آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٠

معرفي هاي گزارشي


كليات
تحقيق در عمليات
دكتر محمدرضا مهرگان, درّى, صارمى, چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٧٨, ٢٠٠ص, وزيرى.
كتاب به عنوان منبع اصلى درس تحقيق در عمليات, به ارزش سه واحد براى رشته مديريت در مقطع كارشناسى تدوين شده است.
در فصل اول كتاب مفاهيم و ويژگى هاى فرايند تحقيق در عمليات مورد بررسى قرار مى گيرد. فصل دوم به مفاهيم اساسى و كاربردهاى برنامه ريزى خطى اختصاص دارد. فصل سوم روش سيمپلكس مورد بحث قرار مى گيرد. در فصل چهارم مسائل مربوط به امكان به كارگيرى مدل هاى برنامه ريزى خطى در مسائل كاربردى تشريح مى گردد. فصل پنجم به تشريح مسأله ثانويه و تفسير اقتصادى آن اختصاص دارد و فصل پايانى درباره آشنايى با تحليل حساسيت است.

 مبانى جمعيت شناسى
دكتر مهدى امانى, چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٧٧, ١١٣ص, وزيرى.
كتاب به عنوان منبع اصلى درس (مبانى جمعيت شناسى) در مقطع كارشناسى به ارزش دو واحد تدوين شده است.
بحث هاى مقدماتى جمعيت شناسى, ساختار و حالت جمعيت و انواع توزيع, تحول و پويايى جمعيت در زمان و مكان, منابع اطلاعاتى و آمارى جمعيت, سياست هاى جمعيتى, موارد لزوم تنظيم خانواده و دانستنى ها و داده هاى آمارى راجع به جمعيت ايران, از مباحث اصلى كتاب است.

 پيش شرط هاى پژوهش در علوم دينى
رضا بابايى, چاپ اوّل, تهران, مركز فعاليت ها و پژوهش هاى قرآن و عترت دانشگاه آزاد اسلامى, ١٣٧٨, ٢١٣ص, رقعى.
نويسنده در مقدمه از آفت تقليد در فرايند تحقيق به تندى انتقاد كرده و سپس به وضعيت پژوهش در علوم دينى در روزگار حاضر پرداخته است. پس از مقدمه, نويسنده توضيحى درباره بايسته هاى پژوهش و آنچه شايسته محققان در علوم دينى است, مى دهد و از آنها به پيش شرط هاى پژوهش در علوم دينى ياد مى كند. به عقيده وى براى هر پژوهشى در عرصه تحقيقات دينى, امور زير بايسته و پيش شرط محسوب مى شوند: روحيه تحقيق, تتبع, كاربستِ ابزار كارآمدتر, برگرفتن بهترين و مناسب ترين شيوه در تحقيق, ثبوت گرايى نه اثبات گروى, هدفمندى, ابتكار و نوآورى, خوددارى از تعجيل و پيشداورى در عرضه, آزادى عمل و دلخواه بودن موضوع تحقيق, پرهيز از جزيى نگرى, كلى گويى, دسترسى به منابع معتبر و مصادر اصيل, از صفر نياغازيدن, انديشه ورزى و عقل مدارى, تسلط بر زبانى غير از زبان مادرى, رعايت موازين روساختى, آشنايى باش يوه هاى نگارشى و قالب هاى نوشتارى, نهراسيدن از نتايج نوپديد و نامعمول, آگاهى از آثار اعلان نتيجه, سخن خود را سخن آخر نپنداشتن, پرهيز از تعصب و پرهيز از كتاب سازى. نويسنده در مقدمه كتاب يادآور مى شود كه همه اين پيش شرط هاى بيست گانه, پيش تر در آثار ديگران مورد توجه و كنكاش قرار گرفته است و وى تنها به اين قصد به بازگويى آنها پرداخته كه تجربه هاى اندك خود را پشتوانه آنها گرداند.
كتاب حاضر, نخستين جلد از مجموعه آثار تحقيقى (مركز فعاليت ها و پژوهش هاى قرآن و عترت(ع) وابسته به دانشگاه آزاد اسلامى است. فلسفه و كلام
 تائيه عبدالرجمان جامى
تصحيح دكتر صادق خورشا, چاپ اوّل, تهران, نقطه, ١٣٧٦, ٣٤٦ص, وزيرى.
تائيه ابن فارض يكى از متون مهم عرفانى به شمار مى آيد. ترجمه منظوم آن در شكل تائيه توسط عارف نامى عبدالرحمان جامى تنها ترجمه منظوم از تائيه ياد شده در ادبيات فارسى است.
در مقدمه كتاب بحثى خواندنى درباره ابن فارض و جامى آمده است. متن كتاب در پى اين مقدمه قرار گرفته است. ملحقات كتاب شامل شرح قيصرى بر تائيه ابن فارض, كشف الأبيات تائيه ابن فارض و تائيه عبدالرحمان جامى است.
كتاب, داراى ده نوع فهرست پايانى است كه بسيار كارگشاست.
اصول دين,
مقدس اردبيلى, تحقيق: محسن صادقى, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٩, ٢٢٤ص, رقعى.
كتاب اصول دين يكى از آثار فارسى مقدس اردبيلى است. مؤلف در اين كتاب به مبحث اثبات واجب الوجود و صفات ثبوتى و سلبى او, مبحث نبوت, امامت و معاد پرداخته است. مصحح كتاب در آغاز كتاب مقدمه اى افزوده و در آن ضمن شرح حال مقدس اردبيلى به نسخه هاى كتاب در كتابخانه هاى جهان پرداخته است.

عدل الهى از ديدگاه امام خمينى(ره)
معاونت پژوهشى مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام, ١٣٧٨, ٢٧٦ص, وزيرى.
كتاب در دو بخش و دوازده فصل تنظيم شده است. عنوان بندى كتاب از سوى معاونت پژوهشى انجام گرفته و با بهره گيرى از آثار مكتوب امام و تقرير درس اسفار امام كه توسط يكى از حاضران در درس وى انجام گرفته محتواى آن تنظيم شده است.
مباحثى از قبيل عدل در اديان الهى, جبر و تفويض, قضا و قدر, سعادت و شقاوت, غايت و حكمت در فعل خداوند, شفاعت و عدالت, توبه و حب و بغض اهل بيت(ع) از جمله مطالب كتاب مى باشد.

چشم به راه مهدى(عج)
جمعى از نويسندگان مجله حوزه, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٤٩٦ص, وزيرى.
كتاب مجموعه مقالات شماره هاى ٧٠ـ٧١ مجله حوزه است كه ويژه امام زمان(ع) است. در اين كتاب, امام زمان و رسالت حوزه هاى علوم دينى, ارتباط با امام زمان در عصر غيبت, حكومت اسلامى در عصر انتظار, مهدويت و مدينه فاضله, زندگى دينى پيش از ظهور, بررسى نشانه هاى ظهور, تولد و زندگى امام زمان(ع), موافقان و مخالفان آن حضرت, فلسفه غيبت در منابع كلام شيعى و امام مهدى در آثار شخصيت هاى اسلامى مورد بحث و بررسى قرار گرفته است.

معاد
معاونت پژوهشى مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام, چاپ اوّل, تهران, دفتر تنظيم و نشر آثار امام, ١٣٧٨, ٤٣٨ص, وزيرى.
كتاب مجموعه تنظيم يافته سخنان امام درباره معاد است. در آن بحث هايى از قبيل تجرد نفس و بقاى روح, حدوث نفس, تناسخ معاد جسمانى, بهشت و جهنم, تجسم اعمال, صورت ملكوتى اخروى و تغيير و تكامل در عوالم سه گانه مورد بحث قرار گرفته است.

 شوراى واتيكان دو ميعادگاه كليساى كاتوليك يا تجددگرايى
ليلى مصطفوى كاشانى, چاپ اوّل, تهران, انتشارات بين المللى الهدى, ١٣٧٨, ٣٢٤ص, وزيرى.
شوراى واتيكان دو كه در فاصله ٦٥ ـ١٩٦٢ تشكيل شد, يكى از مراحل برجسته در تاريخ كليسا مى باشد. در اين شورا كليسا تلاش كرد خود را پا به پاى رويدادهاى قرن بيستم, پيش برد. شرح و بررسى اين شورا, ترجمه قسمت هايى از متن آن, مباحث مطروحه در اسناد اين شورا, از جمله مباحث قابل توجه كتاب است.

تحفه آسمانى
بهرامى خشنودى, چاپ اوّل, قم, مركز تحقيقات اسلامى جانبازان, ١٣٧٨, ٢٤٥ص, وزيرى.
(آيا خداوند دانا و توانا نمى توانست اين نظم را به گونه اى بنا بگذارد كه اثرى از بلا و مصيبت و گرفتارى در آن نباشد و بندگان خدا در دنيايى آسوده و بى دغدغه زندگى كنند؟ … دوستان خدا چرا بايد در سختى و مصيبت باشند؟ مؤمنان چرا گرفتار بلا مى شوند؟ آنان كه براى خدا و به قصد انجام وظيفه به ميدان آتش و خون مى روند چه؟ چرا خداوند پس از جانبازى و مجروح شدن آنان را شفا نمى دهند؟) اين سؤال ها و ده ها سؤال همگون آنها, مؤسسه ياد شده را بر آن داشته تا با بهره گيرى از آيات و روايات و متون دينى براى اين قبيل پرسش ها, پاسخى تدارك ببينند و بحث هايى از قبيل كنه بلا جز خير نيست, انگيزه ها و پى آمدها, مصائب معصومان, جايگاه مصائب نزد خدا, گريزناپذيرى مصائب, مراتب بلا, در مصائب چه بايد كرد؟ و پيشگيرى از بلا در راستاى پاسخ به همين پرسش ها است كه فصول كتاب را تشكيل مى دهند.

راه مهدى(عج)
آية اللّه سيد رضا صدر, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٢٦٥ص, وزيرى.
كتاب يكى از آثار خواندنى مرحوم صدر است كه با قلم شيوا و جذاب به رشته تحرير درآمده است. در اين كتاب شش بحث اصلى درباره امام زمان, مورد پژوهش قرار گرفته است. بحث اميد و عدالت به فلسفه غيبت مى پردازد. مبحث بشارات و اشارات با بهره گيرى از گزارش هاى تاريخى و روايت هاى اسلامى بشارت ها و اشارت هاى امامان(ع) درباره حضرت مهدى را بازگو مى كند. بحث بعدى با عنوان پدر و مادر به شرح زندگى پدر و مادر آن حضرت اختصاص دارد. سفراى كبار به دوران غيبت صغرا مى پردازد. در بخش بعدى معجزاتى كه در دوران غيبت صغرا از آن حضرت ديده شده نقل مى كند و در بحث پايان از كسانى ياد مى شود كه به خدمت آن حضرت رسيده اند.

انديشه هاى كلامى شيخ طوسى(ره) ج١
جمعى از نويسندگان, چاپ اوّل, مشهد, دانشگاه علوم اسلامى رضوى, ١٣٧٨, ٣٥٤ص, وزيرى.
اين كتاب مجموعه اى است از مقالات به خامه پژوهشگران گروه فلسفه و كلام اسلامى دانشگاه علوم اسلامى رضوى كه زيرنظر دكتر محمود فاضل يزدى تدوين يافته است. كتاب با مقدمه از دكتر فاضل آغاز مى شود كه وى در ضمن آن به چگونگى شكل گيرى كلامى شيعى پرداخته و از تنى چند از متكلمان شيعه در سده هاى آغازين سخن گفته است.
مقاله دوم نيز به خامه دكتر فاضل است با عنوان (درآمد بر انديشه هاى كلامى شيخ طوسى در تبيان). مؤلف در اين مقاله ابتدا روش شيخ را در گزارش آراء متكلمان بحث كرده و آنگاه به توجه بليغ شيخ به آراء متكلمان اشاره كرده و سپس بتفصيل جاى هاى مباحث كلامى شيخ را در (تبيان) براساس موضوعات, فهرست كرده و نشان داده است. مقالات ديگر به خامه پژوهشگران گروه ياد شده است; كه عناوين برخى از مقالات بدين قرار است: اثبات صانع, علم الهى, اراده, امامت, تكليف, احباط و تكفير, فقيه و… اين مجموعه مجلد اوّل پژوهش در آراى كلامى شيخ طوسى(ره) است. بحث هاى ديگر در عهده مجلد ديگرى است كه اميدواريم بزودى نشر يابد.

نيايش فيلسوف
غلامحسين ابراهيمى دينانى, چاپ اوّل, مشهد, دانشگاه علوم اسلامى رضوى, ١٣٧٨, ٤٧٥ص, وزيرى.
اين كتاب مجموعه اى است از مقالاتى كه مؤلف آنها را در مناسبت هاى مختلف به قلم آورده است و اكنون با عنوان يكى از آن مقالات نشر مى يابد. مقالات يكسر محتواى فلسفى و عرفانى دارند و مؤلف كه از دانش آموختگان حوزه هاى علوم اسلامى و از استادان بنام دانشگاه و از مدافعان جدى فلسفه صدرايى است, مباحث گونه گون فلسفى و عرفانى را در اين مقالات بررسيده است.
مقاله اوّل شرح و بسط دعايى است از فارابى با محتوايى فلسفى. پس از آن مقاله (نگاهى به شرح فصوص الحكم جندى) است با نگاهى به اساس انديشه هاى ابن عربى و تأثير آن در آرا و آثار ديگر و نيز بررسى زمينه هاى فكرى او. كتاب مشتمل است بر بيست وهفت مقاله كه عناوين برخى از آنها چنين است: اصالت وجود, نگاهى منتقدانه به فلسفه صدرالمتألهين, كشف طبيعت و قواعد كلى فلسفه, سهروردى و انكار صفات حقيقه خداوند, بسيط الحقيقه كل الاشياء, كلام ماتريدى, متناهى و غيرمتناهى, دو جريان متفاوت فكر در حوزه فلسفى اصفهان, اصالت ماهيت از ميرداماد تا عصر حاضر, انديشه هاى فلسفى ابوالحسن عامرى, آرا و نظريات حكيم متأله مرحوم على اكبر مدرس يزدى, دين و فلسفه ابن طفيل و نفس و روح در نظر شيخ مفيد و….

ترجمه و شرح نهايةالحكمه
على شيروانى, چاپ چهارم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٣٥٨ص, وزيرى.
كتاب, ترجمه و شرح نهايه الحكمه است كه قبلاً در همين مجله گزارش شده است. قرآن و حديث
 آشنايى با سوره هاى قرآن
احمد قاضى زاهدى, چاپ اوّل, قم, انتشارات دارالقرآن الكريم, ١٣٧٨, ٢٤٢ص, وزيرى.
مؤلف محترم, در اين كتاب با هدف آشنايى خوانندگان با نام ها, محل نزول سوره ها, شماره آن از نظر ترتيب و نزول, تعداد آيات, كلمات و حروف آنها, ثواب و فضيلت تلاوت آنها, محتواى سوره, شأن نزول و برخى مطالب ديگر هريك از ١١٤ سوره قرآن دست به قلم برده و اين كتاب را به سامان رسانيده است.

گنجينه نور (پرسش هاى مردم و پاسخ هاى امام صادق(ع))
تاليف: احمد قاضى زاهدى. ترجمه: جعفر خوشنويس, چاپ اوّل, قم, انتشارات حضرت معصومه, ١٣٧٨, ٥٩٧ص, وزيرى.
امامان(ع) در طول زندگانى پربار خويش, به بسيارى از پرسش هاى مردم در زمينه هاى گوناگون پاسخ گفته اند, كه اگر همه آنها از مصادر حديثى استخراج شود, دائرةالمعارف گرانبهايى را تشكيل خواهد داد. مؤلف محترم, همت خود را مصروف اين عمل پرارج نموده و موفق شده است تا پاسخ هاى هريك از ائمه اطهار را جداگانه تدوين نمايد كه بالغ بر ١٢ مجلّد مى شود. پيش تر, كتاب هاى (اسئلة الناس واجوبة الامام الباقر) و (اسئلة الناس و اجوبة الامام الصادق) به زيور چاپ آراسته شده بود و اينك ترجمه فارسى كتاب دوم به چاپ رسيده و در ادامه آن ساير مجلدات عربى و فارسى اين موسوعه به چاپ خواهد رسيد.
برخى از فصل هاى آن عبارتند از: معنى بسم الله الرحمن الرحيم, علم و عقل, توحيد و اسماء و صفات خدا, تفسير آيات توحيدى قرآن, ايمان و كفر و شرك و تفسير آيات آن, انسان و دين, پيامبران, رسول خدا و احوال آن حضرت, قرآن كريم, امامت و صفات ايشان (كه گسترده ترين بخش كتاب است).
دومين جد كتاب, نيز به زودى به چاپ خواهد رسيد.

الغربين
ابوعبيد احمد بن محمد الهروى, چاپ اوّل, بيروت, المكتبة العصريه, ١٤١٩, وزيرى.
پژوهش در واژه هاى دشوارياب قرآن و حديث و نگارش در تبيين و تفسير واژه هاى مشكل قرآن و حديث از كهن ترين گونه هاى پژوهش و نگارش است و از جمله سودمندترين آنها آثار هروى است. او از اديبان, محدثان و واژه شناسان بلندآوازه قرن چهارم هجرى است و كتاب (غربين) از همان روزگاران نگارش و نشر تلقى به قبول شد و عالمان چونان منبع و مرجعى بدو نگريستند.
هروى ويرايش اثر واژه ها را براساس حروف تهجى سامان داده و در ذيل هر واژه حديث و يا احاديث و آيه و يا آياتى مشتمل بر آن واژه ها را آورده و آنگاه تفسير و تشريح كرده است. كتاب را آقاى احمد مزيد مزيدى تحقيق كرده و آقاى دكتر فتحى حجازى آن را وارسيده و تدقيق كرده است. محقق در پانوشت ها منابع و مصادر, اقوال, احاديث را به دقت نقل كرده و نصوص متن را به مصادر بسيارى ارجاع داده است. افزون بر آن, گاه توضيحاتى درباره متن نيز افزوده است. (غربين) هروى از آثار مهمى است كه تاكنون نشر نيافته بود و نشر آن بى گمان در پژوهش هاى قرآنى و حديثى سودمند و كارآمد خواهد بود.

القسم فى اللغه و فى القرآن
محمّد المختار السلامى, چاپ اوّل, بيروت, دارالغرب الاسلامى, ١٤٢٠, ٤٦٠ص, وزيرى.
اين كتاب, پژوهشى درباره (قسم) در لغت عرب, قرآن, حديث و فقه است. مؤلف كتاب را در چهار باب سامان داده است: در باب اوّل و ضمن فصولى, قسم و واژه هاى همگون آن را تبيين كرده است. آنگاه درباره چگونگى هاى جمله هاى قسم سخن گفته است. باب دوم ويژه قسم در قرآن است, كه در ضمن فصولى در اين باب از انواع قسم در قرآن, قسم هاى خداوند و چگونگى هاى آن, قسم هاى رسول الله(ص) سوگندهايى كه خداوند در آيات الهى از ديگران نقل كرده است و… بحث شده است.
مؤلف در باب سوم, از احكام قسم بحث كرده است و در باب چهارم از سوگند در روابط خانوادگى سخن گفته است. باب پنجم ويژه جايگاه قسم است, در اثبات دعاوى. كتاب حاضر, اثرى است قرآنى ـ فقهى, و بر روى هم خواندنى و سودمند.

القرآن الكريم و روايات المدرسين, ج٣
سيد مرتضى عسكرى, چاپ اوّل, تهران, مجمع علمى الاسلامى, ١٣٧٨, ٨٥٦ص, وزيرى.
علاّمه عسكرى پس از كتاب ارجمند (معالم المدرسين) كه در آن برخى از مسائل بنيادى اسلام را در دو قرائت شيعى و سنى به بررسى نهاده بود, اكنون (قرآن كريم) را از نگاه اين دو مكتب و روايات آنها به بررسى نهاده است. (مسأله تحريف قرآن) گو اينكه مسأله اى است كهن اما بى بنياد و نااستوار, و روايات و نقل هاى آن يكسره تباه. متأسفانه كسانى از عالمان شيعه تحت تأثير اينگونه روايت, انديشه موهوم تحريف قرآن را پراكنده اند و عالمانى از اهل سنت كه آراء و عقايد خود را عليه تشيع نه بر پايه اسناد درست بلكه براساس بافته هاى موهوم بنا مى نهند, براساس آن روايات ـ كه غالباً نيز طريقى و سندى شيعى ندارد ـ سخن گفته اند. در اين مجلّد كه عنوان فرعى آن (نقد و بررسى پندار احسان خير الهى درباره هزار حديث شيعى درباره تحريف قرآن) است, مؤلف جليل يكى يكى رواياتى را كه براساس آن تحريف قرآن ادعا شده است, آورده و به لحاظ سند و متن, نااستوارى آنها را نشان داده است.
نكته تأمل برانگيز اين بخش اين است كه استاد آنچه را در آثار ديگرش گاه ادعا كرده است كه روايات تحريف از منابع اهل سنت وارد منابع شيعى شده, و اينگونه احاديث را (عنوان احاديث منتقله) داده در اين بخش مدلّل كرده و نمونه هاى عينى آن را نشان داده است. اين كتاب اثرى است ارجمند و خواندنى و سودمند, و براى فكر شيعى اثرى فخيم و آبرومند.

نزول قرآن و رؤياى هفت حرف
سيد رضا مؤدب, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٢٧١ص, وزيرى.
مؤلف در اين اثر كوشيده است تا استوارى روايات (نزول قرآن بر هفت حرف) را روشن كند. وى اين پژوهش را در شش فصل سامان داده است: در فصل اوّل از چگونگى نزول بحث شده است, و در فصل دوم گونه هاى مختلف (حديث سبعه احرف) گزارش و بررسى شده است. در اين فصل و ضمن بحث مفصل از حديث ياد شده, ريشه هاى ظهور و بروز اين حديث و پى آمدهاى آن بررسى شده است. فصل سوم ويژه گزارش نقد و بررسى ديدگاه هاى دانشمندان اهل سنت و برخى خاورشناسان درباره اين حديث است. (قرآن و حروف سبعه) عنوان فصل چهارم است كه در آن از قرائت, تواتر آن و تمايز قرآن و قرائت سخن رفته است.

درسنامه علوم قرآنى
حسين جوان آراسته, چاپ سوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٤٩٦ص, وزيرى.
اين كتاب در ده بخش, برخى از مباحث علوم قرآنى را به بحث نهاده است. تاريخ قرآن, نزول قرآن, شناخت سوره هاى مكى و مدنى, تدوين قرآن, قرائت هاى مختلف از قرآن, مانندناپذيرى قرآن, تحريف ناپذيرى قرآن و… از عناوين اين كتاب است. به هنگام نشر چاپ اوّل كتاب درباره محتوا و چگونگى آن سخن گفته ايم.

هزار موضوع هزار آيه
جواد محدثى, چاپ پنجم, قم, انتشارات اسلامى قم, ١٣٧٩, ٨٧ص, رقعى.
اين كتاب قبلاً در همين مجله گزارش شده است.

دوست نماها
جعفر سبحانى, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٧٩ص, رقعى.
كتاب شامل نوشته هاى مؤلف در مجله مكتب اسلام در تفسير سوره منافقون است. خصوصيات سوره, نفاق و دورويى, آثار نفاق, نشانه هاى نفاق, منافقان و استغفار, توطئه منافقان و دنيا از ديدگاه اسلام, از عناوين مهم اين كتاب است. فقه و حقوق
 علوم بلاغت و اعجاز قرآن
دكتر يداللّه نصيريان, چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٧٨, ١٦٤ص, وزيرى.
كتاب كه براى دانشجويان رشته الهيات در مقطع كارشناسى به عنوان منبع اصلى درس علوم بلاغى تدوين شده است, شامل مباحث فصاحت و بلاغت, دانش معانى, بيان و بديع است.
مؤلف كوشيده دانش بلاغت را با بهره گيرى از قرآن توضيح دهد و از اين راه اعجاز قرآن را به اثبات رساند.

 فرشتگان, تحقيقى قرآنى, روايى, عقلى
رجالى تهرانى, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٢٣١ص, وزيرى.
نويسنده از اين كه مردم از فرشتگان اطلاع چندانى ندارند و به طور خرافى آنان را مؤنث تصور مى كنند, احساس تكليف كرده, بحث فرشتگان را از نظر روايى, قرآنى و عقلى مورد بررسى قرار داده است. حقيقت فرشتگان, اوصاف آنان, اصناف و مراتب آنان و نيز وظايف آنان فصول كتاب را تشكيل مى دهد. در پايان ترجمه تعدادى آيات و روايت را درباره فرشتگان به عنوان خاتمه بحث ضميمه كتاب كرده است.

محمّد فى القرآن
آية اللّه السيّدرضا الصدر, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٢٦٤ص, وزيرى.
كتاب (محمد فى القرآن) از سلسله نوشته هايى است كه مرحوم صدر براى تبيين جايگاه انبياء در قرآن در صدد تأليف آن بود. از اين مجموعه (المسيح فى القرآن) و (محمد فى القرآن) را تأليف كردند, ولى اجل مهلت تدوين الكليم فى القرآن را نداد. در اين كتاب بشارت هاى پيامبران گذشته به ظهور پيامبر اكرم, اجداد و خاندان پيامبر(ص), اخلاق پيامبر(ص), رسالت جهانى آن حضرت, معجزه جاودان آن حضرت, بشير بودن آن حضرت, چگونگى دعوت وى, شيوه تبليغ آن حضرت و ولايت مطلقه وى مورد بررسى قرار گرفته است.

العقل والجهل فى الكتاب والسنه
محمّد الريشهرى, چاپ اوّل, بيروت, دارالحديث للطباعة والنشر, ١٤٢١, ٣٢٠ص, وزيرى.
اين كتاب پژوهشى در آيات و روايات مرتبط با (عقل و جهل) كه روايات آن براساس منابع فريقين گزارش شده است. كتاب در دو بخش سامان يافته است. بخش اوّل به (عقل) پرداخته و در بخش دوم از (جهل) سخن رفته است. شناختِ عقل, ارزش عقل, تعقل و خردورزى, زمينه ها و عوامل تقويت خرد, علامت هاى عقل و خردمندى, آفات خرد و احكام عاقل, بايسته ها و نبايسته ها عاقلان عناوين بخش اوّل است.
معنى جهل در روايات, برحذر ساختن از جهل, اصناف جاهلان, علامت هاى جهل, بايسته ها و نبايسته هاى جاهل, (جاهلية الأولى) و ويژگى هاى آن, عقايد اهل جاهليت و… از جمله عناوين بخش دوم كتاب است. كتاب تنظيمى دقيق, زودياب و كارآمد دارد. نقل ها و ارجاع ها نيز دقيق است و منابع و مصادر گسترده. در پانوشت ها افزون بر اينكه مصادر و منابع متعدد احاديث آمده, اختلاف نقل ها نيز نشان داده شده است و نيز گاه توضيحات لازمى درباره احاديث.

مناهج المفسّرين
منيع عبدالحليم محمود, چاپ اوّل, قاهره, دارالكتاب المصرى, ١٤٢١, ٣٩٢ص, وزيرى.
اين كتاب گزارشى است كوتاه از شيوه هاى مفسرين در تفسير قرآن كريم. مؤلف پس از تعريف تفسير و انواع آن به شناخت مفسران و شيوه تفسيرى آنان پرداخته است. وى بحث را از سفيان ثورى آغاز كرده و به سخن از شيخ محمود حجازى و تفسير وى (التفسير الواضح) پايان داده است. كتاب عبدالحليم محمود, در حدّ نگاهى گذرا مفيد است. وى به اشاره اى درباره مؤلف, چگونگى تفسير و شيوه او بسنده كرده است. سفيان ثورى, زجاج, فراء, قشيرى, واحدى زمخشرى, آلوسى, محمد طاهر بن عاشور, شلتوت و فريد وجدى, از جمله مفسرانى هستند كه در اين كتاب از آنها سخن رفته است.

عفواً صحيح البخارى
عبدالأمير الغُول, چاپ اوّل, بيروت, دارالمحجة البيضاء, ١٤٢٠, ٤٦٤ص, وزيرى.
اين كتاب نقدى است محتوايى بر صحيح بخارى. مؤلف كوشيده است احاديث صحيح بخارى را براساس معيارهاى علمى, دينى و ملاك هاى نقد متن, وارسى و ارزيابى كند. او كتاب را در ده فصل سامان داده است. در فصل اوّل از معنى حديث, تدوين آن در شيعه, چگونگى آن در صدر اسلام و در مكتب خلفا سخن گفته است و در ضمن آن از چگونگى تدوين حديث در آن مكتب, چگونگى ظهور (صحاح سته), صحيح بخارى, مؤلف آن, رجال آن و… در فصل دوم شخصيت پيامبر(ص) را بدان گونه كه در صحيح بخارى هست گزارش داده است, و آنگاه عناوينى از احكام شرعى را براساس احاديث صحيح بخارى. چهره شناسى خلفاء و برخى از صحابيان در احاديث بخارى بخش هايى ديگر از كتاب را به خود اختصاص داده است.
در فصل نهم و در ضمن بررسى شخصيت هاى صحابى, به تفصيل به ابوهريره پرداخته است و احاديثى را كه او نقل كرده است و در فصل دهم مواردى متفرقه از بخارى را به نقد كشيده است.
مؤلف نشان داده است كه چه سان كتابى كه (صحيح ترين پس از قرآن) در نزد برادران اهل سنت است, داراى نقل هايى است كه به هيچ روى پذيرفتنى نيست, نه به لحاظ عقل و نه نقل و نه با توجه به معيارهاى شناخت حديث.

التفسير البلاغى للاستفهام فى القرآن الكريم
عبدالعظيم ابراهيم المعطى, چاپ اوّل, قاهره, مكتبة وهبه, ١٤٢٠, ١٧٨٠ص, وزيرى.
قرآن در اوج بلاغت و بهره ورى از برترين, استوارترين و كارآمدترين شيوه هاى بيانى آموزه هايش را گزارش كرده است. جنبه هاى بلاغى قرآن از ديرباز مورد توجه عالمان, مفسران و قرآن پژوهان بوده است. گاه با نگاهى كلى اين موضوع را در قرآن كاويده اند و ديگر گاه مواردى از آن و چگونگى كاربرد واژه, واژه ها, جمله و جمله ها و…. كتاب آقاى معطى از نوع دوم است كه به گفته وى ١٢٦٠ مورد سخن مشتمل بر استفهام را بر رسيده و چگونگى آنها را از نگاهى بلاغى كاويده است. مؤلف در آغاز جايگاه قرآن را در بلاغت نشان داده و آنگاه از اهميت پژوهش هايى از اين دست براى برنمودن ابعاد ادبى و جلوه هاى والاى بلاغى قرآن سخن گفته است. آنگاه استفهام را تعريف كرده, و مفهوم دقيق آن را به لحاظ وضع و كاربرد اصلى لغوى و ساختار مجازى آن روشن كرده است. سپس و بر اين اساس گونه هاى كاربردى آن را بيان كرده است. پس از آن براساس آيات و به ترتيب سور قرآن , همه آيات مشتمل بر استفهام را طرح كرده و در ذيل دو عنوان (دراسة و تحليل) كه در آن محتواى آيات را در سياق آيات برنموده و (اسرار النظم وبلاغياته) كه در ضمن آن به نكات بلاغى آيه اشاره كرده به تفصيل بحث كرده است. تتبع نويسنده ستودنى است. او در سامان بخشيدن به اين اثر به تفاسير مختلف از جريان هاى گونه گون, از كهن و نو توجه داشته است. فقه و حقوق
 نظام ولايت فقيه, زيربناى حكومت اسلامى
سيد على شفيعى, چاپ دوم, انتشارات مؤسسه فرهنگى آيات, ١٣٧٧, ١٥٠ص, رقعى.
اين كتاب از سه بخش سامان يافته است: در بخش اوّل مقاله اى آمده است با عنوان (مشروعيت ولايت فقيه) كه در ضمن آن مؤلف به تاريخ مسأله ولايت فقيه پرداخته, و راه هاى مختلف در اثبات ولايت فقيه را گزارش كرده است. در بخش دوم از اثبات ولايت فقيه بحث شده است, با بحثى از تعدد ولى فقيه در يك زمان و مكان, و ديدگاه اهل سنت پيرامون مسأله ولايت فقيه. بخش سوم عهده دار تبيين مفهوم ولايت فقيه است با بحثى گسترده از معنى ولايت مطلقه فقيه و ابعاد و دايره ولايت. حدود اختيارات معصومين و ولى فقيه, آيا مى توانند ولى فقيه را برگزينند؟ از جمله عناوين ديگر كتاب است.

غنائم الأسلام فى مسائل الحلال والحرام
ميرزا ابوالقاسم قمى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٤٠٠ص, وزيرى.
(غنائم) از آثار مهم فقهى است. تصحيح و تحقيق آن را دفتر تبليغات اسلامى (شعبه مشهد) به عهده داشته است. اين مجلد مشتمل است بر مباحث زكات و خمس و نيز انفال. تحقيق كتاب دقيق و ستودنى است. محققان در پانوشت ها, مصادر و منابع تمام آراء, اقوال, احاديث را استخراج كرده و نشان داده اند.

غنائم الأيام فى مسائل الحلال والحرام
ميرزا ابوالقاسم قمى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٤٧٢ص, وزيرى.
ادامه كتاب پيشين از آثار فقيه بلندآوازه قرن دوازدهم هجرى و اوائل قرن سيزدهم است. تحقيق اين مجلد نيز بر عهده دفتر تبليغات شعبه مشهد بوده است.

مسالك الأفهام الى تنقيح شرائع الاسلام
زين الدين شهيد ثانى, چاپ اوّل, قم, مؤسسه معارف اسلامى, ١٣٧٨, ٥٥٦ص, وزيرى.
آخرين مجلد از مجموعه عظيم فقهى, فقيه و عالم بسيار بزرگ و شايسته تاريخ تشيع زين الدين شهيد ثانى است. تحقيق كتاب را مؤسسه معارف اسلامى به عهده داشته است كه تحقيقى استوار با تتبعى دقيق را به دست داده اند.

المقاصد العلّيه فى شرح الرساله الألفيه وحاشيته الألفيه
الشهيد الثانى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٧٢٠ص, وزيرى.
آنچه در اين مجلد آمده است مجموعه اى است از چهار رساله فقهى يكى از آنِ شهيد اوّل و سه ديگر از آنِ شهيد ثانى. مؤلف, اصل را در يك مقدمه سه فصل و يك خاتمه تدوين كرده و در ضمن آن در نهايت اختصار از هزار واجب در نماز سخن گفته است. شهيد ثانى يك شرح و دو حاشيه بر آن نگاشته است كه مجموع آنها همين مجموعه را شكل داده است. كتاب را آقاى محمد حسّون تحقيق كرده است و تنى چند از فاضلان مركز تحقيق براى سامان يافتن آن بدو يارى رسانده اند. آقاى حسّون در ضمن مقدمه به تفصيل از چگونگى نوشته اصلى و شرح ها و حاشيه هاى آن سخن گفته اند و در پاورقى ها افزون بر تعليق نسخه ها و يادكرد نسخه بدل ها, منابع و مصادر اقوال فقهى و حديثى را بدقت نشان داده اند.

سجاده عشق
نعمت الله صالحى حاجى آبادى, چاپ اوّل, مؤلف, ١٣٧٧, ١٧٤ص, رقعى.
كتاب درباره اهميت نماز است و مؤلف با بهره گيرى از روايت, تاريخ, داستان و شعر تلاش كرده است اهميت نماز را در زندگى مسلمانان نشان دهد.

رسالة فى ثبوت الهلال
آية اللّه العظمى سيد محمدعلى الموحد الابطحى, چاپ اوّل, قم, ناشر: نويسنده, ١٤٢٠, ١١٨ص, رقعى.
كتاب تقرير درس آقاى سيد محمدعلى موحد ابطحى درباره چگونگى ثبوت هلالِ اوّل ماه است. در اين رساله ابتدا بحثى درباره روزه شده و آنگاه درباره روش هاى ثبوت شرعى هلال ماه بحث شده است. رؤيت شخصى, شهادت شاهد, بيّنه, تواتر و شياع, حكم حاكم, قول منجمان از جمله مباحث درباره شيوه اثبات هلال ماه است.

المقاصد العليه
على شيروانى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٧٢٠ص, وزيرى.
كتاب تصحيح و احياء رساله المقاصد العلّيه در شرح الفيه شهيد اوّل درباره صلات است. در آغاز مقدمه اى درباره شهيد اوّل و شهيد دوم و چگونگى و روش احياء كتاب گنجانيده شده است. بخش بعدى اصل كتاب است و ضميمه آن دو حاشيه كوچك و متوسط بر الفيه است.

مديريت اسلامى
محمدحسن نبوى, چاپ پنجم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٣٩١ص, وزيرى.
كتاب شامل سيزده فصل است. در فصل نخست رابطه حكومت و مديريت تبيين شده است. در فصل دوم به اهميت برنامه ريزى پرداخته و در فصل سوم اركان برنامه ريزى را توضيح داده است. سازماندهى, انگيزش, رهبرى, صفات فردى رهبر, رفتار رهبرى, سلوك مديريت, لغزشگاه ها, كنترل, پى گيرى و تصميم گيرى مباحث فصول بعدى كتاب است. نويسنده كوشيده است مديريت را با بهره گيرى از روايات اسلامى تدوين كند.

دفاع از حقوق زن
محمد حكيمى, چاپ اوّل, مشهد, آستان قدس رضوى, ١٣٧٨, ١٧٤ص, رقعى.
كتاب به انگيزه دفاع از موضع اسلام در برابر تهاجم فرهنگ غربى زير عنوان فمينيسم نگاشته شده است و نويسنده تلاش مى كند راهى ميانه در بين دو روش فمينيسم و انديشه هاى ضد زن ارائه كند. پاره اى از مباحث كتاب به شرح زير است: آفرينش زن, تكامل زن, عقل زن, پايگاه اجتماعى زن, زن محورِ خانواده, خشونت نسبت به زن, روانشناسى اختلافى, رسالت زن, رايزنى با زن و جانبدارى افزون بر حقوق.

 اقتصاد و صرفه جويى در فرهنگ اسلامى
سيد علوى, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه باقيات صالحات, ١٣٧٦, ٢٠٩ص, رقعى.
كتاب به انگيزه توضيح و تشريح زمينه هاى اقتصاد, صرفه جويى و يا ولخرجى و اسراف و نيز توصيه به رعايت اعتدال در تمام شؤون حيات با بهره گيرى از آيات قرآنى, احاديث نبوى و روايات اهل بيت نگارش يافته است. در فصل اول مباحث از ديدگاه قرآن و در فصل دوم از نظر احاديث و در فصل سوم از منظر نهج البلاغه و در فصل چهارم از نگاه (غرر و درر آمدى) مورد بررسى قرار گرفته است.

تفكيك قوا و ولايت فقيه
مصطفى ناصحى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٢٢٣ص, وزيرى.
كتاب به تبيين تاريخچه پيدايش انديشه تفكيك قوا در نظام سياسى پرداخته و نظريه دانشوران را در اين باره نقل كرده و گوناگونى اين نظريه ها را نشان داده است. تفكيك قوا و نظام ولايت فقيه را مورد بحث قرار داده است و امكان جمع بين اين دو ديدگاه را تبيين كرده است. دلايل تشكيل حكومت, مفهوم و معناى ولايت, آراء فقيهان درباره ولايت فقيه, ولايت مطلقه فقيه و شرايط و وظايف و اختيارات فقيه از جمله مباحث بخش دوم كتاب است. نويسنده تمايل خود را به ولايت مطلقه فقيه نشان مى دهد و در مواردى بويژه در زمينه اختيارات فقيه, قانون اساسى را مورد نقد قرار مى دهد.

درآمدى بر مبانى اقتصاد خرد با نگرش اسلامى
محمد جعفر انصارى و همكاران, چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٧٨, ١٩٣ص, وزيرى.
كتاب به عنوان منبع فرعى در گرايش هاى مختلف رشته اقتصاد در نظر گرفته شده است و در بردارنده مباحثى به شرح زير است:
كلياتى درباره نظريه پردازى هاى اقتصادى, تقاضا, عرضه كالا و خدمات, بازار, اقتصاد رفاه و نگاه كلى به نظام قيمت ها در جامعه سرمايه دارى و جامعه اسلامى. نويسندگان تلاش كرده اند در هر مورد ديدگاه اسلام را نيز ارائه كنند. اخلاق و تعليم و تربيت
 مقدمات اخلاق اسلامى
سيد على شفيعى, چاپ اوّل, انتشارات خوزستان, ١٣٧٨, ١٨٥ص, رقعى.
پژوهشى است در جنبه هايى از اخلاق اسلامى كه مؤلف ابتدا مباحث آن را در جمعى از طالب علمان طرح كرده و آنگاه با تقرير و تنظيم مجدد عرضه كرده است. عزم و اراده, اخلاص, علم, تكرار عمل, توصيه ها و رهنمودها, اخلاق در مكتب اهل بيت(ع) از جمله عناوين كتاب است. در ذيل عناوين ياد شده مؤلف از عزم و اراده در متون اسلامى, اخلاص و ابعاد آن, اخلاص در همه اعمال, جايگاه علم در نظام ارزشى اسلام, رابطه علم و عمل, چگونگى حصول اخلاق سخن گفته است.
در مقدمه ششم, مؤلف در ذيل عنوان (توصيه ها و رهنمودها) دستورالعمل هايى را تبيين كرده است كه خواندنى است و تنبه آفرين. حكمت نظرى و عملى, مبادى تصورى و تصديقى اخلاق از بحث هاى ديگر اين مجموعه است.
در پايان نمونه هاى عالى اخلاق اسلامى معرفى شده و گوشه هايى از نمونه عينى زندگى اخلاقى آنان گزارش شده است.

 روش خودسازى
فريده مصطفوى, فاطمه جعفرى, صديقه معصومى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٣٢٠ص, وزيرى.
كتاب به مبحث خودسازى يكى از مباحث جدى در اخلاق مى پردازد. نويسندگان در آغاز, بحثى درباره نفس ارائه كرده اند. آن گاه به عوامل خودسازى از قبيل ذكر, روزه, صداقت, حب خدا, اخلاص, نماز, توكل, تقوا, دعا و حسن خلق پرداخته اند و در پايان آفات خودسازى را برشمرده اند. مباحثى از قبيل ريا, پيروى از هواى نفس, عجب, دروغ, حسد, حب دنيا و غيبت از آفات خودسازى شمرده شده است.

 مهماندارى در اسلام
نورمراد محمّدى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٩٦ص, رقعى.
نويسنده در هفت بخش, مباحث مربوط به مهماندارى را مورد بررسى قرار داده است. ارزش مهماندارى از نظر اسلام را در فصل اوّل بحث كرده است. در فصل دوم به ثمرات مهماندارى پرداخته در بخش سوم وظايف ميزبان را گوشزد مى كند. در فصل چهارم وظايف مهمان را تعيين مى كند. در فصل پنجم آداب مهمانى را تشريح كرده است. در بخش ششم مدت مهمانى را تعيين مى كند و در فصل نهايى نوع مهمان و زمان دعوت به مهمانى را تبيين مى كند.

 حسد
آية اللّه سيدرضا صدر, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٣١١ص, وزيرى.
اين كتاب در واقع جلد دوم از كتب اخلاقى مرحوم صدر است كه در شب هاى پنج شنبه براى تعدادى از فضلاى حوزه علميه قم در خانه خويش القاء مى كرد. مرحوم صدر در اين كتاب, حسد را از ديدگاه قرآن مورد بررسى قرار داده است. نشانه هاى حسد را مى شمارد, راه نجات از آن را از زبان قرآن بيان مى كند, ريشه هاى حسد را مى كاود, زيان هاى فرد حسود و زيان هاى اجتماعى حسد را بيان مى كند, توارث و سرايت حسد را تبيين مى كند و درمان حسد را نشان مى دهد.

اخلاق دينى و انديشه شيعى
محمدرضا اصفهانى, چاپ اوّل, قم, نهاوندى, ١٣٧٨, ٥٨٤ص, وزيرى.
كتاب ترجمه, شرح و چينش دوباره مباحث اخلاقى اصول كافى است. مؤلف بر اين باور است كه اخلاق دينى با اخلاق برخاسته از فلسفه يونان و اخلاق ارسطويى و نيز اخلاق عرفانى تفاوت جدى دارد. و در بين جوامع حديثى تنها اصول كافى است كه به طور جدّ به مباحث اخلاقى زيرعنوان كتاب الكفر والأيمان پرداخته است. از اين رو براى نشان دادن اخلاق دينى به ترجمه و توضيح اين كتاب پرداخته است و آن را در دو قسمت مكارم و ذنوب تنظيم نموده است. در بخش مكارم از اخلاق ايمانى, اخلاق اجتماعى, اخلاق برادران دينى و اوصاف مؤمنين و نمودهاى هركدام سخن گفته و در بخش ذنوب از مبانى گناه, نمودهاى گناه, گناه عليه مؤمنين, اصناف گنهكاران بحث كرده است.

الگوى كامل
همّت سهراب پور, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٧, ٩٦ص, پالتويى.
كتاب با بهره گيرى از قرآن و حديث, نكات اخلاقى زندگى پيامبر(ص) را استخراج و تنظيم كرده است. بهداشت جسم, زهد و ساده زيستى, آرايش ظاهرى, احترام به بانوان, مزاح, عفت, تواضع و فروتنى, مبارزه با خرافات, رعايت حقوق ديگران, مشاركت در مشكلات, پاره اى از مباحث اين كتاب است. تاريخ و شرح حال
 نظريه هاى عاشورا
مهدى عليزاده سوركى, چاپ اوّل, قم, انتشارات پارسايان, ١٣٧٨, ٦١ص, رقعى.
به تازگى كتابى منتشر شده است, بسيار مختصر, با عنوان (نظريه هاى عاشورا) كه در آن به بعضى از تفاسير و تعابير در مورد واقعه عظيم عاشورا, به گونه اى بيش از اندازه مختصر, اشارت رفته است. اين تلاش گرچه اندك ولى قابل ستايش است, لكن در روزگارى كه دين در كشور ما مدار و محور همه چيز است, چنين كوششى تنها داغ ها را تازه مى كند و بر كوتاهى انديشمندان ما طعنه مى زند. درك و دريافت درست از صد سال اول اسلام, و ارائه تحليل هاى عالمانه و جامع از آن, بيش از آنچه اكنون انديشمندان ما بدان توجه مى كنند, براى حوزه هاى مختلف علمى ما از اهميت برخوردار است; چرا كه مهم ترين و اساسى ترين بخش هاى سنت ما, در آن صدساله پديد آمده و شكل گرفته است.
از مجموعه نظرياتى كه در مورد عاشورا و تفسير آن ارائه شده, در اين كتاب شش تاى آن, به اجمال نقل و نقد شده است: تعبد, انقلاب, دفاع, اصلاح, مديريت, تاريخى.
مؤلف محترم, سعى كرده بيش از هرچيز, اين نظريات را آنچنان كه معتقدان بدان ها بيان كرده اند, تقرير كند و به بيان مؤلفه ها, مبانى و سرانجام نقد آنها بپردازد. وى مدعى است كه نقد اين نظريات تنها به قصد نماياندن نقاط ضعف و قوت اين نظريات است و نه ابطال يا اثبات آنها (ص٨). منتها اين خود ادعايى است محتاج دليل. پرسش اين است كه چگونه مى توان نظريه اى را نقد كرد و نقاط قوت و ضعف آن را نشان داد, بدون اين كه به دليل و حجت پناه برد و به ردّ يا اثبات دلايل مدعى پرداخت; به عبارت ديگر, ايشان بايد راهى را نشان دهد, كه طى آن, بتوان بدون تكيه بر استدلال و ردّ و قبول, بتوان نقاط ضعف يا قوت هر سخنى را نشان داد.
نكته ديگر اين كه مؤلف محترم, تمام اين نظريه ها را از منظر شيعه دوازده امامى به بررسى نشسته است (مثلاً صفحه هاى ٢٩ و٣٥ و…). گويا شيعيان در اين باره نظريه واحد و منسجمى دارند و يا براى بررسى تفسيرهايى كه در مورد عاشورا ارائه مى شود, محك و معيار واحدى ارائه كرده اند, كه اين هم خود ادعايى است كه محتاج دليل است.
نكته ديگر اين كه ايشان على رغم انتقادات يا جانبدارى هايى كه از بعضى نظريات ابراز مى دارند, عملاً هيچ يك از آنها را برنمى گزيند. گرچه در بررسى ها هم ايشان از مبناى واحدى پيروى نمى كند و در هر موردى, بسته به همان مورد, به ابراز نظر مى پردازد.
با اين همه, اصل كتاب و زحمت مؤلف مأجور است; زيرا تلاش كرده تفسيرها و تعبيرهاى مختلف در مورد عاشورا را از دل متون پراكنده گرد آورد و در يك مجموعه گرد آورد. از اين رو, با تكيه بر اين كتاب مختصر, مى توان مجموعه دريافت ها از حادثه عظيم عاشورا را بررسى كرد, و با نقد و تحليل آنها, زمينه را براى ارائه نقد و تفسيرهاى كامل ترى از آن فراهم كرد.

 قصه خوانان در تاريخ اسلام و ايران
رسول جعفريان, چاپ اوّل, قم, انتشارات دليل, ١٣٧٨, ٢٤٣ص, وزيرى.
(قصه خوانى) و قصه خوانان در فرهنگ اسلامى جريانى است شايسته تأمل. نقشى كه اينان در فرهنگ داشته اند و به لحاظ اجتماعى نقش آنان در ايجاد باورهاى خاص و يا گسترش باورهايى ويژه بسى قابل تأمل است. مؤلف پيش تر به اين بحث پرداخته بوده و در هنگام نشر ويرايش اوّل اين كتاب درباره آن به اجمال سخن گفته بوديم, اكنون مؤلف نويافته هاى خود را بر آن افزوده و كتاب را در هيئتى آراسته تر و گسترده تر عرضه كرده است. منابع شناخت قصه خوانان, اولين بخش كتاب است و آنگاه گزارشى گويا از كتاب (القصاص والمذكرين) كه مهم ترين تك نگارى درباره قصاص به شمار مى آيد. آنگاه محتواى اصلى كتاب شروع شده است, با معناى قصه و پيشينه آن در جاهليت, رسول خدا و قصه خوانى, پيدايش قصه خوانى در ميان مسلمانان و موضع صحابيان در برابر قصه خوانان و قصه خوانى و پيوند آن با ميراث اهل كتاب.
در بخش ديگر مؤلف وضع قصه خوانى را در روزگار تابعين باز گفته است و نيز آراء مخالفان و موافقان آنها را. قُصّاص و جعل حديث و موضع امامان معصوم در مقابل آنها, بخش ديگرى از مباحث كتاب است. قصه خوانى در دوره صفويه و موضع عالمان شيعه, قصه ابومسلم در آن روزگار كه نمونه اى است از قصه خوانى و موضع علما در برابر آن, نوادر و لطائف قصه خوانان و بالاخره گزارش سه رساله درباره ابومسلم و ابومسلم خوانى از مباحث ديگر كتاب است.
كتاب قصه خوانان كتابى است خواندنى و سودمند.
 تاريخ ايران اسلامى دفتر چهارم صفويه از ظهور تا سقوط
رسول جعفريان, چاپ اوّل, قم, مؤسسه فرهنگى دانش و انديشه معاصر, ١٣٧٨, ٤٦٧ص, وزيرى.
اين مجلد در ادامه مجلدات پيشين يكسر به تاريخ صفويه پرداخته است. در فصل اوّل با عنوان (صفويه در مهد) به چگونگى شكل گيرى جريان صفويه پرداخته و موقع تشيع را در آسياى صغير بازگفته, و از نقش مهاجران تُرك آناطولى كه مريدان شيخ صفى بودند, در تشكيل دولت صفويه بحث كرده است. در بخش دوم و با عنوان (تأسيس دولت صفوى) از گام هاى آغازين براى تشكيل دولت صفوى, نقش شاه اسماعيل, اعلام رسميت مذهب تشيع, شاه اسماعيل و ازبك ها و… سخن گفته و نيز از رويارويى هاى صفويان با قدرت هاى آن روزگار.
بخش سوم ويژه بحث از حاكميت شاه طهماسب است كه مؤلف بدان عنوان (استقرار دولت صفوى) داده است. در اين بخش افزون بر گزارش جنبه هاى سياسى آن روزگار به چگونگى مذهب و انديشه پرداخته و حضور عالمان در آن روزگار و نقش آنان در گسترش انديشه و فكر و فلسفه و كلام و فقه را بازگفته است. بخش چهارم, عنوان (بحران در دولت صفوى) ويژه گزارش چگونگى دولت صفوى است از شاه اسماعيل دوم تا پايان سلطنت شاه سلطان محمد. روزگار شاه عباس اوّل, اصفهان عصر شاه عباس, روزگار شاه صفى و شاه عباس دوم, روزگار شاه سليمان صفوى, روحانيون و دولت صفوى, روزگار شاه سلطان حسين صفوى, زوال دولت صفويان و دلايل و اسباب زوال دولت صفوى, از ديگر عناوين اين جلد است. مؤلف درباره صفويه پيش تر آثارى نگاشته و يا تصحيح كرده بودند. اين مجلد با توجه به آگاهى هاى بسيار مؤلف و دلمشغولى اى كه ساليان داشته است, از نكات قابل توجهى برخوردار است و نيز از مستندات دست اوّل و اسناد مغفول كه براى اوّلين بار مورد توجه قرار مى گيرد.

 تاريخ ايران اسلامى (دفتر دوم)
رسول جعفريان, چاپ اوّل, قم, مؤسسه فرهنگى دانش و انديشه معاصر, ١٣٧٨, ٣٨٣ص, وزيرى.
پيش تر از اين مجموعه ياد كرده ايم و آهنگ كلى آن را كه نگاهى است گذرا به رويدادها, جريان هاى سياسى و فكرى بازگفته ايم. اكنون دفتر دوم با همان آهنگ, تاريخ ايران اسلامى را از (طلوع طاهريان تا غروب خوارزمشاهيان) به بررسى نهاده و گزارش كرده است. در بخش اوّل از طاهريان سخن رفته است; از شخصيت بنيادگذار اين سلسله, از حضور آنان در خراسان, فرهنگ در روزگار طاهريان و تمايلات مذهبى آنها. بحثِ بعدى ويژه صفاريان است, كه با چگونگى فضاى جغرافيايى سيستان و گزارش وضع گروه هاى معارض در آن ديار آغاز مى شود و با بحث از آشوب هاى سيستان و چگونگى برآمدن يعقوب ادامه مى يابد, با نگاهى به شورش هاى آن زمان و گزارش گرايش مذهبى صفاريان. در بخش سوم از سامانيان سخن رفته است و چگونگى تسلط اسلام بر ماوراءالنهر, وضع علمى بخارا و نيشابور و نظام ادارى در روزگار سامانيان گزارش شده است. علويان در طبرستان موضوع بخش ديگرى است از كتاب, با نگاهى بر چگونگى شكل گيرى حكومت آنان و نيز وضع مذهبى در آن روزگار.
گزارش زياريان پس از مباحث ياد شده آمده و پس از آن به تفصيل از (بويهيان) سخن رفته است. آل بويه در بغداد, عضدالدوله در بغداد, آخرين اميران بويهى و… از مباحث اين بخش است. مؤلف پس از آنچه آمد و با عنوان (روزگار درخشان تمدن اسلامى) به وضع فرهنگ و تمدن اسلامى در قرن چهارم و پنجم پرداخته است, با عناوينى چون: دانش و فرهنگ در قرن چهارم, دانش تاريخ و جغرافى, فعاليت هاى دينى به روزگار آل بويه, شيعيان در قرن چهارم و پنجم و….
روزگار غزنويان مبحث بعدى است و آنگاه بحثى درازدامن از سلجوقيان, وزارت نظام الملك, خواجه و مذهب اشعرى, خواجه و مذهب تشيع, خواجه و كتاب سياستنامه, وزارت در سياستنامه, فرقه هاى اسلامى در روزگار سلجوقيان و… از جمله بحث هاى اين بخش است.
دفتر دوم نيز همانند دفتر اول به گزارش اختصارى رويدادها پرداخته و از زياده گويى تن زده و در نقل گزارش ها سعى كرده است استوارترين آنها را عرضه كند.

تاريخ ايران اسلامى, از يورش مغولان تا زوال تركمانان (دفتر سوم)
رسول جعفريان, چاپ اوّل, قم, مؤسسه فرهنگى دانش و انديشه معاصر, ١٣٧٨, ٣٥١ص, وزيرى.
در اين دفتر مؤلف به آهنگ دفترهاى پيشين, گزارش تاريخ ايران را پى گرفته است; كه مشتمل است بر روزگار مغول تا زوال تركمانان. در اين مجلد بحث با گزارش چگونگى حمله مغولان به ايران آغاز مى شود و با تبيين وضع اجتماعى, فكرى و اعتقادى آنان ادامه مى يابد. چرا