آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١١ - معرفى هاى گزارشى

معرفى هاى گزارشى

 كليّات

 آشنايى اجمالى با اوّلين فرهنگ جامع موضوعى صحيفه سجاديّه
كتاب ترّنم آفتاب اولين فرهنگ جامع موضوعى صحيفه است كه با ژرفنگرى هاى ادبى و علمى و ذوقى خاص به رشته تحرير درآمده است. مؤلف اين كتاب با طرح ١٤٠٠ نمايه متناسب با كلمات موجود در صحيفه در طول ٣٦٢ صفحه, با سبكى نو, به دسته بندى مطالب صحيفه پرداخته و بدين ترتيب راه را براى تمام علاقه مندان آشنايى با معارف صحيفه آسان نموده است.
انگيزه نگارش: اهتمام فراوان شيعيان به روايت و نقل صحيفه سجاديه, خوش بختانه موجب شد پنجاه و چهار دعا از اين مجموعه, محفوظ و به عنوان يكى از مستندترين متون اسلامى باقى بماند. اما پس از گذشت قرن ها و على رغم شرح و ترجمه هايى كه از صحيفه سجاديه شده, هنوز متن بى نظير و فحواى بى بديلش در غربت است و همواره در انتظار تلاش ادبا, محققان و انديشمندان است كه نقاب از رخ بى مثالش بردارند و عالم را از گرمى آفتاب وجودش بهره مند سازند.
غربت صحيفه سجاديه مؤلف را بر آن داشت كه پس از به پايان رساندن تأليف لغت نامه صحيفه سجاديه از ميان كارهاى به زمين مانده با تهيه و تدوين يك فرهنگ موضوعى و انجام كارى كليدى در اين زمينه, راه تحقيق را به يارى خدا بر پژوهشگران آسان كند و به قدر بضاعت خود خدمتى به آستان على بن الحسين(ع) نمايد.
ويژگى هاى فرهنگ موضوعى صحيفه: ـ ماندگارى اين اثر و استفاده فراگير از آن: اين اثر, اثرى ماندگار به ماندگارى كلام امام(ع) خواهد بود, زيرا معمولاً هر نوع برداشت و فهمى نقد و كهنه مى شود و بالاخره با آمدن سبك ها, روش ها و اصطلاحات جديد به تدريج به فراموشى سپرده خواهد شد جز آنچه به منبع وحى متصل باشد و نگارنده بر اين باور است كه محققان علاقه مند به صحيفه با طيب خاطر براى تحقيق به اين متن مراجعه مى كنند.
ـ جلب اعتماد محققان: اعتماد محقق به اين كه هيچ لغتى از قلم نيفتاده و در دست داشتن عناوين و جمله هايى كه به يقين مى توان گفت كلام امام(ع) است نه برداشت فرد.
ـ سرعت بخشيدن به كار محققان: هر فرد محققى مى تواند تمام جملاتى را كه حاوى نمايه مورد نظر موجود در صحيفه است به راحتى بيابد خواه موضوعيّت داشته باشد يا نداشته باشد.
ـ كاربردى بودن آن براى همه مبلّغان و فرهنگيان و علاقه مندان آشنايى با معارف صحيفه: علاوه بر كارآيى ويژه فرهنگ موضوعى صحيفه براى محقّقان, اين كتاب مى تواند مبلّغان, فرهنگيان و تمام علاقه مندان آشنايى با معارف موجود در صحيفه را براى رسيدن به اهدافشان يارى دهد.  دائرة المعارف يهود, يهوديت و صهيونيسم: مدرن سازى و فرهنگ
عبدالوهاب ميسرى, ترجمه مؤسسه مطالعات و پژوهش هاى تاريخ خاورميانه, چاپ اوّل, دبيرخانه كنفرانس بين المللى حمايت از انتفاضه فلسطين, تهران, ١٣٨٣, ج٣, ٥٥٢ص, رحلى.
جلد سوم اين دايره المعارف در دو بخش تدوين شده است. بخش نخست (مدرنيسم) مشتمل بر اين موضوعات است: مدرنيسم تا پست مدرنيسم; سكولاريسم (و امپرياليسم), يهوديت و اعضاى گروه هاى يهودى; مدرنيسم و اعضاى گروه هاى يهودى; رهاسازى; روشنگرى يهودى; سرمايه دارى و گروه هاى يهودى; سرمايه داران يهودى جهان (جز آمريكا); سرمايه داران يهودى (ايالات متحده امريكا); سوسياليسم و گروه هاى يهودى. بخش دوم نيز با عنوان (فرهنگ گروه هاى يهودى) اين عناوين را شامل مى شود: فرهنگ هاى گروه هاى يهودى: تعريف و دشواره; فولكلور (خوراك و پوشاك) گروه هاى يهودى; هنرهاى تجسمى و گروه هاى يهودى; دشواره موزه يهودى; موسيقى, رقص و گروه هاى يهودى; كمدى, سينما و گروه هاى يهودى; ادبيات يهودى و صهيونيستى; ادبيات عبرى زبان; زبان و گويش هاى گروه هاى يهودى; فيلسوفان گروه هاى يهودى; جامعه شناسان يهودى; تعليم و تربيت در گروه هاى يهودى از آغاز تا دوران معاصر; تعليم و تربيت در گروه هاى يهودى دوران معاصر.

 فلسفه و كلام

دين, مراسم مذهبى و فرهنگ
شون مك لافلين, ترجمه افسانه نجاريان, چاپ اوّل, نشر رسش, اهواز, ١٣٨٣, ١٠٤ص, رقعى.
نويسنده در آغاز در خصوص مراسم مذهبى اديان معتقد است كه عملكرد اصلى مراسم, برقرارى نوعى ارتباط است كه به دو شيوه صورت مى گيرد: مرتبط كردن مردم و عقايد خاص اشراقى آنها درباره اين كه وجود متعالى چه قدرتى در عالم هستى دارد; مرتبط كردن گروه و فرد كه اغلب باعث كمك به ايجاد اتحاد بين اين دو مى شود و در عين حال به وضعيت موجود نيز مشروعيت مى بخشد. چند رويكرد كلى به مراسم مذهبى, دوركيم و عملكرد مراسم مذهبى, رويدادهاى سرنوشت ساز, مراسم غير مذهبى, فرهنگ, دين و فرهنگ, مراسم مذهبى, سمبل ها و قدرت عناوين اصلى كتابند. در پايانِ كتاب واژه نامه متن درج گرديده است. آيا اعتقاد به خدا عقلانى است؟
نرگس نظرنژاد, چاپ اوّل, دانشگاه الزهراء(س), تهران, ١٣٨٣, ٢٥٦ص, وزيرى.
كتاب حاضر مشتمل بر سه فصل است: فصل اول به شناخت جايگاه و بستر تاريخى آراى پلنتينگا اختصاص دارد. در فصل دوم ديدگاه الوين پلنتينگا تحليل و بررسى شده و فصل سوم به نقد و ارزيابى ديدگاه پلنتينگا اختصاص يافته است. گفتنى است نخستين بار فيلسوف دين معاصر آمريكايى, الوين پلنتينگا اصطلاح معرفت شناسى اصلاح شده را به كار بست. وى در سال ١٩٨٠ با قرائت مقاله اى تحت عنوان (اعتراض پيروان سنت اصلاح شده به الهيات عقلى) در انجمن فيلسوفان كاتوليك اين اصطلاح را به ميان آورد. وجه تسميه اين اصطلاح, ارتباط آن با شاخه اصلاح شده كالونيستى مسيحيت است و در واقع اين معرفت شناسى تا حد زيادى از سنت كلامى و دعاوى معرفت شناختى جان كالون ملهم است. اما به نظر مى رسد با وجود ارتباط مذكور, پذيرش معرفت شناسى اصلاح شده منوط به پير و كالون بودن يا حتى مسيحى بودن نيست. عرفى شدن در غرب مسيحى و شرق اسلامى
عليرضا شجاعى زند, چاپ اوّل, شركت چاپ و نشر بين الملل, تهران, ١٣٨٣, ٢٣٨ص, رقعى.
عرفى شدن يا سكولاريسم مجموعه نظرياتى است كه عمدتاً از تأملات نظرى ناشى از سرگذشت تاريخى مسيحيت در غرب پس از خروج از عصر ايمان و ورود به دوران مدرن نشأت گرفته است. اين فرايند تاريخى مانند هر پديده تاريخيِ منحصر به فرد ناشى از ويژگى ها و مقتضيات فرهنگى, تاريخى و اجتماعى خاص خود بود. امروزه اين پديده وارداتى صورت و القايى دارد و الگوى اجتناب ناپذير توسعه به شيوه غربى تلقى مى شود, آن هم بدون در نظر گرفتن تفاوت محتوا و مقتضيات فرهنگى, اجتماعى و تاريخى. نويسنده در اين كتاب به بررسى مقايسه اى و تطبيقى زمينه هاى عرفى شدن در غرب مسيحى و شرق اسلامى دست زده و اين انگاره اسطوره سان را واكاوى مى كند. مسيح يهودى و فرجام جهان (مسيحيت سياسى و اصول گرا در آمريكا)
رضا هلال, ترجمه قبس زعفرانى, چاپ اوّل, هلال, تهران, ١٣٨٣, ٢٦٨ص, رقعى.
اين اثر ترجمه كتاب المسيح اليهودى و نهايه العالم نوشته رضا هلال است درباره جريان مسيحيت صهيونيستى و نقش آن در تحولات سياسى و اجتماعى آمريكا و نحوه حضور يكپارچه غرب در خاورميانه و جغرافياى سرزمين هاى اسلامى طى سال هاى پايانى قرن بيستم و سال هاى آغازين قرن بيست ويكم. فصل اول به ريشه هاى مسيحيت يهودى در تاريخ مسيحيت و تاريخ غرب مى پردازد و تحليل خود را از ظهور قديس پولس تا جنبش اصلاح طلبانه پروتستان ها و سپس عصر انقلاب اروپا تا دوره امپرياليستى بريتانيا ادامه مى دهد. فصل دوم به بحث و بررسى در نشو و نماى مسيحيت يهودى در امريكا و سپس تبديل شدن آن به مسيحيت صهيونيستى تا برانگيخته شدن دولت اسرائيل مى پردازد. فصل سوم بحث و گفتگو درباره آغاز جنبش احياى مذهبى در ايالات متحده آمريكا از دهه پنجاه و سپس به قدرت رسيدن انجيلى هاى افراطى در دهه هفتاد و ارتباط آن با به قدرت رسيدن مسيحيت صهيونيستى در آمريكا را دربر مى گيرد. برخى از عناوين فصل هاى ديگر كتاب بدين قرار است: به قدرت رسيدن راست مسيحى و لابى مسيحى ـ صهيونيستى; اصول گرايى و خشونت و رساله جهانى صليبى. اديان شرقى در كافركيشى رومى
فرانس والرى مارى كومون, ترجمه تيمور قادرى, چاپ اوّل, مؤسسه انتشارات اميركبير, تهران, ١٣٨٣, ٢٩٢ص, وزيرى.
مؤلف در اين كتاب با بررسى آيين هاى رقيب مسيحيت و آيين هاى مهرى, نيز با كندوكاو در آيين هاى رازورزانه شرق, عناصر بر جاى مانده از اين آيين ها را در آرا و عقايد رايج در روم باستان رديابى كرده به اين نتيجه مى رسد كه جهان غرب به سركردگى امپراتورى روم در نهايت تسليم يك آيين شرقى مى شود. همچنين وى استدلال مى كند كه جهان غرب پيش از ظهور مسيحيت نيز در مقابل ديگر اديان شرقى سر تسليم فرود آورده بود. نويسنده مى گويد: اروپا در زمان سورى دين بايد نمايانگر تنوعى حيرت انگيز بوده باشد. اگرچه خدايان كهن و بومى ايتاليا, سلتى و ايبرى از اريكه به زير آمده بودند, اما همچنان در ميان توده ها پايگاه داشتند … تمام اشكال كافركيشى همزمان مورد اقبال عمومى قرار گرفت و در ميان توده ها ريشه دوانيد و اين در حالى بود كه يكتاپرستى خاص يهوديان هواداران خاص خود را داشت و مسيحيت نيز ضمن تحكيم و تقويت كليساها و آيين خود به وسوسه هاى گيج كننده گنوسيسم ميدان داد. يكصد نوع جريان متفاوت, مردم مردد و بلاتكليف را به اين سو و آن سو مى كشيد و يكصد نوع پند و اندرز به وجدان مردمان چنگ مى زد… اديان شرقى, كه متوالياً محبوبيت يافتند بر تغيير شكل كافركيشى لاتين, تأثيرى سرنوشت ساز نهادند. آسياى صغير اولين منطقه اى بود كه ايتاليا به پذيرش خدايان آن همت گماشت. قضا و قدر از ديدگاه ملاصدرا
حسن اسلامى, چاپ اوّل,شاكر, قم, ١٣٨٣, ٢٥٦ص, رقعى.
مباحثى كه در اين كتاب در حوزه قضا و قدر مطرح شده اين عناوين را شامل مى شود: معناى عنايت و قضا و قدر; در محل قضا قدر; آيا نظامى بهتر از نظام موجود مى توان براى جهان تصور كرد; مسأله شرور در قضاى الهى چگونه توجيه مى شود; جبر و اختيار از ديدگاه مرحوم صدرالدين شيرازى و دعا و بندگى در حل مشكلات چه تأثيرى دارد. به تصريح نويسنده قضا و قدر به اين معنا نيست كه انسان در مقابل حوادث و رويدادها هيچ گونه اراده و آزادى از خود نداشته باشد… از نظر صدرالمتألهين و پيروانش قضا عبارت است از صدر علميه و مثل نوريه كه لازمه ذات حق تبارك و تعالى مى باشد و هيچ گونه جعل و ايجادى به آن تعلق نگرفته است و از اجزاى عالم نيست, زيرا هيچ گونه حيثيت عدمى و جهت امكانى در آن راه ندارد, بلكه صورت علم حق تعالى است كه هم قديم به قدم ذات, و هم باقى است به بقاى پروردگار. همچنين مؤلف خاطرنشان مى كند كه در موجوداتِ مجرد و عالم بالا نظام سبب مسببى و رابطه على و معلولى تغييرناپذير است… ولى در موجودات غير مجرد و عالم طبيعت در عين حال كه تحتم و قطعيت خود را از علل و اسباب قبلى خود مى يابند و قانون عليت بر تمام مراتب آن حاكم است, چنين نيست كه معلولى علل خاص معين داشته باشد و هيچ گونه تغيير و تخلفى در آن راه نيابد…. راه و رسم منزل ها: شرح منازل السائرين خواجه عبدالله انصارى
على شيخ الاسلامى, چاپ اوّل, مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران, تهران, ١٣٨٣, ج٢, ٣٦٢ص, وزيرى.
اين نوشتار شرحى است بر منازل السائرين (اثر خواجه عبدالله انصارى) كه در قرن چهارم هجرى تحرير شده است). اين كتاب ذكر منازل سير و سلوك و عرفان است و در جلد دوم, اين موضوعات مطرح گرديده است: وادى ها (احسان, علم, حكمت, بصيرت, فراست, تعظيم, الهام, سيكنه, طمأنينه, همت); احوال (محبت, غيرت, شوق, قلق, عطش, وجدو, دهش, هيمان, برق و ذوق); ولايات (لحظ, وقت, صفا, سرور, سر, نفس, غربت, غرق, غيبت و تميكن); حقايق (مكاشفه, مشاهده, معاينه, حيات, قبض, بسط, سكر, صحو, اتصال و انفصال); نهايات (معرفت, فنا, بقا, تحقيق, تلبيس, وجود, تجريد, تفريد, جمع و توحيد). جايگاه زن در خانواده و اجتماع در اسلام و يهوديت
محمدرضا جليلى, چاپ اوّل, دستان, تهران, ١٣٨٣, ٢٧٦ص, رقعى.
جايگاه زنان در خانواده و اجتماع در دين اسلام و شريعت يهود در اين نوشتار بررسى و مقايسه شده است. مباحث كتاب ذيل اين عناوين سامان يافته است: آفرينش و ارزش زن (نگاهى به زن در ادوار تاريخ, آفرينش زن, فضيلت زنان); زن در شكل گيرى خانواده و اجتماع (ازدواج و تشكيل خانواده, معيارهاى انتخاب همسر, نقش حجاب در خانواده و اجتماع, نقش زن در تزلزل خانواده و اجتماع); حقوق زن در خانواده و اجتماع (حقوق مادى زن در خانواده و اجتماع, حقوق معنوى زن در خانواده و اجتماع, تعدى به حقوق زن در خانواده و اجتماع); مشاركت زنان در اجتماع (حضور زنان در اجتماع, موانع حضور زنان در اجتماع, مشاركت زنان در اشتغال, زنان در مديريت و رهبرى جامعه); ديدگاه اسلام و يهود درباره تعدادى از زنان وابسته به انبيا (همسر آدم(ع) و همسر نوح(ع), سارا و هاجر, مادر موسى(ع), خواهر موسى(ع), همسر موسى(ع), همسر و دختران لوط(ع), زليخا و ملكه سبا). نقدى بر فلسفه دين (هاسپرز), خدا در فلسفه (خرمشاهى), هرمنوتيك كتاب و سنت (مجتهد شبسترى)
على صفايى حائرى, چاپ اوّل, ليلةالقدر, قم, ١٣٨٣, ١٥٢ص, رقعى.
اين كتاب نقدى است بر بعضى شبهات كلام جديد و نوشته هاى دين پژوهى معاصر. اين كتاب شامل دو مقاله است: اولين مقاله, متن دست نويس نگارنده در نقد و بررسى بخش هفتم كتاب آشنايى با فلسفه تحليلى به نام نقدى بر براهين اثبات وجود خدا و نيز نقد كتاب خدا در فلسفه بهاءالدين خرمشاهى است كه آن هم ترجمه مقالات مربوط به برهان هاى اثبات وجود بارى, نوشته و ويراسته پل ادوارز از دايره المعارف فلسفه است; دومين مقاله, نقد و بررسى كتاب هرمنوتيك كتاب و سنت نوشته محمد مجتهد شبسترى است. تهافت الفلاسفه
محمد بن محمد غزالى, ترجمه حسن فتحى, چاپ اوّل, ثاراللّه, تهران, ١٣٨٣, ٢٣٤ص, وزيرى.
اين كتاب نوشته امام محمد غزالى (٤٥٠ـ ٥٠٥ق) در نفى ديدگاه فيلسوفان (مشاييان) است كه اينك ترجمه اى ديگر از آن عرضه مى گردد. نويسنده اين كتاب را در پنج مقدمه و بيست مسأله نگاشته است. وى در مقدمه اول مى گويد: براى پرهيز از اطاله كلام و سهولت و يك دستى مباحث, فقط روايت فارابى و ابن سينا از حكمت مشاء را ملاك نقد خويش قرار خواهد داد. در مقدمه دوم اختلاف ميان فيلسوفان و ديگران را به سه دسته تقسيم مى كند و فقط در يك دسته كه به اصول دين مربوط است لازم مى داند كه به معارضه با آنها بپردازد. مقدمه سوم بيانگر شيوه تخريبى غزالى است. مقدمه چهارم به بيان اين مدعاى غزالى اختصاص دارد كه از ميان مقدسات مورد ادعاى فيلسوفان برخى ها ضرورى نيستند (مانند رياضيات) و برخى ها را نيز متكلمان تحت نام هاى ديگر تحصيل كرده اند (مانند منطق). از ميان مسائل بيستگانه كتاب, مسأله اول به بررسى حدوث يا قدم جهان مى پردازد. مسأله هاى دوم تا پانزدهم به اثبات خدا, توحيد او, صفات او, از جمله علم او به خودش و غير خودش اختصاص دارد. مسأله هاى پانزدهم و شانزدهم به بررسى زنده بودن آسمان و غرض محرك آن اختصاص يافته اند. پس از اين شانزده مسأله, مسائل مربوط به طبيعيات مطرح مى شود و از ميان آنها, مبحث عليت, مستقل بودن جوهر نفس, جاودانگى نفس و سرانجام, استحاله بازگشت جان ها به تن ها به ترتيب مسأله هاى هفدهم تا بيستم را تشكيل مى دهند. خاتمه كتاب تكفير فيلسوفان است از سوى غزالى در سه مسأله قدم جهان, علم نداشتن خدا به جزئيات و استحاله حشر اجساد. درآمدى بر فلسفه اسلامى
امير محمودى فرد, چاپ اوّل, بهمن آرا, قم, ١٣٨٣, ٢٧٢ص, رقعى.
در اين كتاب نمونه هايى از بحث هاى فلسفى اسلامى مطرح شده در قرآن و روايات ذكر گرديده, همچنين مختصرى از تاريخچه فلاسفه اسلامى از ابتدا تا ملاصدرا بررسى شده است. پس از آن به طور مختصر مطالبى در باب علم منطق مطرح گرديده است. افزون بر آن, ترجمه و توضيحاتى از بدايه الحكمه همراه با پرسش ها و پاسخ هايى در كتاب فراهم آمده است. جدال علم و فلسفه در انديشه ماركس
نادر انتخابى, چاپ اوّل, هرمس, تهران, ١٣٨٣, ٤٠٤ص, رقعى.
نگارنده مى گويد: هدف اين نوشته يافتن جلوه هاى گوناگون نوعى دوگانگى در انديشه ماركس است. اين دوگانگى هم ناشى از فراخ دامنى آفريده هاى فكرى ماركس است, هم از تنوع آبشخورهاى فكرى او سرچشمه مى گيرد, هم پيامد نوسان دايمى ماركس ميان بررسى هاى محدود دانشورانه و نظريه پردازى هاى پردامنه انقلابى است و هم به گونه اى بنيادى تر ريشه در دوگانگى رهيافت معرفت شناختى او دارد… در فلسفه ماركس به فلسفه, دو مرحله متمايز را مى توان شناخت و از همين رو اين كتاب نيز به دو بخش تقسيم شده است: بخش نخست آن به بازگويى سير تحول انديشه ماركس در نخستين دهه (١٨٤٥ـ ١٨٣٥) جستجوهاى نظرى و تكاپوهاى سياسى و اجتماعى او اختصاص يافته است… بخش دوم كتاب به بررسى رابطه ماركس (و انگلس) با علوم مى پردازد و تأثير پيشرفت هاى علمى سده نوزدهم را در شكل گيرى روش شناسى و معرفت شناسى ماركس برمى رسد…. موسوعة العقائد الاسلامية
حجت الاسلام والمسلمين رى شهرى, چاپ اوّل, دارالحديث, قم, ١٣٨٣, ٥ج.
دين مبين اسلام, مانند ساير اديان آسمانى, مجموعه اى از عقايد و اعمال است. دين در درجه نخست بر عقايد اطلاق مى شود, چرا كه بر قلب و جان آدمى مى نشيند و از آن جا به اعضا و جوارح گسترش مى يابد. استنباط عقايد اسلامى و تبيين و اثبات و دفاع از اين عقايد وظيفه علم كلام است و متكلم براى استنباط معارف دينى نيازمند مجموعه اى كامل و منسجم از آيات و احاديث اعتقادى است, همان طور كه فقيه براى استنباط احكام شرعى نيازمند مجموعه اى كامل از آيات و احاديث فقهى است.
موسوعة الاحاديث الاعتقادية در صدد عرضه نظام مند آيات و احاديث اعتقادى همراه با توضيح و تحليل مباحث مهم قرآن و حديث است. در اين پژوهش سه كار اصلى در مورد اعتقادات انجام پذيرفته است: گردآورى آيات و احاديث اعتقادى; تنظيم موضوعى آيات و احاديث گردآورى شده; تحليل مباحث مهم و حل تعارضات احتمالى و پاسخگويى به شبهات مطرح. اگر وظايف يك متكلم را به دو بخش كلى استنباط و دفاع از اعتقادات اسلامى تقسيم كنيم, در اين موسوعه بخش اوّل و قسمت مهمى از بخش دوم به انجام رسيده است, چرا كه براى دفاع از عقايد اسلامى نخست بايد آنها را تنظيم كرد و پس از آن به ايضاح مفهومى پرداخت و در نهايت به اثبات و دفع شبهات و ردّ عقايد معارض پرداخت.
بخش هاى اصلى اين موسوعه عبارتند از: عقل و جهل, علم و حكمت, شناخت خدا, عدل خدا, نبوت, امامت, معاد, جهان شناسى, اديان و مذاهب. از ميان اين عناوين, تحقيق سه عنوان نخست به اتمام رسيده و در پنج مجلّد مراحل چاپ را مى گذراند. جلد اوّل به عقل و جهل و جلد دوم به علم و حكمت اختصاص دارد. سه جلد بعدى در مورد شناخت خداست كه خود به پنج بخش تقسيم مى شود: شناخت خدا, توحيد, اسماى خدا, صفات ثبوتى, و صفات سلبى. بخش نخست به مباحث عام خداشناسى ـ همچون ارزش, هاديان, مبادى و راه هاى خداشناسى و آثار و آفاق و حجاب ها و موانع خداشناسى ـ مى پردازد. در بخش دوم ارزش و مراتب توحيد مورد بررسى قرار گرفته است. بخش سوم به مباحث معنا, اصناف و تعداد اسماى الهى, اسم اعظم و نقش اسماى خدا در تدبير جهان اختصاص دارد. بخش چهارم پس از طرح مباحث كلى اسما و صفات به تك تك اسما و صفات ثبوتى مهم خدا مى پردازد; پيش از عرضه آيات و احاديث مربوط به هر اسم, توضيح در مورد معناى لغوى آن اسم و معناى به كار رفته در قرآن و احاديث مى آيد. در پايان نيز صفات سلبى خدا مورد بحث و بررسى قرار گرفته است.
برخى از ويژگى هاى اين موسوعه عبارتند از:
١. احاديث مربوط به هر موضوع با يارى گرفتن از نرم افزارهاى حديثى از مصادر روايى شيعه و اهل سنّت گردآورى شده و همراه با آيات قرآن تنظيم و ارائه شده است.
٢. احاديث هر عنوان به شكل درختى سامان يافته و هر عنوان به عناوين فرعى و عناوين فرعى به عناوين جزئى تر تقسيم شده تا مراجعه كننده بتواند به راحتى به مطلوب خود دست يابد.
٣. هر عنوان داراى درآمدى است كه شامل گزارشى از احاديث عنوان و جمع بندى محتواى احاديث است.
٤. مباحث مربوط به هم به يكديگر ارجاع داده شده است.
٥. در مواردى كه عبارت يا لغت مشكلى در حديث وجود دارد در پاورقى توضيح داده شده است.
٦. در مواردى همچون تعارض ظاهرى روايات كه رفع ابهام آنها نيازمند توضيح است بيان هاى مناسب و تكميل كننده مجموعه افزوده شده است.
٧. براى تقويت متون حديثى, احاديث مصدريابى مى شوند و با تلاش پژوهشگران گروه تخريج مأخذ احاديث از معتبرترين مصادر موجود, به ترتيب اعتبار در پاورقى ذكر مى گردد.
تنظيم اين مجموعه گسترده با تلاش جمعى از پژوهشگران مركز تحقيقات دارالحديث با اشراف حضرت حجةالاسلام والمسلمين محمدى رى شهرى و همكارى حجت الاسلام والمسلمين رضا برنجكار سامان يافته است. اين مجموعه در پنجمين همايش دين پژوهان كشور در سال ١٣٨٣ برگزيده شده است. تأملات نابهنگام
نيچه, ترجمه سيد حسن امين, چاپ اوّل, انتشارات دايرةالمعارف ايران شناسى, تهران, ١٣٨٣, ١٣٨٢ص, وزيرى.
(نيچه) متفكر سرشناس قرن نوزدهم است و به گفته (هايدگر) آخرين حلقه فلسفه مابعدالطبيعى مى باشد. وى كتاب هاى بسيارى به اهل علم هديه كرده كه چنين گفت زردشت معروف ترين اثر اوست. از ديگر آثار تأمل برانگيز و درخور توجه نيچه تأملات نابهنگام است كه با مقدمه نيچه شناس معروف, استون چاپ شده است. جناب سيد حسن امين اين اثر گرانبها را با نثرى روان به فارسى درآورده است. مترجم مى نويسد: اين اثر شامل چهار رساله مستقل است كه نيچه در سال هاى ١٨٧٣ـ ١٨٧٦ به نگارش درآورده, درون مايه آنها از نظر فلسفى و فرهنگى اهميت دارد و استون مبادى فلسفى آنها را تحليل و تبيين نموده است. عنوان اين چهار رساله به ترتيب عبارت است از: ديويد اشتروس, دين باور و نويسنده; در باب سود و زيان تاريخ براى زندگى; شوپنهاور به مثابه آموزشگر; ريشاد واگنر در بايروت. از يقين تا يقين
سيد يحيى يثربى, چاپ اوّل, بوستان كتاب قم, ١٣٨٣, ٢٦٤ص, رقعى.
تفكر از شك شروع مى شود و به يقين مى انجامد و اين سير فكرى است كه موجب رشد و تعالى آدمى و پيشرفت علم مى گردد. در يقين, از يقين به شك, در شك, از شك به يقين و در يقين پنج مرحله اى است كه نويسنده براى فكر آدمى برمى شمرد و آنها را عنوان پنج فصل نخست كتابش قرار مى دهد. وى در فصل ششم به نتيجه گيرى مى پردازد و در فصل هفتم و هشتم به مابعدالطبيعه و خودكامگى ذهن روى مى كند و در فصل نهم درباره اصلاح نظريه هاى متافيزيكى بر پايه تجارب فيزيكى, ديدگاه ما و ديانت و سازگارى ديدگاه ما با نقد و نوآورى سخن مى گويد. اما سؤال اين است كه چرا عنوان فصل اول همانند عنوان فصل پنجم مى باشد. مؤلف در اين باره مى گويد: (همين تشابه موجب بزرگ ترين مغالطه و گرفتارى فكرى انسان بوده و هست, مغالطه اى براساس تشابه در اسم و برخى خواص… تنها چيزى كه اين مغالطه را در هم شكسته و اين دو يقين را از هم جدا كرده, ميان آن دو فاصله ايجاد مى كند شك است. از سوى ديگر چون شك در ميان دو يقين است اگر انسان نتواند آن دو را از هم جدا ساخته, ميانشان فاصله ايجاد كند هرگز در ذهن او جايى براى شك نخواهد بود) (ص١٤). عيار نقد
سيد يحيى يثربى, چاپ اوّل, بوستان كتاب قم, ١٣٨٣, ٢٥٥ص, رقعى.
رويكردى نقادانه به فلسفه اسلامى نه فقط سبب جدايى مسائل انديشه اى از عرفانى مى گردد, بلكه موجب تحول و دگرگونى ريشه اى و كمال اخير در فلسفه مى شود. همين مهم بود كه مؤلف را به آفريدن اين نوشته سوق داد. اما وى اين رويكرد را با فلسفه صدرايى مى آغازد و از اين نوع شروع دو هدف را دنبال مى كند: نگاهى تاريخى ـ تحليلى به مسائل فلسفى; شخصيت صدرا و نقش وى در تضعيف تفكر فلسفى و آميختن فلسفه باكلام و عرفان. اصالت وجود, معاد جسمانى, وجود كلى, فطرى بودن دين و علم حضورى پنج محور اصلى اين نوشته مى باشد. اشعة اللمعات
جامى, تصحيح هادى رستگار مقدم گوهرى, چاپ اوّل, بوستان كتاب قم, ١٣٨٣, ٢٤٠ص, وزيرى.
لمعات نوشته اى است كه عراقى عصاره انديشه هاى عرفانى خويش را در آن گنجانده, از اين رو اهل فن به تبيين و تشريح آن دست زده اند تا هم رهنمونى براى سالكان باشد و هم انديشه هاى عرفانى از دستبرد نابجاى مدعيان به دور باشد. يكى از ايشان جامى است كه به فرمايش امير عليشير نوايى به آن پرداخت. وى ساختار اثرش را بر يك تمهيد و ٢٨ لمعه نهاده است. بعدها اين متن, مبناى درس و آموزه بزرگان قرار گرفت كه بنا داشتند مبتديان وادى عرفان را ارشاد نمايند. از اين ميان مى توان به سيد جلال الدين آشتيانى اشاره كرد كه براساس اين نوشتار به افاده و افاضه مى پرداخت و افراد بسيارى از محضر بزرگوارش سود جستند از جمله جناب مصحح محترم. وى در مقدمه اين اثر اذعان مى كند چون چاپ منقح و جرح و تعديل شده اى از اين اثر در دست علاقه مندان نبود بر آن شدم آن را تصحيح كنم و هرجا متن اقتضا داشت به شرح و بسط بپردازم و غوامض و پيچيدگى ها را در حد توان رفع نمايم. ناگفته نماند دو تن از آشنايان اين عرصه بر اين تصحيح مقدمه نوشته اند و به نوعى آن را تأييد كرده اند: عزالدين موسوى حسينى زنجانى, سيد جلال الدين آشتيانى.

فقه و حقوق

سياست جنايى اسلام در برخورد با بزهكارى و بزه ديدگى زنان
على اشرف طهماسبى نيك, چاپ اوّل, برگ زيتون, تهران, ١٣٨٣, ٣٦٨ص, رقعى.
اين نوشتار مشتمل است بر مجموعه اى از هدايت ها, بينش ها, تدابير, راه حل ها, روش ها, ابزار و امكاناتى براى سياست گذار جامعه اسلامى در برخورد با جنايت و بزه كارى زنان در جامعه اسلامى. فصول كتاب ذيل اين عناوين به طبع رسيده است: جايگاه سياست جنايى اسلام و قلمرو آن; نسبت سياست جنايى اسلام با يافته هاى علوم بشرى; كليات سياست كيفرى نظام جزايى اسلام; بررسى وضعيت حقوقى زنان در قانون قصاص و ديات و قابليت انعطاف اين قوانين; جرايم جنسى و جرايم عليه عفت عمومى و پاكدامنى زنان; سياست جنايى تقنينى اسلام در تعيين سن بلوغ و مسئوليت كيفرى دختران; جايگاه بزه ديده شناسى در سياست جنايى اسلام; حمايت از زنان بزه ديده در سياست جنايى اسلام; نقش جهان بينى, اخلاق و عفت اسلامى در پيشگيرى از بزهكارى و بزه ديدگى زنان و نقش امر به معروف و نهى از منكر در سياست جنايى اسلام.

قرآن و حديث

جوامع حديثى اهل سنت
مجيد معارف, چاپ اوّل, سمت, تهران, ١٣٨٣, ٢٦٤ص, وزيرى.
اين كتاب براى مطالعه دانشجويان رشته علوم حديث در مقطع كارشناسى و براى درس جوامع حديثى متقدم و متأخر اهل سنت تدوين شده است. در بخش مقدماتى كتاب, مسائل مهم حديث اهل سنت در قرن نخست هجرى و مشخصاً تا قبل از تدوين كتب حديثى بررسى شده است. بخش نخست كتاب به معرفى جوامع حديثى اهل سنت در دوره متقدمان و به عبارتى تا اواخر قرن پنجم هجرى اختصاص دارد. در معرفى جوامع حديثى اين دوره موطأ تأليف مالك بن انس, مسند نوشته احمد بن حنبل و صحاح سته بررسى شده اند. بخش دوم كتاب شامل معرفى جوامع و آثار مهم حديثى در دوره متأخر است. قرآن در آينه پژوهش: مقالات علمى ـ پژوهشى از فارغ التحصيلان مقطع دكترى تخصصى (PH.D)
محمدكاظم شاكر, چاپ اوّل, هستى نما, تهران, ١٣٨٣, ٣٥٠ص, رقعى.
اين مجموعه در حوزه قرآن پژوهى متضمن سيزده مقاله است كه با اين عناوين به چاپ رسيده است: بررسى روايات ترتيب نزول قرآن; سبعه احرف در روايات شيعه; سلامت قرآن از تحريف و معيارهاى وهابيان; تأويل و تنزيل قرآن; ساغرنامه; سير تدوين و منظور تفسير علمى قرآن كريم; حركات خورشيد و اعجاز علمى قرآن; تأثير ديدگاه هاى كلامى در تفسير قرآن; راه هاى شناخت اهل بيت; ابوهلال عسكرى و كتاب الوجوه و النظائر; بررسى تأكيد در فواصل آيات و حروف مقطعه; بايسته هاى ترجمه قرآن كريم و متون مقدس; تأثير تعاليم قرآنى در پيدايش و رشد فلسفه در جهان اسلام. مثال هاى قرآن مجيد: دينى ـ تربيتى ـ اجتماعى
محمود توكليان اكبرى, چاپ اوّل, پژوهش توس, مشهد, ١٣٨٣, ٢٠٠ص, رقعى.
اين نوشتار پژوهشى در خصوص مباحث قرآنى است كه در آن, مجموعه اى از مثال هاى قرآن مجيد به صورت موضوعى تدوين شده است. مطالب كتاب حاضر با توجه به جنبه كاربردى اين مثال ها در زندگى اجتماعى مردم و براساس منابع معتبر تفسيرى و روايى همچون نهج البلاغه گردآورى شده است. اين كتاب در قالب چهارده فصل و با عناوينى از اين قبيل تنظيم شده است: ايمان و كفر; توحيد و شرك; انفاق; حق و باطل; زندگى دنيا و…. جايگاه امام على(ع) در تفسير و علوم قرآنى
مهسا فاضلى, چاپ اوّل, دستان, تهران, ١٣٨٣, ٣٣٦ص, رقعى.
در اين نوشتار, چگونگى استخراج و شناسايى شواهد و روايات در باب دانش تفسيرى و قرآنى امام على(ع) تشريح شده, در ضمن اين موضوعات بررسى مى شود: دانش قرآنى امام على(ع) از ديدگاه هاى مختلف; امام على(ع) و نقش او در پاسخ به سؤالات و رفع نيازهاى علمى و معنوى مردم; چگونگى تفسير قرآن از منظر امام على(ع); دانش هاى مورد نياز در تفسير قرآن و آگاهى امام على(ع); مصحف امام على(ع); تفسير به رأى; تفسير واژه اى; تفسير علمى; رساله اى در علوم قرآنى منتسب به امام على(ع); راه نداشتن اختلاف و تناقض در قرآن; اوصاف و ويژگى هاى قرآن و نمونه هايى از روايات تفسيرى امام على(ع). رفتار علوى و راه هاى تحقق آن (مجموعه مقالات پنجمين همايش نيايش)
شعبان حق پرست, چاپ اوّل, دانشگاه امام حسين(ع), مؤسسه چاپ و انتشارات, تهران, ١٣٨٣, ٣٥٦ص, وزيرى.
اين مجموعه مشتمل بر چهارده مقاله برگزيده است كه در پنجمين همايش نيايش و با موضوع رفتار علوى و راه هاى تحقق آن عرضه شده است; عناوين مقالات عبارتند از: امام على(ع) و بيت المال; رعايت حقوق متقابل حاكم و مردم در سيره علوى; حساسيت امام على(ع) در قبال بيت المال; نظارت و بازرسى در مديريت با نگاهى به سيره علوى(ع); امر به معروف و نهى از منكر راهبردى علوى براى مبارزه با فساد اجتماعى; ياد مرگ و تأثير آن در زندگى انسان; آشنايى با ارزش ها در سيره علوى; سياست اخلاقى امام على(ع) (سياست و اخلاق); رفتار امام على(ع) با كارگزاران; على(ع) در دوران سكوت; امام على و حقوق مردم; حقوق متقابل دولت و مردم; نگرش به دنيا و تأثير آن در رفتار عملى انسان; مقايسه بيعت مردم با على(ع) و خلفاى سه گانه. ماه در آب: مثل هاى فارسى در آينه حديث
سيد محسن موسوى, چاپ اوّل, دارالحديث, قم, ١٣٨٣, ٢٨٤ص, رقعى.
حديث يكى از دو منبع اساسى معارف دينى و ميراث شريف ايمان از جانب معصومان(ع) است. عرضه مناسب و درخورِ احاديث به جويندگان حقيقت و حكمت مى تواند جامِ جانِ مشتاقان را از شراب جانفزاى حكمت سرشار كند.
بهره گيرى از قالب هاى نوين در عرصه فرهنگ حديثى را مى توان پاسخى به نياز فزاينده انسان معاصر به استفاده بهينه از متون اساسى دينى دانست.
مثل هاى ايرانى كه بازتاب ذهن پويا و حكيمانه ملت ايران است, در بسيارى از موارد برگرفته از سخنان حكمت آموز معصومان(ع) بوده و در پاره اى موارد, شباهت فراوانى با سخنان حكمت آميز پيشوايان دين دارد. رابطه ميان مثل ها و آموزه هاى دينى هر ملّت, گستره اى است كه ذهن دو گروه از ملت ها را برانگيخته و گروه هاى دين پژوه و ادب پژوه را به بررسى اين رابطه واداشته است.
ماه در آب عهده دار بررسى حديث و ادبيات عاميانه ايران به خصوص مثل هاى فارسى است. در مقدمه كتاب, درباره مثل و ضرب المثل و گونه هاى رابطه ميان حديث و مثل هاى فارسى و نيز از پيشينه كار و شيوه گردآورى, تحقيق و دامنه آن سخن رفته است.
در اين كتاب كه به صورت الفبايى نظم يافته است نزديك به پانصد مورد از قرابت حديث و مثل هاى فارسى آورده شده است. در اين مجموعه, احاديث با نثر معيار ترجمه شده و منابع احاديث و مثل ها در پاورقى شناسانده شده است. به تناسب رابطه هر حديث و مثل نيز توضيحاتى از منابع اصلى امثال و حكم آورده شده است.
نمايه موضوعى و فهرست هاى آيات, احاديث, اشعار و مثل ها در پايان كتاب, بهره گيرى از كتاب را براى علاقه مندان آسان نموده است. چكيده پايان نامه هاى حديثى
مهدى هوشمند, چاپ اوّل, دارالحديث, قم, ١٣٨٣, ٢٥٥ص, رقعى.
گرايش به حديث و تحقيقات حديثى در ميان طبقات روشن فكر نيز پديده اى است كه امروزه, هم در مراكز و مدارس علمى و دينى و هم در آموزشگاه ها و دانشگاه ها به خوبى به چشم مى خورد و پويندگان اين رشته, در جريان پژوهش هاى علمى خويش, ضمن گذراندن دوره هاى حديث شناسى, دست مايه كوشش خود را به صورت پايان نامه (رساله) ارائه داده اند و اساتيد فن, ضمن بررسى و قضاوت, آنها را مورد تجزيه و تحليل قرار داده و گواهى علمى لازم را به نگارندگان اعطا كرده اند.
مجموعه حاضر, نخستين جلد اطلاعات كتاب شناختى و گزارش هايى از پايان نامه هاى حديثى موجود در كتاب خانه تخصصى (مركز تحقيقات دارالحديث قم) است كه با همكارى اساتيد محترم و با مساعدت برخى مراكز علمى ـ پژوهشى, تا پايان اسفند ماه ١٣٨٢, در يكصد و چهار عنوان فراهم آمده اند.
شيوه كار به اين صورت است كه پس از ذكر عنوان هر پايان نامه, نخست به موضوع آن و هدف نگارنده از نوشتن پايان نامه اشاره مى گردد. سپس گزارش گونه اى از عملكرد وى در پايان نامه و در ضمن آن, عناوين و موضوعات هر فصل و هر باب به اختصار بيان مى شود.
براى سهولت دسترس محققان به موضوعات و عناوين موجود در پايان نامه ها, گردآورى اين مجموعه براساس ترتيب الفبايى عناوين پايان نامه ها صورت گرفته است و در خاتمه نيز فهرست هاى الفبايى عناوين پايان نامه ها, پديدآورندگان, استادان راهنما و مشاور و نيز نهادهاى آموزشى ـ پژوهشى مربوط, استفاده از آن را آسان تر نموده است. عقيل بن ابى طالب
على احمدى ميانجى, تحقيق و مراجعه مجتبى فرجى, چاپ اوّل, دارالحديث, قم, ١٣٨٣, ١٢٨ص, وزيرى.
عقيل بن ابى طالب برادر امام على بن ابى طالب(ع) از جمله شخصيت هاى برجسته شيعه مى باشد. اين شخصيت بزرگوار گاه مورد ستم دشمنان و گاه مورد ستم دوستان اهل بيت قرار گرفته است. وى از مدافعان حق و مبلغان حقيقت بوده و به صراحت لهجه در نشر اين حقايق شهرت يافته بود, لكن وى با مشكلات مختلفى هم مواجه بود.
اگرچه كه ما غلو درباره ايشان را مجاز نمى شماريم اما تقصير در حق او را نيز روا نمى داريم. انصاف علمى اقتضا دارد كه با مطالعه در روايات تاريخى اى كه به دستمان رسيده, شخصيت ايشان و نقش آفرينى وى را در تاريخ اسلام روشن نماييم. آنچه كه ما بدان اعتقاد داريم آن است كه ارائه صورتى منفى از عقيل قطعاً از واقعيات تاريخى به دور است.
مرحوم آيت الله احمدى ميانجى براساس اين اعتقاد كه عقيل در لابه لاى تاريخ اسلام مورد ظلم قرار گرفته است پژوهشى را درباره اين شخصيت برجسته اسلامى فراهم آوردند.
ايشان در جهت شناساندن عقيل, رساله اى را تأليف كردند كه در سه فصل كلى به زواياى زندگى و شخصيت عقيل مى پردازد: فصل اول به شناسايى مشخصات فردى عقيل اختصاص يافته, نسبت عقيل و ازدواج و فرزندانش و فضايل او در اين فصل آمده است.
فصل دوم به معرفى تاريخ و سيره عقيل اختصاص يافته است. وى در عصر رسول خدا در شمار صحابه ايشان به هميارى آن حضرت پرداخت و پس از ايشان نيز مدافع حرم اهل بيت(ع) بود. فرزندان ايشان هم در كنار اهل بيت بودند و مسلم بن عقيل شخصيت مورد اعتماد امام حسين(ع) از فرزندان آن بزرگوار بود.
فصل سوم به بررسى شبهات ششگانه اى كه درباره شخصيت عقيل بن ابى طالب وجود داشته, اختصاص دارد و بالاخره خاتمه كتاب احاديث عقيل و مشايخ و شاگردان وى و وفات او را گزارش كرده است.
گفتنى است اين رساله با تحقيق و مراجعه جناب آقاى مجتبى فرجى, آماده نشر شد و فهرست هاى فنى مناسبى نيز جهت دستيابى به محتواى كتاب براى آن فراهم آمده است.  المُعَلّى بن خنيس شهادته و وثاقته ومسنده
حسين ساعدى, چاپ اوّل, دارالحديث, قم, ١٣٨٣, ٢٦٠ص, وزيرى.
در بين راويان شيعه, برخى شخصيت هاى بحث انگيز وجود دارند. كسانى از اين راويان گاه به علت آن كه حامل اسرارى از اهل بيت بودند و دشمنان اهل بيت با ايشان نيز دشمن بودند و دوستان نيز برخى كلمات آنان را برنمى تابيدند مورد اختلاف راوى شناسان قرار گرفته است.
نسبت هاى تاريخى اى كه درباره اين گونه اشخاص وجود دارد, گاه مسأله شناخت آنها را حساس تر و دقيق تر مى نمايد, از جمله اين راويان, معلّى بن خنيس مولى امام صادق(ع) است. گذشته از نسبت هاى پيش گفته, تعبير امام صادق(ع) درباره وى كه فرمود (خداوند گرماى شمشير را به او چشانيد) در برخى برداشت ها نوعى مذمت براى او شمرده شده است, به اين معناى كه خداوند عذابى را كه لايق آن بود به وى چشاند. اين عبارت در برخى برداشت ها نوعى اشاره به ولايت اوست و اين كه وى از اولياى خدا بود كه شهادت پاداش او بوده است.
فقيهان نيز براساس اين اختلاف برداشت ها درباره روايات وى هميشه دچار اختلاف نظر در قبول رواياتش بودند, از اين رو مركز تحقيقات دارالحديث بر آن شد كه تحقيقى جامع درباره اين شخصيت ارائه كند كه هم شخصيت تاريخى و نسبت هايى را كه به وى مى دهند بررسى كند و هم ميزان اعتبار و اعتماد به او را تبيين كند همچنين روايات او ـ به خصوص روايات اختصاصى وى ـ را مورد تجزيه و تحليل قرار دهد.
كتاب حاضر در دو باب سامان يافته است: باب اول در شناخت معلى بن خنيس است. فصل اول اين باب به زندگى و شرايط فرهنگى و سياسى عصر وى و جريان شهادت او اختصاص دارد و فصل دوم به بررسى ادله تضعيف پرداخته و فصل سوم اين باب وثاقت او را اثبات كرده است.
باب دوم به روايات معلّى اختصاص دارد. فصل اول اين باب نظرى كلى به كتاب و روايات وى دارد و فصل دوم مجموعه روايات معلى را نقل و بررسى كرده كه بالغ بر هفتاد متن روايت با اسناد مختلف مى باشد و در فصل سوم اين باب نيز چهار روايت كه تنها معلّى بن خنيس آنها را نقل كرده بررسى شده است. اسناد و متون اين روايات مورد بحث استدلالى قرار گرفته است.
فهرست واره هاى فنى متعدد نيز در پايان كتاب, راهنماى استفاده از محتواى آن مى باشد.

تعليم و تربيت

مدرسه نمونه واقعيت يا رؤيا
غلامرضا حجتى و سيد على اصغر دادگر, چاپ اوّل, نشر اجر, قم, ١٣٨٣, ١٦٠ص, رقعى.
كتاب مدرسه نمونه واقعيت يا رؤيا, برگرفته از كتاب نويسنده معروف امريكايى ابى اكور مى باشد. اين كتاب در شش فصل به بررسى شاخص هاى اصلى مدارس نمونه پرداخته است كه در فصل دوم تا چهارم, راه حل هايى نظير خوش قلب باشد, بداند كه فقر با ناتوانى مترادف نيست, حرمت دانش آموزان را نشكند, همه دانش آموزان را با ديد يكسان ببيند و… را ارائه نموده است. فصل اول به بازنگرى مدارس نمونه پرداخته كه در آن از تجربيات معلمان در طول تدريس استفاده شده است. فصل دوم (شخصيت پردازى در كلاس) به راهكارهاى علمى و عملى براى پيشبرد و خلاقيت دانش آموزان پرداخته است. نويسندگان در فصل سوم (طبقه بندى دانش آموزان تخريب يا سازندگى) ارزشيابى فرايند آموزشى را پيش روى مخاطب قرار داده اند و در فصل چهارم اثرات مثبت و منفى واژه ها بر روى دانش آموزان را نقد و بررسى كرده و در فصل پنجم ويژگى معلمان نمونه را معرفى نموده اند و بالاخره در فصل آخر, مدرسه ايده آل و رؤيايى را به تصوير كشيده اند. مؤلفين اين كتاب را به والدين, دانشجويان دوره هاى دبيرى و تربيت معلم و به طور كلى تمامى كسانى كه دستى در تعليم و تربيت دارند, توصيه مى كنند. هويت ملى ـ مذهبى جوانان
محمدباقر آخوندى, چاپ اوّل, بوستان كتاب قم, ١٣٨٣, ٣٠٤ص, وزيرى.
جوان قشرى از جامعه است كه نقش مهم و ارزنده اى در پيشرفت و ترقى جامعه دارد, منتها وى اين وظيفه را زمانى به خوبى ايفا مى كند كه نه فقط خانواده بلكه جامعه در مصونيت او از همه پسرفت ها بكوشد و او را از همه دستبردهاى خارجى و داخلى دور دارد و به عواملى بينديشد كه وى را در برابر حوادث و تهاجم ها محكم و استوار مى دارد. يكى از اين عوامل و شايد مهمترين عامل هويت ملى و مذهبى او باشد. جامعه بايد درباره اين هويت تأمل نمايد و ببيند چگونه مى تواند آن را هر چه بيشتر قوّت بخشد و آن را از آسيب ها و آفت ها حفظ نمايد. همين مهم بود كه مؤلف اين اثر را واداشت كه در حول و حوش آن, دو سؤال را مطرح كند و پايه اثرش را بر آنها بريزد: هويت ملى ـ مذهبى جوانان به چه ميزان با هويت ملى ـ مذهبى يك مسلمان ايرانى هماهنگى دارد; تعاملات اجتماعى چه تأثيرى بر هويت ملى ـ مذهبى جوانان دارد. اين اثر سه فصل دارد كه عبارتند از: چارچوب نظرى تحقيق; روش تحقيق; يافته هاى تحقيق.

تاريخ و شرح حال

خاطرات يك مأموريت: سيره دانشمند, سياستمدار و شاعر اسماعيلى مؤيد فى الدين شيرازى
ورنا كلم, ترجمه فريدون بدره اى, چاپ اوّل, شركت نشر و پژوهش فرزان روز, تهران, ١٣٨٣, ١٨٨ص, وزيرى.
به تصريح كتاب, مؤيد فى الدين شيرازى يكى از برجسته ترين شخصيت هاى دعوت دينى و سياسى اسماعيلى در دوره فاطميان بود. بيشتر عمر خود را در طى قرن پنجم/يازدهم در خدمت خليفه و امام اسماعيلى مستنصربالله با عنوان داعى در منصب هاى مختلف ادارى, سياسى, نظامى و دينى گذرانيد و سرانجام به بالاترين مقام در دعوت اسماعيلى يعنى مرتبه داعى الدعاتى رسيد… از ميان نوشته هاى مؤيد, سيره او به ويژه داراى اهميتى تاريخى است. اين تأليف در سه مرحله… نوشته شده است. وى با گزارش روشن و فصيحى از شرح زندگانى خود و مأموريت دينى ـ سياسى اش در اواخر عهد آل بويه در ايران سيره خود را شروع مى كند و سپس شرحى از تجربه دلسردكننده خود در دربار فاطمى مى آورد. در بخش ديگرى از كتاب, مؤيد از مراوده و معامله خود با حكمرانان بدوى محلى و سردار شورشى سپاهيان ترك در بغداد, ابوالحارث ساسيرى, حكايت مى كند. خانم ورنا كلم در اين كتاب با تحليل مندرجات سيره نشان مى دهد كه اين اثر گذشته از آن كه شرح احوال شخصى يك داعى وفادار دستگاه خلافت فاطمى است يك منبع تاريخى درباره سازمان دعوت اسماعيلى و نقش آن و نيز گنجينه اى براى تاريخ اسلام در سده پنجم/يازدهم است كه شمه اى از رويدادهاى مهم در نزاع ميان فاطميان و عباسيان و بوئيان و سلجوقيان را براى كسب تفوق سياسى و نظامى در جهان اسلامى باز مى گويد. محافل المؤمنين فى ذيل مجالس المؤمنين
محمد شفيع بن بهاءالدين حسينى عاملى قزوينى, چاپ اوّل, بنياد پژوهش هاى اسلامى, مشهد, ١٣٨٣, ٢٦٤ص, وزيرى.
اين كتاب شرح حال جمعى از دانشمندان و بزرگان فرقه ناجيه شيعه است. نويسنده ضمن اين كه به ذكر مطالب اجتماعى, فرهنگى, سياسى و نظامى دوران خود پرداخته برخى از قصايد نادر از شاعران و حكايات پندآموز از عرفا را نيز در كتاب خود گردآورى نموده است. سيرى در جامعه جاهلى
محمدرضا امين زاده, چاپ اوّل, دفتر انتشارات انصارى, تهران, ١٣٨٣, ٢٧٢ص, رقعى.
نگارنده با ذكر اين مطلب كه جوامع مدنى امروز تفاوتى با گذشته ها ندارد و همان دنياى جاهلى است, معتقد است: هيچ چيز تغيير نكرده است, جهل همان جهل است, اما مدرن و جديد و تازه شده است; دنياى تحول يافته. به جهل و جاهليت رنگ جديد و تازه بخشيده است. بر اين پايه, نگارنده مدعى است: ادعاى جامعه مدنى بر پايه دانش بشرى كذب محض است; جامعه اى كه بر پايه خطا و اشتباهات فكرى و خواسته هاى حيوانى يا خرافات مكتبى نهاده شود نتيجه اش همان جامعه معاصر غرب است كه آمريكا آن را رهبرى مى كند, جامعه اى كه به غارت, زور, فساد اخلاقى, قتل و كشتار و سلطه بر ملل ضعيف براى چپاول ثروت آنها و… مى انديشد…. على(ع) از زبان استاد شهيد مرتضى مطهرى(ره)
عباس عزيزى, چاپ اوّل, صلاة, قم, ١٣٨٣, ٢٥٦ص, وزيرى.
اين نوشتار مشتمل بر نوشته هايى است از استاد مطهرى در باب شأن و منزلت اميرالمؤمنين على(ع) و اين مباحث را در بر مى گيرد: فضايل على(ع); رمز جاودانگى على(ع); على(ع) شخصيت جامع و كامل; نهج البلاغه; گواهى دشمنان بر فضل على(ع); غديرخم; ولايت و امامت على(ع); توصيه هاى على(ع) به فرماندارانش; خوارج; اخلاق; نكات اخلاقى در جنگ ها; تربيت على(ع) تحت نظر پيامبر; زهد و پارسايى على(ع); علم امام على(ع); نماز و عبادت امام على(ع); حمايت از مجروحان و بينوايان; عدالت على(ع); دريافت اخبار غيبى; بيت المال; جنگ هاى على; مصايب شهادت زهرا(س); مظلوميت على(ع); شهادت و صفات شيعه على(ع). پارساى كوير: خاطرات و آموزه هايى از زندگى آيت الله حاج شيخ محمد ابراهيم اعرافى
انجمن آثار و مفاخر فرهنگى استان يزد, چاپ اوّل, مؤسسه بوستان كتاب قم, ١٣٨٣, ٢٠٠ص, رقعى.
كتاب حاضر, مجموعه خاطراتى است از اشخاص مختلف درباره آيت الله محمدابراهيم اعرافى در خصوص زندگى, رفتار, شخصيت و مراقبت اخلاقى و معنوى وى. او در سال ١٢٨٨ شمسى در روستاى شهيديه ميبد در خانواده اى مذهبى متولد شد. تحصيلات اوليه را در يزد فرا گرفت, براى تكميل مقدمات و فراگيرى سطح به حوزه علميه مشهد رفت و نزد علماى معروف, علوم دينى را آموخت. سپس به حوزه علميه عازم شد و در فقه, كلام, تفسير و حديث به مراتبى دست يافت. وى سرانجام در سال ١٣٧١ درگذشت. امام حسين و عاشورائيان
احمد صادقى اردستانى, چاپ اوّل, نشر علم, تهران, ١٣٨٤, ٣٤٤ص, رقعى.
واقعه عاشورا نه فقط آدمى را به حزن و اندوه فرو مى برد بلكه وى را به تأمل و انديشه وامى دارد كه چگونه مردمان آن روزگار به شهادت فرزند رسول خدا رضاي