آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٢ - معرفيهاى گزارشى

معرفيهاى گزارشى


كليّات
كتابشناسى ابوالفضل رشيدالدين ميبدى (تحليلى ـ توصيفى) حسين مسرّت. انجمن آثار و مفاخر فرهنگى. (چاپ اوّل: تهران, انجمن آثار و مفاخر فرهنگى, ١٣٧٤), ٨١«٢١٠ص, وزيرى.
راهنمايى است دقيق و كارآمد درباره ميبدى و تفسير عظيم وى (كشف الأسرار و عدةالأبرار) و ديگر آثار او. اين كتابشناسى به بخشهاى گوناگون تقسيم شده است. ١) نسخ خطى: كه در ضمن آن تمام نسخه هاى خطّى و تفسير و ديگر آثار وى شناسانده شده است. ٢) كتابهاى چاپى: معرفى چاپهاى كشف الأسرار و گزيده هاى آن و نيز ديگر آثار ميبدى. ٣) مقالات درباره ميبدى و آثار وى. همچنين در بخشى مستقل و با عنوان صفحه شناسى, بخشهايى از كتابهاى درباره ميبدى و آثار او معرفى شده است و در پايان تنى چند از ميبدى شناسان معرفى شده اند. كتاب مقدمه اى درازدامن دارد درباره زندگانى ميبدى و مباحثى درباره كتابشناسى و انواع آن.
مصطلحات عرفانى و مفاهيم برجسته زبان عطّار. سهيلا صارمى. (چاپ اوّل: تهران, پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى, ١٣٧٤), ٧٠٤ص, وزيرى.
اين كتاب توضيح و تفسيرى است از مصطلحات عرفانى و مفاهيم برجسته صوفيانه در زبان عطّار و بر مبناى, اسرارنامه, الهى نامه, تذكرةالأولياء, ديوان, مختارنامه, مصيبت نامه و منطق الطير….
در اين مجموعه اصطلاحات مسلّم صوفيه, مانند: عشق, معرفت, توكّل, و… و مفاهيمى كه اصطلاح درجه دوم در فرهنگ تصوف به شمارند مانند, بخل, حسد, كبر, و… و نيز مفاهيمى كه به لحاظ اصطلاحى از مفاهيم تصوف به شمار نمى آيند امّا عطار بر آنها تأكيد ورزيده و در زبان وى كاربردى گسترده دارد, مانند: غم, اندوه, درد و…, فهرست شده اند.
براساس آنچه در مقدمه كتاب آمده, اين مجموعه بخشى از پژوهش گسترده مؤلف است كه به لحاظ گستردگى و حجم عظيم تلخيص و گزينش شده است. قرآن و حديث
لسان التنزيل. تحقيق: مهدى محقق. (چاپ چهارم: تهران, شركت انتشارات علمى و فرهنگى, ١٣٧٣), ٣٩٠ص, رقعى.
اين كتاب يكى از متون كهن فارسى و از جمله آثار سودمند و كارآمد در ميان فرهنگهاى قرآنى است. مؤلف كه تاكنون ناشناخته مانده, گويا از اديبان و عالمان قرن چهارم يا پنجم هجرى است. وى لغات مفرد و مركب قرآن را به فارسى روان و گويايى بازگردانده و گاه به معانى مجازى, كنايى و استعارى واژه ها توجه داده است. مصحح كتاب همه واژه ها را اعراب گذارى كرده, و با بهره ورى از آثار لغوى و متون تفسير بر پايه يك نسخه از كتاب, تصحيحى دقيق به عمل آورده است. افزون بر آنچه ياد شده, فهرستى از لغات به عربى و واژه هاى كمياب را نيز بدان افزوده است. وى در مقدمه اى كوتاه از اهميت كتاب و ويژگيهاى صرفى, نحوى و لغوى و ارزش ادبى آن سخن گفته است.
دفاع عن السنّه المحمّديّه. محمّد بن على الهاشمى, راجعه وعلّق عليه. السيد مرتضى الرضوى. (قم, منشورات الأعتصام للطباعة والنشر, ١٤١٦), ١١٢ص, وزيرى.
در اين كتاب در ضمن پنج فصل برخى از احاديثِ نقل شده در منابع حديثى اهل سنت, نقد و تحليل و تزييف شده است و نيز برخى از مواضع صحابه در پرتو آيات و روايات مورد بررسى قرار گرفته, و تحريفگرى بعضى از مؤلفان و مفسّران نموده شده است.
تفسير جامع آيات الأحكام (طهارت ـ صلاة). زين العابدين قرآنى. (قم, نشر سايه, ١٣٧٤), ٣٦٠ص, وزيرى.
تفسير فقهى آيات قرآن از كهنترين گونه هاى تفسير قرآن كريم است كه از سده هاى آغازين تاريخ اسلام آغاز شده و فقيهان و عالمان بسيارى در اين زمينه قلم و آثارى ارجمند سامان داده اند. در ادبيات فارسى نيز چند نگاشته در تفسير آيات فقهى تدوين يافته است. اكنون جناب قربانى همت ورزيده تا تفسير فقهى آيات قرآنى را با نگاهى جامع و بگستردگى تدوين كند. جلد اوّل آن را كه شامل تفسير آيات (كتاب الطهارة و كتاب الصلوة) است, اينك در پيش روى داريم. مؤلف محترم ابتدا از ضرورت تفسير قرآن سخن گفته و آنگاه پيشينه, تفسير فقهى آيات را گزارش كرده و سپس در چگونگى نگارشهاى فقهيِ تفسير فريقين بحث كرده است. آنگاه بر شيوه غالب فقيهان شيعه آيات قرآن را براساس كتابهاى فقهى از آيات مرتبط به طهارت آغاز كرده است و تا پايان صلوة پيش رفته است. آقاى قربانى با تتبعى شايسته و درنگريستن در منابع كهن و جديد تفسير و فقهى با نثرى روان كتاب را پرداخته است.
القرآن الكريم و روايات المدرسين (الكتاب الأوّل). مرتضى عسكرى. (چاپ اوّل: بيروت, شركة التوحيد للنشر, ١٤١٥), ٣٣٥ص, وزيرى.
اين كتاب در حقيقت ادامه مجموعه ارجمند و سه جلدى مؤلف است با عنوان (معالم المدرسين) كه در ضمن آن به نقد و بررسى ديدگاهها و روايات مكتب خلفا و مكتب اهل البيت درباره اجتهاد, صحابه, منابع اجتهاد و… پرداخته است. اين كتاب مقدمه اى است بر پژوهش درازدامن و گسترده مؤلف درباره روايات مكتبهاى يادشده درباره قرآن كريم. در اين سه جلد مبحث به اختصار و دقت و با استناد به منابع مهم تاريخ اسلام, اين مطالب آمده است: ١) برخى از ويژگيهاى روزگار جاهليت و فرهنگ مردم در روزگار نزول قرآن ٢) چگونگى نزول قرآن و ويژگيهاى سور مكى و سيره پيامبر در كتابت, قرائت و تدوين قرآن كريم ٣) توضيح و تبيين برخى از اصطلاحات اسلامى قرآنى, مانند قرآن, كتاب, مصحف, تلاوت و….
چهل حديث (كربلا). محمّد صحّتى سردرودى. (چاپ اوّل: قم, نشر معروف, ١٣٧٤), ٨٠ص, جيبى.
مجموعه چهل حديث است با ترجمه درباره كربلا و در ضمن چهار فصل:
فضيلت كربلا, زيارت كربلا, زيارت عاشورا و اربعين, تربت و تسبيح عشق با مقدمه اى كوتاه درباره كربلا و چگونگى اين مجموعه.
عقد الدرر فى اخبار المنتظر(عج). يوسف بن يحيى مقدسى شافعى, تحقيق عبدالفتاح محمّد الحلّو. (چاپ اوّل: قم, انتشارات مسجد صاحب الزمان, ١٤١٦).
مؤلف كه از عالمان قرن هفتم هجرى است, در دوازده باب و فصول مختلف, روايات مرتبط به ولى عصر(عج) را گزارش كرده است. در ضمن فصلهاى آن روايات با حوادث آستانه ظهور, چگونگى ظهور, و سيرت امام(عج), و آثار دلالت كننده بر خروج دجّال و… گزارش شده است. كتاب را پيشتر آقاى عبدالفتاح محمّد الحلو تحقيق كرده و با فهرستهاى فنى سودمند نشر داده بود. اين چاپ حروفچينى جديدى است از همان چاپ با تعليقه ها و حواشى سودمند آقاى على نظرى منفرد. اين چاپ از جهاتى بر چاپ پيشين برترى دارد, ولى متأسفانه از هرگونه فهرستى تهى است. ادبيّات
الأدب الفارسى فى اهم ادواره وأشهر اعلامه. محمّد محمّدى. (چاپ اوّل: تهران, انتشارات توس, ١٣٧٤), ٣٤٣ص, وزيرى.
مؤلف محقق اين كتاب را حدود سى و شش سال پيش در بيروت نگاشته است, تا به دانش پژوهان و محققان و جستجوگران ادب يارى رساند. وى در هفده بخش از مهمترين تحوّلات و تطورات ادب فارسى وچهره هاى ارجمند و بلندآوازه آن سخن گفته است. گزارش كوتاه از تاريخ لغات و لهجه هاى ايرانى, شعر ايران قبل از اسلام در بخشهاى اوّل كتاب آمده است. آنگاه چگونگى نقل و ترجمه ادب فارسى در دوره اسلامى نموده شده است. سپس از شعر فارسى در دوره اسلامى و چگونگى تطور و انواع آن بحث شده است. بررسى شخصيت و شعرِ فردوسى, عمرخيام, جلال الدين مولوى, سعدى شيرازى, حافظ و در نهايت چگونگى شعر غنايى از مطالبى است كه در بخشهاى ديگر اين كتاب آمده است. اين كتاب را انتشارات توس به گونه اى چشم نواز و زيبا براساس چاپ پيشين افست, تجليد و نشر داده است.
الم… ذالك الحسين. كمال السيّد. (چاپ اوّل: قم, انتشارات انصاريان, ١٣٧٤), ٩٦ص, وزيرى.
داستانى است خواندنى و گيرا, كه نويسنده در آن حادثه كربلا و چگونگى شكل گيرى و قهرمانهاى گونه گونه اين حادثه را در قالب رمان ريخته و به نيكويى پرورانده و عرضه كرده است.
برگزيده و شرح حافظ. بهاءالدين خرمشاهى, مهرداد نيكنام. (تهران, نشر و پژوهش فرزان روز, ١٣٧٣), دوازده«٢٥٢ص.
كتاب حاضر ـ كه مخاطبش نسل جوان امروز است, يعنى نوجوانان دوره راهنمايى تا داوطلبين كنكور دانشگاه ـ حاوى هفتاد غزل شاعر بلند آوازه ايرانى, خواجه حافظ شيرازى است كه به زبان روان و خوش خوان شرح گرديده است. در اين اثر به دو نكته بايد اشاره كرد كه مى تواند قابل تأكيد باشد: نخست اينكه گزينش غزليات توسط هفده نفر نوجوان و جوان انجام پذيرفته و ديگر اينكه از اشاره به نكات دستورى و مسايل پيچيده عرفانى و ادبى پرهيز شده است. آن گونه كه از مقدمه كتاب برمى آيد, هدف اين كتاب ايجاد پيوندى است بين نسل جوان و ادب كهن و از اين رو كتاب سرآغازى است از يك مجموعه چندين جلدى كه مجموعه ادب جوان نام گرفته و شامل برگزيده و شرح متون نظم و نثر از رودكى تا عصر حاضر است وبراى نوجوانان و جوانان و تمام دوستداران ادب فارسى كه به علت دشوارى متون از لذت بهره مندى از آنها محروم مانده اند. تهيه شده است.
برگزيده و شرح اشعار ملك الشعرا بهار. حجت اللّه اصيل. (چاپ اول: تهران, انتشارات فرزان, ١٣٧٤), ٢٢٠ص.
اين مجموعه برگزيده اى است از اشعار محمّدتقى بهار (ملك الشعرا) شاعر, اديب, پژوهنده, روزنامه نگار و سياستمدار ايرانى كه براى نشر در مجموعه (ادب جوان) فراهم آمده است. و از آنجا كه بهار قصيده سراست, به جز چهار شعر بقيه اشعارى كه از وى انتخاب شده, در قالب قصيده است. معانى واژه هاى دشوار و شرح مؤلف اين امكان را به خوانندگان جوان مى دهد تا بيشتر با انديشه و رهيافتهاى فلسفى, دينى و اخلاقى بهار آشنا شوند.
فرهنگ موضوعى ادب پارسى; منطق الطير و پندنامه. قادر فاضلى. (تهران, طلايه, ١٣٧٤), ٤٣١ص.
مؤلف كوشيده است ابيات منطق الطير و پندنامه را زير موضوعاتى كه به ترتيب الفبا فهرست كرده است بياورد. عنوان برخى از اين موضوعات را براى نمونه مى آوريم: آدم, آيينه, ابوبكر, اجل, استغراق, اطاعت, امتحان, انسان كامل, اويس قرنى, بايزيد, بلال حبشى, تجلى, تعصب, خودشناسى, خرقانى, رنج…. تاريخ
داستان زندگى پيامبر ـ جلد١٠ (جنگ بدر). عبدالحميد جودة السحار; ترجمه عبدالكريم بى آزار شيرازى. (تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٣), ١٦ص.
كتاب حاضر گوشه اى از داستان زندگى پيامبر اسلام(ص) و رهبرى سياسى, نظامى و مذهبى وى در جنگ بدر است. اين كتاب براى كودكان و نوجوانان به رشته تحرير درآمده است.
نگاهى به تاريخ حيدرآباد دكن. مجتبى كرمى. (تهران, وزارت امورخارجه, مؤسسه چاپ و انتشارات, ١٣٧٣), نه«١٨٩ص.
اين كتاب اشاره اى گذرا به چگونگى تأسيس و فرمانروايى حكومتهاى ايرانى تبار در جنوب هند دارد و مشتمل بر نه فصل, نتيجه گيرى و يك ضميمه است. در فصل نخست موقعيت جغرافيايى و اوضاع طبيعى دكن مورد بررسى قرار گرفته است و فصلهاى دوم و سوم به بررسى اوضاع سياسى و فرهنگى دكن قبل از تأسيس شهر حيدرآباد در طول سالهاى ٧٤٨ تا ٩٣٤ق. اختصاص دارند. در فصلهاى چهارم تا ششم اوضاع سياسى و فرهنگى حيدرآباد طى سالهاى ٩٣٤ تا ١٣٦٨ق مورد بررسى قرار مى گيرد و در فصل نهم نيز برخى از آثار تاريخى حيدرآباد و گلكنده معرفى شده است.
تاريخ معاصر ايران (كتاب هفتم). (تهران, مؤسسه پژوهش و مطالعات فرهنگى, ١٣٧٤), ٣٦٦ص.
عنوان مقالات اين مجلد از اين قرار است: (تمدن غربى, علوم جديد و نوانديشى در نگاه ايلچيان و مأمورين ايرانى دوره قاجار)/ سيد مجيد ميرمنتهايى; (كارمزدى و مهاجرت: كارگران ايرانى در جنوب روسيه, ١٨٨٠ تا١٩٩٤)/ حسن حكيمان: ترجمه افسانه منفرد; (ميرزاتقى خان اميركبير در ترازوى تنقيد)/ محمّدعلى اكبرى; (نگاهى به اموال منقول و غيرمنقول رضاشاه)/ محمّد تركمان; (گفتگويى با حجةالاسلام على دوانى)/ مرتضى رسولى; (اسنادى از مديريت آلمان ها در بانك ملى ايران (١٣١١ و١٣١٢)/ رضا فراستى; (اسنادى درباره سيد جمال الدين اسدآبادى)/ حجت اللّه جودكى.
تاريخ كيش زرتشت. بوي, مرى. ترجمه همايون صنعتى زاده. (تهران, توس, ١٣٧٤). ج١, ٤٦٧ص.
كتاب حاضر يكى از مهمترين تأليفات تحقيقى در زمينه كيش زرتشت و تاريخ تحولات آن است. مؤلف تاريخ اين كيش را از زمان ظهور زرتشت تا به امروز, به گونه اى پيوسته دنبال كرده است و در اين ميان تاريخ دوره هاى ٥٠٠ساله اشكانيان و ١٠٠٠ساله پس از اسلام را نيز بررسى كرده است. كتاب حاضر شامل مباحثى است چون: (ايزدان ايرانيان كافر), (ديوان, بدكاران, موجودات افسانه اى, نخستين انسان و قهرمانان), (زرتشت و تعليمات او), (دوره پيش از زرتشتى). اميدواريم ادامه اين اثر ارزشمند نيز به فارسى ترجمه و منتشر شود.
وارونه نويسى در تاريخ; در سرگذشت امين السلطان. ايرج وامقى. (تهران, اطلاعات, ١٣٧٤). ١٣٤ص. فهرست راهنما.
ابراهيم صفايى دو كتاب با عنوان اسناد سياسى دوره قاجار و رهبران مشروطه دارد. به اعتقاد مؤلفِ كتابِ حاضر (وامقى), صفائى در آن دو كتاب از ميرزا على اصغر خان امين السلطان (١٢٥٠تا١٣٠٠هـ ق) جانبدارى كرده است. گفتنى است كه امين السلطان (از صدراعظمهاى دوره قاجار (ناصرالدين شاه و مظفرالدين شاه), و نيز رئيس الوزراى دوران مشروطه بوده است. مؤلف در كتاب حاضر كوشيده است تنها با استناد به نوشته هاى صفائى و بدون رجوع به منابع ديگر, شرح حال واقعى امين السلطان را بازنمايد. اين كتاب قبلا به صورت سلسله مقالاتى در مجله اطلاعات سياسى و اقتصادى منتشر شده است.
الترجمه والنقل عن الفارسيّه. محمّد محمّدى. (چاپ اول: تهران, انتشارات توس, ١٣٧٤). ٢٩٠ص, وزيرى.
تبادل فرهنگها, تأثيرگذارى و تأثيرپذير فرهنگها و تمدّنها از يكديگر و چگونگى تعاطى انديشه ها, روشها, و منشهاى تمدنها و فرهنگها از بحثهاى دلكش فرهنگ بشرى و نشانگر چگونگى نمونه هاى جانهاى آشنا با يكديگر است.
مؤلف محقق در اين كتاب ابتدا از چگونگى ترجمه و نقل بخشهايى از فرهنگ ايرانى را در دوره گسترش اسلام در ايران نمايانده است. آنگاه به تفصيل از ترجمه و تأثير دو اثر (تاج نامه) و (آيين نامه) (يا مجموعه هايى با اين دو عنوان) در تمدن اسلامى بحث كرده است. پژوهش مؤلف, دقيق و جستجوى در منابع كهن باريك بينانه است.
سيماى كربلا. محمّد صحّتى سردرودى. (چاپ دوم: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٣). ٢٣٧ص, رقعى.
اين كتاب تاريخ كربلاست; تاريخ شهر عشق و حماسه و حريم حريّت. در فصول آغازين كتاب از پيشينه تاريخى كربلا, حدوث حادثه شگفت و عظيم عاشورا و پيروزمندانه بر خون نشستن گلگون چهرگان حسينى, تدفين معلّم شهادت اباعبداللّه الحسين(ع) و يارانش در آن ديار, چگونگى شكل گيرى آستان حسينى سخن رفته است.
در ديگر فصلها از آثار تاريخى و زيارتگاههاى كربلا, قيام و خيزشهايى كه از آبشخور زلال كربلا سيراب شدند, فضيلت زيارت كربلا و عظمت تربت پاك اباعبداللّه(ع), و خاندان علم, فقاهت مكرمت در كربلا بحث شده است.
سيماى خوى. على صدرايى خويى. (چاپ اول: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٣). ٢١٥ص, رقعى.
گزارشى است تحليلى تاريخى از خوى و پيشينه تاريخى آن و نيز وضع فرهنگى اجتماعى, دينى و جايهاى تاريخى آن.
كتاب در هفت بخش تدوين يافته است. در بخش اوّل از جغرافياى طبيعى خوى سخن رفته است و در فصل دوم از جغرافياى اقتصادى آن. در بخش سوم با عنوان جغرافياى انسانى از توابع خوى, تاريخ دينى و مذهبى خوى و آداب و رسوم آن بحث شده است.
بخش چهارم ويژه جغرافياى تاريخى است با گزارشهايى از حوادث سياسى, جنگها و حركتهاى اجتماعى و سياسى آن روزگار.
در بخش پنجم اماكن متبركه معرفى شده است و در بخش ششم از آثار باستانى خوى سخن رفته است. در بخش هفتم در سه فصل از خاندانهاى خوى بحث شده و چهره برجسته آن ديار از عالمان و شاعران معرفى شده اند. سيماى خوى كتابى است مختصر, مفيد و خواندنى.
نگرشى بر جنگ روانى در صدر اسلام. عبدالوهاب كميل, محمّدتقى رهبر. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر بنياد بعثت, ١٣٧٤). ٢٢٥ص, وزيرى.
جنگ روانى, و به ديگر سخن جنگ افكار و جنگ سرد, جنگى است كه از طريق تسليحات بلكه با به كارگيرى ابزار و شيوه هاى فرهنگى تبليغاتى, اجتماعى و… براى دست يافتن به انديشه ها و جهت دادن به نگرشها شكل مى گيرد. اين اصطلاح گو اينكه نو است امّا شيوه, شيوه اى است كهن. مؤلف در اين كتاب چگونگى جنگ روانى عليه پيامبر(ص) در مكه را به بحث كشيده و بحثى سودمند و درس آموز عرضه كرده است.
در بخش اوّل از مفهوم جنگ روانى بحث كرده و ابعاد آن را نمايانده است. در بخش دوم از چگونگى آن در دوره مكّى از تاريخ رسالت پيامبر(ص) سخن گفته است. در بخش سوّم, پس از ادامه بحث, و چگونگى روياروى ياران پيامبر با دشمنان باز نموده شده است. اين كتاب اثرى است خواندنى, و نشانگر بُعدى تنبه آفرين از ابعاد زندگانى پيامبر(ص).
پيدايش نجوم. بارتل ل. واند رودن, ترجمه همايون صنعتى زاده. (چاپ اوّل: تهران, مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى, ١٣٧٣), ٥٠٦ص, وزيرى.
اين كتاب تحقيقى است گسترده در تاريخ نجوم و چگونگى شكل كيرى و گسترش اين دانش در ميان اقوام و ملّتها. كتاب در يك پيش گفتار و هشت فصل تدوين شده است. در پيشگفتار از نقش دانش نجوم در تاريخ تمدن و در فصل اوّل از دانش نجوم در عهد باستان سخن رفته است. دانش نجوم در بابل كهن, دوره آشوريان, دوره بابلى جديد و ايرانيها, عناوين فصلهاى بعدى است. فصل پنجم تحليلى است از آيين كيهانى, اخترشناسى, دانش نجوم و پيوند آن با مذهب از نگاه اديان مختلف. نظريه قمر, نظريه بابلى سيّارات در فصلهاى ششم و هفتم بررسى شده و در فصل هشتم از گسترش و نفوذ نجوم بابل سخن رفته است. كتاب اثرى است سودمند و در تاريخ كارآمد. اخلاق و تربيت
عوارف المعارف. شيخ شهاب الدين سهروردى, به اهتمام قاسم انصارى. (چاپ دوم: تهران, شركت انتشارات علمى و فرهنگى, ١٣٧٤), ٣٢٦ص, وزيرى.
عوارف المعارف, كتابى است در آداب صوفيان و سير و سلوك عارفان. مؤلف از مشاهير صوفيان و از معاريف عارفان است. وى اين كتاب را بر پايه مشارب ذوقى اهل طريقت و با توجه به رسوم و قواعد اهل شريعت پرداخته و در نگارش آن از آيات, روايات و اقوال عارفان بسيار استفاده كرده است. كتاب مشتمل است بر يك مقدمه كوتاه و شصت وسه باب. عناوين برخى از بابها چنين است: منشأ علوم صوفيان, فضيلت علوم صوفيان, آداب حضرت الهيّت فضيلت قيام در شب و… ترجمه كتاب ميراثى است برجاى مانده از قرن هفتم با نثرى فاخر و واژگانى سودمند و ارجمند. محقق محترم افزون بر تصحيح كتاب و تخريج احاديث و تنظيم فهارس كارآمد, در مقدمه اى مفصل از مؤلف, مترجم و ويژگيها و اهميت كتاب سخن گفته است.
سيماى فرزانگان. رضا مختارى. (چاپ هشتم: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٤), ٥٣٢ص, وزيرى.
منية المريد فى أدب المفيد والمستفيد. تأليف شهيد ثانى(قده). تصحيح رضا مختارى (چاپ سوم: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى), ٤٩٦ص, وزيرى.
اين اثر بتفصيل در شماره دوم همين مجله, معرفى شده است. و در سال ١٣٦٩ كتاب برگزيده سال, شناخته شد. رجال و شرح حالها
سيد حِميَرى سالار شاعران. محمّد صحّتى سردرودى. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٣), ١٨٢ص, رقعى.
شاعران شيعى انديش و حماسه سرايان ستيهنده علوى, ارجمندان و قلّه سانان و برنادلانى بودند ايستاده بر معبر تاريخ, كه در هر كوى و برزنى شعر سرشار از شعورشان را فراز مى آوردند و در هنگامه سياهى آفرينى شب پرستان حق خلافت و خلافت حق و مظلوميت آل على را از جان سپر مى ساختند. سيد حميرى يكى از آن پاكيزه خويان و فريادگران سپيدى در دل تاريكيهاست و اين كتاب تصويرى گوياست از زندگانى شعر, و ستيزه گرى او عليه بيداد و جهالت. در فصل اوّل از خاندان سيد سخن رفته است و در فصل دوّم در تولّد و رشد و چگونگى تحوّل فكرى او. در فصول بعدى از حضور وى در محضر ولايت, شعر سيد, حافظان و روايتگران شعر سيّد و جلوه اى از حيات سيد سخن رفته است.
رياض العلماء وحياض الفضلاء. ميرزا عبداللّه افندى اصفهانى, تحقيق سيد احمد حسينى. (چاپ اوّل: قم, مكتبة آيت اللّه العظمى النجفى المرعشى, ١٤١٥), ج٧, ٣٦٢ص, وزيرى.
رياض العلماء در شرح حالنگارى از جايگاه بلندى برخوردار است, مجموعه مجلّدات آن سرشار است از آگاهيهاى رجالى و كتابشناسى. بخش اوّل اين كتاب كه ويژه شرح ِحالِ عالمان شيعه است در شش جلد به سال ١٤١٠ نشر يافت. اين مجلّد مشتمل است بر (القاب) و مشهوران به آنها, با توضيحاتى سودمند و كارآمد. محقق محترم آن را براساس نسخه موجود در كتابخانه ملك تصحيح كرده و توضيحاتى درباره رجال يادشده در متن و نيز مواضع مبهم كتاب بدان افزوده است. افزون بر آنچه ياد شد محقق در ضمن مقدمه اى كوتاه از چگونگى تصحيح, سخن گفته و فهارس سودمندى بر پايان كتاب افزوده اند. مجموعه ها
مجموعه مقالات اولين كنفرانس بين المللى فرهنگ و تمدن اسلامى. (تهران, مركز مطالعات و تحقيقات بين المللى, ١٣٧٣) [توزيع٧٤], ٤٤٠ص, مصور.
كتاب حاضر شامل ٣٣مقاله اى است كه هيأت علمى دبيرخانه نخستين كنفرانس بين المللى فرهنگ و تمدن اسلامى (بهمن ماه ١٣٧٢ در تهران) براى ارائه در اجلاس عمومى با چاپ, تصويب كرده است. مقالات اين مجموعه به زبانهاى فارسى, عربى و انگليسى است. عنوان برخى مقالات و نام نويسندگان آنها را مى آوريم: (نقش عرفان در تمدن اسلامى)/ جوادى آملى; (خانقاه سازى در قرن هفتم تا دهم هجرى و نقش آن در كاهش تحرك اجتماعى مسلمانان)/ رسول جعفريان; (علل شكوفايى تمدن اسلامى در قرون اوليه)/ عباس زرياب خوئى: (قواعد تمدن سازى و آينده تمدن اسلامى)/ نوراللّه كسايى; (كثرت گرايى در تفكر مذهبى قرن٣و٤ هجرى)/ محمّد مجتهد شبسترى; (تأثير قرآن در جنبش فكرى و نهضت علمى تمدن و تكامل بشر)/ محمّد واعظ زاده خراسانى; (علل اجتماعى رشد و انحطاط تمدن و فرهنگ اسلامى در قرون وسطى)/ پرويز اذكائى; (علل برآمدن تمدن غرب و افول تمدن اسلامى)/ عمادالدين باقى; (فرهنگ چيست؟)/ عباسعلى برانى; (تجديد حيات سياسى اسلام)/ على بيات.
زبان اهل اشارت. (مجموعه مقالات) به كوشش يداللّه جلالى بندرى (چاپ اوّل: يزد, مؤسسه انتشارات يزد, ١٣٧٤), ٢٣٩ص, وزيرى.
اين كتاب مجموعه اى است از مقالات نشريافته در مجلاّت درباره تفسير كشف الأسرار. اين مجموعه در هفت بخش تدوين يافته است; عناوين بخشها چنين است: زندگى و آثار ابوالفضل رشيدالدين ميبدى, نسخه هاى كشف الأسرار واژگان كشف الأسرار, سبك نثر ميبدى, نگرش عرفانى ميبدى, ارزشهاى گوناگون كشف الأسرار درباره فهرست كشف الأسرار. بر روى هم در اين كتاب بيست وهفت مقاله نشر يافته است.
مجموعه مقالات چهارمين سمينار خليج فارس. مركز خليج فارس دفتر مطالعات سياسى و بين المللى. (تهران, وزارت امور خارجه, ١٣٧٣), ٥٥٠ص.
كتاب حاضر كه در پنج فصل و يك نتيجه تنظيم شده در واقع محتوى مقالاتى است كه به زبانهاى فارسى, انگليسى و عربى در سمينار خليج فارس ارائه شده و يا به دبيرخانه سمينار رسيده و بعد از برگزارى سمينار, مقالات خارجى به زبان فارسى ترجمه شده است. در فصل نخست, سخنرانيهاى افتتاحيه نشست مقامات وزارت امور خارجه و ديگر مسؤولان ايران آمده است و در فصل دوم, مقالاتى كه به بررسى نخستين محور سمينار يعنى (امنيّت منطقه اى) پرداخته, نقل شده است. در فصل سوم, سخنرانيها و مقالات مربوط به عوامل مؤثر در آينده قيمت نفت آمده در فصل چهارم, از وضعيت آينده عراق صحبت شده است. فصل پنجم نيز به مقالاتى اختصاص يافته كه در خصوص محورهاى سه گانه آن سمينار دريافت شده بود, ولى فرصتى جهت ارائه نيافت. متفرقات
ره توشه راهيان نور. دفتر تبليغات اسلامى. (چاپ اوّل: قم, امور استانهاى دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٤), ٣٥٢ص, وزيرى.
سالهاست كه دفتر تبليغات حوزه علميه قم با همتى بلند ايام تعطيلى تابستان فرزندان اين مرزوبوم را به وادى نور رهنمون مى شود و با اعزام طالب علمان بسيارى در حركتى به نام (طرح هجرت) اوقات فراغت دانش آموزان را با آموزشهاى گونه گون در جهت تعالى انديشه آنان سوق مى دهد. براى اين منظور دفتر يادشده متونى آموزشى و سودمند براى مقاطع مختلف آموزشى, تهيه كرده است. آنچه اينك ياد كرديم مباحث عقايد و اخلاق است ويژه مقطع دبيرستان و با عناوين: دين شناسى, خداشناسى, نبوت, امامت, معاد انسان كامل و ويژگيهاى او, عزت انسان, هدف خلقت انسان چيست و….
ره توشه راهيان نور. دفتر تبليغات اسلامى. (چاپ اوّل: قم, دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم, ١٣٧٤), ١٦٠ص, وزيرى.
يكى ديگر از متون آموزشى است از طرح ياشده و مشتمل بر مباحث سياسى. كتاب در هشت درس تدوين شده است; با اين عناوين: لزوم شناخت مسائل سياسى و در ضمن آن مفاهيم, عومل و عناصر مهم در شناخت و تحليل پديده هاى سياسى, موانع رشد آگاهيهاى سياسى, تاريخچه مسيحيت (قرون وسطى و رنسانس, استكبار جهانى و كشورهاى جهان سوّم, واكنش ايران در برابر استعمار و استبداد, مشروطيت انقلاب اسلامى ايران, استكبار جهانى و انقلاب اسلامى و نظم نوين جهانى و….
ره توشه راهيان نور (ويژه مقطع راهنمايى). مركز تربيت مربى كودكان. (چاپ اوّل: قم, دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم, ١٣٧٤),٢٧٢ص, وزيرى.
از جمله متون آموزشى براى مقطع راهنمايى (طرح هجرت) است كه از آن سخن گفتيم و درباره قرآن, آداب و اخلاف و اعتقادات تدوين يافته است. برخى از عناوين آن چنين است: احكام و آداب تلاوت قرآن, نگهدارى قرآن, قرائت قرآن, حسن خلق, امانتدارى, صله رحم, امر به معروف و نهى از منكر, توحيد, عدل, صفات خدا, نبوت, امامت, آثار ايمان به خدا و….
ره توشه راهيان نور. مركز تربيت مربى كودكان و نوجوانان. (چاپ اوّل: قم, دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميّه قم, ١٣٧٤), ٣٠٣ص, وزيرى.
متنى است آموزشى در ضمن متون آموزش طرح يادشده ويژه مقطع ابتدايى, داراى مسائلى درباره قرآن, آداب و اخلاق, اعتقادات, احكام و با عناوينى مانند: معما, داستانهاى قرآن, فروع دين در قرآن, اوامر و نواهى قرآن, سوره شناسى, دلايل وجود خدا, صفات خداوند, نبوت, صفات انبياء, معاد, امامت, و….
ره توشه راهيان نور. امور استانها ـ دفتر تبليغات اسلامى. (چاپ اوّل: قم, دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم, ١٣٧٤), ٣١١ص, وزيرى.
يكى ديگر از متون آموزشى است در طرح يادشده ويژه مقطع دبيرستان و مشتمل بر مباحث قرآنى و آموزش احكام. در بخش اوّل شناخت قرآن علوم قرآنى بحث شده است و سرگذشت انبيا(ع) براساس قرآن گزارش شده است.
در بخش دوم بحث از احكام است با مباحثى درباره تقليد, علت اختلاف فتوى و ديدگاههاى مجتهدان در اين باره و….