آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٣ - اخبار

اخبار

درگذشتگان

درگذشت حضرت آيت الله وجدانى فخر
از شمار دو چشم يك تن كم
وز شمار خرد هزاران بيش
فقيه بزرگوار و استاد نامدار حوزه علميه قم, حضرت آيت الله آقاى حاج شيخ قدرت الله وجدانى فخر ـ قدس سرّه ـ از چهره هاى مشهور به علم و فضل و تقوا در حوزه علميه و از برجسته ترين و نام آورترين اساتيد و آينه تمام نماى اخلاق اسلامى به شمار مى رفت. فقيد سعيد به سال ١٣٥١ق (١٣١١ش) در يكى از روستاهاى شهر سراب زاده شد و پس از پشت سر نهادن دوران كودكى و نوجوانى, در چهارده سالگى (١٣٢٥ش) به عشق تحصيل علوم دينى روى به سراب نهاد و ادبيات عرب را فراگرفت و پس از اندكى به تبريز كوچيد و ادامه تحصيل داد. سپس در سال ١٣٢٧ش به حوزه علميه قم آمد و با شور و علاقه بسيار به فراگيرى سطوح عاليه در نزد حضرات آيات مرعشى نجفى, مجاهدى تبريزى و آقايان سلطانى و مشكينى شهيد صدوقى پرداخت و اسفار و شرح منظومه را هم از محضر پرفيض حضرت امام خمينى و حضرت علامه طباطبايى فراگرفت. آنگاه به تحصيل خارج فقه و اصول همّت برگماشت و در نزد حضرات آيات عظام آقا شيخ عبدالنبى عراقى, حجت كوهكمرى, بروجردى, امام خمينى, مرحوم محقق داماد و آقاى اراكى به شاگردى پرداخت. معظم له در كنار آموختن, به آموزش معلومات خود به ديگران برآمد و در اين راستا ساليان دراز بر مسند تدريس تكيه زد و هزاران نفر از فرهيختگان و فضلاى حوزه را از آبشخور زلال دانش خويش سيراب كرد. وى در نزديك به چهل سال تدريس كتابهاى شرح منظومه (٥بار), شرح لمعه (٢٣بار), رسائل و مكاسب (١٠ دوره), كفايةالاصول (٥دوره), شرح تجريد و خارج فقه را درس داد و جلسات آموزشى ايشان يكى از باسابقه ترين و پررونق ترين جلسات درسى حوزه علميه قم به شمار مى رفت و صدها نوار درسى او هم اكنون در سراسر كشور موجود است. او روزهاى تعطيل حوزه به تبليغ دين در داخل و خارج كشور (تركيه, آلمان, هلند و بلژيك) مى پرداخت و از اين رهگذر موفق به ارائه خدمات فكرى و فرهنگى و اجتماعى بسيار شد. او داراى اجازات متعدد اجتهادى, روايى و امور حسبيه از اكثر مراجع تقليد, همچون آقا شيخ عبدالنبى عراقى, امام خمينى, گلپايگانى, حكيم,خويى, نجفى مرعشى, اراكى و سيد ابوالقاسم كاشانى و صاحب تأليفات گوناگون است; مانند: ١ـ كار و كوشش در اسلام, ٢ـ آداب معاشرت در اسلام, ٣ـ اجتهاد در اسلام, ٤ـ الايضاح فى صيغ الطلاق والنكاح ـ كه همگى به چاپ رسيده اند ـ ٥ ـ توضيح المسائل, ٦ ـ الفخرية (١٦ج), در شرح و توضيح لمعه و الروضة البهية, ٧ـرساله در قاعده لاضرر, ٨ ـ انوار منطقيه, ٩ـ وظائف المكلّفين, ١٠ـ تقريرات درس فقه و اصول. از ويژگيهاى ايشان پايبندى به مستحبات, خصوصاً نماز شب كه حتى براى يك شب آن را ترك نكردند, و دورى از مكروهات, خلوص, زهد و ورع, تواضع و فروتنى, و علاقه فراوان به ساحت مقدس ائمه اطهار بود. در هر مناسبت ويژه و خصوصاً عصرهاى چهارشنبه در درس خويش به ذكر مصيبت امام حسين(ع) مى پرداخت و با صداى بلند گريه مى كرد و هر سال در منزلش, مجلس برپا مى ساخت. شبهاى جمعه در بالاسر حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه ـ سلام الله عليها ـ حال خوشى داشت و سيلاب اشك از ديدگانش روان بود. بر سيماى مليحش هماره تبسّمى شيرين نقش بسته بود و با رويى خوش و كلامى دلنشين با ديگران برخورد مى كرد. به شاگردان خود بسيار بها مى داد و اشكالات و پرسشهاى آنان را با دقت گوش فرامى داد و پاسخ مى گفت. درس را به روانى و سادگى بيان مى كرد و از دشوارگويى پرهيز. به انقلاب اسلامى و رهبرى آن عشق مى ورزيد و از آغاز مبارزات مردم مسلمان و روحانيت به رهبرى حضرت امام, نقشى فعال بر عهده گرفت و نامش هماره در ذيل اعلاميه هاى مدرسين حوزه علميه قم ديده مى شد. پس از پيروزى انقلاب هم, در مقام تأييد نظام و رهبرى كوشا بود و چند بار درس را تعطيل كرد وبه جبهه هاى نبرد شتافت و در كنار رزمندگان كفرستيز گذراند و در راهپيماييها هميشه شركت داشت.
سرانجام قلب حق باور او در سحرگاه روز شنبه اول ربيع الثانى ١٤١٧ق (٢٧مرداد ١٣٧٥ش) در ٦٤ سالگى, از تپيدن بازايستاد و حوزه علميه قم را در سوگ خود نشانيد. در عصر يكشنبه پس از تشييع شايسته و نماز آيت الله مشكينى بر او, در حرم مطهر حضرت معصومه ـ عليها سلام ـ به خاك سپرده شد و جهانى از علم و فضل و تقوا را با خود به خاك برد. عاش سعيدا ومات سعيدا. درگذشت حجت الاسلام والمسلمين خرمّشاهى
عالم ربّانى, حضرت حجت الاسلام والمسلمين آقاى حاج سيد جواد حسنى خرمّشاهى, از علماى مشهور كرمانشاه به شمار مى رفت, كه نسبش با بيست وهفت واسطه به حسن, فرزند حسن مثنّى, فرزند حضرت امام حسن مجتبى ـ عليه السلام ـ مى رسيد. فقيد سعيد در سال ١٣٢٤ق (١٢٨٤شمسى) در كرمانشاه در خانواده اى متدين زاده شد. مادرش را در دو سالگى و پدر را در شش سالگى از دست داد و تحت سرپرستى و كفالت مرحوم آيت الله آقا رحيم آل آقا (روحانى بزرگ شهر) قرار گرفت. تحصيلات خويش را در مكتبخانه آغاز كرد و پس از آن مقدمات علوم و ادبيات و منطق را در نزد آيت الله آل آقا, و پس از آن شرح لمعه و رسائل و مكاسب و ساير سطوح را در نزد حضرات آيات, آقايان حاج سيد محمد ميبدى و حاج شيخ حسن علاّمى فراگرفت و در كنار آن به مطالعه مداوم احاديث و اخبار و تاريخ و تفسير پرداخت و بر غناى معلومات خويش افزود. وى داراى اجازات متعدد روايى و امور حسبيه از غالب مراجع تقليد, چون امام خمينى, آيت الله حكيم, آيت الله گلپايگانى, و آيت الله مرعشى نجفى بود. ايشان خدمات دينى خود را با تأليف, تبليغ, امامت جماعت و راهنمايى مردمان آغاز كرد و بيش از پنجاه سال بر اريكه منبر تكيه زد و مردم مسلمان را از بيانات خويش بهره مند نمود. در سال ١٣٢٤ امامت جماعت مسجد هاشمى را برگزيد و سالها در آنجا و مسجد بازار اقامه جماعت كرد و از سال ١٣٤٩ امامت مسجد مير عبدالباقى را بر عهده گرفت و آنجا را مركز فعاليتهاى دينى و سياسى خود قرار داد و مبارزات مردم مسلمان عليه رژيم ستمشاهى را از آنجا هدايت نمود و نسلى از جوانان متدين را براى انقلاب اسلامى پرورش داد. در زمان جنگ تحميلى و هشت سال دفاع مقدس, مسجد ايشان از بزرگترين مراكز كمك رسانى به جبهه هاى نبرد بود و با وجود كهولت سنّ, خود در جبهه ها حاضر مى شد و در كنار رزمندگان اسلام بسر مى برد.
تأليفات آن مرد بزرگ عبارتند از: ١ـ يكصد گفتار در تضييع حقوق آل احمد مختار, شرح بر كتاب تشريح و محاكمه در تاريخ آل محمد(ص), نوشته قاضى بهلول بهجت افندى (چاپ شده). ٢ـ مفاتيح آيات قرآن (آماده چاپ). ٣ـ كتاب انساب سادات. ٤ـ خاطرات. ٥ ـ فرهنگ لغات قرآن. ٦ ـ ديوان اشعار.
وى سرانجام پس از عمرى قريب به نود و سه سال, در تاريخ پنجم مرداد ١٣٧٥ (٩ ربيع الاول ١٤١٧ق) در كرمانشاه بدرود حيات گفت و پس از نماز بر پيكرش به وسيله حضرت آيت الله نجومى و تشييع جنازه اى كه در كرمانشاه بى سابقه بود, به خاك سپرده شد و مراسم بزرگداشت مقام علمى و عملى او تا مدّتها ادامه يافت. درگذشت حجت الاسلام والمسلمين عابدى قمى
عالم فاضل خدمتگزار, حضرت حجت الاسلام والمسلمين آقاى حاج شيخ غلامحسين عابدى ـ طاب ثراه ـ از مشاهير ائمه جماعات قم به شمار مى رفت. وى در سال ١٣٣٥ق (١٢٩٥ش) در شهر مذهبى قم ديده به جهان گشود. در اوان كودكى تندباد اجل گرد يتيمى را بر سرش نشانيد و او مجبور شد كه پى كارى رود, اما شوقش به فراگيرى علوم دينى وى را به مدرسه فيضيه كشانيد و با جدّيت تمام مشغول آموختن مقدمات و سطوح شد. سپس در محضر حضرات آيات عظام سيد محمد حجت كوه كمرى, سيد صدرالدين صدر, بروجردى, امام خمينى, گلپايگانى و آقا سيد احمد خوانسارى حاضر شد و مبانى فقهى و اصولى خود را استوار ساخت. فقيد سعيد در كنار آموختن, به آموزش شرح لمعه و مكاسب پرداخت و افزون بر آن به امامت جماعت مسجد رضوى ـ يكى از مساجد مهم قم ـ تأليف, تأسيس كانونهاى اسلامى براى جوانان, بنياد انجمنهاى خيريه براى دستگيرى از درماندگان و مستمندان پرداخت. وى علاقه بسيار به سادات, تواضع, سادگى و دورى از دنيا, روى خوش و اخلاق نكو و سخنى نرم از ويژگيهاى ديگر او بود. از غذايى كه ديگران به درِ خانه اش مى آوردند نمى خورد و مى گفت شايد چشم محتاجى به آن افتاده باشد. وى نخستين كسى بود كه در دوران سياه طاغوت, پاى اعلاميه ائمه جماعات قم را امضا مى كرد. با اينكه از آيات عظام سيد ابوالحسن اصفهانى, سيد عبدالهادى شيرازى, سيد محسن حكيم, سيد محمود شاهرودى, امام خمينى, سيد محمدرضا گلپايگانى و ديگران اجازه امور حسبيه را داشت, هيچگاه از سهم امام استفاده نكرد و هديه اى از كسى قبول ننمود.
برخى از تأليفات آن مرد بزرگوار عبارتند از: ١ـ وهابيت چيست؟ ٢ـ معراج پيامبر. ٣ـ دانستنيهاى تاريخ (دوازده جلد).
سرانجام آن فقيد در روز سه شنبه شانزدهم مرداد ١٣٧٥ (٢٠ ربيع الاول ١٤١٧ق) در هشتاد سالگى بدرود حيات گفت و در چهارشنبه پس از نماز آيت الله صافى گلپايگانى بر پيكرش و تشييع جنازه شايسته, به خاك سپرده شد. ناصرالدين انصارى قمى درگذشت استاد ضياءالدين سجادى
دكتر سيد ضياءالدين سجادى استاد و پژوهشگر در ادبيات فارسى, در مرداد ماه در ٧٧سالگى بر اثر بيمارى قلبى درگذشت.
وى در دوران زندگى پربارش علاوه بر رياست دانشگاه تربيت معلم و دانشكده ادبيات فارسى دانشگاه تهران آثار فراوانى از خود به جا گذاشت كه از جمله مى توان به ديوان خاقانى, تفسيراللغات, برگزيده اشعار ثنايى, مقدمه اى بر عرفان و تصوف و برگزيده قصيد خاقانى, فرهنگ اشعار خاقانى, ديباچه نگارى اشاره كرد. درگذشت استاد نادر وزين پور
در تيرماه سال جارى يكى ديگر از استادان برجسته زبان و ادبيات فارسى در ٦٣سالگى رخت از جهان بربست. استاد دكتر نادر وزين پور كه سالها در دانشگاههاى كشور به تدريس زبان و ادب فارسى اشتغال داشت, مقالات و كتابهاى بسيارى را به رشته تحرير درآورده كه برخى از اين آثار عبارتند از: داستانهاى معنوى (گزيده اى از مثنوى معنوى),سايه اميد, گزيده يوسف و زليخا, دستور زبان فارسى, تصحيح سفرنامه ناصرخسرو, آخرين اثر استاد مدح ـ داغ ننگ بر سيماى ادب فارسى است كه سالها پيش منتشر شده.

فرهنگى

برگزارى بزرگداشت شيخ حبيب آل ابراهيم
رايزنى فرهنگى جمهورى اسلامى ايران در لبنان, اولين كنفرانس بزرگداشت مقام علامه مجاهد شيخ حبيب آل ابراهيم را در تالار امام خمينى(ره) در شهر بعلبك برگزار كرد.
اين كنفرانس در روزهاى پنجشنبه و جمعه ٤و٥ مردادماه ١٣٧٥ برگزار شد و با تشكيل سه نشست, اساتيد و محققين به ايراد سخنرانى پرداختند.
در مجلس افتتاحيه ابتدا آياتى چند از كلام الله مجيد تلاوت شد و پس از آن پيام آيت الله محمد على تسخيرى, رياست محترم سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى, به همراه بيانيه رايزن فرهنگى قرائت گرديد.
پس از آن حجت الاسلام والمسلمين شيخ موسى شراره, كه از معاصرين مرحوم شيخ حبيب بوده است, به نقش احياگر شيخ حبيب پرداخت.
همچنين آيت الله سيد محمد حسين فضل الله در سخنان خود به تحليل زندگانى علامه بزرگ حبيب آل ابراهيم پرداخت و ابعاد شخصيتى ايشان را در دوران حياتش به پنج بخش تقسيم كرد. ديگر سخنرانهاى اين كنفرانس عبارت بودند از: استاد شيخ جعفر مهاجر, هاشم عثمان, شيخ محمد يزبك, استاد حسن امين, دكتر على زيتون و دكتر حسن عباس نصرالله.
از برنامه هاى مهمى كه در حاشيه اين كنفرانس برگزار گرديد, بايد به نمايشگاه بزرگى از تصاوير و مكاتبات تاريخى و لوازم شخصى شيخ بزرگ اشاره كرد. اين اسناد و مدارك با تلاش چند ماهه توسط خانه فرهنگ جمهورى اسلامى ايران در بعلبك و مساعدت فرزند آن مرحوم جمع آورى شد و به گفته ناظران, آثار جمع آورى شده از ميراث مهم شيعى محسوب مى شود. شركت كنندگان تأكيد داشتند كه جمهورى اسلامى ايران بايد به عنوان پيشتاز حفظ ميراث فرهنگى شيعى در جهت حفظ اين آثار تلاش كند. از تصاوير تاريخى و بسيار مهم و منحصر به فرد در اين نمايشگاه, عكس مرحوم ميرزا ابوالحسن اصفهانى با مرحوم شيخ حبيب است كه نظر بسيارى از بينندگان را به خود جلب كرد. يادآور مى شود در خلال برنامه هاى كنفرانس تعدادى از شاعران به ايراد اشعار و قصيده هاى خود پرداختند. تأسيس كتابخانه بامداد آذرنگ
با ارتحال نابهنگام شادروان بامداد آذرنگ, فرزند نويسنده و مترجم فاضل, آقاى عبدالحسين آذرنگ, كتابخانه كوچك بامداد به مدرسه ابتدايى شهيد صدوقى (تهران, خ بهار شيراز, خ شهيد خداپرست, تلفن ٧٥٣٤٩٠٨), و مدرسه راهنمايى شهيد پاكزادنيا (تهران, انتهاى خ خرمشهر, داخل مصلاّى تهران, تلفن ٨٧٦١٣٥١) اهدا شد و با موافقت اولياى اين دو مدرسه براى تشكيل دو مجموعه كتاب ويژه كودكان و نوجوانان به نام او, وسايل شخصى آن شادروان فروخته شد و مبلغ آن براى خريدن كتابهاى مناسب در اختيار كتابخانه ها قرار گرفت.
اخيراً, پس از مذاكراتى, دو مركز كودكان (١. مجتمع پسرانه اردى خانى در قلعه مرغى, تلفن ٥٦٤٢٠٥٠ و ٢. مجتمع شهيد چمران, در خيابان وليعصر, تلفن ٨٧٨٣١٠٤) تحت پوشش سازمان بهزيستى, موافقت كرده اند دو مجموعه كتاب, در سطوح سنّى هفت تا هفده سال, به نام (مجموعه بامداد آذرنگ) تشكيل دهند. نخستين هزينه هاى تدارك اين مجموعه ها از محل پس انداز بامداد و كمك خانواده اش تأمين شده است. و خانم نوش افرين انصارى (محقق) و خانم ثريا قزل اياغ, استادان دانشگاه, داوطلبانه پذيرفته اند كه بر تشكيل صحيح و متناسب اين مجموعه ها نظارت داشته باشند. خانواده بامداد نيز تعهد كرده اند به قدر استطاعت, سالانه و به طور مستمر به تكميل اين مجموعه ها كمك كنند.
بدين وسيله از همه كسانى كه به تكميل, توسعه يا افزايش مجموعه هاى كتاب براى كودكان و نوجوانان, و بويژه براى كودكان بى سرپرست علاقه مند هستند, دعوت مى شود كه كمكهاى خود را, به هر شكل و صورت, و تحت هر نامى, و البته با توافق قبلى مديران و مسؤولان مراكز يادشده, در اختيار آنان قرار دهند, تا با نظارت شورايى مركّب از نمايندگان مراكز و نمايندگان اهدا كنندگان, به مصرف تكميل مجموعه كتابخانه ها برسد.
*
قبسات, فصلنامه فلسفى, فرهنگى و اجتماعى منتشر شد. اين نشريه بيشتر به طرح و نقد و بررسى مباحث و مسائلى مى پردازد كه در روزگار ما در حيات انسانها عموماً و در دين و دل و خرد انسان مؤمن خصوصاً تأثير و نقش ايفا مى كند. از اين رو مبناى قبسات بر آن است كه از درج مقالات غيرمحققانه يا مقالات علمى صرف كه تأثير و نقش جدى در گره گشايى معضلات و مشكلات كنونى حياتى دينى و فكرى انسان معاصر ندارد, پرهيز كند. در پيمودن اين طريق خطير, قبسات چشم به معاضدت و مساعدت دانشوران, اساتيد و فضلاى حوزه و دانشگاه است. عناوين برخى از مقالات اين شماره چنين است: دين و عقلانيت: گفتگو با متفكران اطريشى; ميزگرد عقلانيت; سكولاريزم: استاد محمد تقى جعفرى; كلام جديد: آيت الله جوادى آملى
نقد نظريه عقلانيت كلاسيك: ترجمه دكتر ذبيح الله جوادى; تأثير فلسفه كانت بر تفكر دينى مغرب زمين: دكتر حداد عادل; دين و سياست: استاد عميد زنجانى; فيزيكدانان غربى و مسئله خداشناسى: دكتر مهدى گلشنى.
صاحب امتيازى, مدير مسؤولى و سردبيرى اين نشريه را آقاى على اكبر رشاد به عهده دارد. آينه پژوهش ورود اين نشريه را به جامعه مطبوعاتى كشور تبريك گفته و براى دست اندركاران آن آرزوى توفيق دارد.
*
دنياى كتاب, نشريه خبرى و اطلاع رسانى و فرهنگى, پا به عرصه مطبوعات نهاد. اين نشريه كه در حوزه كتابدارى و كتابشناسى منتشر مى گردد, سردبيرى آن را آقاى حسين رحمت اللّهى به عهده دارد و صاحب امتياز و مدير مسؤول آن آقاى على اكبر ناصر خاكى است. دنياى كتاب اينك به صورت دو هفته نامه منتشر مى شود و مطالب آن متنوع است: مقاله, مصاحبه, نقد كتاب, اخبار كتاب, وضعيت نشر كتاب و مسائل ديگرى از اين دست. عناوين برخى از مقالات دنياى كتاب چنين است: وضع نشر كتاب در ايران, اقتصاد نشر كتاب, درباره مطالعه, ضرورت آگاهى و عادت ملى به مطالعه, نقد ادبى.
*