اعلام بى‌نيازى از احتجاج پس ازدست‌يابى به حقيقت دانسته‌اند. [١] جمله‌ «و لا أَخافُ ما تُشرِكونَ بِهِ إِلَّا أَن يَشاءَ رَبّى شَيئاً» (انعام/ ٦، ٨٠) چنين توضيح داده شده كه من از خدايان شما نمى‌ترسم، مگر آن‌كه خداوند آن‌ها را زنده كند و زيانى به من برسانند كه در اين صورت، آشكار مى‌شود اين موجودات حادث بوده، در نتيجه خود، دليل بر توحيد به شمار مى‌آيند [٢] يا اين‌كه مگر خداوند بخواهد ابتدائاً مرا به امر ناخوشايندى دچار سازد [٣] يا به دليل بعضى گناهان، عذاب كند [٤] يا آن كه باتوجّه به جمله‌ «وَسِعَ رَبّى كُلَّ شَى‌ءٍ عِلماً» (انعام/ ٦، ٨٠) مقصود آن است كه من از خدايان شما نمى‌ترسم؛ مگر آن‌كه خداوند بخواهد آنان را وسيله ضررى بر من قرار دهد؛ چنان كه ممكن است در علم خداوند كه همه چيز را فرا گرفته، چنين امورى در سرنوشت من وجود داشته باشد؛ [٥] ولى بعضى‌ [٦] اين توضيحات را نپذيرفته و سخن ابراهيم عليه السلام در آيات ياد شده را شامل ٤ استدلال بر ضدّ مشركان دانسته‌اند:
١. «أَتُحجّونّى فِى اللّهِ و قَد هَدَل- ن». ابراهيم عليه السلام در اين فقره هدايت خود را دليل بر ربوبيّت خداى سبحان قرار داده است؛ به اين بيان كه خداوند ادلّه ربوبيّت خويش و نفى ربوبيّت از ديگران را به من آموخته و به اين وسيله مرا به سوى خود هدايت كرده؛ پس او ربّ من است و نه ديگرى؛ چنان كه هدايت به سوى ربّ، بخشى از تدبير امر عبد، و از جمله شؤون ربوبيت است. مشركان در برابر اين دليل نمى‌توانستند بگويند كه برخى از خدايان ما، تو را به اين دليل رهنمون شده‌اند؛ زيرا معنا ندارد آن‌ها كسى را برضدّ خود هدايت كنند. [٧]
٢. «و لا أَخافُ ما تُشرِكونَ بِه». من ترسى از خدايان شما ندارم؛ زيرا خدايان شما همگى آفريدگانى تحت تدبيرند كه هيچ سود و زيانى ندارند؛ پس ترس از آن‌ها بى‌معنا است و چون از آن‌ها نمى‌ترسم، دليل شما از اعتبار ساقط است؛ زيرا دليل شما مبتنى بر آن است كه من از روى ترس و براى آن‌كه زيانى به من نرسانند، آن‌ها را عبادت كنم و اين در گرو آن است كه ترسى در من وجود داشته باشد؛ ولى وقتى ترسى وجود ندارد، حجّت شما

[١]. التفسير الكبير، ج١٣، ص ٥٨؛ تفسير ابن كثير، ج ٢، ص ١٥٧
[٢]. مجمع البيان، ج ٤،ص ٥٠٥؛ التفسير الكبير، ج ١٣، ص ٥٨
[٣]. التبيان، ج ٤، ص١٨٨؛ مجمع‌البيان، ج ٤، ص ٥٠٥
[٤]. التبيان، ج ٤، ص١٨٨؛ مجمع‌البيان، ج ٤، ص ٥٠٥
[٥]. الميزان، ج ٧، ص١٩٧
[٦]. همان، ص ١٩٣- ١٩٦
[٧]. همان، ص ١٩٤