آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٣

نگاهى ديگر به عنوان انگليسى مجلات
قاسمى جواد


در شماره ٥٩ مجله آينه پژوهش, آقاى سيد صادق احسانى عناوين انگليسى برخى مجلات را بررسى كرده و پيشنهادهايى داده اند. بحث جالب توجه و لازمى است. نظر به اهميت موضوع ذكر چند نكته تكميلى, اصلاحى و انتقادى را ضرورى دانستم. مى دانيم كه نوشتن آثار تحقيقى در زمينه اسلام به زبان انگليسى امروز بسيار گسترش يافته و شكل علمى پيدا كرده است. بسيارى از محققان غربى كه در زمينه فرهنگ و تمدن اسلامى به پژوهش مى پردازند, با زبان عربى هم آشنا مى شوند تا بتوانند در پژوهش هاى خود از منابع دست اول استفاده كنند. اگر بخواهند درباره ايران پس از اسلام پژوهش كنند باز زبان فارسى را مى خوانند. از اين رو, براى زبان عربى و فارسى كه الفباى تقريباً يكسانى دارند حرف نويسى Transliteration واحدى را وضع كرده اند. اين شيوه حرف نويسى امروز بسيار رواج يافته, به طورى كه هر دانشجو يا محقق غربى كه در زمينه اسلام به تحصيل يا تحقيق مى پردازد از آن آگاه است. عناوين مجلات و نشريات هم كه يا فارسى اند يا عربى از اين قواعد وضع شده مستثنى نيستند.
شايسته بود نويسنده محترم مقاله, علاوه بر دايرةالمعارف بريتانيكا و فرهنگ Collegiate Websterصs, به Encyclopedia of Islam (دايرةالمعارف اسلام, چاپ بريل) هم توجه مى كردند; زيرا از آنجا كه اين دايرةالمعارف تخصصى است و همه مطالب آن در زمينه فرهنگ و تمدن اسلام نوشته شده است, براى اين منظور از دو كتاب نخست اهميت بيشترى دارد.
اينك مى پردازيم به مجلاتى كه نويسنده محترم عناوين انگليسى آنها را اصلاح كرده اند.
آينه پژوهش: طبق قواعدى كه در حرف نويسى انگليسى وضع شده, خواننده انگليسى زبان عناوين را غلط نخواهد خواند. مصوّت هاى (آ) و (اَ) در انگليسى به دور صورت مى آيد. € براى (آ) و A براى (اَ). بنابراين بهتر است آينه پژوهش را به اين ترتيب بنويسيم:
€YENEYE PAZHOOHESH

آينه ميراث: در انگليسى براى حرف (ث) th مى آورند. ما در فارسى هيچ گاه (ث) يا th را مثل عرب تلفظ نمى كنيم ولى آن را درست مى نويسيم. بنابراين وقتى خواننده انگليسى زبان مى خواهد آن را به عربى بنويسد, يا در فرهنگ ها و فهرست ها به جستجوى اين لفظ بپردازد, بايد بداند كه اين كمله برابر با (ميراث) است نه (ميراس). پس بهتر است آن را چنين بنويسيم:
€YENEYE M•R€TH

البعث الاسلامى: پيشنهاد نويسنده درست است با رعايت حرف نويسى مصوت هاى كشيده در واژه (اسلامى), به اين شكل: AL-BAشTH-AL-ISL€Mٌ

تاريخ و فرهنگ معاصر: پيشنهاد نويسنده با اصلاح درست است:
T€RٌKH VA FARHANG MOش€SER

ترجمان وحى: اگر زير H نقطه بگذاريم (H), نشانه (ح) عربى يا فارسى خواهد بود و اگر نقطه نگذاريم نشانه (هـ) خواهد بود. حروف UوO هردو براى صداى (اُ) در فارسى و عربى مى آيند. اما اگر بالاى U خط تيره بگذاريم مثل †, (او) خوانده مى شود. بنابراين بهتر است آن را چنين بنويسيم: TARJOM€N VAHY

تعاون: پيشنهاد نويسنده درست است با گذاشتن خط تيره روى حرف سوم: TAش€VON

حضور: اصالت را بايد به نوشتن داد نه به تلفظ كردن; زيرا معيار علم و پژوهش نوشتن است نه تلفظ كردن. پس مى توان آن را چنين نوشت:
HUD†R يا HODOOR

فقه اهل البيت: پيشنهادى كه داده اند البته بر طبق قواعد نحو عربى درست است. اما حرف O زايد مى نمايد و ممكن است خواننده را سردرگم كند; زيرا در كتابت عربى, اعراب گذارى رعايت نمى شود چه رسد به انگليسى. بنابراين لازم نيست كه O به جاى رفع عربى گذاشته شود. اگرچه درست خواندن آن براى كسى كه عربى نمى داند لازم است ولى خود عرب هم اين كار را نمى كند. انگليسى زبان بايد بداند كه اين عنوان چگونه نوشته مى شود تا اگر بخواهد آن را در فهرست نشريات جستجو كند, بتواند با تبديل آن به حروف عربى به شكل صحيح آن دست يابد. پيشنهاد مى شود اين طور بنويسند: FIQH AHL-AL-BAYT

قضايا اسلامية معاصرة: اگر عنوانى را كه پيشنهاد كرده اند به عربى يا فارسى حرف نويسى كنيم, اين طور نوشته مى شود: (قَذَيَ اسلاميه مُعَصِره). بهتر است آن را به اين شكل بنويسيم: QAD€Y€ ISL€MٌYAH MUش€SIRAH

فصلنامه كتاب: بنابر پيشنهادى كه داده اند ممكن است خواننده عنوان را اين طور بخواند: (فسلنَمِ ى كِتَب). نيازى به جدا نوشتن حرف E وجود ندارد. بهتر است چنين نوشته شود: FASLN€MEYE KET€B

گنجينه اسناد: پيشنهاد اول بهتر است با رعايت موارد پيش:
GANJٌNEYE ASN€D

مشكوة: درست است كه حرف I براى نشان دادن كسره در عربى است, اما همين واژه هاى عربى در فارسى هم راه يافته اند و جزو خانواده زبان فارسى به شمار مى آيند. اگر به كتابت اصالت دهيم نه به تلفظ, مشكلى روى نمى دهد. پس اگر به اين صورت MISHK€T نوشته شود, باز هم در برگرداندن آن به فارسى, شكل فارسى يا عربى آن درست نوشته خواهد شد. البته پيشنهاد نويسنده MESHK€T را ترجيح مى دهم.

مصباح: درست است كه تلفظ حرف هاى صاد, سين و ثا در فارسى با يكديگر تفاوتى ندارند; اما خواننده انگليسى زبان و آشنا به زبان فارسى يا عربى, بايد بداند كه مقصود از اين واژه كدام يك از كلمات مسباح, مثباه, مسباه و يا مثباح است. شايد بخواهد در فهرست كتاب هاى فارسى آن را جستجو كند و از متن اصلى مطلبى را بنويسد. در اين صورت نخواهد توانست شكل صحيح آن را بيابد. پس آن را به اين ترتيب بايد نوشت: MESB€H
بنابراين, با توجه به آنچه ذكر شد, بقيه عناوين را نيز مى توان چنين نوشت: نامه قم N€MEYE QOM; نامه فرهنگ N€MEYE FARHNG; نامه فرهنگستان N€MEYE FARHANGST€N; وقف, ميراث جاويدان WAQF MٌR€TH J€VٌD€N.
در خاتمه, جهت آگاهى بيشتر خوانندگان, فهرستى از حرف نويسى مربوط به واژه هاى عربى و فارسى را از دايرةالمعارف اسلام چاپ بريل مى آوريم. در ضمن دو صورت جديد, يكى (j) براى (ج) و ديگرى (Q) براى (ق) را نيز بدان افزوده ايم.
LIST OF TRANSLITERATIONS
SYSTEM OF TRANSLITERATION OF ARABIC CHARACTERS: