آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٢ - پژوهش هاي گزارشي
پژوهش هاي گزارشي
كليات
راه و رسم تبليغ
گروهى از نويسندگان, چاپ اوّل, قم, دفتر نشر برگزيده, ١٣٧٨, ٣١٨ص, رقعى.
آنچه در اين دفتر گرد آمده, گزيده اى از مقالات عالمان اسلامى درباره تبليغ است. مقالات حاضر عهده دار تبيين راه و رسم تبليغ است و هريك به قلم يكى از دانشوران نوشته شده است. نويسندگانى كه در اين كتاب, مقاله اى از آنان آمده است, بدين قرارند: شهيد مطهرى, محمدتقى فلسفى, محمدتقى جعفرى, على مشكينى, ناصر مكارم شيرازى, جعفر سبحانى, محمدتقى مصباح يزدى, محمدهادى معرفت, محمد ابراهيم آيتى, محدث نورى, محدث قمى و….
موضوعاتى كه در اين مجموعه, مورد توجه قرار گرفته است, عبارتند از: اخلاق مبلّغ, سخنورى و بصيرت, دو شرط اهل منبر, تكليف اهل منبر, راه و رسم تبليغ, اصول تبليغ, ويژگى هاى مبلغ از ديدگاه قرآن, وظايف مبلغ و….
اين مجموعه به همت (كانون نويسندگان فضلاى قمى حوزه علميه قم) جمع آورى و چاپ شده است.
ره توشه راهيان نور
جمعى از نويسندگان, چاپ اوّل, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٤٥٠ص, وزيرى.
اين كتاب ويژه مبلغانى است كه در ماه مبارك رمضان سال ١٤٢٠ق/ ١٣٧٨ش. راهى تبليغ بوده اند. كتاب حاضر, حاوى مقالات متنوع قرآنى, اعتقادى, اخلاقى, سياسى, تربيتى, عبادى و احكام, تاريخى و سيره, اجتماعى و فرهنگى است كه بيشتر صبغه خطابى دارد و همراه با داستان و شعر نگاشته شده است.
فصل ديگر كتاب, سوژه هاى سخن است. اين فصل دربر دارنده مباحثى فشرده است تا مبلغان به تناسب شرايط, مقتضيات و ذوق خود, آنها را پرورش داده به مخاطبان خود بازگويند.
اين كتاب از متون آموزشى (طرح هجرت) است و بيست و هشتمين كتاب از سرى آثار اين مجموعه مى باشد. اين كتاب به گونه اى تدوين شده است كه مبلغان مذهبى بتوانند از مطالب آن در تبليغ و سخنرانى استفاده كنند.
خلاصه مقالات اولين اجلاس بررسى عملكرد و خدمات دانشگاه آزاد اسلامى
جمعى از نويسندگان, چاپ اوّل, تهران, سازمان چاپ دانشگاه آزاد, ١٣٧٨, ١٦٩ص, رقعى.
به مناسبت شانزدهمين سال تأسيس دانشگاه آزاد اسلامى, اجلاس بررسى عملكرد آن دانشگاه در سال جارى برگزار شد. اين كتاب, خلاصه اى از مقالات ارائه شده به اجلاس ياد شده است.
موضوع مقالات مندرج در كتاب عبارتند از: نقش دانشگاه آزاد اسلامى در آموزش و پژوهش, ايجاد اشتغال, ارتقاى فرهنگ جامعه, گسترش و توسعه شهرها, عمران و آبادى و مردمى كردن بخشى از خدمات دولتى, ايجاد باور غيردولتى كردن امور, كمك به حل معضلات دولت, رفع تنگناهاى اقتصادى اجتماعى و فرهنگى جامعه, مشكلات و موانع, عوامل مؤثر در گسترش دانشگاه و عوامل امتناعى آن و….
كتابشناسى توصيفى و موضوعى تعليم و تربيت در اسلام
بهروز رفيعى, چاپ اوّل, تهران, انتشارات بين المللى الهدى, ١٣٧٨, ٥٢٩ص, وزيرى.
نويسنده در بخش توصيفى يكصد و سه كتاب فارسى و عربى در حوزه تعليم و تربيت را توصيف كرده است. اين توصيف ها به گونه اى است كه خواننده مى تواند محتوا و ديدگاه و شخصيت علمى نويسنده را به دست آورد. پاره اى از توصيف ها بلند است و پاره اى ديگر گذرا و مختصر. در تعيين حدود توصيف ها محتواى كتاب نقش جدى داشته است.
در بخش كتابشناسى موضوعى ١٢٩٧ اثر فهرست شده است كه ٤٣٣ اثر فارسى, ٧٦٢ اثر عربى و ١٠٢ اثر به زبان هاى اروپايى هست و شامل كتاب ها و مقالاتى مى باشند كه به طور كامل به مبحث تعليم و تربيت مى پردازند و كتب يا مقالاتى كه به طور جزئى به موضوع پرداخته اند, مطرح نشده است.
فهرست نسخه هاى خطى كتابخانه عمومى امام هادى(ع)
سيد احمد حسينى, چاپ اوّل, قم, مجمع ذخائر اسلامى, ١٣٧٧, ١٠٠ص, وزيرى.
در اين كتاب يكصد و ده نسخه خطى كتابخانه يادشده معرفى شده است. مؤلف در بخش معرفى كتاب ها, كتاب هايى كه در جاهاى ديگر كتابشناشى شده است معرفى كتاب را به همان منابع ارجاع مى دهد و در ديگر موارد به مقدار نياز كتاب را معرفى مى كند و آغاز و انجام نسخه را مى آورد. نسخه ها را از نظر نوع خط, نام كامل كاتب, تاريخ كتابت, تصحيح و مقابله, نام مالكان و سجع مهرها و تاريخ تملك ها, مشخصات تزئينى, نوع جلد, شماره برگ, شماره سطر و طول و عرض نسخه معرفى مى كند.
فلسفه
الحاشية على شروح الأشارات
آقاحسين خوانسارى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٧٦٨«٩٧٦ص, وزيرى.
كتاب در بردارنده حواشى آقا حسين خوانسارى بر الأشارات والتنبيهات شيخ ابوعلى سينا, حواشى خواجه نصيرالدين طوسى و شرح قطب الدين رازى بر شرح اشارات خواجه به نام المحاكمات و نيز حاشيه محقق شيرازى باغنوى بر اشارات و حواشى آقا جمال خوانسارى است. در جلد اوّل, مقدمه محقق درباره اشارات و حواشى آن بويژه حاشيه آقا حسين خوانسارى آمده است و سپس متن كتاب و آنگاه سه بحث جوهريت اجسام, جهات و نفس ارضى و سمايى آمده است. در جلد دوم وجود و علل آن, خلقت و ابداع, غايت و مبادى آن, تجريد و سعادت و بهجت مورد بحث قرار گرفته است.
چيستى علم
آلن چالمرز, ترجمه زيباكلام. چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٧٨, ٢١٧ص, وزيرى.
كتاب درآمدى است ساده و روزآمد به نظريات جديد علم شناسى فلسفى. مباحثى از قبيل استقراءگرايى, مسأله استقراء, مسبوقيت مشاهدات بر نظريه ها, ابطال گرايى, ابطال گرايى پيشرفته, محدوديت هاى ابطال گرايى,; برنامه هاى پژوهشى, پارادايم هاى كوهن, معقولگرايى در مقابل نسبى گرايى, عينى گرايى, تبيينى عينى گرايانه از تغيير نظريه ها در فيزيك, واقع گرايى, ابزارگرايى و حقيقت و واقع گرايى غير واصف فصول عمده اين كتاب را تشكيل مى دهد.
مؤلف كوشيده است مباحث فنّى و پراصطلاح اين كتاب را تا مقدار توان ساده كند. مترجم نيز همين شيوه را در پيش گرفته است.
قرآن و تفسير
تناقض نما يا غيب نمون
محمّدامين احمدى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٤٨٨ص, وزيرى.
موضوعات اساسى اين كتاب عبارتند از: چيستى معجزه; امكان وقوع معجزه; اثبات وقوع معجزه و وجه دلالت معجزه. چهار موضوع پيش گفته به ترتيب منطقى در چهار بخش كتاب از دو نگاه موافق و مخالف بازكاوى شده است. مفصل ترين بخش كتاب, بحث (اثبات وقوع معجزه) است. بخش پايانى كتاب, ترجمه دو مقاله است: يكى از (ديويد هيوم) تحت عنوان (درباره معجزات) و ديگرى از (كرس اسلوپك) تحت عنوان (تفسيرى جديد از مقاله درباره معجزات هيوم) مى باشد.
نويسنده در مدخل كتاب به رابطه اسلام و معجزه و همچنين تفكر غربى درباره معجزه و نگاه ماترياليست ها به معجزه و تحقيقات علمى در مورد تجارب فراطبيعى و… پرداخته است.
اين كتاب از آثار منتشره پژوهشكده فلسفه و كلام مركز مطالعات و تحقيقات اسلامى است.
مبانى كلامى اجتهاد
مهدى هادوى تهرانى, چاپ اوّل, قم, مؤسسه فرهنگى خانه فرد, ١٣٧٧, ٤١٠ص, وزيرى.
نويسنده مبانى كلامى اجتهاد را بر پايه برداشت از قرآن به بحث كشيده است. وى نخست به مبانى صدورى مى پردازد و در آن مصون بودن قرآن از تحريف, مصون بودن وحى از خطا و عصمت پيامبر اكرم را بحث مى كند. در ادامه مبانى دلالى در برداشت از قرآن را بررسى مى كند و در اين راستا چهار مبناى مطرح را توضيح مى دهد: معناى نهايى قرآن, زبان قرآن, معرفت به قرآن و ثبات و تغيّر در احكام الهامى.
معماى قرآنى
محمود جويبارى, چاپ هشتم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ١٢٨ص, رقعى.
كتاب براى مربّيان و معلمان قرآن نوشته شده است و در مجموع ١١٤ معمّاى قرآنى در نظر گرفته شده است تا مربيان با بكارگيرى آنها در آموزش قرآن به كودكان از توفيق بيشترى برخوردار گردند.
الشيخ الطوسى مفسراً
خضير جعفر, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٣٢٠ص, وزيرى.
نويسنده در آغاز , زندگى مرحوم شيخ طوسى را نگاشته است. در فصل دوم روش تفسيرى شيخ را تبيين كرده و در آن ضمن توصيف تبيان شيخ جنبه هاى عقلى جنبه هاى نقلى و بحث هاى لغوى تبيان را بررسى كرده است. وى بر اين باور است كه شيخ طوسى ضرورى بودن معارف را قبول ندارد, تقليد در اصول دين را منكر است, بر اهميت عقل و اعتبار آن باور دارد, در تفسيرش آراء تعدادى از مفسران را رد كرده است, از تفسير قرآن به قرآن بهره مى گيرد و در حوزه بيان احكام, اسباب نزول و در تبيين آيات به اخبار اعتماد دارد. در فصل سوم كتاب علوم قرآنى و عقايد و مباحث كلامى در تبيان مورد بحث و بررسى قرار گرفته است.
قواعد وقف و ابتدا در قرائت قرآن كريم
دكتر محمدكاظم شاكر, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٢١٦ص, وزيرى.
كتاب در پانزده فصل, قواعد وقف و ابتدا در قرائت قرآن كريم را آموزش مى دهد. اين كتاب در شماره هاى گذشته معرفى شده است.
سيماى صابران در قرآن
يوسف قرضاوى, ترجمه محمدعلى لسانى فشاركى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٢١٦ص, وزيرى.
كتاب پى گير مبحث صبر و صابران در قرآن است كه داراى شش فصل و سه پيوست است. شش فصل كتاب كه اثر قلم نويسنده مى باشد, مباحث: ماهيت و ضرورت صبر, زمينه هاى صبر, جايگاه صبر و صابران در قرآن, قهرمانان صبر, پشتوانه صبر و آفتات صبر را در بر دارد و پيوست ها كه از آن مترجم مى باشد, شامل روش تحقيق موضوعى در قرآن, ليست آيات مربوط به صبر و يك تحقيق درباره داستان حضرت ايوب(ع) است. مترجم در پيوست نخست روش استنباطى خود را از تفسير الميزان بيان مى كند و در اين رابطه دوازده راهكار آورده است.
كتابنامه بزرگ قرآن كريم
شيخ محمد حسن بكايى, چاپ اوّل, تهران, مركز فرهنگى نشر قبله, ١٣٧٨, ٣١٥ص, وزيرى.
كتاب حاضر ادامه معرفى آثار قرآنى است. در اين جلد كتاب هايى كه با حرف خ, د و ذ آغاز مى شود, معرفى شده است و نويسنده در آغاز بحثى كوتاه درباره دعا آورده است.
تأويل مانزل من القرآن الكريم فى النبى وآله صلى الله عليهم
ابن الحُجام, تحقيق: فارس تبريزيان الحسّون, چاپ اوّل, قم, نشر الهادى, ١٣٧٨, ٥٢٥ص.
ابن الحجام و با اين ماهيار از عالمان و مفسران قرن چهارم هجرى است كه دست كم درباره قرآن و تفسير و تأويل آيات آن چهار كتاب سامان داده است كه اكنون هيچكدام از آنها در اختيار ما نيست. آنچه اكنون درباره آن سخن مى گوييم جمع و تدوين پراكنده يكى از آثار اوست با عنوان ياد شده. در اين كتاب وى آياتى را كه به پيامبر(ص) و يا امامان(ع) تأويل شده است, گرد آورده است. مسأله تأويل در كنار تفسير آيات الهى از موضوعات معركه آراء مفسران است, تأويل و چگونگى و چرايى آن از همان روزگاران نخست مورد توجه بوده است. عنوان تأويل در متن روايات نبوى و امامان(ع) نيز آمده است, و چون اين روايات باعث بحث هاى بسيارى درباره تأويل شده است و به تعبيرى (تأويل) خود مبتلا به تأويل هاى بسيار شده است. به هر حال اين كتاب نمونه اى است از روايات تفسيرى. آقاى حسّون افزون بر جمع و تدوين روايات براساس منابع بسيار (خطى و چاپى) كوشيده اند با سنجيدن نقل هاى مختلف و ارزيابى متون احاديث و استاد آنها بر نقلى مطمئن, درست و يا نزديك به متن اصلى دست يابند. تفسير ماهيار به لحاظ چگونگى نقل ها و محتواى آن مورد گفتگو است كه پرداختن به آن فرصتى ديگر مى طلبد.
تفسير القرآن الكريم
لأبى حمزة بن ثابت بن دينار الثُمالى (م١٤٨) اعاد جَمعَه و تأليفه: عبدالرزاق محمدحسين حرزالدين, چاپ اوّل, قم, نشر الهادى, ١٤٢٠, ٤٧٧ص.
ابوحمزه ثمالى از محدثان, عارفان و مفسران بزرگ شيعى و از اصحاب و شاگردان برجسته و ارجمند امام چهارم(ع) است كه صادقين(ع) را نيز درك كرده است. با توجه به اينكه براساس نقل هاى وى از مشايخ حديث به احتمال قوى سالزادش بايد بين ٣٠ـ٤٠ هجرى باشد بايد او را از مفسران دوره تابعى برشمرد. تفسير وى بى گمان تا قرن هاى ٥و٦ باقى بوده است و اين نكته در مقدمه كتاب به روشنى نشان داده شده است. آقاى حرزالدين به جمع و تدوين پراكنده هاى تفسير وى در منابع و مصادر همت گماشته و تفسير وى را بواقع بازسازى كرده است. مقدمه آقاى حرزالدين عالمانه و پرنكته است و تلاشش مشكور و ارجمند بايد ياد كنم كه بلحاظ نبود متون تفسيرى شيعى قرن هاى آغازين و بى توجهى تاريخ نگارانه تفسير اهل سنت از سر عناد و گاه ناآگاهى و شيعى از سر بى توجهى تاريخ تفسير شيعه در آن روزگاران مكتوم و شيعه از اين جهت مثل بسيارى جهات ديگر مظلوم است. كارهايى از اين دست مى تواند بن مايه هاى پژوهش در تاريخ فرهنگ شيعى را در بُعد تفسيرى روشن سازد.
موسوعة الأمام الجواد(ع)
اللحية العلميه فى مؤسسة ولى العصر للدراسات الأسلاميه, قم, مؤسسة ولى عصر, ٦٠٠«٧٣٨ص.
پژوهشى است گسترده درباره زندگانى امام جواد(ع) و نيز احاديث و منقول از آن بزرگوار كه فاضلانى در مؤسسه ولى عصر(عج) با اشراف حضرت آية اللّه خزعلى به پژوهش, جمع و تدوين آن پرداخته اند, بخش عظيمى از جلد اوّل به شرح حال و گزارش و منبع فرهنگى اجتماعى و سياسى آن بزرگوار پرداخته است, در باب اوّل مولد امام(ع) و سالزاد وى گزارش شده است و در باب دوم نام هاى مبارك آن حضرت. در باب سوم از نزديكان امام(ع) سخن رفته است و در باب چهارم از سن آن حضرت و مدت امامتش بخش دوم كتاب با ابوابى چند عهده دار بحث درباره امامت, فضائل, مناقب و علائم امامت و كرامات معجزات امام(ع) است. در همين بخش از زيارت امام و چگونگى آن و فضيلت زيارت وى بحث شده است. سيره اجتماعى امام و موضع وى در برابر حاكمان روزگار از بحث هاى ديگر اين بخش است. در بخشى ديگر از كتاب مؤلفان راويانى را كه امام مدح كرده اند, نام برده اند. آنگاه و پس از آنچه كه كلمات و احاديث امام(ع) است در اصول و فروع و براساس ابواب مجامع حديثى متداول, روايات, غالباً به منابع متعددى ارجاع شده و گاه توضيحاتى درباره نقل هاى مختلف ارائه شده و چگونگى نسخه نقل هاى گونه گون ياد شده است.
فقه و حقوق
حضور قلب در نماز
على اصغر عزيزى تهرانى, چاپ سوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٢٠٠ص, رقعى.
نويسنده در چهار فصل و يك ضميمه مباحث مرتبط با حضور قلب در نماز را بررسى كرده است. در فصل اول به اهميت آن پرداخته در فصل دوم عوامل حواسپرتى را تبيين كرده. در فصل سوم عوامل حضور قلب را بيان مى كند. در فصل چهارم چند پرسش و پاسخ آن مطرح شده است. بخش ضميمه درباره علل ترك نماز و شيوه درمان اين بيمارى است.
نظرات قانونى شوراى نگهبان
محمدرضا بندرجى, چاپ اوّل, قزوين, انتشارات بحرالعلوم, ١٣٧٨,١٩٢ص, جيبى.
نويسنده مجموعه نظرات قانونى شوراى نگهبان را از آغاز تأسيس شوراى نگهبان تا تاريخ ١/٣/٧٦ گرداورى كرده و در پاورقى به بعضى از مواد و اصولى كه مورد استناد شوراى نگهبان قرار گرفته است, اشاره مى كند.
درآمدى بر عرف
سيد على جبار گلباغى ماسوله, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٣٠٤ص, وزيرى.
عرف و عادت از مقوله هايى پركاربرد در فقه اسلامى و استنباط احكام است و دست كم در شناخت و تعيين مصاديق احكام و فتاوى عرف نقش اوّل را بازى مى كند. تبيين مفهوم عرف و عادت در راستاى كمك به مباحث فقهى, همواره مورد توجه بود. در اين نوشته مؤلف در گفتار نخست به تعريف عرف و عادت مى پردازد. در گفتار دوم مبانى و منابع عرف را مورد بررسى قرار داده است. در گفتار سوم به مقوله عرفى شدن فقه پرداخته و درستى و نادرستى اين نظريه را بررسى كرده است. در گفتار چهارم مكاتب عرفى و حقوق عرفى را مورد كنكاش قرار داده است. گفتار پنجم به گونه هاى عرف و عادت مى پردازد. جايگاه و كاربرد عرف مبحث ششم كتاب است و حجيّت عرف آخرين گفتار كتاب را تشكيل مى دهد.
حكمت حكومت فقيه
حسن ممدوحى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٢٢٨ص, وزيرى.
كتاب حاضر, تحقيقى است درباره مبانى دينى حكومت فقيه و ضرورت تشكيل آن در جامعه اسلامى, كه به مسائل و شبهات مطرح شده در اين خصوص نيز مى پردازد.
فصل اول كتاب به تعريف و اصول دين مى پردازد و فصل دوم عهده دار بيان مفهوم ولايت در فقه است. فصل سوم كتاب, حكومت دينى را بررسى مى كند و ضرورت تشكيل حكومت دينى, موضوع فصل چهارم كتاب است. مؤلف در پنجمين فصل كتاب, سابقه تاريخى ولايت فقيه را مرور كرده است و در آنجا اقوال بسيارى از علماى گذشته و معاصر را درباره ولايت فقيه يادآور مى شود.
فصل پايانى كتاب, پاسخگويى به شبهات و مسائلى كه پيرامون ولايت فقيه مطرح است, بر عهده دارد و در پايان به اين موضوع مى پردازد كه آيا ولايت فقيه در شمار بحث هاى فقهى است يا كلامى؟
مجلس ششم ـ امام, مشاركت مردمى و انتخاب اصلح
حميد رسائى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ١٦٧ص, رقعى.
مجموعه حاضر, تلاشى است براساس سخنان حكيمانه امام خمينى. در بخش شرايط كانديداى اصلح, نظرات آن عزيز راحل(ره) بر روايات عرضه گرديده و در كنار آن به سخنانى از مقام معظم رهبرى نيز اشاره شده است. همچنين به خاطراتى از شهيد مدرس نيز استشهاد شده است. در بخش پايانى كتاب, دو ضميمه وجود دارد: ١. قوه مقننه در قانون اساسى; ٢. بخشى از قانون انتخابات مجلس شوراى اسلامى.
عنوان بخش اول كتاب (حماسه حضور) است كه شامل مقايسه مجالس ايران و اهميت مشاركت مردم در انتخابات است. بخش دوم كتاب با عنوان (انتخاب احسن) شرايط كانديداى اصلح را بررسى مى كند. به اعتقاد نويسنده, نماينده اصلح بايد وفادار به اسلام, جمهورى اسلامى و قانون اساسى و وفادار به ولايت مطلقه فقيه باشد. اين كتاب به همت روابط عمومى دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم تهيه و تدوين شده است.
مأخذشناسى حقوق جزا و جرم شناسى
موسى رسايى ساروى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٥٦٨ص, وزيرى.
مطالعه دقيق در تاريخ تحول و وضعيت كنونى حقوق جزا و جرم شناسى, لازمه تحليل محققانه و ارزيابى واقع بينانه از آينده حقوق جزا و جرم شناسى است. از راه هاى نيل به هدف فوق, دسترسى به (مأخذشناسى) آثار نگارش يافته در اين باره است.
(مأخذشناسى حقوق جزا و جرم شناسى) جهت راهنمايى و تسريع در دست يابى به مطالعات دقيق در اين موضوع تدوين شده است.
تخصصى بودن, تقسيم و ترتيب منطقى و علمى موضوعات, تقسيم بندى عناوين و مطالب كتاب و شمول زبانى و زمانى, از ويژگى هاى كتاب حاضر است. عناوين بخش هاى چهارگانه كتاب عبارتند از:
حقوق جزاى عرفى; ٢. حقوق جزاى اسلام; ٣. جرم شناسى; ٤. حقوق ساير كشورها.
حكم ثانوى در تشريع اسلامى
على اكبر كلانترى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٤٠٨ص, وزيرى.
مباحث اين كتاب مشتمل بر دو بخش و هر بخش داراى چندين فصل است. در بخش نخست به كلياتى درباره احكام ثانوى, مانند بررسى سير تاريخى بحث, حقيقت و جايگاه حكم ثانوى در تقسيمات شرعى و… مى پردازد. در بخش دوم كتاب, آنچه را كه به نام عناوين ثانويه مشهور است, مانند حفظ نظام, عسر و حرج, ضرر, اضطرار, اكراه, تقيه و… بررسى مى شود.
از ديگر مباحث بخش اول كتاب, نسبت ميان ادله ثانوى و ادله احكام اولى, سنخ حكم حكومتى و معيار شناخت حكم اولى و حكم ثانوى است. در بخش دوم كتاب, اهتمام و توجه مؤلف, بيشتر به سوى عناوين ثانويه اى است كه در ابواب مختلف فقه و در ابعاد گوناگون زندگى كاربرد دارد; مانند عنوان هاى حفظ نظام, نفى ضرر و نفى حرج.
مكتب و نظام اقتصادى اسلام
مهدى هادوى تهرانى, چاپ اوّل, قم, مؤسسه فرهنگى خانه خرد, ١٣٧٨, ٢٢٤ص, وزيرى.
كتاب حاضر مى كوشد تا با به كارگيرى نظريه انديشه مدوّن در اسلام, مكتب و نظام اقتصادى اسلام را عرضه كند و تفاوت ها يا تشابه هاى آن را به ساير مكاتب و نظام هاى اقتصادى بنماياند.
بخش اول كتاب, معرفى نظريه مزبور و ارائه مفاهيم مقدماتى, مانند فلسفه اقتصادى, مكتب اقتصادى و نظام اقتصادى, اختصاص دارد. در بخش دوم اهداف مكتب اقتصادى اسلام, توضيح داده شده و مباحثى مانند عدالت اقتصادى, قدرت اقتصادى و رشد اقتصادى به تفصيل بيان شده است. در بخش سوم مبانى مكتب اقتصادى اسلام, مانند مالكيت و ارزش, مالكيت و آزادى اقتصادى مورد بررسى قرار گرفته است. بخش چهارم به بيان نظام اقتصادى اسلام براساس مكتب آن پرداخته است. در اين قسمت نهادهاى اقتصادى نظام, مانند نهادهاى دولتى و غير دولتى, نهادهاى اجرايى و غير اجرايى و رابطه اين نهادها مورد كاوش قرار گرفته است.
قرض الحسنه
محمد حسين ابراهيمى, چاپ سوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ١٢٠ص, رقعى.
قبلاً معرفى شده است.
اخلاق و تعليم و تربيت
قيامت نزديك است
على شيرازى, چاپ چهارم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ١٠٤ص, رقعى.
نويسنده پس از مقدمه درباره چگونگى حضور در قيامت و سپيده دم قيامت, نامه اعمال, ظهور صحنه هاى عمل, آگاهان بى عمل, دادگاه عدل الهى, شهادت شاهدان, عذرخواهى بى ثمر, شفاعت, گفتگوى بهشتيان و دوزخيان, كيفر من چه خواهد بود, دورنمايى از عذاب هاى روز رستاخيز, توبه و رستگارى, و در آستانه بهشت, توضيح مى دهد.
نويسنده براى توضيح نكات خود, بيشتر بر روايات و آيات تأكيد دارد.
عشق برتر
جواد محدثى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٩٦ص, رقعى.
موضوع كتاب, راه هاى ايجاد محبت اهل بيت(ع) در كودكان و نوجوانان است. نويسنده پس از بيان جايگاه محبت در دين و حقوق اهل بيت(ع) به راه هاى ايجاد محبت مى پردازد. در اين باره, مؤلف هيجده راهكار را توصيه مى كند كه از جمله آنها (ارزش جلوه دادن محبت اهل بيت(ع)) و (ذكر فضايل و فرهنگ و تعاليم اهل بيت(ع)) و (گره زدن خوشى هاى زندگى به حيات ائمه(ع)) و (معرفى كتاب و مقاله و شعر) و (قصه هاى دلدادگان) و (تشكل هاى هيئتى) است.
در پايان چند نكته تكميلى را مى افزايد كه عبارتند از:
١. پيوند محبت با عمل;
٢. نشانه هاى محبت;
٣. پرهيز از غلو.
الهى نامه
حسن زاده آملى, چاپ هشتم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٥٦ص, رقعى.
اين كتاب قبلاً معرفى شده است.
تاريخ و شرح حال
برگى در نسيم
غلامرضا آبروى, چاپ اوّل, مركز تحقيقات جانبازان, ١٣٧٨, ١١٢ص, رقعى.
كتاب يكى از مجموعه هاى داستانى مؤسسه ياد شده است كه به تاريخ شخصيت هاى صدر اسلام مى پردازد. در اين كتاب زندگى معاذ بن عمرو بن جموح, عمرو بن معاذ, جندب بن مكيث, نسيبه, عبداللّه پسر نسيبه, سعد بن معاذ, علقمة بن قيس و جندب بن عبداللّه در شكل داستان به تصوير كشيده شده است.
قاصدك خونين
غلامرضا آبروى, چاپ اوّل, قم, مركز تحقيقات اسلامى جانبازان, ١٣٧٨, ١٢٤ص, رقعى.
كتاب پردازش داستانى از زندگى چند تن از جانبازان صدر اسلام از قبيل سهل و عبداللّه فرزندان رافع, ابودجانه, حبيب بن زيد, مسلم مجاشعى, عثمان بن حنيف, حكيم بن جبله و بشربن عسوس است.
تاريخ تحولات سياسى, اجتماعى, اقتصادى ـ فرهنگى در دوره صفاريان و علويان
پروين تركمن آذر و صالح پرگارى, چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٧٨, ١٥٧ص, وزيرى.
در اين كتاب نويسندگان تلاش كرده اند (ضمن بحث از اوضاع جغرافيايى, سياسى, مذهبى سيستان, چگونگى حركت و مبارزه سيستانيان عليه دستگاه خلافت بازگو شود و نقش و جايگاه يعقوب ليث صفارى در تاريخ ايران و استقلال ايران زمين مشخص گردد).
كتاب داراى دو بخش است: در بخش اوّل تاريخ ايران در دوره صفاريان مورد بررسى قرار گرفته است. مباحثى از قبيل سابقه تاريخى سيستان, ظهور و شكل گيرى قدرت نظامى و سياسى يعقوب, توسعه قدرت نظامى و سياسى يعقوب, روابط يعقوب با خلفاى عباسى, ايران در دوران حاكميت يعقوب, حكومت صفاريان بعد از يعقوب ليث و نقش صفاريان در فرهنگ و آبادانى فصول اين بخش را تشكيل مى دهند. در بخش دوم كه تاريخ ايران در دوره علويان مطرح شده است, اوضاع سياسى طبرستان قبل از نهضت علويان و چگونگى شكل گيرى نهضت مورد بحث قرار گرفته است.
امام خمينى در چشم انداز ياران
جمعى از نويسندگان, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبلغات اسلامى, ١٣٧٨, ٣٤٣ص, وزيرى.
مقالات كتاب حاضر, مصاحبه هاى (مجله حوزه) با ٢٢تن از ياران و نزديكان امام خمينى(ره) است. مصاحبه شوندگان, عبارتند از آيات و حجج اسلام: سيد مصطفى خوانسارى, سيد رضا بهاءالدينى, محمد فاضل لنكرانى, سيد عزالدين زنجانى, ميرزا حسين نورى, سيد عبدالكريم موسوى اردبيلى, محمد يزدى, جعفر سبحانى, يوسف صانعى, ابراهيم امينى, غلامرضا رضوانى, محمد هادى معرفت, حسين مظاهرى, بنى فضل, احمد آذرى قمى, توسّلى, عباسعلى عميد زنجانى, سيد هاشم رسولى محلاتى, سيد محمد موسوى خوئينى ها, اسدالله بيات و ميرحسين موسوى.
اين مصاحبه ها پيش تر در شماره هاى ٣٢, ٣٧ـ ٣٨, ٤٥ و٤٩ مجله حوزه به چاپ رسيده اند و در كتاب حاضر يك جا و با يك مقدمه كوتاه منتشر شده اند. موضوع مصاحبه ها, انديشه, سياست, اخلاق, روش و منش و كارنامه درخشان حضرت امام خمينى(ره) است.
رسالت خواص
سيد احمد خاتمى, چاپ نهم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ١٤٤ص, رقعى.
اين كتاب, شرح بيانات مقام معظم رهبرى در جمع فرماندهان لشكر ٢٧ حضرت رسول(ص) است. اين اثر قبلاً معرفى شده است.
جزيره خضراء افسانه يا واقعيت
ابوالفضل طريقه دار, چاپ پنجم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٢٣٧ص, وزيرى.
اين كتاب به بررسى جريان جزيره خضراء پرداخته است.
كتاب قبلاً معرفى شده است.
تاريخ صدر اسلام
دكتر غلامحسين زرگرى نژاد, چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٧٨, ٦٧٧ص, وزيرى.
كتاب حاضر براى دانشجويان رشته تاريخ در مقطع كارشناسى به عنوان منبع اصلى درس تاريخ صدر اسلام, تدوين شده است.
كتاب, در پنج بخش سامان يافته است: در بخش نخست, ويژگى هاى جغرافيايى و مشخصات طبيعى, انسانى و اجتماعى شبه جزيره عربى بررسى شده است. بخش دوم كتاب, زندگى پيامبر اسلام را از تولد تا بعثت بررسى مى كند و بخش سوم كتاب به تاريخ اسلام در دوره مكى اختصاص يافته است.
چهارمين بخش كتاب اسلام را در دوره مدنى, از هجرت تا غزوه خندق مطالعه مى كند و آخرين بخش كتاب درباره بزرگان يهود در مكه است. اين بخش در نه فصل تدوين شده است و فصل پايانى به مسأله رحلت پيامبر و جانشينى حضرت على مى پردازد.
زندگى و مرگ جهان پهلوان تختى در آينه اسناد
سيد عباس فاطمى, چاپ اوّل, تهران, انتشارات جهان كتاب, ١٣٧٧, ٢٧٠ص, رقعى.
در اين تحقيق با استفاده از منابع ساواك و ديگر آثار منتشره, اطلاعات جامعى از زندگى, مبارزات ورزشى و سياسى مرحوم تختى گرد آمده است. همچنين نويسنده كوشيده است از تأثيرات مرگ تختى بر نهضت ملى ايران و انقلاب اسلامى پرده بردارد.
پس از زندگينامه و بيان حوادث پس از مرگ تختى, تصاوير و اسنادى كه مربوط به تختى مى شود, آمده است. نزديك به نيمى از كتاب را همين تصاوير تشكيل مى دهد. در پايان چندين عكس از مرحوم تختى به كتاب افزوده شده است.
نويسنده در مقدمه كتاب, يادآور مى شود: (از آنجا كه تختى يك ورزشكار بود, مى تواند الگوى راستين و ارزشمندى براى همه ورزشكاران باشد; بخصوص در دوره اى كه ماديت در ورزش, بسيارى از ارزش هاى پهلوانى و جوانمردى را تحت الشعاع قرار داده است).
حضور نوين اسلام در اروپاى غربى
توماس گرهلم و جرج ليتمن, چاپ اوّل, تهران, انتشارات بين المللى هدى, ١٣٧٨, ٣٦٢ص, وزيرى.
كتاب حاضر, حاصل برگزارى يك سمينار علمى است كه گروهى از دانشمندان در آن تلاش كرده اند كه با روش علمى, وضعيت و نحوه حضور مسلمانان را در كشورهاى گوناگون اروپاى غربى مورد بحث و بررسى قرار دهند.
موضوعات مهم در اين مجموعه عبارتند از: (پايه گذارى اسلام در كشورهاى مختلف), (مهاجرت و تحولات در زمينه مذهب) و (روشنفكرانى كه مسلمان شدند). در هريك از اين موضوعات چندين مقاله از نويسندگان انگليسى, آلمانى, هلندى, فرانسوى, بلژيكى و سوئدى قرار گرفته است. در برخى از اين مقالات, ديدگاه هاى منفى و نامقبولى درباره اسلام ارائه شده كه در مقدمه به آنها اشاره شده است. مترجم اين كتاب, آقاى محمد قاليباف خراسانى است و مركز مطالعات فرهنگى ـ بين المللى, به نشر آن اقدام كرده است.
تمدن اسلامى در انديشه سياسى امام خمينى
جمعى از نويسندگان, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى, ١٣٧٧, ١٦٤ص, رقعى.
مقالات اين مجموعه, مقالات و سخنرانى هاى كنفرانس (تمدن اسلامى در انديشه سياسى حضرت امام خمينى) است كه از سوى معاونت سياسى نيروى دريايى سپاه و دانشكده علوم و فنون اين نيرو برگزار شد.
در اين مجموعه پس از درج پيام هاى رئيس جمهورى و فرماندهى سپاه, مقالات زير آمده است: پيوند قلب ها در ارتباط امام و امت زمينه ساز تعالى تمدن اسلامى; مفهوم و مشخصات تمدن اسلامى در انديشه امام خمينى; تمدن اسلامى, سنت گرايى يا نوگرايى; تكثرگرايى سياسى در جهان معاصر و جايگاه تمدن اسلامى; بيدارى امت اسلامى, عوامل و موانع; نقش ولايت فقيه در توسعه تمدن اسلامى; گسترش و نوسازى تمدن اسلامى و عوامل و موانع; عقل در تمدن اسلامى و….
به تماشاى باغ جان
احمد محجوب, چاپ اوّل, قم, مركز تحقيقات اسلامى جانبازان, ١٣٧٨, ٩٦ص, رقعى.
كتاب بازخوانى داستان معاذ بن عمرو از اصحاب پيامبر(ص) است كه در شكل رمان بازگويى شده است.
تاريخ ادبيات فرانسه قرن نوزدهم
پير برونل, ترجمه سيد ضياءالدين دهشيرى, چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٧٨, ٣٥٤ص, وزيرى.
در اين جلد از مجموعه ياد شده به تاريخ ادبيات در قرن نوزدهم پرداخته شده است. مؤلف و همكارانش سه مكتب عمده قرن نوزدهم يعنى عصر ماقبل رمانتيسم, دوران طبيعت گرايى و مكاتب ناتوراليسم و روزگار تمثيل گرايى و يا سمبوليسم را مورد پژوهش قرار داده اند. ديدگاه ها و روش هاى اديبان مهمى از قبيل لامارتين, ويكتو هوگو, موسه, نروال, بودلر, فلوبر, پاراناس, زولا, موپاسان, لافورك, كلودل و چندين اديب و هنرمند پرآوازه آن روزگار تبيين شده است. ويژگى هاى مكاتب ادبى تبيين گشته است و تلاش هاى صاحبان و طرفداران هركدام از مكاتب ادبى قرن نوزدهم مورد توجه قرار گرفته است.
تاريخ ادبيات فرانسه قرن بيستم
پير برونل, ترجمه خطاط و قويمى, چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٧٨, ٤١٢ص, وزيرى.
اين كتاب جلد پنجم از مجموعه (تاريخ ادبيات فرانسه) است كه براساس آخرين چاپ آن ترجمه شده است. نويسنده در سه قسمت يعنى ادبيات عصر طلايى, ادبيات بين دو جنگ جهانى و ادبيات پس از سال ١٩٣٩ را با بررسى ادبيات تئاترى, رمان و شعر مورد بحث قرار مى دهد . در هر بخش مكتب هاى گوناگون و نويسندگان مشهور و آثار ارزنده در آن مكتب را بررسى مى كند. در مواردى گونه هاى ادبى حاشيه اى را از قبيل رمان پليسى, رمان تخيلى, ترانه و كارتون را كه از استقبال شايانى برخوردار شده اند, مورد تحقيق قرار مى دهد.
از جمله مباحثى كه در پايان كتاب به آن توجه شده است نقد ادبى است. همچنين ادبيات فرانسوى زبان آفريقاى سياه نيز از مباحث جالب كتاب است.
تاريخ تفكر اجتماعى در اسلام
محمود رجبى و همكاران, چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٧٨, ٢٣١ص, وزيرى.
كتاب به چگونگى و تاريخ تفكر اجتماعى در اسلام مى پردازد. در فصل نخست كتاب روند دانش در اسلام پى گيرى شده است. در فصل دوم كتاب ديدگاه هاى اجتماعى ابونصر فارابى مورد بررسى قرار گرفته است. هويت جامعه, علل تمايز جوامع, ارگانيسم اجتماعى, آسيب شناسى اجتماعى, جامعه فاضله و اركان آن و وظايف هر كدام از اركان و نيز جامعه غير فاضله و انواع آن مباحث اين فصل است. در فصل دوم به ديدگاه هاى اجتماعى اخوان الصفا پرداخته شده است و بحث فرد و اجتماع, قشربندى اجتماعى, فرهنگ, حكومت و سياست, مدينه فاضله و دين شريعت از جمله مباحث اين بخش است. در فصل چهارم ديدگاه هاى اجتماعى ابوريحان را به بحث كشيده است. توسعه فرهنگى, قشربندى اجتماعى و دين شناسى از مهم ترين بحث هاى اين فصل است. در فصل پنجم ديدگاه هاى اجتماعى خواجه نصيرالدين بحث شده است. علم مدنى, تعاون, قشربندى اجتماعى, كنترل اجتماعى و انواع جوامع از جمله مباحث اين فصل است.
در فصل ششم نظريه هاى اجتماعى ابن خلدون بررسى شده است و از جمله مباحث آن عوامل مؤثر در پيدايش انديشه اجتماعى ابن خلدون, نظريه عصبيّت, نظريه قشربندى و مفهوم جاه و تطوّرگرائى دَورانى و فلسفه تاريخ ابن خلدون است.
بزرگداشت ها در اسلام
سيد جعفر مرتضى عاملى, چاپ سوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ١٩٢ص, رقعى.
كتاب حاضر, ويرايش دوم است و قبلاً معرفى شده است.
سماءالمقال فى علم الرجال
ابوالهدى الكلباسى (م١٣٥٦) تحقيق: السيد محمد الحسينى القزوينى, چاپ اوّل, قم, مؤسسة ولى العصر للدراسات الأسلاميه, ٥٥٢«٦٧٢ص.
(سماءالمقال) در دانش رجال و پژوهش درباره مسائل و مباحث آن بى گمان اگر بى نظير نباشد, كم نظير هست. كتاب در چهار ركن; كه هر ركنى مشتمل بر چند مقصد است به قلم آمده است. در ركن اوّل از منابع و مصادر رجال بحث شده است و در ضمن آن به كتاب هاى رجالى اصلى و مؤلفان آنها و حد و حدود ارزش داورى هاى آنها پرداخته است. وى بحث را از ابن غضائرى شروع كرده و درباره كتاب هاى رجالى شيخ طوسى, ابوعمر كشّى, نجاشى, علامه حلّى و ابن داود به تفصيل سخن گفته است. ركن دوم ويژه بحث از مشتركات در رجال است كه در ضمن آن از ابوبصير, على بن حمزه, محمد بن اسماعيل و… بحث كرده است.
بحث از سكونى از راويان مشهور به عامّى بودن كه در منابع و مصادر بسيار روايت دارد و چگونگى وى در نقل و مذهب وى, عمّار ساباطى, عمر بن حنظله از جمله بحث هاى سماء المقال است. عناوين رجالى كه در شناخت رجال مؤثر است مانند (أسند عنه), (تبرّى), (ثقه), در بخش هاى ديگر به بحث نهاده شده است, ركن چهارم كتاب ويژه قواعد مهم رجالى و نيز اصطلاحات رجالى است مانند (صحاب اجماع) و عناوينى چون صحيح, موثق, حسن, قوى و… در تحقيق كتاب كه تحقيقى است خوب و شايان تقدير, تمام نقل ها مصدريابى شده و متن كتاب براساس خط مؤلف بازخوانى شده است.
بوسه بر خاكِ ييِ حيدر
على ابوالحسن (منذِر), چاپ اوّل, تهران, نشر بدعت, ١٣٧٨.
كتاب پژوهشى است در (ايمان و آرمان فردوسى و پرتوگيرى شاهنامه از قرآن و احاديث معصومين(ع) همراه با نقد نظريات و آراى برخى از شاهنامه پژوهان معاصر) كتاب در چهارده بخش به قلم آمده است. مؤلف در بخش اوّل از منابع و مآخذ كهن زندگى پرماجراى استاد طوس و چگونگى آنها سخن گفته و بر پايه آن مآخذ گزارشى از زندگانى فردوسى را به دست داده است. در بخش دوم و با عنوان (اسلام ستاى و نه اسلام ستيز) چگونگى و چرايى واژه نگرى به فردوسى و تحريف فكر و آرمان و آموزه هاى شاهنامه او را بگسترده و مستند تحليل و گزارش كرده است. در بخش سوم با عنوان زيبايى (گل از چهره مهتاب فرو شوييم) به نقد سخن برخى از معاصران پرداخته كه كوشيده اند از فردوسى عنصرى, اسلام ستيز بسازند. بخش چهارم ويژه قرائن گوناگونى است كه نشان مى دهد فردوسى مؤمنى است استوارانديش و سيراب شده از فرهنگ اسلامى. بخش هاى بعدى به درون شناسى و محتوا پرداخته و آن را ديدگاه هاى مختلف به بحث نهاده است. (جمال) لفظ و (كمال) معنا. (تابش آفتاب (قرآن), (عبرت) بر آفاق شاهنامه, جامى از چشمه خورشيد (تفسير شبى عارفانه از شاهنامه, ديباچه شاهنامه, برگى زرين از (كلام) و (حكمت شيعى) شهرت فردوسى به تشيع در طول تاريخ, نواى مظلوميت اهل بيت از ناى فردوسى عناوين برخى از بخش هاى كتاب است. در بخش چهاردهم و با عنوان ضمائم درباره چند تن از شاعران و محققان معاصر بحث كرده اند و نيز از واژه (رافضى) و سير تاريخى آن كتاب با اين كه از بحث هاى جنبى و استطرادى خالى نيست, اما مطالب آن مستند است و سودمند و خواندنى.
ادبيات
و من مُردم…
سيد جمال حيدرى, چاپ اوّل, تهران, جهان كتاب, ١٣٧٨, ١٠٣ص, رقعى.
مرحوم آقا نجفى قوچانى مؤلف كتاب سياحت غرب از روحانيون مهم حوزه درس آخوند خراسانى بود كه مسائل بعد از زندگى را بر پايه متون دينى در شكل داستانى تدوين كرده است. نويسنده با بهره گيرى از كتاب ياد شده رمانى ساخته و بازنگارى كرده است.
در دنياى ديگران
رفيع افتخار, چاپ اوّل, تهران, جهان كتاب, ١٣٧٧, ١٠٤ص, رقعى.
مجموعه (در دنياى ديگران) شامل يازده قطعه و يازده سوژه داستانى است كه با مايه هايى از طنز به رشته تحرير درآمده است. موضوع اصلى اين داستان ها, فرهنگ ابتذال در دنياى كنونى است. عنوان داستان هاى اين مجموعه بدين قرار است: ازدواج در وِست ممنوع است; جيرجيرك ها سرما مى خورند; وجدان اجتماعى امروزى; گزارش برنامه; دستگاهى براى تيپ تيپ و تاپ تاپ; شبكه پورنوگراف; چه كسى سرنوشت آدم ها را رقم مى زند; سرانجام شريدار ازدواج مى كند; گزارشى منتشر نشده; انگيزه جانى و گودزيلاى٢١.
هريك از داستان هاى اين مجموعه با طرح ويژه همان داستان, آغاز مى شود.
تمثيلات و تشبيهات در آثار شهيد مطهرى
عليرضا رجالى تهرانى, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٤٥٦ص, رقعى.
زبان تمثيل و تشبيه, زبانى گويا, شيوا و رسا است كه با آن مى توان عمق مطالب را مجسم كرده, تاريكى ها و نقاط مبهم و دشوار آن را روشن ساخت.
كتاب حاضر, تمثيلات و تشبيهات به كار رفته در آثار شهيد مطهرى را گرد آورده و در موضوعات اعتقادى اخلاقى, تربيتى, عرفانى, اجتماعى, خانوادگى, قرآنى, فقهى و فلسفى دسته بندى كرده است.
مجموعه تمثيلات و تشبيهاتى كه مؤلف در اين اثر گرد آورده است بالغ به ٢٥٠ مورد است. در مقدمه به تفصيل درباره اهميت و جايگاه اين شيوه بيانى سخن مى گويد.
فهرست نسخه هاى عكسى مركز احياء ميراث اسلامى
اشكورى, چاپ اوّل, قم, مركز احياء ميراث اسلامى, ١٣٧٧, ٤٨٨ص, وزيرى.
مركز ياد شده در راستاى احياى ميراث اسلامى به عكس بردارى از نسخه هاى خطى در كتابخانه هاى داخل و خارج و به ويژه كتابخانه هاى شخصى پرداخته است. اين مجموعه داراى اهميت ويژه است. معرفى اين عكس ها براى محققان كمك شايانى در جهت دست يابى به نسخ مورد نيازشان است. در اين كتاب ٤٠٠ نسخه عكسى معرفى شده است. هدف مؤلف كتاب ها در چند خط بيان شده است و در مواردى عبارت آغازين نسخه و در موارد محدودى عبارت پايانى نسخه آمده است. در ضمن از نظر نوع خط, تصحيح هاى انجام شده در حواشى آن و ديگر ويژگى هاى نسخه تبيين شده و محل نگهدارى اصل نسخه نيز نام برده شده است.
فهرست نسخه هاى خطى مركز احياء ميراث اسلامى
سيد احمد حسينى, چاپ اوّل, قم, مركز احياء ميراث اسلامى, ١٣٧٧, ٥٣٤ص, وزيرى.
مركز احياء ميراث اسلامى در پى احساس ضرورت به گردآورى ميراث مكتوب و حفظ آن از گزند روزگار بوجود آمد. اين مركز از آغاز كار نسخه هاى خطى زيادى خريدارى كرده است و همزمان با خريد نسخه ها به كتابشناسى و نسخه شناسى آن پرداخته شده است. اين جلد شامل چهارصد عنوان از نسخ خطى است كه مؤلف محترم آن ها را معرفى كرده است. در اين معرفى افزون بر معرفى كتاب نمونه هايى نيز كليشه مى شود. در پايان هر جلد فهرست الفبايى تنظيم شده و وعده تهيه فهرست فنى در يك جلد مستقل داده شده است.
فهرست كتب خطى كتابخانه سيد محمد حجت كوهكمرى
سيد جعفر حسينى اشكورى, چاپ اوّل, قم, مجمع ذخائر اسلامى, ١٣٧٧, ٨٠ص, وزيرى.
كتاب در بردارنده معرفى شصت عنوان نسخه خطى كتابخانه ياد شده است كه اكثر آنها تقريرات درس آن مرحوم است.
در اين معرفى ها خصوصيات كتاب از قبيل فصول, موضوع و اهداء آورده شده و در مواردى مختصر از آغاز كتاب آورده شده است. نام كاتب, نوع خط, تاريخ كتابت, نوع عناوين, حواشى, اجازه, تملك و هرگونه امتيازى كه در نسخه است, آورده شده است. شرح زندگى مرحوم حجت به قلم پدر مؤلف آورده شده است.
فهرست نسخه هاى خطى كتابخانه مدرسه آية اللّه العظمى خويى
سيد احمد حسينى, چاپ اوّل, قم, مجمع ذخائر اسلامى, ١٣٧٧, ١٥٠ص, وزيرى.
در اين كتاب ١٧٥ نسخه خطى معرفى شده است. نويسنده روش متداول خويش در معرفى نسخ خطى را كه قبلاً يادآور شديم به كار گرفته است.
مؤلف در مواردى عكس آغاز يا پايان يك نسخه را آورده است.
فقه و حقوق
سياست هاى پولى در بانكدارى بدون ربا
سعيد فراهانى فرد, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٢٧٨ص, وزيرى.
به گفته نويسنده, اين نوشتار از اولين آثار در بررسى فقهى (سياست هاى پولى در بانكدارى بدون ربا) است. نويسنده از بين فعاليت هاى بانك مركزى, به لحاظ اهميت بحث سياست هاى پولى و ابزارهاى آن, اين مسأله را محور بحث خود قرار داده است.
فصل اول, بررسى ادبيات (سياست هاى پولى در بانكدارى بدون ربا) است. فصل دوم ابزارهاى سياست پولى را بررسى مى كند و در فصل سوم, اهداف اين سياست نقد و بررسى مى شود. در فصل چهارم مبانى فقهى ابزارهاى سياست پولى را به بحث مى گذارد و در فصل پنجم ابزارهاى پولى را از منظر فقه مى نگرد. بررسى ابزارهاى جايگزين در نظام بانكى غير ربوى, موضوع فصل ٦ است و آخرين فصل كتاب به سياست پولى و ابزارهاى آن در عمل اختصاص يافته است.
حكومت اسلامى در كوثر زلال انديشه امام خمينى(ره)
جمعى از نويسندگان, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٢٤٦ص, رقعى.
اين كتاب كه از سرى مجموعه (كتاب هاى مجله حوزه) است. جستارهايى است در باب: مرجعيت, ولايت مطلقه فقيه و مصلحت نظام از ديدگاه امام خمينى. بخش اول كتاب (امام و مرجعيت) از خدمات مرجعيت آغاز شده و تا اصلاح بيت و مرجعيت و رهبرى ادامه مى يابد. بخش دوم كتاب كه درباره ولايت مطلقه فقيه است به اين مووضعات مى پردازد: قرائت هاى مختلف از ولايت فقيه, ولايت فقيه و قانون اساسى, ولى فقيه و دخالت در زندگى خصوصى مردم و…. در بخش سوم كتاب كه به مصلحت نظام از ديدگاه امام خمينى اختصاص دارد جايگاه فقهى مصلحت و حكم ثانوى بررسى مى شود. در اين بخش حدود و وظايف مجمع تشخيص مصلحت, به بحث گذاشته مى شود.
حقوق قراردادهاى بين المللى در اسلام
عباسعلى عظيمى شوشترى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ٣٦٨ص, وزيرى.
يكى از موضوعات حقوقى قابل توجه در عرصه بين الملل, چگونگى عقد قراردادهاى بين المللى و حقوق و لوازم مربوط به آنها است. گرچه در رشته حقوق بين الملل تا حدود زيادى به زواياى بحث پرداخته شده است, در فقه اسلامى كتاب مستقلى در اين زمينه تدوين نشده است. تحقيق حاضر با استمداد از كتاب و سنت و با رويكردى نو به تاريخ و فقه اسلامى, استمداد از سيره پيامبر(ص) و حكومت هاى نخستين اسلامى به تبيين حقوق معاهدات بين المللى از ديگداه اسلام پرداخته است. اين تحقيق علاوه بر تثبيت غناى فرهنگ و فقه اسلامى در اين زمينه به سؤالات نوين مطرح شده در اين عرصه, پاسخ هايى داده است.
(شناخت ابهام), (مكاتب تفسيرى), (حكمى و موضوعى بودن مسأله تفسير قرارداد), (اصل اثردار بودن اجراى قرارداد), (نقش عرف, قانون و حسن نيت بر تفسير قرارداد), (رهنمودهايى در حل تعارض) از مباحث كتاب است.
اخلاق
ميرزا جواد آقا ملكى, مردى از ملكوت
احمد لقمانى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٨, ١٥٢ص, رقعى.
كتاب حاضر از مجموعه (ديدار با ابرار) است. فصل هاى اول و دوم كتاب به حيات علمى و شخصى مرحوم ميرزا جواد آقا ملكى تبريزى اختصاص دارد. فصل دوم با عنوان (در بارگاه عشق) حكايات و كراماتى از ميرزا نقل مى شود. فصل چهارم كتاب (گنجينه هاى نور) به بررسى و معرفى آثار مرحوم ميرزا جواد آقا اختصاص دارد. فصل پنجم كتاب, نگاهى است به برخى از بزرگ ترين شاگردان آن مرحوم. فصل ششم كتاب (بر منبر دل ها) برخى از دستورالعمل ها و برنامه اعمال ماه هاى قمرى را از قول و نوشته مرحوم ميرزا جواد آقا نقل شده است. فصل پايانى كتاب با عنوان (تكبير پرواز) به ارتحال آن عارف بزرگ اختصاص دارد و نويسنده در انتهاى كتاب, كتابنامه اى را افزوده است.
سجاده عشق
نعمت الله صالحى حاجى آبادى, چاپ اوّل, قم, مؤلف, ١٣٧٧, ١٧٦ص, رقعى.
كتاب حاضر مى كوشد تا نماز را به (عاشقان عشق به معبود) معرفى نمايد. نويسنده در سرتاسر كتاب از آيات و روايات سود جسته است.
بخشى از كتاب درباره نماز در شريعت هاى پيشين است. سپس (حق نماز) و (نماز وسيله بيان عشق) را مطرح مى كند.
بخش ديگر كتاب حكاياتى از عارفان درباره نماز است, همچنين داستان هايى از اهل دل و معرفت مى آورد. در بخش ديگر از كتاب اهميت و ارزش نماز را از ديدگاه امامان معصوم(ع) بيان مى كند و در پايان به (علت تشريع نماز جماعت) مى پردازد.
كلام
انسان از مرگ تا برزخ
نعمت الله صالحى حاجى آبادى, چاپ اوّل, قم, مؤلف, ١٣٧٨, ٣٢٤ص, وزيرى.
كتاب در دو بخش و هيجده فصل تدوين شده است و بخش درباره مرگ است. در اين بخش ويژگى هاى مرگ و ارواح در عالم برزخ بحث مى شود. بخش دوم (برزخ) از تعريف برزخ آغاز مى شود و پس از بحث درباره (سؤال قبر), (فشار قبر), (عذاب هاى برزخى مجرمان) به موضوعات زير مى پردازد:
پاداش هاى برزخى; نپوشيدن بدن ه