آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٢ - معرفى هاى گزارشى

معرفى هاى گزارشى


كليات
ـ فهرست نسخه هاى خطى مدرسه نمازى خوى
على صدرايى خويى, چاپ اوّل, تهران, دفتر نشر ميراث مكتوب, انجمن آثار و مفاخر فرهنگى, ١٣٧٦, ٥٣٦ص, وزيرى.
در اين كتاب ٧٩٣ نسخه خطى موجود در كتابخانه مدرسه نمازى خوى فهرست شده است. آگاهى هاى لازم در اين فهرست در دو بخش آمده است: كتابشناسى و نسخه شناسى. عنوان كتاب و مؤلف موضوع و زبان كتاب و توضيحاتى درباره كتاب, تعداد جلدها, بخش موجود, افتادگى ها و…. آغاز و انجام كتاب, در بخش كتابشناسى آمده است و در بخش نسخه شناسى از نام كاتب, زمان كتابت, تزيين هاى كتاب, ويژگى هاى نسخه مانند مهرها, صاحبان آنها, وقف و عنوان وقف در آنها و… سخن رفته است. مؤلف در ضمن مقدمه اى از مدرسه خوى, كتابخانه آن, چگونگى تدوين اين فهرست و اصطلاحات نسخه شناسى و كتابشناسى سخن گفته است. پايان بخش كتاب فهرست هاى فنى كتاب قرار گرفته است.
فقه و اصول
ـ موسوعة مصطلحات اصول الفقه عند المسلمين ٢ج
رفيق العجم, چاپ اوّل, بيروت, مكتبة لبنان, ١٤١٧, ١٩٦٠ص, وزيرى.
فرهنگى است گسترده در تبيين و توضيح اصطلاحات اصولى. اصطلاحات براساس حروف سامان يافته و به تفصيل درباره آنها با مراجعه به كهن ترين متون و منابع اصولى بحث شده است. مدخل ها برحسب موضوع كوتاه و بلند نگاشته شده اند. از منابع اصولى شيعى كه استفاده شده است بويژه از منابع متأخر. موسوعة مصطلحات… اثرى است سودمند و كارآمد.
ـ غاية المراد فى شرح نكت الأرشاد ج٢
شهيد اوّل, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٥٤٥ص, وزيرى.
اين مجلد با كتاب المتاجر آغاز مى شود و با كتاب الوصايا پايان مى يابد. تحقيق اين كتاب كه در مركز تحقيقات اسلامى دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم و به همت آقايان عباس محمدى, غلامرضا نقى و غلامحسين قيصريها و هدايت و اشراف و باريك بينى و دقت حضرت آقاى مختارى سامان مى يابد, نمونه تحقيقى است بس استوار, دقيق و متقن. پيشتر از چگونگى تحقيق و سبك پژوهش آن سخن گفته ايم. (آينه پژوهش, شماره٢/٤٧ و ٣٢/٦٦)
ـ لقمه هاى حرام
سيد حسن موسوى خراسانى, چاپ اوّل, قم, مؤلف, ١٣٧٦, ١٤٤ص, وزيرى.
در اين كتاب (لقمه حرام) و تأثير آن در جان و روان انسان از نگاه قرآن و حديث بررسى شده است. مفهوم لقمه حرام, مال يتيم, رشوه خوارى, شراب, قمار, رباخوارى و آثار گونه گون آن, احتكار, تصرّف بى مورد و خائنانه در بيت المال, از جمله مباحثى است كه در صفحات اين كتاب بدان ها پرداخته شده است.
ـ مباحثى تطبيقى در مضاربه از ديدگاه فقهى, حقوقى و اقتصادى
حسين ايزدى, چاپ اوّل, قم, انتشارات احسن الحديث, ١٣٧٦, ١١٢ص, وزيرى.
برخى از مسائل مالى مثل مضاربه از زمان هاى گذشته در فقه ما مطرح بوده است و فقها بدان پرداخته اند, اما مسأله بانك و برخى كارهاى اقتصادى فعاليت هاى نوپيدايى است كه در يكى دو قرن اخير ظهور و رشد نموده است. كتاب حاضر بر آن است كه در هر مبحثى نظر فقها را مطرح و سپس ادله آنها را نشان دهد و پس از بررسى قانون مدنى و بانكدارى,حد انطباق آن با فقه و نظر فقها سنجيده شود.
در بخش نخست مضاربه از نظر لغت و اصطلاح و پيشينه تاريخى آن بحث شده و نظر فقها و كارشناسان بانكى نيز بررسى گشته است. بخش دوم عقد, ايقاع و متعاقدان در رابطه با مضاربه مطرح و ديدگاه هاى اهل سنت نيز نشان داده شده است. در فصل سوم بخش دوم سرمايه حد و حدود آن در رابطه با مضاربه بحث شده و در فصل بعدى سود و ميزان سود طرفين مضاربه بررسى شده است. در فصل پايانى نيز موارد بطلان و انفساخ مضاربه آمده است.
ـ مشاركت سياسى زن, ديدگاهى اسلامى
هبه رئوف ـ محسن آرمين, چاپ اوّل, تهران, نشر قطره, ١٣٧٦, ٢٦٨ص, رقعى.
در اين كتاب مشاركت اجتماعى و سياسى زن و فعاليت زنان در حوزه اجتماع در انديشه اسلامى بحث و بررسى شده است. عناوين فصول كتاب بدين گونه است:
چارچوب معرفتى, نقش و فعاليت سياسى زن در جامعه اسلامى, نقش و فعاليت سياسى زن در عرصه خانواده. نويسنده چهارچوب معرفتى و مبانى حاكم بر انديشه و تمايزهاى آن را مشخص كرده و به تحليل ديدگاه اسلامى نسبت به فعاليت سياسى زن در محدوده امت اسلامى و خانواده پرداخته است. مترجم در ضمن مقدمه از چگونگى محتواى كتاب و اهميت و ويژگى ترجمه آن سخن گفته است. فلسفه و كلام
ـ آزادى انديشه و بيان
عبدالمجيد نجّار ـ محسن آرمين, چاپ اوّل, تهران, نشر قطره, ١٣٧٦, ١١٨ص, وزيرى.
آزادى بدون هيچ ترديدى اصلى قرآنى, اسلامى است. امّا چگونه و چه سان و با كدام حدّ و مرز؟ اينها نكاتى است گفتنى و بررسيدنى. اكنون در شرايط ويژه جامعه ما به آزادى از منظرهاى گونه گون نگريسته مى شود; و كم نيستند كه آزادى را نه تنها سودمند نمى دانند كه بماند, آن را عاملى براى تفرقه و گسستن رشته اجتماع تلقى مى كنند و…. سمت و سوى اساسى اين كتاب وارسيدن به همين نكته است كه آزادى انديشه و بيان, عاملِ تفرقه است و يا زمينه ساز وحدت فرهنگى. وحدت فكرى مسلمانان, آزادى انديشه و وحدت فكرى مسلمانان, از جمله عناوين كتاب است كه در ذيل اين عناوين موضوع آزادى انديشه و بيان از جهات مختلف, سياسى, فكرى, فرهنگى, اعتقادى … بررسى شده است. مترجم در مقدمه كوتاهى آزادى از ديدگاه قرآن را باز گفته و چگونگى جايگاه آزادى را در جامعه نو نمايانده است.
ـ مجموعه آثار عصار
سيد محمد كاظم عصار, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه انتشارات اميركبير, ١٣٧٦, ٥٧٠ص, وزيرى.
آيت اللّه سيد محمد كاظم عصّار ـ رضوان الله عليه ـ از عارفان, محققان, فقيهان و اصوليان استوارانديش و ژرف نگر روزگار اخير است. در اين مجموعه شش رساله آن بزرگوار با تصحيح و تعليق استاد علاّمه سيد جلال الدين آشتيانى از فيلسوفان و متألهان بزرگ اين روزگار نشر يافته است. ١) رساله وحدت وجود ٢) رساله بداء ٣) اجابة الدعا فى مسألة البداء ٤) علم الحديث ٥) تفسير قرآن كريم ٦) شذراتى در جبر و اختيار.
آقاى آشتيانى افزون بر پانوشت هاى سودمند و محققانه اى كه در توضيح و تأييد و تشييد مطالب متن نگاشته اند, بر اين مجموعه مقدمه اى رقم زده اند در احوال و آثار و مبانى فكرى مرحوم عصار كه مشحون است از نكات عرفانى, حكمى و علمى. رساله تفسير قرآن كريم در اين مجموعه تفسير سوره حمد است با مقدمه اى درباره تفسير و جايگاه آن در علوم اسلامى به قلم آقاى آشتيانى.
ـ دفتر عقل
محسن كديور, چاپ اوّل, تهران, انتشارات اطلاعات, ١٣٧٦, ٤٨٣ص, وزيرى.
(دفتر عقل) مجموعه است از مقالات فلسفى و كلامى كه در مناسبت هاى گونه گون به قلم آمده است. عناوين برخى از مقالات چنين است: مقام عقل در انديشه شيخ مفيد, انديشه هاى جديد و ارزش تفكر فلسفى صدرالمتألهين, عقل و دين از نگاه محدث و حكيم, منزلت فلسفى قاضى سعيد, كتابشناسى توصيفى نخستين حكيم مسلمان, كتابشناسى ابن سينا, نگاهى گذرا به چهار رساله فارابى, فلسفه مظفّر, ديدگاه هاى مطهرى در حركت و زمان, تأملى در فلسفه و كلام اسلامى معاصر و…. بخش از اين مقالات پيشتر در مجله آينه پژوهش نشر يافته بود.
ـ منهج الشهيد الصدر فى تجديد الفكر الأسلامى
عبدالجبار الرفاعى, چاپ اوّل, قم, مؤسسة التوحيد للنشر الثقافى, ١٤١٨, ١٤٤ص, رقعى.
شهيد جاويد آيت اللّه سيد محمد باقر صدر(ره) از چهره هاى كم نظير بلكه بى نظير تاريخ معاصر تشيع است. ابداع, ابتكار, واقعگرايى, عقلانيت بسيار قوى و… از جمله ويژگى هاى شهيد صدر است.
مؤلف در اين كتاب كوشيده است, شيوه هاى شهيد صدر را در جهت احياى تفكر دينى باز گويد, ويژگى هاى فكرى شهيد صدر, واقع گرايى و ابداع در انديشه وى و شيوه هاى تجديد در دانش كلام, از جمله مسائلى است كه در اين كتاب بحث و بررسى شده است. اين كتاب اوّلين كتاب از مجموعه اى است كه مؤلف با عنوان (روّاد الأصلاح) در انديشه طرح و عرضه آن است.

ـ الشفاعه حقيقه ةسلاميه
مركز الرساله, چاپ اوّل, قم, مركز الرساله, ١٤١٨, ٧٥ص, رقعى.
شفاعت حقيقتى است قرآنى, اسلامى و غير قابل انكار. شگفتا كه برخى از نحله ها كوشيده اند از يك سو در چگونگى مفهوم آن ترديدهايى روا دارند و از ديگر سوى در اصل آن و گاه در حدّ و حدود آن. اين كتاب از زاويه هاى ياد شده شفاعت را به اختصار به بحث نهاده است.
در فصل اوّل از حقيقت شفاعت و مفهوم آن در قرآن و سنت بحث شده است, و در ادامه آن به تفسير دقيق آياتى كه به ظاهر شفاعت را نفى مى كند. در فصل دوم شفاعت در ديدگاه متفكران اسلامى به بحث نهاده شده است و از اشكال ها و نقدها جواب داده شده است.
در فصل سوم از تأثير شفاعت در زندگانى دنيوى سخن رفته و ديدگاه ابن تيميه نقد شده است.
كسانى كه مشمول شفاعت هستند و آنان كه از شفاعت بهره نخواهند داشت در فصل چهارم معرفى شده اند.
ـ البدعه مفهومها و حدودها
مركز الرساله, چاپ اوّل, قم, مركز الرساله, ١٤١٨, ١١٧ص, رقعى.
آموزش هاى دينى مسلمانان را از پيروى بدعت باز داشته و آنان را به پيروى از سنت امر كرده است. اما بدعت چيست؟ و ملاك و معيار شناخت آن چگونه است؟! فرقه هاى مختلف در حوزه فرهنگ اسلامى, دگرانديشان را در موضوعاتى مختلف به بدعت متهم مى كنند, اكنون بايد ديد چه سان مى توان اين عنوان را باز شناخت. اين كتاب پژوهشى است كوتاه و دقيق در اين موضوع.
در فصل اوّل از بدعت در لغت, اصطلاح و قرآن و سنت سخن رفته است و در فصل دوم مفهوم بدعت و شرايط تحقق اين عنوان بحث شده است. چگونگى ظهور و بروز بدعت در فصل سوم تبيين شده است و در فصل چهارم از نقش امامان(ع) در مبارزه با بدعت سخن رفته است. فصل پنجم گزارش نمونه هايى است عينى از بدعت, و در نهايت بحثى درباره زيارت در فرهنگ اسلامى.
ـ مطارحات فى الفكر و العقيده
مركز الرساله, چاپ اوّل, قم, مركز الرساله, ١٤١٨, ١٦٨ص, رقعى.
از آن زمان كه پيامبر(ص) حق را ابلاغ كرد, كتاب الله معيار حق بود و سنّت مفسّر حق. پس از پيامبر(ص) روزگار دگر شد و اهداف و انديشه ها دگر. چرا؟! تفرّق در انديشه هم زمينه هاى سياسى داشت و هم زمينه هايى فكرى و فرهنگى. تشيع جريان ناب اين فرهنگ در ميان اين تفرق ها و جدايى هماره مظلوم بوده است و مورد هجوم افتراها, تهمت ها و….
اين كتاب ابتدا چرايى اين تفرقه ها, مذهب ها و جريان ها را نمايانده است و آن گاه اصالت فكرى شيعى را و سپس نقد و بررسى و ردّ افتراها و اتهام ها را…. در فصل اوّل از امامت و نظريّه نص در امامت و موضع رسول الله(ص) درباره آن بحث شده است و آن گاه از تواتر نص بر امامان(ع).
در فصل دوم افترا و دروغ هاى نسبت داده شده مانند تحريف قرآن و… به دايره نقد ريخته شده و چگونگى آن باز گفته شده است. در فصل سوم از تاريخ تدوين سنت سخن رفته است و موضع شيعه درباره آن. كتاب با اجمالى كه دارد خواندنى و سودمند است.
ـ خلافة الرسول بين الشوراى و النص
مركز الرساله, چاپ اوّل, قم, مركز الرساله, ١٤١٨.
خلافت رسول الله از مسائل معركة الآراء در فرق اسلامى است; بى گمان هيچ موضوعى در فرهنگ اسلامى تا بدين پايه به بحث نهاده نشده و درباره آن گفتگو نشده است. در اين كتاب موضوع خلافت به اجمال, امّا استوار به بحث نهاده شده است. تئورى هاى خلافت: شورى, قدرت, نص در پرتو كتاب, سنت و حقايق تاريخى به نقد و بررسى نهاده شده است و ديدگاه نص بر خلافت استوار گرديده است. شورى از نگاه كتاب و سنت. شورى در تاريخ و فقه سياسى نص, ضرورت نص, ارزيابى نصوص مرتبط با خلافت ابوبكر نصوص استوار درباره على(ع) و اهل بيت(ع) از جمله بحث هاى اين مجموعه است.
ـ المهدى المنتظر فى الفكر الاسلامى
مركز الرساله, چاپ اوّل, قم, مركز الرساله, ١٤١٧, ١٨٤ص, رقعى.
مسأله ظهور منجى در فرجام تاريخ, و عدالت گستر در آخرالزمان, مسأله همه اديان الهى و حتى بشرى است, گو اينكه در مصداق و چگونگى آن سخن بسيار است. در فرهنگ اسلامى نيز اين مسأله به گونه اى جدّى در روايات آمده و از اين روى در پژوهش هاى عالمان نيز جايگاه ويژه اى دارد. اين كتاب مسأله (مهدى منتظر) و منجى بشريت را با نگاهى به ديدگاه هاى مختلف در حوزه فرهنگ اسلامى و به گونه اى تحليلى و دقيق در پرتو اسناد و نقد اسناد وارسيده است. ابتدا از جهانى بودن انديشه منجى سخن گفته و آن گاه ديدگاه اسطوره اى بودن آن را نقد كرده است. در فصل اوّل از آياتى سخن رفته است كه به (مهدى (عج)) تأويل شده است و نيز رواياتى كه مسأله مهدى منتظر را مطرح كرده اند. اين روايت ها توثيق شده و صحت آن ها به اثبات رسيده است. در فصل دوم, تبار مهدى منتظر(ع) نشان داده شده است و اين ادعا به اثبات رسيده كه منجى مهدى از فرزندان فاطمه(ع) و پسر والاگهر امام حسن عسكرى(ع) است. در اين بخش افزون بر روايات, آراى عالمان فرقه ها نيز گزارش شده است. در فصل سوم به شبهاتى كه درباره اين موضوع در آثار عالمان اهل سنت آمده است پرداخته شده است, با نقد و بررسى و ردّ آنها. فصل چهارم ويژه اين موضوع است در پرتو علم و عقل.
ـ جهانگشاى عادل
سيد جمال الدين دين پرور, چاپ اوّل, تهران, انتشارات بنياد نهج البلاغه, ١٣٧٦, ٨٥ص, رقعى.
كتاب, تاريخچه اى است كوتاه از امام زمان(ع) و احاديثى كوتاه و بلند درباره آن بزرگوار با ترجمه و توضيح. مؤلف كوشيده است مطالب را با نثرى روان, ساده و گويا رقم زند تا فهم آن براى دانش آموزان و نوآموختگان آسان باشد. روايات و بحث ها مشتمل است بر گفتار پيشوايان درباره امام زمان(ع) طول عمر امام زمان(ع), وظايف ما در روزگار غيبت و….
ـ الأمر بين الأمرين
مركز الرساله, چاپ اوّل, قم, مركز الرساله, ١٤١٧, ١٠٧ص, رقعى.
مسأله جبر و اختيار از جمله مسائل مهم و محل اختلاف در فرهنگ اسلامى و از جمله دلمشغولى هاى كهن متفكران اسلامى بوده است. امامان شيعه(ع) با طرح (الأمر بين الأمرين) راه وسط در مسأله جبر و اختيار را طرح كرده و متفكران شيعى به پيروى امامان(ع) موضوع جبر و اختيار را حل كرده اند. اين كتاب در چهار فصل موضوع ياد شده را به بحث نهاده است; فصل اوّل تاريخ بحث و چگونگى شكل گيرى هاى ديدگاه هاى مختلف در اين زمينه را گزارش كرده و در فصل دوم مسأله اختيار انسان از ديدگاه قرآن را تبيين كرده است. فصل سوم ويژه توضيح (الأمر بين الأمرين) است و در فصل چهارم از موضع امامان(ع) در دفاع از توحيد و عدل سخن رفته است.
ـ اشرافات الفلسفه السياسيه فى فكر الأمام الخمينى
كامل الهاشمى, چاپ اوّل, قم, سلسله قضايا اسلاميه معاصره, ١٤١٨, ١١٤ص, رقعى.
اين كتاب نگاهى است به فلسفه سياسى امام. انسان در فلسفه سياسى امام, اجتماع و امت در فلسفه سياسى امام, بازسازى نقش دين در زندگى انسان معاصر, مفهوم نهضت و تغيير و دگرگونى در انديشه سياسى امام, فرهنگ و تعليم و تربيت در انديشه امام خمينى, از جمله موضوع هايى است كه مؤلف براى تبيين فلسفه سياسى امام بدان ها پرداخته است. قرآن و حديث
ـ از اوج آسمان
على اكبر مظاهرى, چاپ اوّل, قم, پارسايان, ١٣٧٧, ١٧٥ص, رقعى.
اين كتاب مجموعه اى است از احاديث قدسى كه عمده آنها از (الجواهر السنية فى الاحاديث القدسية) از صاحب وسائل و (كلمة الله) سيدحسن شيرازى, گزينش شده است. در پى هر حديث ترجمه, توضيح و تبيين آنها به همراه اشعارى كه مى تواند خواننده را به تأمل وا دارد., آمده است. نويسنده در مقدمه در مقام بيان علت انتخاب و زبده گزينى احاديث قدسى بدين گونه, سخن گفته است.
ـ شروط و آداب تفسير و مفسّر
كامران ايزدى مباركه, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه انتشارات اميركبير, ١٣٧٦, ٣٩٢ص, وزيرى.
در اين كتاب در ضمن سه بخش به شرايط و آداب تفسيرنگارى و مقدمات تفسيرپژوهى و شايستگى هاى مفسّر براى تفسير كتاب الله پرداخته شده است. مباحث مقدماتى, علوم مورد نياز مفسّر و بررسى روش هاى تفسير, عناوين كلى كتاب است.

ـ مسائل اقتصادى در تفسير الميزان
سيد محمد جواد وزيرى فرد, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه انتشارات اميركبير, ١٣٧٦, ١٨٥ص, وزيرى.
مؤلف در اين كتاب با مطالعه و بررسى تفسير عظيم و عديم النظير الميزان كوشيده است مباحث اقتصادى پراكنده در مجلدات بيست گانه آن را استخراج, تنظيم و عرضه كند. در مقدمه از تعريف اقتصاد و موضوع آن سخن گفته است و سپس به اختصار زندگانى و آثار علامه طباطبايى را گزارش كرده است.
اهميت اقتصاد, منشأ مالكيت, پول, طلا, نقره, كنز و سرمايه دارى, احتكار, قرض, ربا, تجارت, كم فروشى, زكات انفاق و خمس از جمله بحث هايى است كه با ابعاد مختلف از ديدگاه علامه در اين كتاب بررسى شده است.
ـ سلامة القرآن من التحريف
مركز الرساله, چاپ اوّل, قم, مركز الرساله, ١٤١٧, ١١١ص, رقعى.
پژوهشى است مختصر درباره تحريف ناپذيرى قرآن كريم. مسأله تحريف قرآن و اتهام شيعه به باور بدان مسأله اى است كهن و واقعيت دقيقا در تضاد با آن است. عالمان, محققان, مفسران و متكلمان شيعى از كهن ترين روزگاران بر سلامت قرآن كريم از كاستى و فزونى تأكيد كرده اند, اما از آن روى كه (چون غرض آمد هنر پوشيده شد) غوغاسالاران بويژه در سال هاى اخير و موازى با گسترش فكر و فرهنگ شيعى در اقاليم قبله بسى بر اين بوق دميده اند و در كنار ده ها اتهام زشت عليه شيعه از جمله اتهام باور به تحريف را پراكنده اند و مى پراكنند. معناى لغوى و اصطلاحى تحريف, موضع امامان(ع) درباره تحريف, ديدگاه عالمان شيعه درباره تحريف, نقد و تحليل رواياتى كه به ظاهر نمايانگر تحريف قرآن هستند, وجود روايات نشانگر تحريف در منابع اهل سنت, چگونگى جمع قرآن و مراحل آن و… از جمله بحث هاى اين كتاب است. در اين كتاب با اختصار و گزيده نويسى تحريف ناپذيرى قرآن به اثبات رسيده و سلامت اين كتاب الهى از كاستى و فزونى نمايانده شده است.
ـ ناى حكمت
جواد محدثى, چاپ اوّل, قم, انتشارات پارسايان, ١٣٧٦, ٩٣ص, رقعى.
اين كتاب شرح گونه اى است فشرده بر بخش هاى مواعظ بلند رسول الله(ص) به ابوذر غفارى. بخش هاى مختلف با ترجمه روان در متن آمده و متن روايات در پانوشت و آن گاه توضيحاتى گويا و خواندنى در ذيل ترجمه ها.
ـ مصونيت قرآن از تحريف
محمد هادى معرفت ـ محمد شهرابى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٢٥٦ص, وزيرى.
مؤلف از فقيهان, مفسّران و قرآن پژوهان ارجمند در اين روزگار است و كتاب (التمهيد فى علوم القرآن) وى از جمله مهم ترين كتاب هاى علوم قرآنى است. اين كتاب بخشى از آن مجموعه است كه به لحاظ اهميت آن جدا نشر يافته است و در ضمن فصولى به اتهام بى اساس تحريف بر شيعه, خط بطلان كشيده است. تحريف در لغت و اصطلاح, دلايل بطلان شبهه تحريف, بزرگان شيعه و عدم تحريف قرآن موضع ما در برابر اخبارى هاى متأخر, تحريف در عهدين, نگاهى گذرا به تاريخ عهدين, تحريف نزد اهل سنت (حشويه), تحريف نزد اخبارى هاى متأخر و… از جمله عناوين كتاب است. مؤلف با نقدى هوشمندانه از منابع روايات موجود در منابع شيعى كه بر تحريف قرآن دلالت دارد, آن روايات را يكسره از حجيت انداخته است. كتاب را آقاى شهرابى با نثرى روان و خوب ترجمه كرده و گاه پانوشت هايى بدان افزوده است. متأسفانه چندى قبل مترجم بزرگوار كه از جانبازان قهرمان و طلاب ارجمند حوزه بود, بر اثر جراحات باقى بر جسم ارجمندش, به مينو پر كشيد و شهد شهادت نوشيد. هنيئاً له
ـ قصّه حضرت يوسف
مهدى مستقيمى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ١٦٠ص, رقعى.
مؤلف در اين كتاب كوشيده است داستان حضرت يوسف را براساس آيات قرآن و روايات اسلامى, به دور از پيرايه ها با بيانى روان و خواندنى عرضه كند. داستان يوسف به جهاتى ميدان اسرائيليات و اخبار مجعول بوده و بسيارى از تفاسير, متأسفانه در اين جهت در پيوند با اين داستان بسى نا استوارند. مؤلف كوشيده است داستان را از ناهنجارى ها بزدايد و گزارشى معتمد از اين داستان گزارش كند.
ـ از على آموز
بنياد نهج البلاغه, چاپ سوم, تهران, بنياد نهج البلاغه, ١٣٧٥, ٣٦٨ص, رقعى.
كتاب سلسله درس هاى مدرسه مكاتباتى نهج البلاغه است كه در دوازده درس تنظيم شده است. خداشناسى, هستى شناسى, عشق و پرستش, سرچشمه هستى, زمينه هاى بعثت, بعثت و نظام صالح, وحى يگانه منبع فكرى, اخلاق و سيره پيامبران, ضرورت رهبرى, امامت علوى, رستاخيز انسان و آثار اجتماعى اعتقاد به معاد موضوعاتى است كه در اين دروس بررسى شده است.
در هر درس بحثى به عنوان فقه اللغه و بخش ديگر با عنوان آزمون و پرسشنامه تستى وجود دارد. در مجموع كتاب, شيوه مناسبى براى تدريس مكاتباتى اتخاذ كرده است. اخلاق و تعليم و تربيت
ـ گوهر شب چراغ
مرحوم ملامحمد حسن نائينى, تصحيح و تعليقات محمد فربودى, چاپ اوّل, ١٦٨«٢٧٩ص, وزيرى.
اين كتاب حاوى طرايف و لطايفى از ادعيه, احراز, ختومات و علوم مختلف است; كتاب در دو بخش تنظيم گرديده است: بخش اول در زمينه نمازشب و آداب بيدارى و شب زنده دارى و ادعيه و مسائل مربوط به آن است در چهل شعشعه; و بخش دوم آن كه به عنوان طرايف الاوراد الادعيه والاحراز و… ذكر شده, لطايفى از ادعيه, روايات و علوم مختلف را در بر دارد.
ـ الحقوق الأجتماعيه فى الأسلام
مركز الرساله, چاپ اوّل, قم, مركز الرساله, ١٤١٨, ١٢٧ص, رقعى.
اسلام آيينى است اجتماعى و بُعد اجتماعى آموزه هاى آن بسى مهم تر از ابعاد فردى و عبادى آن است. تأكيد بر سامانيابى رفتارهاى اجتماعى و رعايت حقوق طبقات اجتماعى از جمله آموزه هاى مهم و زندگى ساز اسلام است. در اين كتاب ابعاد حقوق اجتماعى بر پايه آيات و روايات به بحث نهاده شده است. در فصل اوّل از حقوق عمومى انسان سخن رفته است. و در ادامه آن از حقوق اجتماعى قانونى و اخلاقى, در فصل دوم حقوق خانواده برشمرده شده است و فصل سوم عهده دار تبيين حقوق زن و مرد در زندگى مشترك است.
ـ تربية الطفل فى الأسلام
مركز الرساله, چاپ اوّل, قم, مركز الرساله, ١٤١٧, ١١٥ص, رقعى.
در اين كتاب تربيت كودك, از نگاه اسلام به بحث نهاده شده است. در فصل اوّل از روش تربيتى اسلام سخن رفته است و آن گاه در فصل دوم توجه و تأكيد به تربيت طفل را به آستانه انعقاد نطفه و روزگار حمل رسانده و چگونگى راهنمايى ها و آموزه هاى اسلام در اين زمينه را نمايانده اند. فصل سوم به دوران پس از ولادت اختصاص يافته و در مرحله چهارم از روزگار كودكى و رشد در آن ايام چگونگى تدبير تربيت و جمع روش هاى تربيتى بين كودكان سخن رفته است.
در فصل پنجم از ايام نوجوانى سخن رفته و آموزه هاى دين در اين مرحله را كه مرحله اى است حساس و دوران انتقال از كودكى به نوجوانى و جوانى و نيازمند مراقبت و توصيه هاى كارآمد, نمايانده اند.
ـ سجده دل يا قلب نمازگزار
افشان صالحى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٩٤ص, رقعى.
(سجده دل) شرح و توضيحى است گويا, شاعرانه, با قلمى زيبا و دلپذير از نماز, حالت هاى لازم در نماز, مانند: خشوع, حضور قلب, نشاط در عبادت, خوف و رجاء, و نيز اذكار نماز و سوره حمد و توحيد. مؤلف كوشيده است با آنچه رقم زده خواننده را با قلبى آگاه و حاضر بر پيشگاه الهى به سجده در آورد.
ـ الرّفق فى المنظور الأسلامى
مركز الرساله, چاپ اوّل, قم, مركز الرساله, ١٤١٨, ٧٠ص, رقعى.
رفق, مدارا, سهل گيرى در روابط, گذشت روح اسلام, بن مايه آموزه هاى دين است. اين حقيقت والا و ارجمند در اين نوشته كوتاه و خواندنى از منظر قرآن, روايت به بحث نهاده شده است.
در آغاز (رفق) تعريف شده است. در فصل دوم آيات مرتبط با موضوع تفسير شده است و در فصل سوم از جايگاه (رفق) در احاديث سخن رفته است. در فصل سوم از آفاق آن و چرايى لزوم آن در روابط انسانى بحث شده است. تاريخ و شرح حال
ـ ماه كوير ـ آشنايى با شخصيت حضرت محمّد هلال بن على بن ابيطالب(ع)
حبيب اللّه سلمانى آرانى, چاپ اوّل, هيأت امناى امامزاده محمد هلال, ١٣٧٦, ٤٨ص, جيبى.
شرح حال مختصرى است از حضرت محمّد هلال بن على(ع) همراه با معرفى آران بيدگل و بقعه آن حضرت و ديگر مدفونين در آن آستانه; از مقدمه اداره اوقاف و امور خيريه بر اين كتاب چنين برمى آيد كه مديريت بقاع متبركه علاوه بر اداره اماكن مقدس و ايجاد تسهيلات رفاهى براى زائران, در جهت معرفى و پاسدارى ارزش ها و مواريث فرهنگى تلاش مى نمايند. آداب زيارت و زيارتنامه حضرت محمد هلال بن على(ع) از ديگر مطالب كتاب است.
ـ پيام هاى عاشورا
جواد محدثى, چاپ اوّل, قم, پژوهشكده تحقيقات اسلامى نمايندگى ولى فقيه در سپاه, ١٣٧٧, ٢٥٣ص, وزيرى.
مؤلف پس از مقدمه پيام هاى عاشور را در ذيل نُه عنوان گزارش و تبيين كرده است. پيام هاى اعتقادى, اخلاقى, زندگى حقيقى, عرفانى, تاريخى, سياسى, احياگرى و پيام به بانوان. ذيل هر كدام از اين عناوين عناوين فرعى بسيارى آمده است, از جمله ذيل پيام هاى اعتقادى: توحيد در عقيده و عمل, مبدأ و معاد, امامت, بدعت ستيزى در پيام هاى اخلاقى: آزادى, ايثار, تكريم انسان, توكل, جهاد, غيرت, مواسات, و… پيام هاى زندگى حقيقى: مفهوم زندگى, عقيده و زندگى, فريادرسى پيام هاى سياسى: تولى و تبرّى, عدالت خواهى, باطل ستيزى و….
ـ خورشيد شهادت
جمعى از نويسندگان, چاپ اوّل, تهران, دانشگاه امام حسين(ع), ١٣٧٦, ٣٧٦ص, وزيرى.
اين كتاب مجموعه مقالاتى است كه در (سمينار بررسى ابعاد زندگانى امام حسين(ع)) ارائه شده است. در جهت تبيين و توضيح فرهنگ پاسدارى عناوين برخى از مقالات چنين است: امام حسين پاسدار اسلام ناب محمدى, فرهنگ پاسدارى, رهيافتى عاشورايى, امام حسين و ياران آن حضرت, الگوى تربيتى پاسداران, اوصاف و شرايط پاسداران در منابع اسلامى, مبانى پاسدارى در قيام عاشورا, الگوهاى تربيت نظامى در واقعه عاشورا, نظريه نخبه گرايى و حادثه عاشورا و….
ـ قيام جاويد
حجت الله جودكى, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه فرهنگى انتشاراتى تبيان, ١٣٧٧, ١٣٨ص, وزيرى.
تدوين, ترجمه و تصحيح (مقتل ابومخنف) است بر پايه نقل هاى طبرى. مترجم متن نقل ها را به دقت از طبرى گزينش كرده و به ترجمه آن ها پرداخته است كه مشتمل است بر ١١٣ روايت. مقدمه كتاب كه گزارشى است از چگونگى مقتل, راويان آن و نقد و تحليل برخى از روايات منقول در حادثه كربلا, نوشته اى است سودمند و خواندنى. اين كتاب را مى شود از جمله بهترين مجموعه گزين شده (مقتل ابومخنف) دانست كه از دو گزيده پيشين آن, دقيق تر و بهتر است.
ـ مسائل جامعه شناسى از ديدگاه امام على(ع)
هيأت تحريريه بنياد نهج البلاغه, چاپ اوّل, تهران, بنياد نهج البلاغه, ٥٤٠ص, رقعى.
اين كتاب در چهل درس مسائل مختلف جامعه شناسى را از ديدگاه امام على(ع) و بر پايه نهج البلاغه به بحث نهاده است. در ضمن تبيين مسائل از آرا و انديشه هاى متفكرانه مفسّران و جامعه شناسان اسلامى نيز بهره گرفته شده و كتاب به گونه اى تطبيقى سامان يافته است.
گوهر اجتماعى دين, منشأ حيات اجتماعى, هستى شناسى جامعه, حيات و هلاكت جوامع, ويژگى هاى امور اجتماعى, اصناف و طبقات اجتماعى, اصلاح اجتماعى, جنگ و صلح, فرد در جامعه و… از جمله عناوين كلّى اين مجموعه است.
ـ خاطرات على امينى
حبيب لاجوردى, چاپ اوّل, تهران, انتشارات اصالت تنشير, ١٣٧٧, تصوير«٢٣٤ص, رقعى.
اين مجموعه اوّلين كتاب تدوين شده از مجموعه (طرح تاريخ شفاهى ايران) است كه در مركز مطالعات خاورميانه دانشگا هاروارد سامان يافته است. على امينى از بازيگران سياست در دوره پهلوى است با فراز و فرودهايى در زندگانى سياسى و اين مجموعه كه در آخرين سال هاى حيات وى انجام گرفته افزون بر كاستى هاى ناشى از ضعف حافظه, داراى كاستى ها و بلكه تحريف ها و ناگفته هايى است كه برخى از آنها در يادداشت مسعود بهنود در مقدمه كتاب آمده است. با اين همه براى محققان در تاريخ معاصر دست كم براى چند و چون شناخت اين افراد سودمند تواند بود. كتاب افزون بر متن خاطرات على امينى گزارشى تفصيلى چگونگى شكل گيرى (طرح تاريخ شفاهى ايران) را نيز دارد و نيز مقدمه اى مفصل از مسعود بهنود در نقد كتاب.
ـ سيماى بخشايش
عقيقى بخشايشى, چاپ اوّل, قم, نشر بخشايش, ١٣٧٧, ١٧٧ص, رقعى.
مؤلف در اين كتاب در ضمن پنج بخش از موقعيت جغرافيايى, اجتماعى, فرهنگى و آداب و رسوم, بخشايش و نيز مشاهير و مفاخر آن ديار سخن گفته است. در بخش پنجم مكاتبات و اسناد و تصاوير آمده است. جغرافياى بخشايش, شركت در انقلاب مشروطيت, انقلاب اسلامى ايران و بازتاب آن در آن ديار, قالى بافى, كشاورزى, آداب و رسوم سنن مردم, و… از جمله عناوين كتاب است.

ـ على آيينه عرفان
سيد اصغر ناظم زاده قمى, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ٤٩٠ص, وزيرى.
پيشتر هنگام چاپ اول درباره اين كتاب سخن گفته ايم. (شماره ٣٧/٨٣).
ـ همه بايد بدانند
ابراهيم امينى, چاپ چهاردهم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٧, ٢٠٨ص, رقعى.
مؤلف بزرگوار كتاب با درك ضرورت تبيين عقايد و احكام اسلامى براى نوجوانان به زبانى ساده, گويا, امّا مستند و استوار اين كتاب را رقم زده است. اكنون چاپ چهاردهم آن را پيش روى داريم با ويرايشى جديد. عناوين فصل ها چنين است: خداشناسى, نبوت, امامت, اخلاق فروع دين. تمام مباحث از اتقان شايسته اى برخوردار است امّا با بيانى روان, ساده و استوار.
ـ نگاهى كوتاه به زندگانى زينب كبرى
سيد هاشم رسولى محلاتى, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ١٢٧ص, رقعى.
نگاهى است گذرا به زندگانى زينب كبرى, دوران كودكى, ازدواج با عبدالله بن جعفر, فضايل حضرت, سفر تاريخى آن بزرگوار همره ابا عبدالله الحسين(ع) در كربلا, نقش آفرينى آن بانوى شجاع و ارجمند در كربلا, و جايگاه و نقش آن بزرگوار در گستراندن فرياد كربلا و كربلاييان, خطبه ها و بيانيه ها و… چگونگى خطبه هاى آن بزرگوار در كوفه, شام و… از جمله مباحث اين كتاب است.
ـ تحفة المحبين
يعقوب بن حسن سراج شيرازى, چاپ اوّل, تهران, دفتر نشر ميراث مكتوب, نقطه, ١٣٧٦, ٣٦٧ص, وزيرى.
مؤلف از خطّاطان, خوش نويسان و نستعليق نويسان قرن نهم و از شاگردان صدرالدين روزبهان, خطاط شيرازى است. او كتاب را براى تدوين و گزارش مباحث مرتبط با فضيلت خط, واضع خط, احوال قلم, اسباب كتابت آداب كاتب, اصول و قواعد خط, نام هاى انواع خطوط, تركيب مركبات و رسم الخط, سامان داده است. مؤلف اين موضوع ها و مباحث را با لطايف ادبى و عرفانى درآميخته و متنى شيرين و خواندنى به وجود آورده است. كمتر صفحه اى است كه از آيه اى از قرآن و يا كلامى از پيامبر و يا سخنى از بزرگان و… خالى باشد. آقاى دكتر حسين قمشه اى مقدمه اى نوشته اند لطيف و خواندنى و در اين مقدمه ابعاد كتاب را نمايانده اند.
ـ تقويم التاريخ
مصطفى بن عبدالله چلبى, چاپ اوّل, تهران, دفتر نشر ميراث مكتوب, احيا كتاب, ١٣٧٦, ٥٢٤ص, وزيرى.
اين كتاب به آهنگ ثبت رويدادهاى مهم جهان از آغاز آفرينش تا ابتداى هجرت نبوى به گونه گاه شمار و پس از هجرت تا سال ١٠٨٥ به گونه سالشمار به قلم آمده است. كتاب را مترجمى گمنام با بيانى شيوا و روان به فارسى برگردانده است. مصحح محقق, كتاب را براساس سه نسخه مقابله و تصحيح كرده و در ضمن مقدمه اى از چگونگى كتاب و اهميت آن سخن گفته است. افزون بر اين توضيح ها و تعليقه هاى محقق بر مطالب كتاب, گسترده و سودمند است و اهميت اين افزونى ها بى گمان كمتر از متن كتاب نيست. سعى محقق مشكور باد.
ـ نفت ايران از آغاز تا جنگ خليج فارس
دانيل يوگين ـ ابراهيم صادقى نيا, چاپ اوّل, تهران, انتشارات هيرمند, ١٣٧٦, ٩٢ص, رقعى.
اين كتاب گزارشى است از وضع نفت در ايران و تأثير آن در تحوّلات سياسى و اقتصادى ايران. اوپك, آخرين پرواز ماتئى (بزرگترين خريدار نفت ارزان روسيه), نبرد شش روزه, حمله عراق به ايران, حمله عراق به كويت از جمله عناوين فصول كتاب است.
ـ واسموس
لوسينو: فن ميكوش; مترجم جهاندارى, چاپ اوّل, قم, همسايه, ١٣٧٧, ٣٦٣ص, وزيرى.
واسموسِ آلمانى, نامى آشنا براى افرادى است كه حماسه مردم بوشهر را در جنگ جهانى اوّل پى گيرى مى كنند. درباره اين شخص ديدگاه هاى متناقض وجود دارد. عده اى وى را قهرمان عدالت جو مى شمارند و گروهى ديگر جاسوس آلمانى كه براى درهم كوبيدن انگليسى ها در جنوب از روح حماسى مردم جنوب بهره مى گرفت. كتاب شرح حال وى بر پايه اسناد انگليسى, خاطرات واسموس, اطلاعات زن واسموس كه توسط فردى آلمانى تقرير شده است. كتاب يك مقدمه, سيزده فصل و يك فهرست عمومى دارد. مترجم محترم مى توانست با آوردن پاورقى كتاب را مفيدتر سازد كه چنين كارى انجام نگرفته است.
ـ تاريخ آموزش و پرورش ايران قبل و بعد از اسلام
كمال درانى, چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٧٦, ٢٤٥ص, وزيرى.
كتاب در چهار فصل روند آموزش و پرورش ايران را در قبل و بعد از اسلام مورد بررسى قرار مى دهد. در فصل نخست كليات مباحث از قبيل انواع دانش تاريخ; و قلمرو تاريخ آموزش و پرورش را به بحث گذاشته است. فصل دوم به آموزش و پرورش ايران قبل از اسلام مى پردازد. فصل سوم كتاب ويژه مباحث آموزش و پرورش بعد از اسلام است و فصل آخر آن آموزش و پرورش جديد را كه پس از ارتباط با اروپا به وجود آمده, مورد بررسى قرار مى دهد.

ـ سفينه تاريخ
هدايت اللّه علوى, چاپ اوّل, تهران, انتشارات هيرمند, ١٣٧٦, ٦٠٧ص, وزيرى.
(سفينه تاريخى) مجموعه اى است خواندنى و گزين شده از حوادث تاريخى. مؤلف از پس ساليان مطالعه و درنگريستن در منابع و متون تاريخى, مجلّه ها و مجموعه ها, زيست نامه ها و سفرنامه ها و… آنچه را آموزنده, تنبه آفرين, خواندنى و پرجاذبه يافته برگزيده و به صورت كتابى خواندنى عرضه كرده است. اگر مؤلف افزون بر فهرست موضوعات و عناوين كه در آغاز آمده است, فهرستى موضوعى در پايان تنظيم مى كرد, بى گمان در كارآمدى كتاب سودمند مى افتاد.
ـ سيرى در كتابخانه هاى هند و پاكستان
عزيزالله عطاردى, چاپ اوّل, تهران, نشر عطارد, ١٣٧٦, ٣٩٧ص, وزيرى.
مؤلف كتاب از محققان سختكوش و پرتلاش روزگار ماست. وى كه به سال ١٣٤٥ براى ديدن كتابخانه هاى هند و پاكستان راهى آن ديار شد, بيشتر از هر چيز در انديشه بررسى نسخه هايى خطى كتابخانه ها براى بهره گيرى در پژوهش ها بويژه در مجموعه عظيم (تاريخ خراسان) ـ كه متاسفانه تاكنون جزء بخش اندكى از آن نشر نيافته است ـ بوده است. كتاب به گونه سفرنامه اى سامان يافته و مؤلف در ضمن گزارش سفر خود, از كتابخانه ها و نسخه هاى خطى آنها ياد كرده است. در اين كتاب كتابخانه هاى فراونى معرفى شده, نسخه هاى بسيارى شناسايى و شناسانده شده از شخصيت ها و چهره فرهنگى و علمى بسيار سخن به ميان آمده است.
كتاب آكنده است از آگاهى هاى علمى, فرهنگى كتابشناختى مردم شناسى و….
ـ مقالات تاريخى ج٣
رسول جعفريان, چاپ اوّل, قم, دفتر نشر الهادى, ١٣٧٦, ٤٢٢ص, وزيرى.
(مقالات تاريخى) مجموعه سوم از مقالات و پژوهش هاى تاريخى مؤلف است كه پيشتر در نشريات كشور از جمله در آينه پژوهش به چاپ رسيد و اكنون يكجا نشر مى يابد.
تحليلى از تحوّلات فكرى و سياسى جامعه اسلامى, كتاب و كتابخانه در دوره صفوى اماكن تاريخى اسلامى در مكه مكرّمه, احوال و آثار فاضل هندى, تشيع در ورامين, تشيع در اندلس, بازيافته هاى تاريخ الشيعه ابن ابى طيّ, شيخ حسن كربلايى تاريخنگار جنبش تنباكو, از جمله عناوين كتاب است.
ـ ابن بطوطه
محمدعلى موحّد, چاپ اوّل, تهران, طرح نو, ١٣٧٦, ٣٨٤ص, رقعى.
سفرنامه ها را مى توان به گونه اى آينه وضع فرهنگ, اقتصاد و چگونگى اجتماع روزگارى دانست كه در آن روزگار اين نگاشته ها رقم خورده اند. سفرنامه ابن بطوطه در ميان سفرنامه هاى بسيارى كه از دير باز به قلم آمده اند, شايد بهترين و گوياترين سند فرهنگ جهان اسلام در شناخت چندى و چونى آن روزگاران باشد. در سفرنامه ابن بطوطه عملكرد طبقات حاكم, نگرش و روش پادشاهان و ديوانيان, راه و رسم عالمان و فقيهان, مراسم, آداب, تشريفات, شادى ها, سوگوارى ها و بالاخره احوال و اوضاع اجتماعى, سياسى و فرهنگى آن روزگاران را بروشنى توان ديد. اكنون آقاى موحّد كه سال ها پيش سفرنامه ابن بطوطه را به پارسى برگردانده بود و اخيراً با بازنگرى كلى و توضيحات لازم, ويرايش ديگرى از آن را عرضه كرده است, در اين كتاب با تأمل و دقت تمام آنچه را ياد شد, بركشيده و در پيشديد خواننده نهاده است. آشنايى با ابن بطوطه و شگفتى ها سفر وى عنوان هاى بخش اوّل است, با عنوان كليِ (سيّاح قصه گو). در بخش دوم كه عنوان كلى (سير در اجتماع و فرهنگ و سياست) دارد, عناوين ذيل آمده است: دنياى زن, مدرسه, خانقاه, حكومت, دولت با زير عنوان هايى چون آفاق سياست, اهرم مذهب در دست سياست, رويارويى سياست و ديانت, جهان اسلام در بازگشت و… كتاب ابن بطوطه با نثرى روان و جذاب محتوايى دارد بس سودمند و خواندنى.
ـ سال شمار تاريخ و روابط بين الملل
سيد صادق حقيقت, سيد محمود رضويان, چاپ اوّل, قم, نشر خرّم, ١٣٧٧, ٣٧٦ص, وزيرى.
كرونولوژى (وقايع نگارى از ديرباز مورد توجه دانشمندان خصوصاً مورخان بوده است و كتاب هاى در اين زمينه هم كم نيستند. اما در اين مجموعه سعى شده است ذكر وقايع مهم تاريخ و روابط بين الملل به شكل منظم و با عنايت به ايران و اسلام باشد. دامنه تحقيق اين اثر از ابتداى تاريخ تا سال هاى اخير است, ولى به سبك گزينش وقايع مهم و كليدى تاريخ و روابط بين الملل. پايان بخش كتاب علاوه بر فهرست اعلام و منابع, نمايه كشورها, اسامى تنگه هاى آبى مهم جهان و اطلاعات درباره كشورهاى مستقل جهان و چند نمايه فنى ديگر است كه در كاربرى كتاب بسيار مؤثر است و مهم.
ـ سرزمين اسلام
غلامرضا گلى زواره, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٧, ٦٤٨ص, وزيرى.
اين كتاب كوششى است در جهت شناخت و شناساندن كشورهاى اسلامى و نواحى مسلمان نشين كه پيشتر از آن سخن گفته ايم (آينه پژوهش, سال چهارم, شماره٣٣, ص٣٤). ادبيّات
ـ هنر در قلمرو مكتب
جواد محدثى, چاپ سوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ٣٧٥ص, رقعى.
ر.ك: آينه پژوهش, شماره٣٨, ص٨٢ .

ـ سراچه آوا و رنگ (خاقانى شناسى)
مير جلال الدين كزّازى, چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٧٦, ٢٧٩ص, وزيرى.
اين كتاب حاوى دوازده قصيده, يك تركيب بند, شانزده غزل, نُه قطعه و هفت رباعى از بزرگ ترين قصيده سراى ايران, يعنى خاقانى شروانى است. نمونه هاى گزينش شده, بسيار متنوّع و حساب شده است. اين انتخاب به منظور آموزش براى دانشجويان رشته زبان و ادبيات فارسى صورت گرفته, ولى افزون بر سروده هاى دشوار و پيچيده خاقانى, از نمونه هاى روان و خوشخوان اين شاعر نيز مواردى نقل شده است. (در گزارش بيت ها, زمينه ها و دانش هايى گونه گون چون واژه شناسى, ريشه شناسى, زبانشناسيِ سنجشى, باورشناسى, نمادشناسى, سبك شناسى و زيباشناسى كه در گزارش متن هاى گرانسنگ هنرى و ادبى از آنها گريزى نيست, به كار گرفته شده است….)
ـ برگزيده اشعار صائب (و ديگر شعراى معروف سبك هندى)
محمد قهرمان, چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٧٦, ٢٣٨ص, وزيرى.
نويسنده در اين كتاب,ابتدا درباره اصطلاح نادرست ولى رايج سبك هندى سخن رانده و آنگاه با ورود به آستانه شعر صائب تبريزى درباره غزل ها و بيت هاى برگزيده او, بحث كرده است.
پس از آن به سراغ ديگر شاعران معروف سبك هندى (همچون: نظيرى نيشابورى, طالب آملى, فصيحى هروى, قدسى مشهدى, سليم طهرانى, كليم همدانى, طغراى مشهدى, غنى كشميرى, دانش مشهدى, ناظم هروى, بيدل و حزين لاهيجى) رفته و از غزل ها و بيت هاى برگزيده هر يك انتخابى صورت داده و در پايان نيز براى شرح لغات و كنايات, فرهنگ مختصرى ترتيب داده است.
ـ آذرستان (در مصائب سرور كونين اباعبدالله الحسين ـ ع ـ)
محمد على انصارى قمى, چاپ اوّل, قم, خرم, ١٣٧٧, ١٤٤ص, رقعى.
اين مجموعه مراثى كه نام ديگرش (خزائن المراثى) است, شعله هايى است بركشيده از سينه سوزان شاعرى دردمند و ديندار, كه خوانندگانش را در نفس المهموم خود شريك مى سازد. مرحوم اديب انصارى اين ٢٥٠٠ بيت را به سال ١٣٦٣هـ.ق آنگاه كه در بستر بيمارى, از شركت در مجالس حسينى محروم بودند, سروده است.
وقايع جانسوز طف در اين مجموعه بى هيچ تكلّف و تصنّعى به رشته نظم كشيده شده و آن تأثير را دارد كه گوهر اشك خواننده را بر دامن بيفشاند.
ـ غمنامه (مجموعه شعر)
قاسم ايزديان, چاپ اوّل, قم, انتشارات همسايه, ١٣٧٦, ١١١ص, رقعى.
اين دفتر تراويده طبع شاعرى جنوبى است كه هر قطعه از اشعارش را به ياد عزيزى از دست رفته نگاشته است و صد البته كه از بند بند هر شعرش, قطره هاى غم مى چكد.
صميميّت واژگان, رسايى احساسات و زبان صيقل يافته اشعار از ويژگى هاى مهم اين مجموعه است. بى گمان خواننده اين اشعار در هنگامه همراهى با اين شاعر, شميم عطر جنوب را از واژه واژه اين دفتر, حس خواهد كرد.
ـ از درك آبى ها فراتر (دفتر غزل)
رضا معتمد, چاپ اوّل, قم, همسايه, ١٣٧٦, ٦٠ص, رقعى.
مجموعه اشعار اين دفتر كه بيشتر غزل و كمى نيز مثنوى است, نمونه اى ديگر از ذوق ورزى هاى شاعران پر استعداد نسل انقلاب و جنگ است. شعرهاى اين مجموعه اگرچه همه جزو ادبيات متعهد و ملتزم محسوب مى شود, امّا سرشار از لطافت و غنا و شعور شاعرانه است.
مضامين غزل ها بيشتر در فراق حضرت حجّت, نايب آن امام, آفتاب جماران, و نيز يادكردى از هشت فصل حاكميّت عشق ـ سال هاى حماسه و خون ـ است.
ـ در تكاپوى ازدواج
تورج رنجبر, چاپ اوّل, قم, موسسه فرهنگى همسايه, ١٣٧٦, ٩٦ص, رقعى.
نويسنده در اين كتاب در گزارش دو جريان واقعى كه آنها را در قالب داستان پردازش كرده است, كوشيده مسائل خواستگارى, ازدواج, همسرگزينى و بايسته ها و ناشايست هاى آن را بنماياند. داستان ها فضايى صميمى و خواندنى دارد.
ـ اصطلاحات و تعبيرات در ترجمه
غفار تجلّى, چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٩٩٧, ١٥٣ص, وزيرى.
كتاب براى دانشجويان رشته هاى زبان و ادبيات انگليسى, مترجمى انگليسى و دبيرى انگليسى در مقطع كارشناسى به عنوان منبع اصلى درس (اصطلاحات و تعبيرات در ترجمه) به ارزش دو واحد تدوين شده است, اميد است براى علاقه مندان به زبان انگليسى مفيد باشد.
ـ احاديث و قصص مثنوى
بديع الزمان فرروزانفر, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه انتشارات اميركبير, ١٣٧٧, ٧٥٥ص, وزيرى.
بديع الزمان فروزانفر بى گمان از استادان مسلم ادب فارسى و بلكه سرآمد استادان ادب فارسى در روزگار اخير است با گستره اى عظيم از آگاهى ها از فرهنگ و تمدن اسلامى. دو كتاب احاديث مثنوى و مآخذ قصص و تمثيلات مثنوى وى اكنون نيز پس از ساليانى كه از نشر آنها مى گذرد, از مراجع و منابع مسلم پژوهش درباره مثنوى است.
در دو كتاب ياد شده كه بر مبناى مثنوى چاپ علاءالدوله سامان يافته اند, اشعار عربى و احاديث غالباً بدون ترجمه آمده اند. اكنون آقاى حسين داودى همت ورزيده هر دو كتاب را درهم آميخته, اشعار عربى و احاديث را ترجمه كرده, و آنچه را در اين زمينه كه در كتاب ارجمند ديگر مؤلف (شرح مثنوى شريف) يافته, بر اينها افزوده و كتاب را به صورتى آراسته عرضه كرده و براى كارآمدسازى آن فهرست هاى گونه گونى سامان داده است.
ـ ثمارالقلوب فى المضاف والمنسوب
ابومنصور ثعالبى نيشابورى; ترجمه: رضا انزابى نژاد, چاپ اوّل, مشهد, انتشارات دانشگاه فردوسى مشهد, ١٣٧٦, ٦٦٨ص, وزيرى.
ترجمه اى است روان و استوار از كتاب ارجمند اديب, مورّخ و عالم بلند آوازه نيشابور, ابومنصور ثعالبى. پيشتر درباره كتاب و شرح حال مؤلف و چگونگى ترجمه آن سخن گفته ايم (آينه پژوهش, شماره٤٨,ص٥٨)
ـ زمزمه زمانه (گزينه اى از سروده هاى پنجاه شاعر نوپرداز معاصر)
محمدرضا مستجاب, چاپ اوّل, تهران, نشر باز, ١٣٧٧, ١٦٨ص, رقعى.
تاكنون گزيده هاى فراوانى از شاعران نوپرداز ايرانى فراهم آمده است كه هر يك از چشم اندازهايى ويژه و با انگيزه هايى متفاوت به شعر نو نگريسته اند. در اين دفتر, نمونه هايى از شعر پنجاه شاعر نوپرداز گرد آمده كه به اعتقاد فراهم آورنده آن, درك شعر معاصر ايران بدون بررسى اشعار ايشان ميسّر نخواهد بود. آنچه اين گزينه را از گزيده هاى ديگر متمايز مى سازد, عبارت است از:
١. روح تازگى و نوآورى مضمونى كه با ظهور نيما و پس از او, در شاعران جوانِ آن روزگار و پيروانش تا روزگار كنونى, معيار اصلى در چينش و گزينش اين مجموعه بوده است.
٢. در اين گزينه سهم شاعران مذهبى و متعهّد و بويژه شاعران پس از انقلاب اسالامى و نيز جنگ تحميلى تا آنجا كه ميسر بوده, ادا شده و به نظر, جايى درخور در كنار ساير داعيه داران نوپردازى, يافته اند.
٣. جايگاه والاى زنان شاعر ـ بويژه پس از انقلاب اسلامى ـ بخوبى با نمونه هاى متنوع شعرهايشان برنموده شده است.
٤. سعى شده تا از هر شاعر, شعرى انتخاب شود كه كاملاً بيانگر خُلق و خويِ شاعرى و نحوه تفكّر او باشد و صرفاً زبانزدگيِ شعر ملاك قرار نگيرد. از اين رو درباره بسيارى از اين شاعران كنكاشى با اهل ذوق صورت گرفته است.
٥. براى مزيد اطلاع, اطلاعاتى مختصر درباره سال ولادت, محل تولد و نام برخى از مشهورترين آثار هر شاعر, در ابتداى بخش مربوط به او, آورده شده است.
چنين در نظر بوده كه حتى در كلاس درس ادبيات معاصر (بخش شعر), آنگاه كه استاد سخنان اساسى و كلّى را در باب شعر معاصر ايراد كرد,