آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٣ - معرفيهاى گزارشى

معرفيهاى گزارشى


كليات
ـ فهرست نسخه هاى خطى كتابخانه مجلس
على صدرايى خويى, چاپ اوّل, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٤٩٤ص, وزيرى.
جلد سى وپنجم فهرست نسخه هاى خطى كتابخانه مزبور است كه در آن مجموعاً پانصد نسخه معرّفى شده است و داراى چهار فهرست راهنما براى دسترسى آسان به محتواى كتاب است. مجلدات ديگر آن قبلاً معرفى شده است.

ـ راهنماى روزنامه ها و مجله هاى ايران ٧٥ـ١٣٧٤
پورى سلطانى, رضا اقتدار, چاپ اوّل, تهران, كتابخانه ملى جمهورى اسلامى ايران, ١٣٧٦, ٤٥٠ص, وزيرى.
اين مجموعه شامل كليه مجله ها و روزنامه هايى است كه به فارسى يا زبان هاى ديگر در ايران منتشر مى شود.
در اين كتاب ٦٨١ نشريه معرفى اجمالى شده اند و جهت تسهيل در امر بازيابى اطلاعات اين راهنما, چهارنمايه به آخر كتاب افزوده شده است. نمايه مجله هاى شهرستان ها با نمايه موضوعى; نمايه نام اشخاص و مؤسسات و سازمان هاى ناشر و نمايه مجلات خارجى و دو زبانه از ديگر مطالب اين كتاب است.
ـ اصول و مبادى سخنورى
محمد باقر شريعتى سبزوارى, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٤٠٠ص, وزيرى.
در اين كتاب در ضمن پنج بخش از اصول و مبادى سخنورى, سخن رفته است. در بخش اوّل از اهميت سخنورى و شرايط آن بحث شده است, با عناوينى چون: انگيزه هاى سخنورى, ويژگى هاى سخنور, آفات سخنورى و…. بخش دوم ويژه تبيين موازين سخن و سخنورى است و در بخش سوم از راه و رسم تبليغ در اسلام بحث شده است. اسلوب خطابه و انواع آن در بخش چهارم به بحث نهاده شده است با عناوينى چون مشخصات اسلوب خطابى, ابعاد و اجزاى خطابه, مراحل سخنرانى و….
در بخش پنجم از اقسام خطابه سخن به ميان آمده است و چگونگى خطبه هاى سياسى, قضايى, دينى, رزمى برنموده شده است.
ـ فهرست نسخه ها خطى
مدرسه امام عصر(ع) در شيراز
محمد بركت, چاپ اوّل, شيراز, كتابخانه مدرسه امام عصر(ع), ١٣٧٦, ١٥٦ص, وزيرى.
در اين مجموعه چهارصد كتاب خطّى, نسخه شناسى و بعضاً كتابشناسى شده است. كتاب ها براساس حروف تنظيم شده اند و در پايان فهرست عناوين كتاب ها و نيز مؤلفان و مترجمان آمده است. فقه و اصول
ـ احكام آبها
محمد وحيدى, چاپ ششم, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٢٠٧ص, رقعى.
نويسنده احكام فقهى آب, نجاسات, مطهرات را به شكل جديدى جهت آموزش تنظيم كرده است. اين احكام براساس كتاب عروةالوثقى مرحوم يزدى, زبدةالأحكام, تحريرالوسيله و توضيح المسائل امام خمينى(ره) تنظيم شده است. در پايان بحثى درباره وسواس و احكام آن به كتاب ضميمه شده است.
ـ نظام ولايت فقيه
سيد على شفيعى, چاپ اوّل, مؤسسه فرهنگى آيات, ١٣٧٦, ١٥٥ص, رقعى.
نويسنده تلاش كرده است در سه بخش: مشروعيت ولايت فقيه, موضوعات و پرسش هايى درباره ولايت فقيه و تبيين مفهوم ولايت فقيه و ولى فقيه را بررسى كند.
ـ حريم در فقه شيعه
محى الدين فاضل هرندى, چاپ اوّل, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٨٨ص, رقعى.
بحث حريم از بحث هاى مورد نياز جامعه است و شگفت است كه در فقه اسلامى به گونه اى گسترده و دقيق و كارآمد مورد بحث قرار نگرفته است, بويژه در روستاها و مناطق كشاورزى, اين موضوع بسيار جدّى است.
اينكه زمين ها, چشمه ها, رودخانه ها, قنات ها, راه ها, مراتع و… چه مقدار حريم دارند, و به مثل به هنگام منازعه در اينكه تجاوزى صورت گرفته است يا نه؟ و مسائل ديگر….
اين پژوهش تا آنجا كه ما مى دانيم اوّلين تحقيق مستقل درباره حريم تحليل مفهومى و مصداق هاى گونه گون و احكام فقهى آن است; در سه بخش ابتدا حكم حريم, از ديدگاه فقه شيعه گزارش شده است كه اولويت صاحب حريم است و عدم جواز بهره گيرى ديگران و آنگاه در بخش دوم تحليل مفهومى حريم است با بحث از حريم خانه حريم زمين هايى كه مورد نياز روستا نيست, حريم راه, حريم مبتكر, حريم راه خصوصى, چشمه, نهر, ديوار و…. بخش دوم ويژه بحث از مناسبات حريم است, بعضى بحث ها و موضوعاتى كه به نوعى با بحث حريم مرتبط هستند, مانند قرقگاه, اقطاع, آب هاى طبيعى و….
(كتاب) حريم بدان گونه كه پيشتر آورديم در فقه شيعى بل اسلامى بحثى نو را برگشوده است و گامى است شايسته در اين بحث.
ـ الدر المنضود
على بن على فقعانى, تحقيقِ محمد بركت, چاپ اوّل, شيراز, كتابخانه مدرسه امام عصر(ع), ١٣٧٦, ٣٤٨ص, وزيرى.
كتاب با عنوان (الدرّ المنصور فى معرفة صيغ النيات و الأيقاعات والعقود) گزارشى است از عناوين كتب فقهى و مسائل آن و نيز چگونگى نيت در افعال و صيغه هاى ايقاع و عقد. مؤلف كتاب خود را براساس ترتيب كتب فقهى, با كتاب الطهاره آغاز كرده, و با كتاب الديات كتابش را پايان داده است. در تمام بحث ها ابتدا موضوع را توضيح مى دهد و آنگاه صيغه نيت, يا ايقاع و يا عقد را گزارش مى كند. محقق محترم كتاب را براساس چهار نسخه مقابله و تصحيح كرده است و در پانوشت ها اختلاف نسخه ها را آورده و گاه توضيحاتى درباره مطالب متن افزوده است.
افزون بر اين مقدمه اى نگاشته است درباره شرح حال و آثار مؤلف و در ضمن آن, گزارشى است از كتاب هايى كه عالمان در اين موضوع نوشته اند.
ـ علم الأصول تاريخاً وتطوّراً
على فاضل قاينى نجفى, چاپ دوم, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٢١٢ص, وزيرى.
نويسنده در چندين فصل مباحث مربوط به علم اصول و چگونگى تحوّل آن را بررسى كرده است. در فصل اوّل پس از تعريف علم اصول به بررسى دليل و ادلّه در اصول پرداخته و از مقدمات استنباط ياد كرده است. در فصل دوم اجتهاد در عصر امامان(ع) و در فصل سوّم به عصر فقيهان و اختلاف به وجود آمده در جواز و عدم جواز اجتهاد مى پردازد. در فصل چهارم ديدگاه شيعه در مقابل قياس و استحصان را مى آورد. بخش دوم كتاب به مدارس اصولى اختصاص دارد و در آن مدرسه آغازين, مدرسه عصر تأليف, عصر شكوفايى اوليّه و عصر شكوفايى نهايى علم اصول و بزرگان هر مكتب را بررسى مى كند.
ـ پول, بانك, صرّافى
محمد حسين ابراهيمى, چاپ اوّل, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦,١٧٦ص, رقعى.
در كتاب نخست ماهيت پول بررسى شده است; آنگاه حجم و ارزش پول مطرح شده است. در فصل سوّم احكام كنز پول در اسلام و در فصل چهارم احكام وسائل درباره پول از قبيل زكات, خمس, قرض مطرح شده است. در فصل پنجم معرّفى بانك و در فصل ششم اهداف, نقش و خدمات بانك بررسى شده است و فصل هفتم به بررسى مسايل مربوط به صرّافى اختصاص دارد. كلام و فلسفه
ـ كلمة عليا
حسن زاده آملى, چاپ سوّم, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٦٩ص, وزيرى.
كتاب شامل هشت باب در اثبات توقيفى بودن اسماء الهى است. در باب اوّل محل نزاع بررسى شده است. باب دوم به بيان اسماء و صفات وجودى و سلبى, باب سوم در علت توقيفى بودن آن از ديدگاه متكلمان, باب چهارم آيات قرآنى كه به موضوع دلالت مى كند, مورد بررسى قرار گرفته است. باب پنجم به تعداد اسماء خداوندى, باب ششم به توقيفى بودن اسماء از ديدگاه عارفان و حكيمان, باب هفتم در بيان اختصاص اطلاق سميع و بصير به خداوند متعال و باب هشتم در اطلاق اسماء الهى با حفظ ادب اختصاص دارد. قرآن و حديث
ـ لغة القرآن
احمد مختار عمر, چاپ اوّل, كويت, ذات السلاس, ٢٦٠ص, وزيرى.
مؤلف در اين كتاب طيّ دو باب بحث هايى درباره لغت قرآن را سامان داده است. در باب اوّل ابتدا از كتابت قرآن و چگونگى (رسم عثمانى) سخن گفته است, و آنگاه از قرائت قرآن و تطوّر آن بحث كرده است. واژه هاى دشوارياب و چگونگى آنها و نيز لغات قبايل عرب و واژه هاى معرب و بود و نبود آنها در قرآن بحث ديگرى است كه مؤلف بدان پرداخته است. در باب دوم درباره ويژگى هاى بيانى و چگونگى تعبير قرآنى و اعجاز بيانى و بدايع قرآن, بحث كرده است.
ـ النحو التعليمى و التطبيق فى القرآن الكريم
محمد سليمان ياقوت, چاپ اوّل, كويت, مكتبة المنار الأسلاميه,١٤١٧, ١٠٨٨ص, وزيرى.
كتاب پژوهشى است گسترده و دقيق درباره مسائل نحوى چگونگى كاربرد آنها در قرآن كريم. مؤلف در تمام بحث, نخست موضوع را به دقت بازشناسى مى كند و آنگاه چگونگى كاربرد آن را در آيات نشان مى دهد; به مثل در ص١١٢ ذيل عنوان (الممنوع من الصرف) موضوع را روشن كرده و اقسام آن را بيان كرده است و آنگاه يكى از موارد را در آيات الهى روشن كرده است و….
كتاب (النحو التعليمى) كتابى است خواندنى و در مباحث قرآنى و ادبى, سودمند و كارآمد.
ـ فصول من التفسير الموضوعى
وليد بن مساعد الطبطبايى, چاپ اوّل, كويت, دارالتجديد, ٧٢ص, وزيرى.
مؤلف كتاب را در شش فصل سامان داده است. در فصل اوّل, موضوع بحث را روشن ساخته است و آنگاه از آغاز و تطوّر تفسير موضوعى سخن گفته است. گونه هاى تفسير موضوعى در فصل سوم بحث شده است و در فصل چهارم اهميت آن را بازگفته و نياز بدان را روشن كرده است.
در فصل پنجم اشكال ها و شبهه ها درباره تفسير موضوعى را پاسخ گفته است و در فصل پايانى شيوه بحث در تفسير موضوعى را نمايانده است.
ـ غزوات خلّد القرآن الكريم ذكرها
محمد عبدالسّلام ابوالنيل, چاپ دوم. كويت, مكتبة المنار الأسلاميه, ١٤١٧, ٣١٢ص, وزيرى.
اين كتاب تفسيرى است از آياتى كه درباره جنگ ها نازل شده است. مؤلف ابتدا درباره جنگ و جهاد از ديدگاه اسلام و قرآن بحث كرده است و آنگاه آيات جهاد و جنگ را براساس جنگ هايى كه اتفاق افتاده است, آورده و تفسير كرده است. او از جنگ بدر آغاز كرده و با تفسير آيات مرتبط با جنگ تبوك پايان داده است. مؤلف در تمام فصل ابتدا به لحاظ تاريخى موضوع را روشن كرده است و چرايى وقوع نبرد را باز گفته است و آنگاه به تفسير آيات پرداخته است.
ـ وظيفه الأخبار فى سورة الأنعام
سيد محمد ساداتى شنقيطى, چاپ اوّل, رياض, دار شبيليا, ١٤١٨, ٥٧٦ص, وزيرى.
سوره انعام, از سور مكى است و از سوره هاى طولانى مكى; آيات الهى در اين سوره نشانگر موضوعات و مباحثى است كه بيشتر در سوره هاى مكّى ظهور و بروز دارد.
سخن از (اللّه) در امور غيبى و مآلاً نماياندن قدرت الهى, رسالت و چگونگى برخورد رسالت با مشركان و….
مؤلف در اين كتاب كوشيده است تا چگونگى گزارش اين حقايق را در سوره (انعام) نشان دهد. مؤلف, كتاب را در يك مقدمه, سه باب و يك خاتمه سامان داده است. در مقدمه از چگونگى موضوع سخن گفته است و پس از آن در بابى كه عنوان (تمهيد) دارد, واژه ها و اصطلاحات مهم در بحث را تعريف كرده است. در باب دوم بحث از توحيد خداوند و چگونگى گزارش صفات الهى است, و آنگاه در باب دوم گزارش از غيب و شيوه ها و روش هاى آن در سوره انعام بحث شده است. باب سوم ويژه چگونگى گزارش از پيامبر است و مشركان و مؤمنان و روياروى شرك و ايمان و….
كتاب, ساختار و نگاهى نو به اين مسأله دارد.
ـ عيسى و مريم فى القرآن
رياض ابووندى ـ علما رشق, چاپ اوّل, عمان, دارالشروق, ٥٨٥ص, رحلى.
در اين كتاب تفسير ١٢٠ آيه از قرآن كريم كه با حضرت عيسى, رسالت آن بزرگوار و مريم عذراء(س) مرتبط است, بر پايه ٢٢ تفسير گزارش شده است.
ذيل هر آيه عين آنچه را مفسّران آورده اند, مؤلفان در اين مجموعه نقل كرده اند.
جامع البيانِ طبرى, روح المعانيِ آلوسى, فى ظلال القرآنِ سيد قطب, الجواهر طنطاوى, المنار عبده, الكشاف زمخشرى و… از جمله تفسيرهايى هستند كه مطالب آنها در اين مجموعه آمده است.
ـ حسن يوسف
سيد رضا صدر, چاپ دوم, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ١٦٧ص, وزيرى.
حسن يوسف شرح زندگى حضرت يوسف(ع) بر پايه گزارش قرآن و تورات است كه در شكل داستانى زيبا ارائه شده است. نويسنده پس از نقل داستان به درس ها و اصول زندگى برگرفته از داستان مى پردازد و طى هشتاد ويك اصل اين نكات را بازگو مى كند. سپس گزارش تورات را مى آورد و در آغاز آن به نقد ترجمه تورات كه دارالسلطنه لندن در سال ١٩١٤ چاپ شده مى پردازد و قضاوت بين گزارش قرآن و تورات را به عهده خوانندگان مى گذارد.
ـ كاوشهاى عقل فطرى در آينه قرآن و حديث
اميرحسين تكيان, چاپ اوّل, تهران, نشر جلى, ١٣٧٦, ١٤٣ص, رقعى.
مؤلف در اين كتاب در ضمن ده فصل كوشيده است جايگاه عقل و چگونگى كاربرى آن در زندگانى انسان را بازگويد. فصل اوّل كتاب نگاهى است به عقل در روايات, و آنگاه, در فصل دوم از اهميت و شأن عقل در روايات بحث شده است. در فصل سوم با عنوان (وجدانِ نور عقل و مدركات آن) از جايگاه عقل در زندگى انسان و چندى و چونى توان عقل در شناساندن حقايق سخن رفته است. تمايز ميان عقل, عاقل و معقول, تفكر و ارتباط آن تعقل حجابهاى عقل و روشهاى زدودن آن, حقيقت حافظه و ارتباط آن با نور عقل كاربرى نور عقل در گسترش خداشناسى, حقيقت تعليم و تعلم درنظام كتاب و سنت و… عناوين ديگر كتاب است.
با آنچه آورديم و سمت و سوى كتاب را بر اساس آن گزارش كرديم, روشن است نويسنده نگاهى نو دارد به اين مسئله; از اين روى نوشته, اثرى خواندنى و سودمند است.
ـ قواعد وقف و ابتدا در قرائت قرآن كريم
محمد كاظم شاكر, چاپ اوّل, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٢١٦ص, وزيرى.
كتاب بخشى از علم تجويد را شامل است و مبحث وقف و ابتدا را در پانزده درس آموزش مى دهد.
درس اوّل به كليات بحث اختصاص دارد. درس دوم, سوم, چهارم و پنجم به اقسام وقف مى پردازد درس ششم, هفتم, هشتم و نهم موارد حسن و قبح وقف را بررسى مى كند. درس دهم و يازدهم به وقف سجاوندى و اقسام آن اختصاص دارد.
درس دوازدهم ابتدا و درس سيزده و چهارده و پانزدهم به مسايل متفرقه وقف و ابتدا مى پردازد.
ـ پيام پيامبر
بهاءالدين خرمشاهى, مسعود انصارى, چاپ اوّل, تهران, جامى, ١٣٧٦, ٩٧٤ص, وزيرى.
اين كتاب تدوين و تنظيمى است كارآمد و سودمند از خطبه ها, وصايا, كلمات و… رسول الله ـ ص ـ در ده بخش ١) نامه ها ٢) خطبه ها ٣) وصايا ٤) دعاها ٥) پيشگويى ها ٦) تمثيل ها و مثل ها ٧) مناهى و بيان مواردى كه پيامبر از آنها نهى كرده است ٨) احاديث قدسى ٩) احاديث موضوعى ١٠) سخنان فراگير. فقط در بخش دهم, ١٠٧٧ سخن از رسول الله ـ ص ـ به صورت الفبايى گزارش شده است و در بخش نهم,١٥٩ موضوع آمده است و در ذيل آنها روايات متعدد. مؤلفان كوشيده اند احاديث را از امهات منابع و مجامع حديثى فريقين گرد آورند و منابع و مصادر احاديث را به دقت ياد كنند. در مقدمه كتاب بحثى آمده است كوتاه درباره حديث شناسى, گونه هاى حديث و نيز بحثى درباره منابع مهم حديثى فريقين. در پايان فهرست موضوعى ـ تحليلى بسيار گويا و كارآمدى سامان يافته است; براى دست يافتن هر موضوع دلخواهى كه احتمال مى رود در آن باره حديثى وارد شده باشد. ترجمه احاديث نيز روان است و خواندنى.
ـ تفسير راهنما ج٧
اكبر هاشمى رفسنجانى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٦٥٦ص, وزيرى.
تفسير راهنما, شيوه اى است نو در برنمودن حقايق قرآن و ارائه مفاهيم و موضوعات قرآنى, اين مجلد با تفسير سوره توبه آغاز مى شود و با تفسير سوره يونس پايان مى پذيرد, درباره اهميت اين تفسير شيوه آن پيشتر سخن گفته ايم.
ـ روشهاى تأويل در قرآن كريم
محمد كاظم شاكر, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٣١٩ص, وزيرى.
مؤلف در اين كتاب در شش فصل تأويل را از ابعاد مختلف به بحث نهاده است. تأويل در لغت و اصطلاح, تأويل در قرآن و تأويل قرآن, تأويل در متون اسلامى, در روايات, تأويل و چگونگى فهم آن و شرايط فهم تأويل, جرى و تطبيق آيات قرآن درباره اهل بيت(ع) تأويل در نگاه باطنيان و نمونه هاى آن, و بالاخره تأويل در فقه و اصول از جمله عناوين كلى اين كتاب است. اخلاق و تعليم و تربيت
ـ آفات علم
جواد محدثى, چاپ دوّم, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٣٠٠ص, رقعى.
كتاب شامل مقالاتى درباره آفات علم است كه قبلاً در مجله حوزه نشر يافته است.
مؤلف موضوعاتى از قبيل كبر, حسد, علم بى عمل, كتمان علم, دنياطلبى, علماى دربارى, مذهب سازى و جدال را به عنوان آفات علم مى شمارد و در نهايت موضوعى را به عنوان سلوك طلبى ارائه مى دهد.
ـ گام نخستين
حسن رمضان, چاپ اوّل, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ١٢٧ص, وزيرى.
كتاب در صدد احياى روحيه تقوا و پرواپيشگى در جامعه اسلامى است. از اين وى به بحث هايى از قبيل اهميت تقوا, توجّه به رزّاقيت خدا, آشنايى با محضرهايى محترم, توجّه به عواقب گناه, ياد خدا بودن, روزه و آثار آن, نماز و نتايج مترتبه بر آن مى پردازد و مجموعاً ده فصل دارد.
ـ منية المريد فى أدب المفيد والمستفيد
شهيد ثانى, تحقيق: رضا مختارى, چاپ چهارم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٤٥٦ص, وزيرى.
كتابى است ارجمند و مهم در آداب تعليم و تعلم, و بايستگى ها و نابايستگى هاى فراگيرى و فرادهى دانش. از اين اثر ارجمند و تحقيق شايسته آن پيشتر به تفصيل سخن گفته ايم. (آينه پژوهش, شماره٢, ص٢٤ )
ـ پيروزى در يازده گام
حسنعلى نوريها نجف آبادى, چاپ اوّل, قم, مؤسسه انتشارات عصر ظهور, ١٣٧٦, ٢٦٤ص, وزيرى.
كتاب با توجه به نيازهاى فكرى نسل جوان آهنگ آن دارد كه نيروهاى نهفته در فطرت هر جوان را بيدار و پرورش دهد و با تبيين ضد ارزشها و سوق دادن اين نسل بسوى ارزش ها در مقام القاى ساختار عزمى پولادين مى باشد. تصميم و اراده اى كه توانايى فايق شدن بر همه ضعفها, سستى ها, نااميدى ها, افكار و تلقينات منفى و… دارد; و معجزه آسا نسل جوان را به خودباورى و آفرينش هاى روحى, روانى و تربيتى فرا مى خواند.
كتاب در يازده گام (فصل) سامان يافت, در هر گام ابتدا موضوع بررسى , شفاف مى گردد و در پايان هر گام, تمرينات عملى ارائه مى گردد.
برخى از سرفصلها عبارتند از: پرواز تا كجا؟; جهان را چگونه مى بينيد؟; نگاه عاشقانه; به خود علاقه مند باشيد; اراده; نيايش; مدل سازى و خلاقيت; پيش به سوى هدف. تاريخ و شرح حال رجال
ـ سلمان فارسى استاندار مداين
احمد صادقى اردستانى, چاپ اوّل, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٤٢٤ص, وزيرى.
كتاب شكل كامل و بازنگرى شده كتابى به نام سلمان فارسى از نويسنده است كه با اين عنوان قبلاً چهار بار چاپ شده است.
كتاب در شانزده فصل تنظيم شده است كه پاره اى از فصول آن به شرح زير است:
از كليسا تا آغوش اسلام; فضايل و مناقب درخشان, در محضر على(ع) و فاطمه(س); قرآن و سلمان, سخنان حكيمانه و روشهاى سازنده; روايات سلمان; كتاب سلمان, در جبهه هاى جنگ; استاندار مداين, زن و فرزندان, به آخرين سفر.
ـ سيّد محمّد كاظم يزدى
مرتضى بذرافشان, چاپ اوّل, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ١٥٦ص, رقعى.
اين كتاب از مجموعه ديدار با ابرار است و به شرح زندگى فقيه ياد شده مى پردازد و در نه بخش تنظيم شده است.
در بخش اوّل به دوران كودكى و در بخش دوم به مرجعيّت مى پردازد. بخش چهارم زندگى وى در دوران حضور بيگانگان در ايران و بخش پنجم در زمان مشروطيت و بخش هفتم آثار وى را مورد بررسى قرار مى دهد. بخش هاى ديگر كتاب را چند بحث جزئى ديگر تشكيل مى دهد.
ـ داستان باستان
حسين نورى, چاپ سوّم, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٢٢١ص, رقعى.
كتاب در بر گيرنده تعدادى داستان درباره شخصيّت هاى تاريخى و نيز حوادث تاريخى صدر اسلام و قبل از اسلام است كه آيت اللّه نورى گردآورى و آقاى اشتهاردى تنظيم كرده است. داستان هايى درباره اسكندر, فردوسى, عمرو بن حمق, يحيى بن زيد, كميت, دعبل, ابوفراس, فرزدق است.
ـ تحليلى از زندگى سياسى امام حسن مجتبى(ع)
جعفر مرتضى ـ ترجمه محمد سپهرى, چاپ سوّم, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٢٥٦ص, وزيرى.
كتاب ترجمه الحياة السياسية للإمام الحسن(ع) است. مؤلف در سه فصل كتاب را سامان داده است. در فصل اوّل زندگى امام حسن(ع) را در روزگار جدش پيامبر اكرم بررسى مى كند. فصل دوم به زندگى آن حضرت در دوره خلافت خليفه اوّل و دوم مى پردازد و در فصل سوم حيات آن بزرگوار در عصر عثمان را بررسى مى كند. نويسنده براساس گفته اش در پايان كتاب قصد تكميل شرح زندگى امام دوم(ع) را داشت كه موفّق نشده است.
ـ خوشه هاى خاطره
قاسم جعفرى, چاپ سوّم, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٣١٢ص, رقعى.
كتاب, خاطرات يك روحانى اسير در عراق است كه نكاتى خواندنى و ظريف دارد و قبلاً معرفى شده است.
ـ اقناع اللائم على اقامة الأتم
سيد محسن امين عاملى, تحقيقِ محمود البدرى, چاپ اوّل, قم, موسسة المعارف الاسلاميه, ١٣٧٦, ٤١٨ص, وزيرى.
علاّمه سيد محسن امين عاملى از فقيهان, مؤلفان و مصلحان بزرگ شيعى است. او براى رهاندن مجالس و محافل حسينى از خرافه گويى و دروغ پردازى به اصطلاح (مجلس آفرينان) كتاب (المجالس الحسينيه) را پرداخت تا ذاكران متنى دقيق و استوار در اختيار داشته باشند و سخن به درستى بگويند, و اين كتاب را چونان مقدمه و يا مؤخره اى براى آن كتاب نگاشته است تا براى كسانى كه با سامان دهى مجالس عزا براى آن امام بزرگوار مخالفند, قانع شوند. كتاب آكنده است از شواهد تاريخى, حديثى و تحليل هاى علمى براى اثبات لزوم ايجاد مجالس ياد و عزا براى حادثه كربلا و ابا عبدالله الحسين(ع). محقق منابع نقل ها را نشان داده و گاه توضيحاتى در پانوشت ها افزوده است.
ـ مظهر ولايت
سيد اصغر ناظم زاده قمى, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٦٨٠ص, وزيرى.
اين كتاب پژوهشى است گسترده درباره زندگانى على(ع) از ولادت تا رحلت رسول الله(ص). عناوين كتاب چنين است: ولادت, شب كنيه و القاب, پدر, مادر, برادران و خواهران, در آغوش پيامبر, پيشگام اسلام و ايمان, نخستين نمازگزار, در ليلة المبيت, ازدواج, در غزو بدر, احد و…, در حجةالوداع, در روز غدير و در هنگام رحلت پيامبر(ص).
مطالب كتاب مستند است به منابع كهن و نثر كتاب نيز روان و بر روى هم اثرى است سودمند.
ـ تسلية المجالس و زينة المجالس
محمد بن ابى طالب حسينى, تحقيقِ فارس حسون, چاپ اوّل, قم, مؤسسة المعارف الأسلامية, ١٣٧٦, ٥٦٧ «٥٩٢ص, وزيرى.
اين كتاب با عنوان فرعى (مقتل الحسين(ع)) از مفصل ترين مقاتل ابا عبدالله الحسين(ع) است. در مقدمه كتاب از پاداش برگزارى محافل عزا و ياد اباعبدالله الحسين(ع) و يارانش و در جلد اوّل از زندگانى, فضايل و مناقب على(ع) و فاطمه زهرا(س) بتفصيل سخن رفته است. و در جلد دوم زندگانى امام حسين(ع) را گزارش كرده است و آنچه در كربلا به وقوع پيوسته است و حوادث پس از كربلا را و در پايان فصلى است در فضيلت زيات امام(ع) و كرامات اباعبدالله الحسين(ع). محقق تمام نقل ها را استخراج كرده و متون منقول را با مصادر سنجيده و اختلاف هاى مهم را ضبط و ثبت كرده است.
ـ شعله هاى عشق و شور
آيت الله شيخ محمد حقانى بيرمى ـ به كوشش يحيى حقانى, چاپ اوّل, قم, انتشارات همسايه, ١٣٧٥, ٨٨ص, رقعى.
مرحوم آيت الله شيخ محمد حقّانى بيرمى از عالمان اصالتاً دشتستانى است كه پس از طى مقدمات علوم به نجف اشرف مشرف شدند و پس از گذراندن سطوح عاليه و احراز مقامات علمى به كسب اجازه از معروف ترين استادان آن روزگار در نجف اشرف نائل آمدند.
معظم له آثار بسيارى دارد كه از آن جمله مناجات نامه اوست كه در اين كتابچه همراه با مقدمه اى مبسوط در باب زندگيِ و آثار وى و نيز پى نوشتى در توضيح و تبيين اين مناجات نامه, به چاپ رسيده است. متن مناجات نامه, نثرى روان و پخته دارد و حاكى از عمق ايمان مذهبى نويسنده است.
ـ سيماى بروجرد
يد الله گودرزى, چاپ اوّل, قم, انتشارات همسايه, ١٣٧٦, ١٦٤ص, رقعى.
اين كتاب, دفتر ديگرى از مجموعه (ديار ابرار) است كه به معرفى و بازنمايى سيماى بروجرد اختصاص يافته.
نويسنده پس از بر نمودن موقعيت جغرافيايى شهر, به وجه تسميه و آنگاه يادكردِ اين شهر در ميان كتب و آثار تاريخى و نيز ذكر ميراث فرهنگى و آثار تاريخى آن, پرداخته است.
جغرافياى انسانى آن ديار و پس آنگاه معرفى برخى چهره هاى علمى و فرهنگيِ اين شهر و بويژه شاعرانِ شهير اين سامان و در پايان اشاره اى به پيشينه خوشنويسى و خوشنويسان اين شهر, ديگر مطالب كتاب را تشكيل مى دهد. خواننده در مجموع مى تواند با مطالعه اين اثر اطلاعاتى مختصر و مفيد از اين ديار به دست آورد. ادبيّات
ـ شرح فارسى مختصر المعانى
عباس ظهيرى, چاپ اوّل, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٣٦٨ص, وزيرى.
جلد پنجم شرح فارسى مبسوط بر مختصر المعانى تفتازانى است كه اختصاص به علم بيان دارد و تا مبحث تشبيه را شرح داده است.
توضيح و شرح لازم در معرفى مجلدات قبلى داده شده است.
ـ ابوالأسود الدؤلى فى الميزان
دكتر محمد المنصور, چاپ اوّل, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٢٢٤ص, وزيرى.
كتاب در چهار فصل و هر فصل در چند باب تنظيم شده است. در فصل اوّل تأثير اسلام در شعر جاهلى بررسى و آراى موافقان و مخالفان مطرح شده است. فصل دوم به شرح زندگى ابوالأسود مى پردازد. در فصل سوّم مكتب نحوى وى مطرح شده و در فصل چهارم ويژگى هاى شعر و انواع آن بيان گرديده است.
ـ البهجة المرضيّه فى شرح الألفيه
سيوطى, تحقيقِ نقى منفرد, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٤٣٤ص, وزيرى.
شرح جلال الدين سيوطى بر (الفيه) ابن مالك در نحو از مشهورترين و متداول ترين كتاب هاى ادب عربى است; كه در حوزه هاى علوم اسلامى به (سيوطى) مشهور و از متداول ترين كتاب هاى درسى است. در اين چاپ, متن در بالاى صفحات و شرح سيوطى به گونه شرحى در وسط صفحات قرار گرفته است. تحقيقات محقق كه توضيحاتى است در جهات مختلف در ذيل صفحات آمده است.
محقق, متن را اعراب گذارى كرده و در تنقيح آن كوشيده است.
ـ گزيده و شرح امثال و حكم دهخدا
فرج الله شريفى گلپايگانى, چاپ اوّل, تهران, انتشارات هيرمند, ١٣٧٦, ٩٩٢ص, وزيرى.
مجموعه چهار جلدى (امثال و حكم) علامه دهخدا, بحق يكى از گنجينه هاى ارجمند و گرانسنگ فرهنگ و ادب پارسى است. امثال غالباً ريشه هاى تاريخى و خاستگاه هاى اجتماعى و… دارد, كه در آن مجموعه ارجمند گاهى اين نكات بشرح نيامد و ديگرگاه توضيح هاى وافى به مقصود نبوده است. مؤلف بخش عظيمى از مثال ها را گزين كرده و براساس حروف سامان داده و شرح و توضيح هايى درخور و سودمند بدانها افزوده است.
كتاب مقدمه اى دارد در اهميت امثال در فرهنگ مردم, كه مؤلف ضمن آن به مثالى چون خرافات در فرهنگ مردم, نقالى و سخنورى, عبارتى و عبارات نيز به اجمال پرداخته است.
ـ معانى و بيان
دكتر محمد علوى مقدم ـ دكتر رضا اشرف زاده, چاپ اوّل, تهران, سمت, ١٣٧٦, ١٤٠ص, وزيرى.
كتاب در چهار بخش فراهم آمده است. در بخش نخست, مقدمات علوم بلاغى بررسى شده و در آن نگاهى اجمالى به سير پيدايش بلاغت در زبان فارسى صورت گرفته است. بخش دوم در باب تعاريف فصاحت و بلاغت است. فهرستى باجمال از مطالب علم معانى در بخش سوم گنجانده شده و بخش چهارم كه عمده ترين بخش كتاب است به مباحث علم بيان اختصاص يافته است.
كتاب حاضر از بسيارى معايب و ضعف هاى ديگر كتب نوشته شده در اين موضوع, مبرّاست و شايستگى هاى يك متن درسى را دارد.
ـ بايد سلام كرد به گسترده زمين
عليرضا فولادى, چاپ اوّل, قم, موسسه فرهنگى همسايه, ١٣٧٦, ٨٢ص, رقعى.
اين دفتر نخستين مجموعه از اشعار و سروده هاى اين شاعرِ خوش ذوق قمى است. اشعار به سه بخش: غزل ها, نوسروده ها و از چيزهاى ديگر, تفكيك شده اند و همگى حكايت از پشتوانه پربارِ فرهنگى و ادبيِ شاعر دارند. شعرهاى اين مجموعه تجلّى رنج ها و شادى ها, شرح شوريدگى ها و شيدايى هاى روح شاعر است كه بخوبى ـ همچون آينه ـ باز نموده شده است.
ـ نيمى از خورشيد (مجموعه شعر)
سعيد بيابانكى, چاپ اوّل, قم, انتشارات همسايه, ١٣٧٦, ١٠٠ص, رقعى.
اين دفتر شامل اشعار اين شاعر جوان در فاصله سال هاى ١٣٦٩ تا ١٣٧٥ است.
شعرهاى اين مجموعه بسيار صميمى و آينه وار است و براحتى با خواننده خود ارتباط برقرار مى سازد.
اشعار به سه بخش: دل سروده ها, شب سروده ها و رباعى ها منقسم شده است و همه به نوعى نمونه اى از شعر متعهّد و ملتزم مذهبى است.
خواننده هنگام مطالعه اين دفتر, دمى چند مى تواند از دغدغه هاى بيرونى آسوده شود و از فضاى پاك احساسات وى بهره گيرد. مجموعه ها
ـ گذشته, حال و آينده حوزه در نگاه رهبرى
جمعى از نويسندگان مجله حوزه, چاپ اوّل, قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٦, ٥٥١ص, وزيرى.
نويسندگان مجله حوزه در سه شماره متوالى به بررسى و تحليل سخنان رهبرى در مدرسه فيضيه درباره اصلاح حوزه پرداخته اند و مقالاتى با عناوين زير ارائه داده اند:
صحيفه حوزويان, پاسداشت صحيفه حوزويان, حوزه اى كه بايد ساخت, استقلال حوزه, سير انديشه اصلاح حوزه هاى علوم دينى, حفظ حوزه هاى علميه, بايستگى ترميم حوزه, پويايى و بالندگى فقه, علم كلام و بايسته هاى بالندگى, مردم شناسى و مردم دارى در تبليغ و چند عنوان ديگر.
مجموعه مقالات اينك در شكل كتابى با عنوان ياد شده چاپ شده است.

معرفى چند كتاب خارجى
Musliwomen through out the world, Michelle Kimball and Barbara, R. uon schlegell, ١٩٩٧, ٣١٠p. LYNNE RI ENNER PUBLSHERS.
ـ كتاب شناسى (زندگى نامه زنان مسلمان جهان)
كتاب در واقع شامل معرّفى سه هزار جلد كتاب و يا مقاله است كه تاكنون به زبان انگليسى در شرح حال زنان مسلمان نوشته شده است. پنجاه عنوان از مهم ترين عناوين كتاب ها و مقالات كه نتيجه كار متخصّصان در امور زنان مسلمان و بويژه پژوهش درباره زنان مسلمان خاورميانه است, تشريح و تفصيل داده شده است. عناوين كتب و مقالات به شكل الفبايى تنظيم شده است و براى آن نمايه جغرافيايى نيز در نظر گرفته شده است.
كتاب توسط ميشل كيمبال استاد در زمينه مطالعات اسلامى و باربارا فون شلگل استاديار دپارتمان مطالعات اديان در دانشگاه پنسيلوانيا تنظيم شده است.
اين كتاب داراى ٣١٠ صفحه و در سال ١٩٩٧ توسط انتشارات ليون راينر نشر يافته است.
Diversity within unity, february ١٩٩٨, ca. ٣٢٥p. LYNNE RIENNER PUBLISHERS.
ـ چندگونى در همگونى
(پويايى زن و دگرگونى در جوامع اسلامى)
پژوهش غربيان درباره زن در جهان اسلام, رويكردى ويژه به زن در جوامع خاورميانه دارد كه معمولاً با تأكيد به باورهايى شديد در مسايل جنسى برخاسته از اسلام است. اين كتاب نيز در همين باره است و موقعيّت, نقش و همكارى زنان مسلمان در خاورميانه, آفريقا, آسيا و از جمله آسياى مركزى را توضيح مى دهد. نويسندگان مقالات كه بسيارى از آنان از مناطق ياد شده هستند, به نوشته هاى تاريخى, عادات و سنن محلّى, سياست دفاع از موقعيت زن مسلمان, گسترش قدرت آنان و فرصت ها يا محدوديّت هايى ـ كه به تصوّر نويسندگان ـ با آن ممكن است روبرو شوند, اهميّت خاص مى دهند.
خوانندگان با مطالعه اين كتاب به اختلاف فاحش و نيز تغيير در زندگى زنان در مناطق ياد شده پى خواهند برد و با آگاهى بهتر و بدون تكيه بر پديده هاى جامعه اى ويژه و يا منطقه اى خاص, خواهند توانست درباره زن مسلمان سخن بگويند.
اين كتاب توسط دو نفر به نام هاى هربرت.ل. بُدمن و ناييره توحيدى ويراستارى علمى شده است. بٌدمن پرفسور افتخارى تاريخ اسلام در دانشگاه كاروليناى شمالى و توحيدى استاد دانشگاه كاليفرنيا در بخش مطالعات (زن و جامعه شناسى) است. كتاب داراى چهارده مقاله به شرح زير است:
پيش گفتار از بٌدمن; زنان مسلمان در آفريقا (دين و جنسيت در منطقه هوسا و اختلاف رفتار اسلامى در كشورهاى نيجر و نيجريه) از ب. كوپر; رو در رويى با رفتارهاى سنتى (سنت كردن زنان در شمال آفريقا) از ان كاسمالى; اختلاف فرهنگى در اسلام (حجاب و قانون اساسى در تونس) از م. قراد; زنان مسلمان در خاورميانه (قدرت, ايدئولوژى و محدوديّتهاى زن در ايران بعد از انقلاب؟!) از ناكانيشى; مقاومت هاى شديد (زن مسلمان در سوريه) از ب. شعبان; انتقال از دو حكومت به حاكميت واحد (تغيير زندگى زنان در يمن) از بوكس برگر; زن مسلمانِ آسياى مركزى (دفاع از مليّت, زنان, اسلام و ميراث نوگرايى شوروى در آذربايجان) از نايرره توحيدى; در كشاكش كلام لنين و كلام خدا (زن و ايدئولوژى در تاجيكستان) از تاج بخش; زن قزّاق (زندگى در ميراث گذشته همگون) از ميشل; زنان در شرق دور و جنوب شرقى آسيا از تسليم نسترن و ديگران; اعتراض جنسيّت در بنگلادش, ام. صدّيقى; شهرنشينى و زنان مسلمان (انتخاب جديد و دلواپسى سنت ها) از اِل. والى; زنان مسلمان هند (اقليّت در اقليّت) از اس. لطيف; بحث پايانى از توحيدى.
همچنان كه از عناوين مقالات پيداست نويسندگان با ديد ويژه اى به مسايل زنان در جهان اسلام نگريسته اند و اين ديد به طور اصولى نگرش غربى را ملاك و ميزان سنجش براى همه جوامع بشرى تلقّى مى كند. با اين حال آگاهى از اين قبيل نگارش ها براى مردم جوامع ديگرى چندان كم بهره نيست. كتاب در ٣٢٥ صفحه در فوريه سال كنونى ميلادى (١٩٩٨) توسط انتشارات راينر چاپ و نشر يافته است.
Political liberalization and Demoeratization in the Arab world, Rex Brynen, Babyat Korany, and paul Noble ١٩٩٨, ٣٠٠p. LYNNE RIENNER PUBLISHERS.
ـ (آزادى هاى سياسى و دمكراسى در جهان عرب)
كتاب در دو جلد تنظيم شده است. جلد نخست آن كه به مباحث تئوريك مى پردازد, در سال ١٩٩٥ ميلادى نشر يافت و جلد دوم آن كه شامل بحث هاى ميدانى و موردى است در ژانويه ١٩٩٨ در دست خوانندگان قرار گرفت.
اين مجموعه با ويراستارى علمى سه تن به نام هاى رِكس براينن و پول نُبل دانشياران علوم سياسى از دانشگاه مگ گيل و باگت كرانى استاد علوم سياسى از دانشگاه منترال نشر يافته است. جلد نخست آن شامل هفده مقاله به شرح زير است:
چشم انداز نظرى از ويراستاران; دورنماى بحث از اس. ابراهيم; موقعيت محلّى, فرهنگ سياسى براى گسترش دمكراسى عربى (چگونگى بازگرداندن احتياط آميز دمكراسى به جوامع عربى) از هودسن; دمكراسى در جهان عرب (نقد فرهنگ سياسى برگزيده) از اندرسن; دمكراسى در بحث هاى روشنفكران معاصر عرب, از اس. اسماعيل; اسلام و كثرت گرايى از جيم كرمر; جامعه مدنى (مفهوم جامعه مدنى و جهان عرب) از ك. السيّد; مطبوعات و تحوّلات دمكراسى مورد الجزاير, از ل. كارون; دمكراسى گرايى و اسلام اجتماعى (درمانگاه هاى اسلامى در قاهره), از كلارك; آزادى خواهى سياسى, جنسيت و حكومت, از هاتم; اقتصاد سياسى (منابع, درآمد و تمركزگرايى; دولت اجاره دهنده؟) از لوزيانى; ميراث تمركزگرايى و سياست اصلاح, از برومبرگ; طبقه, تغييرات اقتصادى و آزادى خواهى سياسى, از فرسون و زكريّا; مفهوم منطقه و بين الملل (توانائى هاى منطقه اى در تجربه آزادى خواهى سياسى) از گوس; ديدگاه هايى در دمكراسى, از بُن دُر; خاتمه بحث (دست آوردهايى از پژوهش دمكراسى گرايى در بين عرب ها) از ويراستاران.
جلد دوم به تجربه, پيشرفت و دورنماى اصلاحات سياسى در ده كشور عربى و توضيح گستره مفهوم, مسير و توانمندى هاى سياسى بالقوه آنان مى پردازد. اين كشورها عبارتند از الجزاير, مصر, اردن, كويت, لبنان, مغرب, فلسطين, سودان, سوريه و يمن. نويسندگان به پژوهش هاى سنتى براى ايجاد مجموعه اى پيوسته و نسبى در چهارچوب تحليل هاى عام سازمان يافته مى پردازند. پاره اى از پرسش هاى اصولى كه در هر مقاله مطرح شده است, از اين قرار است;
چگونه حكومت ها و گروه هاى اجتماعى مختلف از نقش شان در دمكراسى دفاع مى كنند و چه مقدار هم گرايى و ناهم گرايى دارند؟ انگيزه ها و علل روند دمكراسى گرايى كنونى كدام است؟ اين تلاش ها چقدر مورد اعتماد و چه مقدار برگشت پذير است؟
اين جلد در مجموع داراى دوازده مقاله به شرح زير است:
پيش درآمد از ويراستاران; الجزاير از عمرانى و كُرانى; مصر از گما; اردن از برينن; كويت از ج. كريستال; لبنان از ج. هريك; مغرب ازكرانى و عمرانى; فلسطين از برينن; سودان از الف. لچ; سوريه از آر. هينبوش; يمن از كاراپيكو; و خاتمه از ويراستاران با عنوان (ايجاد دمكراسى و مخاطرات امنيتى منطقه).
مطالعه اين كتاب براى آگاهى از چگونگى تفكّر و تلقّى نويسندگان غرب از مقوله هاى سياسى ـ اجتماعى در ارتباط با كشورهاى اسلامى, خالى از فايده نيست.
l