مبانى تبليغ دينى و جايگاه آن در اسلام بيان شده است. افزون بر آن, مؤلف با اشاره به منزلت مبلغ, رهنمودهايى براى موفقيت مبلغان فراهم آورده است. عناوين كتاب بدين قرار است: رسالت اصلى مبلغ, ابزارهاى تبليغ (شعر, گفت وگو, قلم, سخنرانى و اندرز دادن), آداب تبليغ, آفات تبليغ (ناهمگونى كردار با گفتار, دروغ گويى, كتمان علم, طولانى كردن و درخواست مزد), و آثار تبليغ عملى.
التنميه الاقتصاديه فى الكتاب والسنه
محمد محمدى رى شهرى,چاپ اوّل, قم, دارالحديث, ١٣٨٠, ٦٩٢ص, وزيرى.
در اين كتاب, بخشى از آيات قرآن كريم, روايات, و ديدگاه هاى فقها در باب اقتصاد اسلامى با شرح و توضيحاتى از مؤلف به طبع رسيده است. عناوين تعدادى از مباحث كتاب از اين قرار است: تعريف اقتصاد و اقتصاد اسلامى, ويژگى هاى اقتصاد اسلامى; نقش دولت در اقتصاد اسلامى; مبادى حقوقى ـ اعتقادى ـ اجتماعى رشد اقتصادى; مبادى عبادى رشد اقتصاد اسلامى; و موانع و آفات رشد اقتصادى. كتاب به زبان عربى به طبع رسيده است.
المجازات النبويه
محمد بن حسين شريف الرضى,چاپ اوّل, قم, دارالحديث, ١٣٨٠, ٤٦٤ص, وزيرى.
شريف رضى در اين كتاب ٣٦٣ حديث نبوى را بحث و بررسى نموده و طى آن مفاهيم هر حديث و معانى استعارى آن را يادآور شده است. همچنين نكات بلاغى احاديث مورد نظر را خاطرنشان كرده است. نگارنده همچنين در خصوص هريك از احاديث, سلسله روايت و اقوال مختلف آن را نقل كرده, همچنين كوشيده است با پيش كشيدن فنون بلاغت, منظور اصلى احاديث را آشكار سازد. در تصحيح اين كتاب, ارجاعات و منابع مختلف در پانوشت آمده است. فهرست مصادر و منابع در انتهاى كتاب جمع شده است.
تاريخ و شرح حال
سيلان, بابك, مشكين
مقصود اثنى عشرى خياوى,چاپ اوّل, اردبيل, باغ انديشه, ١٣٨٠, ٣٢٦ص, وزيرى.
كتاب حاوى اطلاعاتى است درباره ويژگى هاى جغرافيايى منطقه سبلان و جنبه هاى مختلف اجتماعى, تاريخى, مذهبى و فرهنگى مشكين شهر. مهم ترين مطالب كتاب از اين قرار است: سبلان در حماسه و ادبيات و افسانه, سبلان در تاريخ و كتاب ها, آثار تاريخى و ديدنى سبلان, كوه هاى سبلان, معادن سبلان, آب هاى گرم سبلان, محيط زيست سبلان, آبادى هاى مهم مشگين شهر, آثار باستانى و قلعه ها و تپه هاى مشگين شهر, فرقه دمكرات در مشگين شهر, علما و روحانيان و سادات, مكتب خانه هاى قديمى, تاريخ آموزش نوين در مشگين شهر, شاعران و نويسندگان, مشاهير و بزرگان معاصر مشگين شهر, آداب و رسوم و اعتقادات مذهبى, كشاورزى, شعر مشگين, زبان و مذهب, زبان هاى تركى, زرتشت و…. كتاب با عكس هايى از مناطق تاريخى و ديدنى مشگين شهر و سبلان همراه شده و با فهرست منابع به پايان مى رسد.هزاره هاى گم شده: هخامنشيان به روايتى ديگر
پرويز رجبى,چاپ اوّل, تهران, توس, ١٣٨٠, ٤٩٦ص, وزيرى.
جلد دوم مجموعه (هزاره هاى گم شده) به بازگويى تاريخ و تمدن هخامنشيان اختصاص يافته است. كتاب از شش فصل تشكيل يافته است: فصل اول نگاهى است به چگونگى تأسيس و سقوط دولت هاى آشور, ايلام و ماد, با ذكر دوره هاى تاريخى, موقعيت جغرافيايى, ويژگى هاى تمدن و آثار باستانى آن ها. مطالب فصل دوم به چگونگى ظهور, سرگذشت و اقدامات كورش, مؤسس سلسله هخامنشى اختصاص دارد. اين فصل با روايت افسانه هاى مربوط به تولد و زندگى كورش آغاز مى شود و با جنگ هاى او با ليدى, بابل و لشكركشى هايش به خراسان و سوريه و فينيقيه و مناطق ديگر ادامه مى يابد و با مرگش در جنگ با ماساگت ها خاتمه مى پذيرد. در فصل سوم از آرامگاه كورش و موقعيت سياسى و اقتصادى ايران در آغاز دوره هخامنشى صحبت مى شود. فصل چهارم درباره كمبوجيه, لشكركشى او به مصر, ماجراى بردياى دروغين و مرگ ناگهانى كمبوجيه در راه بازگشت به ايران است. فصل پنجم درباره دوران پادشاهى داريوش است. اصل و ريشه خانوادگى داريوش, شورش هاى متعددى كه در آغاز فرمانروايى داريوش درگرفت, ساتراپى هاى داريوش, بازسازى معبد اورشليم, بناى كاخ شوش, گسترش قلمرو به مصر و هند, نبردهاى داريوش در مناطق مختلف, ساخت كانال سوئز, نبرد ماراتن, آرامگاه, همسران و فرزندان و پايتخت هاى داريوش, مطالب فصل پنجم را تشكيل مى دهند. در فصل ششم نظام اجتماعى و سازمان ادارى ايران در زمان داريوش بررسى شده است. در اين فصل به ويژه درباره بناى تخت جمشيد و تاريخچه اختراع و سپس رمزگشايى خط ميخى مطالبى آمده است. كتاب, با نمايه اعلام و فهرست منابع به پايان مى رسد.
كوروش كبير (ذوالقرنين)
ابوالكلام آزاد, مترجم: محمدابراهيم باستانى پاريزى,چاپ اوّل, تهران, علم, ١٣٨٠, ٣٢٠ص, رقعى.
كتاب تحقيق و ترجمه اى است درباره كورش و ذوالقرنين (مذكور در قرآن) و نظريه يكى دانستن آن دو. كتاب از سه بخش اصلى تشكيل شده است: در بخش اول با عنوان (مقدمه) نويسنده براساس شواهد تاريخى و باستان شناسى نيز نقد و بررسى روايات ايرانى و مورخان غربى به تبيين مشخصات كورش و انطباق آن با ويژگى هاى (ذوالقرنين) برآمده است. مطالب اين بخش عبارت اند از: چرا كورش؟, راز و رمز كودكى كورش, ذوالقرنين ها, كورش آزادى بخش, كورش در روايات ما, نسبت كورش با بنى اسرائيل, تاجگذارى كورش, كورش و مشرق, جانشينان كورش, تولد و مرگ يك سردار, آرامگاه كورش در پارس, دسته هاى گل بر مزار كورش بخش دوم و سوم ترجمه اى است از كتاب (شخصيت ذى القرنين مذكور در قرآن) نوشته ابوالكلام آزاد, وزير معارف هند ـ در حدود سال هاى پايانى دهه ١٣٢٠ش ـ كه با پيش گفتار مرحوم سعيد نفيسى بر ترجمه ياد شده در باب شرح احوال مولانا ابوالكلام آزاد همراه است. در بخش سوم ترجمه كتاب از عربى به فارسى به اهتمام دكتر باستانى پاريزى در شش فصل فراهم آمده است: ١. ذوالقرنين در قرآن, ٢. مجملى از تاريخ يهود, ٣. خاندان هخامنشى و كورش, ٤. ذوالقرنين مذكور در قرآن, ٥. معتقدات ذوالقرنين, ٦. سدّ ياجوج و ماجوج. كتاب با عكس هاى متعددى از آثار مربوط به هخامنشيان و طرح هايى مربوط به موضوع, همراه شده با نمايه اسامى به پايان مى رسد.
تاريخ تحولات سياسى, اجتماعى, اقتصادى و فرهنگى ايران در دوره صفاريان و علويان
پروين تركمنى آذر, صالح پرگارى,چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٨٠, ١٦٨ص, وزيرى.
اين كتاب, منبع اصلى بخشى از درس (تاريخ تحولات سياسى, اجتماعى, اقتصادى و فرهنگى ايران از ورود اسلام تا پايان حكومت علويان) به شمار مى آيد كه در مقطع كارشناسى رشته تاريخ تدريس مى شود. بخش نخست كتاب كه به تاريخ ايران در دوره صفاريان اختصاص دارد, دربردارنده هشت فصل است: وضع جغرافيايى سيستان; سابقه تاريخى سيستان قبل از صفاريان; ظهور و شكل گيرى قدرت نظامى و سياسى يعقوب; توسعه قدرت نظامى و سياسى يعقوب; روابط يعقوب با خلفاى عباسى; ايران در دوران حاكميت يعقوب; حكومت صفاريان بعد از يعقوب ليث; نقش صفاريان در فرهنگ و آبادانى ايران. بخش دوم مربوط به تاريخ ايران در دوره علويان است. در فصل نخست اين بخش, كلياتى درباره جغرافياى تاريخى و اوضاع سياسى طبرستان تا نيمه قرن سوم هجرى مطرح شده, مطالبى درباره حكومت هاى قارنيان, پادوسپانيان, آل دابويه, باونديان, جستانيان و واليان خلفاى عباسى به طبع رسيده است. فصل دوم به بررسى نهضت علويان در طبرستان اختصاص دارد كه پاره اى از مباحث آن بدين قرار است: مهاجرت علويان به طبرستان و قيام يحيى بن عبدالله; رهبرى داعى كبير; گسترش نهضت به خارج از طبرستان; يورش يعقوب; تلاش براى بقاى نهضت; داعى محمد و دشوارى هاى نخستين; سامانيان در طبرستان; نهضت دوم و ناصر كبير; اقدامات فرهنگى و مذهبى ناصر كبير; داعى صغير; سقوط حكومت علويان در طبرستان. كتاب با فهرست منابع و ماخذ به پايان مى رسد.
تاريخ احزاب سياسى در ايران
عزت الله نوذرى,چاپ اوّل, شيراز, نويد شيراز, ١٣٨٠, ٤٤٠ص, وزيرى.
در اين كتاب, تاريخچه, مرامنامه, نظام نامه, گزارش كنگره ها, مباحث مطبوعاتى مخالف و موافق, پاره اى از گزارش هاى دولتى و اطلاعات ديگرى از احزاب و تشكيلات و گروه هاى سياسى مهم دوران معاصر ايران ـ از مجلس دوم مشروطيت تا مجلس ششم انقلاب اسلامى ـ فراهم آمده و در ٢٤ فصل تنظيم شده است. فصل اول, تحليل و نگاه كوتاهى است به روند حيات احزاب از مشروطيت تا سقوط محمدرضا پهلوى كه متضمن اشاره اى به چگونگى تأسيس و عملكرد احزاب دموكرات, اجتماعيون و اعتداليون نيز هست. از فصل دوم به بعد, هر فصل به يك, دو يا چند حزب يا تشكّل سياسى اختصاص يافته كه عبارت اند از: ١. حزب توده ايران, ٢. فرقه دموكرات كردستان (كوموله), ٣. جبهه ملى, ٤. حزب ايران, ٥. حزب زحمتكشان ملت ايران, ٦. نهضت آزادى, ٧. فداييان اسلام, ٨. انجمن خيريه, حجتيه, مهدويه, ٩. جمعيت هيأت هاى موتلفه اسلامى, ١٠. سازمان مجاهدين خلق ايران, ١١ .سازمان چريك هاى فدايى خلق, ١٢. حزب نوين ايران, ١٣. حزب رستاخيز, ١٤. كنفدراسيون, ١٥. پيدايش فراماسونرى در تاريخ معاصر ايران, ١٦. سازمان مجاهدين انقلاب اسلامى, ١٧. حزب كارگزاران سازندگى, ١٨. جامعه روحانيت مبارز و مجمع روحانيون مبارز, ١٩. جمعيت دفاع از ارزش هاى انقلاب اسلامى, ٢٠. جبهه مشاركت ايران اسلامى, ٢١. حزب اسلامى كار, ٢٢. گروه هاى فشار و لمينيسم, ٢٣ . حزب سبزهاى ايران. پايان بخش كتاب, فهرست اعلام است.
ايران از برآمدن رضاخان تا برافتادن قاجار و نقش انگليسى ها
سيروس غنى; مترجم: حسن كامشاد,چاپ اوّل, تهران, نيلوفر, ١٣٨٠, ٥١٦ص, وزيرى.
مؤلف در اين تحقيق حوادث سال هاى ١٢٩٩ تا ١٣٠٥ را تجزيه و تحليل مى كند. اين دوره شامل واقعه كودتاى رضاخان تا تاج گذارى او و انقراض قطعى سلسله قاجار است. در كتاب همچنين اقدامات رضاخان و نقش و دخالت انگليسى ها در جريان كودتا, نيز همدستان رضاشاه در براندازى خاندان قاجار و نقش بعدى اينان در تنظيم و اجراى برنامه هاى تازه كشور, براساس مجموعه اى از اسناد و منابع جديد ارزيابى مى شود. مباحثى كه در كتاب گنجانده شده عبارت اند از: ايران در دوره سلطنت قاجار; قرارداد ١٩١٩; قرارداد در سراشيب زوال; كناره گيرى وثوق الدوله; نخست وزيرى سپهدار; مقدمه كودتا; رضاخان و كودتاى سوم اسفند ١٢٩٩; صد روز حكومت سيد ضياء; دولت اول قوام; نخست وزيرى نوبتى; نخست وزيرى رضاخان و جنبش جمهورى; وحدت ايران; انقراض سلسله قاجار و آغاز عصر پهلوى. كتاب با عكس هايى از شخصيت هاى سياسى دوران مورد بحث همراه گشته و در بخش پايانى با عنوان (سخن آخر) شرح اجمالى رويدادهاى مهم دوران رضاشاه تا كناره گيرى او در ١٣٢٠ش درج گرديده است. صفحات پايانى كتاب به يادداشت ها, مراجع كتاب شناسى فارسى و خارجى و فهرست نام ها اختصاص يافته است.
خورشيد كوير (سرگذشت نامه شهيد باهنر)
محمدصادق بصيرى, عباسعلى رستمى نسب, محمدرضا صرفى,چاپ اوّل, كرمان, ستاد كنگره بزرگداشت شهيد حجةالاسلام دكتر محمدجواد باهنر, ١٣٨٠, ٤٢٤ص, رقعى.
در اين كتاب شرح حال شهيد محمدجواد باهنر با اين موضوعات بازگو شده است: زادگاه و مهد تربيت شهيد باهنر; زندگى نامه شهيد باهنر از زبان خود; اطلاعات و اسناد ساواك درباره شهيد باهنر; شهيد باهنر به روايت همسر و فرزند و برادر; سخنان و ديدگاه هاى امام خمينى(ره), آيةاللّه خامنه اى (مقام معظم رهبرى), آيةاللّه رفسنجانى, ميرحسين موسوى و گروهى ديگر از مسئولان نظام جمهورى اسلامى و ياران و همكاران و دوستان و آشنايان شهيد باهنر درباره ايشان; مرثيه ها; فهرست سخنرانى هاى قبل از انقلاب; فهرست آثار و فهرست سخنرانى هاى شهيد باهنر.
فرهنگ جبهه: تابلو نوشته ها
مهدى فهيمى,چاپ اوّل, تهران, سروش, فرهنگ گستر, ١٣٨٠, ٤٨٦ص, رقعى.
كتاب حاضر جلد دوم موضوع تابلو نوشته ها از مجموعه فرهنگ جبهه است. در اين جلد, متن تابلونوشته هايى كه به گونه شعار در جبهه هاى جنگ نصب مى شد, به صورت الفبايى, از حرف (ل) تا (ى) گردآورى و چاپ شده است. در بخش دوم اين جلد, تعدادى از خاطرات رزمندگان درباره تابلونوشته ها, شعارها و نوشته هاى آن ها فراهم آمده است. در بخش پايانى, نام و مشخصات راويان خاطرات مجموعه فرهنگ جبهه و عكس هايى از رزمندگان اسلام به چاپ رسيده است.
خاندان آل آقا: شجره و نوادگان علامه مجدد, آقا محمد باقر وحيد بهبهانى(ره)…
نظام الدين آل آقا,چاپ اوّل, قم, فرهنگ آفتاب, ١٣٨٠, ٦٤٨ص, وزيرى.
اين كتاب شجره نامه تفصيلى و شرح حال و آثار و نام و نشان فرزندان و نوادگان خاندان آل آقا است كه سرسلسله آن, علامه مجدد آقا محمدباقر وحيد بهبهانى است; خاندانى كه جد اعلاى آن شيخ مفيد, علامه مجلسى اول و علامه مجلسى ثانى هستند. نويسنده خود نيز از نوادگان علامه مجددآقا محمدباقر وحيد بهبهانى است. بخش عمده كتاب به شرح احوال و آثار و اقدامات علماى بزرگ اين خاندان, از جمله علامه وحيد, علامه بحرالعلوم, آقا سيد على طباطبايى (صاحب كتاب رياض), آقا محمدعلى و فرزند ايشان اختصاص دارد. كتاب با ذكر نام و مشخصات فرزندان و نوادگان و بزرگان خاندان ياد شده, همچنين افرادى از خاندان آل آقا كه در ادارات شاغل بوده و هستند, نيز معرفى وابستگان نسبى و سببى اين خاندان به پايان مى رسد.
تذكره حسين حزين يا دورنمايى از شهرستان بروجرد
حسين حزين بروجردى,چاپ اوّل, كاشان, حسينيه آيةاللّه امامت كاشانى, مجمع متوسلين به آل محمد(ص), ١٣٨٠, ٧٧٢ص, وزيرى.
در اين مجموعه اطلاعاتى درباره تاريخ, فرهنگ, زندگى, مشاهير و آثار شهرستان بروجرد فراهم آمده است. كتاب كه به قلم نويسنده و محققى محلى به رشته تحرير درآمده, حاصل سال ها مشاهده و تحقيق اوست. بخش اول كتاب به توصيف موقعيت جغرافيايى انسانى, اقتصادى و طبيعى شهرستان بروجرد اختصاص يافته و با سروده هايى از نويسنده در توصيف اين شهر همراه است. بخش دوم مرورى است بر حوادث و تحولات بروجرد در طول و بستر تاريخ ايران و معرفى آثار و بناهاى مربوط به هر دوره كه عكس تعدادى از آن ها نيز به چاپ رسيده است. اين بخش از تاريخ بروجرد, كهن ترين زمان ها تا دوران معاصر را شامل مى شود. در پايان اين بخش, مجموعه اى از آداب و رسوم و بازى هاى رايج در حال و گذشته بروجرد معرفى شده است. بخش سوم كتاب كه مفصل ترين بخش كتاب را تشكيل مى دهد, شامل احوال و آثار بزرگان و سرايندگان و نويسندگان و مشاهير متقدم بروجرد است. در بخش چهارم نيز احوال و آثار مشاهير معاصر بروجرد بازگو شده است. آخرين بخش كتاب به شرح حال و گزيده هايى از اشعار مؤلف كتاب ـ حسين حزين بروجردى ـ اختصاص يافته است.
قيام هاى شيعه در عصر عباسى
محمد كاظمى پوران,چاپ اوّل, تهران, وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى, سازمان چاپ و انتشارات, ١٣٨٠, ٣٢٤ص, وزيرى.
در اين كتاب, حركت هاى انقلابى و قيام هاى اسلامى علويان و شيعيان از برآمدن عباسيان تا روى كار آمدن مأمون عباسى (١٣٢ تا ١٩٣ق) بررسى مى شود. كتاب در سه بخش عمده با ملحقاتى در ابتدا و انتها تنظيم شده است. ابتدا در فصلى مستقل از منابع و ماخذ پژوهش سخن رفته است. سپس در بخش مقدماتى, مباحثى درباره ساختار حكومت اموى و عباسى و دلايل قيام هاى مردمى در آن روزگار فراهم آمده, در پى آن, به قيام هاى حجر بن عدى, حسين بن على(ع), مردم مدينه, توابين, مختار, زيد بن على در دوره اموى اشاره شده است. معرفى جناح هاى سياسى و گروه هاى قدرت در دوره اموى و عباسى, چگونگى انتقال قدرت به عباسيان و اهرم هاى سياسى ـ اجتماعى در حكومتدارى, مباحثى است كه در پى آمده است. آن گاه بخش اصلى در شش فصل به شرح و تبيين حركت ها و قيام هاى مختلف شيعيان در دوره عباسيان تا زمان مأمون اختصاص يافته كه عبارت اند از: برخورد سادات حسنى با حكومت عباسى; قيام محمد بن عبدالله در سال ٤٥ هجرى; قيام ابراهيم بن عبدالله در سال ٤٥هـ; قيام حسين بن على در سال ٦٩هـ; قيام يحيى بن عبدالله در سال ٧٥هـ; قيام ادريس بن عبدالله در سال ٧٢هـ. بخش پايانى, نگاهى است به تاريخ تشيع و ائمه اطهار(ع) كه در آن ابتدا دوره هاى مختلف شيعه و امامت آن بازگو مى شود. سپس حيات سياسى ـ اجتماعى امام صادق(ع) و كاظم(ع) بررسى و تبيين مى گردد. در ادامه اين بخش, نظر ائمه درباره قيام هاى علوى و اهداف و نتايج قيام هاى علوى در عهد عباسى درج مى شود. كتاب با ضمايمى شامل مجموعه اى از نامه ها و شجره نامه ها, نيز فهرست منابع و نمايه اسامى به پايان مى رسد.
راويان مشترك: پژوهشى در بازشناسى راويان مشترك شيعه و اهل سنت
حسين عزيزى, پرويز رستگار, يوسف بيات,چاپ اوّل, قم, بوستان كتاب قم, ١٣٨٠, ٥٤٨ص, وزيرى.
در جلد نخست از مجموعه راويان مشترك ١٦٨تن از محدثان بنام شيعه و سنى معرفى مى شوند. ذيل هريك از مدخل ها (اسامى) اين اطلاعات درج شده است: شماره مدخل, نام و نام خانوادگى, سال وفات و تولد, كنيه, نسب, لقب, طبقه (طبقه افراد براساس كتاب تقريب التهذيب ابن حجر است و مفهوم آن اين است كه اين محدث, آيا از صحابه بوده يا از تابعان, يا از شاگردان تابعان,…), شرح كوتاهى از زندگى و سبك و روش كار, آثار و تأليفات, نظريات ساير محدثان درباره وى, و منابع ديگرى كه نام محدث در آن ها ذكر شده است.
در جلد دوم اين مجموعه كه از سوى مركز مطالعات و تحقيقات اسلامى فراهم گرديده, ١٠٦تن از محدثان اسلامى كه اولين آن ها عبدالله بن حارث بن نوفل و آخرين آن ها يونس بن بكير بن واصل است, به اختصار معرفى شده اند. اسامى مذكور به ترتيب حروف الفباى عربى مرتب شده و ذيل هريك از شخصيت ها, اين اطلاعات درج شده است: شماره, نام و نام خانوادگى, كنيه, لقب و شرح كوتاهى از زندگى (تاريخ زندگى و وفات), آثار, نوع و روش كار, منزلت روايى فرد, و منابع ديگرى كه نام فرد مربوطه در آن ها قيد شده است. در انتهاى كتاب فهرست الفبايى كليه اسامى جلد نخست و جلد حاضر به چاپ رسيده است.
تاريخ امام حسين(ع)= موسوعة الامام الحسين(ع)
چاپ اوّل, تهران, سازمان پژوهش و برنامه ريزى آموزشى, دفتر انتشارات كمك آموزشى, ١٣٨٠, ٩١٠ص, وزيرى.
كتاب حاضر جلد چهارم از موسوعه الامام الحسين(ع) است كه طى آن, بخش هايى از زندگى امام حسين(ع) به زبان عربى بازگو مى شود. تأكيد نگارنده در اين جلد بر وقايع شب تاسوعا و روز عاشورا است. نبردهاى تن به تن و رجزخوان ها, نحوه شهادت ياران امام حسين(ع) اسامى شهداى كربلا, وضعيت سپاه دو طرف, و نحوه شهادت امام حسين(ع) موضوعات اصلى كتاب را تشكيل مى دهد. اين مطالب از منابع متعددى چون: مقتل الحسين, تهذيب التهذيب, الحسين(ع) ابن عساكر, الحسين بن على ابن العديم, و تهذيب اكمال, اقتباس شده است. كتاب با فهرست تفصيلى موضوعات و فهرست منابع به پايان مى رسد.
نقش ايرانيان در تدوين و نشر حديث
فاطمه سادات تهامى,چاپ اوّل, تهران, سازمان تبليغات اسلامى, حوزه هنرى, ١٣٨٠, ٦٤٨ص, رحلى.
كتاب پژوهشى است در سير حديث در ايران و شرح حال و آثار بيش از ٦٢٥٠ راوى و محدث ايرانى كه طى آن, نقش ايرانيان در تدوين و نشر احاديث معصومين(ع) تبيين مى شود. كتاب متشكل از سه بخش است: بخش اول با عنوان كليات با اين موضوعات تدوين شده است: تعريف واژگان, سير گسترش اسلام در ايران, حضور ايرانيان در جزيرةالعرب پيش از اسلام, و ايرانيان در يمن, مطالب بخش دوم به سير حديث و علوم حديثى در ايران اختصاص دارد. در بخش سوم, راويان و محدثان ايرانى براساس نام شهرهاى محل سكونت, معرفى مى شوند. در پايان كتاب نيز, نام ديگر محدثان ايرانى ـ بدون انتساب به شهرى خاص ـ درج گرديده است.
خلاصة الغدير در قرآن, سنّت و ادبيات تاريخى اسلام
عبدالحسين امينى; مترجم: محمودرضا افتخارزاده,چاپ اوّل, تهران, مهام, ١٣٨٠, ٨٥٦ص, وزيرى.
متن حاضر, گزيده و خلاصه اى از مجموعه يازده جلدى الغدير است كه در يك جلد براساس كتاب الغدير فى الكتاب والسنه والادب, تحقيق مركز الغدير للدراسات الاسلاميه, الطبعه الاولى ١٤١٦هـ/ ١٩٩٥م به طبع رسيده است. الغدير مجموعه اى با بيش از شش هزار صفحه است كه طى آن, مؤلف كوشيده است به استناد آيات قرآن كريم, روايات, اشعار, ادبيات و ديدگاه هاى علماى بزرگ, مسئله ولايت و خلافت حضرت على(ع) را به اثبات رساند.
تراجم الرجال: مجموعه تراجم لاعلام اكثرهم مغمورون تنشر موادها التاريخيه لاول مره
احمد حسينى اشكورى,چاپ اوّل, قم, دليل ما, ١٣٨٠, ٣٦٠ص, وزيرى.
مجموعه چهار جلدى تراجم الرجال مشتمل بر شرح حال مختصر ٢٩٧٨ تن از علما و محدثان شيعه به زبان عربى است كه از منابع مختلف استخراج شده است. شرح حال افراد با اين اطلاعات درج شده است: نام و نام خانوادگى, شماره مدخل, سال يا قرن زندگى آن ها, ويژگى هاى شخصيتى و آثار به جاى مانده از وى. در جلد چهارم اين مجموعه, چهار فهرست با اين عناوين به چاپ رسيده است: اسما, اعلام المترجمين, اعلام المذكورون ضمنا; مؤلفات اصحاب التراجم و فهرس امكنه و بقاع.
يادنامه مفاخر كرمان(٢)
داريوش كاظمى,چاپ اوّل, كرمان, انجمن آثار و مفاخر فرهنگى استان كرمان, عماد كرمانى, ١٣٨٠, ٤٦٠ص, وزيرى.
يادنامه شمس بردسيرى (شاعر عارف قرن هفتم و هشتم هجرى) دومين دفتر از مجموعه يادنامه مفاخر كرمان است كه در سه بخش تدوين شده است: بخش نخست متضمن پنج مقاله درباره زندگى, احوال و شرح آثار شمس بردسيرى است. در بخش دوم نيز تحت عنوان پژوهش هاى ايران شناسى پنج مقاله جمع آمده. در بخش سوم متن مصباح الارواح به چاپ رسيده است. اين مثنوى عرفانى در بحر هزج مسدس اخرب (مفعول مفاعلن فعولن) سروده شده است. شاعر بعد از توصيف صبح و مجلس اهل درد, از ورود ناگهانى پيرى خوش لهجه, خوش روى و نورانى سخن مى گويد كه همان حضرت خضر(ع) است.
فيلسوف شيرازى در هند
اكبر ثبوت,چاپ اوّل, تهران, مركز بين المللى گفتگوى تمدن ها, هرمس, ١٣٨٠, ٣٤٢ص, وزيرى.
فيلسوف شيرازى در هند كتابى است در معرفى ٩٠ تن از علما و فيلسوفان كشور هند كه به نوعى تحت تأثير آموزه هاى فلسفى صدرالدين شيرازى (ملقب به ملاصدرا) بوده اند. به عبارت ديگر آثارى در شرح رسائل ملاصدرا نگاشته يا در نوشته هاى خويش به او اقتدا كرده اند. درباره هر شخصيت اين اطلاعات درج شده است: نام و نام خانوادگى, آثار و كتاب هاى چاپ كرده, شاگردان و استادان.
ادبيات
شعر زندان: برگزيده و شرح اشعار مسعود سعد سلمان
پرويز ا