مسائل نافع بن الازرق غريب القران في شعر العرب
(١)
٥ ص
(٢)
١١ ص
(٣)
٢٨ ص
(٤)
٢٩ ص
(٥)
٣٠ ص
(٦)
٣١ ص
(٧)
٣٢ ص
(٨)
٣٣ ص
(٩)
٣٤ ص
(١٠)
٣٥ ص
(١١)
٣٦ ص
(١٢)
٣٧ ص
(١٣)
٣٨ ص
(١٤)
٣٩ ص
(١٥)
٤٠ ص
(١٦)
٤١ ص
(١٧)
٤٢ ص
(١٨)
٤٣ ص
(١٩)
٤٤ ص
(٢٠)
٤٥ ص
(٢١)
٤٦ ص
(٢٢)
٤٧ ص
(٢٣)
٤٨ ص
(٢٤)
٥٠ ص
(٢٥)
٥٢ ص
(٢٦)
٥٣ ص
(٢٧)
٥٤ ص
(٢٨)
٥٦ ص
(٢٩)
٥٧ ص
(٣٠)
٥٨ ص
(٣١)
٥٩ ص
(٣٢)
٦٠ ص
(٣٣)
٦١ ص
(٣٤)
٦٢ ص
(٣٥)
٦٣ ص
(٣٦)
٦٤ ص
(٣٧)
٦٥ ص
(٣٨)
٦٦ ص
(٣٩)
٦٧ ص
(٤٠)
٦٨ ص
(٤١)
٦٩ ص
(٤٢)
٧٠ ص
(٤٣)
٧٢ ص
(٤٤)
٧٣ ص
(٤٥)
٧٤ ص
(٤٦)
٧٥ ص
(٤٧)
٧٦ ص
(٤٨)
٧٧ ص
(٤٩)
٧٨ ص
(٥٠)
٧٩ ص
(٥١)
٨٠ ص
(٥٢)
٨١ ص
(٥٣)
٨٢ ص
(٥٤)
٨٣ ص
(٥٥)
٨٤ ص
(٥٦)
٨٥ ص
(٥٧)
٨٦ ص
(٥٨)
٨٧ ص
(٥٩)
٨٨ ص
(٦٠)
٨٩ ص
(٦١)
٩٠ ص
(٦٢)
٩١ ص
(٦٣)
٩٢ ص
(٦٤)
٩٣ ص
(٦٥)
٩٤ ص
(٦٦)
٩٥ ص
(٦٧)
٩٦ ص
(٦٨)
٩٧ ص
(٦٩)
٩٨ ص
(٧٠)
٩٩ ص
(٧١)
١٠٠ ص
(٧٢)
١٠١ ص
(٧٣)
١٠٢ ص
(٧٤)
١٠٣ ص
(٧٥)
١٠٤ ص
(٧٦)
١٠٥ ص
(٧٧)
١٠٦ ص
(٧٨)
١٠٧ ص
(٧٩)
١٠٨ ص
(٨٠)
١٠٩ ص
(٨١)
١١٠ ص
(٨٢)
١١١ ص
(٨٣)
١١٢ ص
(٨٤)
١١٣ ص
(٨٥)
١١٤ ص
(٨٦)
١١٥ ص
(٨٧)
١١٦ ص
(٨٨)
١١٧ ص
(٨٩)
١١٨ ص
(٩٠)
١١٩ ص
(٩١)
١٢٠ ص
(٩٢)
١٢١ ص
(٩٣)
١٢٢ ص
(٩٤)
١٢٣ ص
(٩٥)
١٢٤ ص
(٩٦)
١٢٥ ص
(٩٧)
١٢٦ ص
(٩٨)
١٢٧ ص
(٩٩)
١٢٨ ص
(١٠٠)
١٢٩ ص
(١٠١)
١٣٠ ص
(١٠٢)
١٣١ ص
(١٠٣)
١٣٢ ص
(١٠٤)
١٣٣ ص
(١٠٥)
١٣٤ ص
(١٠٦)
١٣٥ ص
(١٠٧)
١٣٦ ص
(١٠٨)
١٣٧ ص
(١٠٩)
١٣٨ ص
(١١٠)
١٣٩ ص
(١١١)
١٤٠ ص
(١١٢)
١٤١ ص
(١١٣)
١٤٢ ص
(١١٤)
١٤٣ ص
(١١٥)
١٤٤ ص
(١١٦)
١٤٥ ص
(١١٧)
١٤٦ ص
(١١٨)
١٤٧ ص
(١١٩)
١٤٨ ص
(١٢٠)
١٤٩ ص
(١٢١)
١٥٠ ص
(١٢٢)
١٥١ ص
(١٢٣)
١٥٢ ص
(١٢٤)
١٥٣ ص
(١٢٥)
١٥٤ ص
(١٢٦)
١٥٥ ص
(١٢٧)
١٥٦ ص
(١٢٨)
١٥٧ ص
(١٢٩)
١٥٨ ص
(١٣٠)
١٥٩ ص
(١٣١)
١٦٠ ص
(١٣٢)
١٦١ ص
(١٣٣)
١٦٢ ص
(١٣٤)
١٦٣ ص
(١٣٥)
١٦٤ ص
(١٣٦)
١٦٥ ص
(١٣٧)
١٦٦ ص
(١٣٨)
١٦٧ ص
(١٣٩)
١٦٨ ص
(١٤٠)
١٦٩ ص
(١٤١)
١٧٠ ص
(١٤٢)
١٧١ ص
(١٤٣)
١٧٢ ص
(١٤٤)
١٧٣ ص
(١٤٥)
١٧٤ ص
(١٤٦)
١٧٥ ص
(١٤٧)
١٧٦ ص
(١٤٨)
١٧٧ ص
(١٤٩)
١٧٨ ص
(١٥٠)
١٧٩ ص
(١٥١)
١٨٠ ص
(١٥٢)
١٨١ ص
(١٥٣)
١٨٢ ص
(١٥٤)
١٨٣ ص
(١٥٥)
١٨٤ ص
(١٥٦)
١٨٥ ص
(١٥٧)
١٨٦ ص
(١٥٨)
١٨٧ ص
(١٥٩)
١٨٨ ص
(١٦٠)
١٨٩ ص
(١٦١)
١٩٠ ص
(١٦٢)
١٩٢ ص
(١٦٣)
١٩٣ ص
(١٦٤)
١٩٤ ص
(١٦٥)
١٩٥ ص
(١٦٦)
١٩٦ ص
(١٦٧)
١٩٧ ص
(١٦٨)
١٩٨ ص
(١٦٩)
١٩٩ ص
(١٧٠)
٢٠٠ ص
(١٧١)
٢٠١ ص
(١٧٢)
٢٠٢ ص
(١٧٣)
٢٠٣ ص
(١٧٤)
٢٠٤ ص
(١٧٥)
٢٠٥ ص
(١٧٦)
٢٠٦ ص
(١٧٧)
٢٠٧ ص
(١٧٨)
٢٠٨ ص
(١٧٩)
٢٠٩ ص
(١٨٠)
٢١٠ ص
(١٨١)
٢١١ ص
(١٨٢)
٢١٢ ص
(١٨٣)
٢١٣ ص
(١٨٤)
٢١٤ ص
(١٨٥)
٢١٥ ص
(١٨٦)
٢١٦ ص
(١٨٧)
٢١٧ ص
(١٨٨)
٢١٨ ص
(١٨٩)
٢١٩ ص
(١٩٠)
٢٢٠ ص
(١٩١)
٢٢١ ص
(١٩٢)
٢٢٢ ص
(١٩٣)
٢٢٣ ص
(١٩٤)
٢٢٤ ص
(١٩٥)
٢٢٥ ص
(١٩٦)
٢٢٦ ص
(١٩٧)
٢٢٧ ص
(١٩٨)
٢٢٨ ص
(١٩٩)
٢٢٩ ص
(٢٠٠)
٢٣٠ ص
(٢٠١)
٢٣١ ص
(٢٠٢)
٢٣٢ ص
(٢٠٣)
٢٣٣ ص
(٢٠٤)
٢٣٤ ص
(٢٠٥)
٢٣٥ ص
(٢٠٦)
٢٣٦ ص
(٢٠٧)
٢٣٧ ص
(٢٠٨)
٢٣٨ ص
(٢٠٩)
٢٣٩ ص
(٢١٠)
٢٤١ ص
(٢١١)
٢٤٢ ص
(٢١٢)
٢٤٣ ص
(٢١٣)
٢٤٤ ص
(٢١٤)
٢٤٥ ص
(٢١٥)
٢٤٦ ص
(٢١٦)
٢٤٧ ص
(٢١٧)
٢٤٨ ص
(٢١٨)
٢٤٩ ص
(٢١٩)
٢٥٠ ص
(٢٢٠)
٢٥١ ص
(٢٢١)
٢٥٢ ص
(٢٢٢)
٢٥٣ ص
(٢٢٣)
٢٥٥ ص
(٢٢٤)
٢٥٦ ص
(٢٢٥)
٢٥٧ ص
(٢٢٦)
٢٥٨ ص
(٢٢٧)
٢٥٩ ص
(٢٢٨)
٢٦٠ ص
(٢٢٩)
٢٦١ ص
(٢٣٠)
٢٦٢ ص
(٢٣١)
٢٦٣ ص
(٢٣٢)
٢٦٤ ص
(٢٣٣)
٢٦٥ ص
(٢٣٤)
٢٦٦ ص
(٢٣٥)
٢٦٧ ص
(٢٣٦)
٢٦٨ ص
(٢٣٧)
٢٦٩ ص
(٢٣٨)
٢٧٠ ص
(٢٣٩)
٢٧١ ص
(٢٤٠)
٢٧٢ ص
(٢٤١)
٢٧٣ ص
(٢٤٢)
٢٧٤ ص
(٢٤٣)
٢٧٥ ص
(٢٤٤)
٢٧٦ ص
(٢٤٥)
٢٧٧ ص
(٢٤٦)
٢٧٨ ص
(٢٤٧)
٢٧٩ ص
(٢٤٨)
٢٨٠ ص
(٢٤٩)
٢٨١ ص
(٢٥٠)
٢٨٢ ص
(٢٥١)
٢٨٣ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص

مسائل نافع بن الازرق غريب القران في شعر العرب - عبد الله بن عباس - الصفحة ١٨

الخوارج يسألونه، إذ أقبل عمر بن أبي ربيعة في ثوبين مصبوغين مورّدين حتى دخل وجلس، فأقبل عليه ابن عباس فقال: أنشدنا فأنشده:
أمن آل نعم أنت غاد فمبكر ... غداة غد أم رائح فمهجّر [١٢]
حتى أتى على آخر القصيدة، فأقبل عليه نافع بن الأزرق فقال له: الله يا ابن عباس! إنا نضرب إليك أكباد الإبل من أقاصي البلاد، نسألك عن الحلال والحرام، فتتثاقل عنا، ويأتيك غلام مترف من مترفي قريش فينشدك:
رأيت رجلا أمّا إذا الشمس عارضت ... فيخزى وأما بالعشيّ فيخسر
فقال ابن عباس: ليس هكذا قال:
قال نافع: فكيف؟ قال:
رأيت رجلا أما إذا الشمس عارضت ... فيضحى وأما بالعشيّ فيخصر [١٣]
قال نافع: ما أراك إلا وقد حفظت البيت؟
قال: نعم، وإن شئت أن أنشدك القصيدة أنشدتك إياها [١٤] .
قال: فإني أشاء. فأنشده القصيدة حتى أتى على آخرها، وما سمعها قط إلا تلك المرة صفحا [١٥] .
ولقد بلغ ابن عباس من مجد العلم مبلغا سارت بحديثه الركبان. فقد روي أن عبد الله بن عباس الذي ليس له صولة ولا إمارة، خرج حاجا في سنة خرج فيها للحج خليفة المسلمين معاوية بن أبي سفيان. فكان لمعاوية موكب من رجال دولته، أما ابن عباس فقد كان له موكب من طلاب العلم يفوق موكب الخليفة.
ولعل من أهم أسباب تفوق ابن عباس نشأته في بيت النبوّة لعظيم الأثر فيما بلغه


ولسان الميزان للذهبي: ٦/ ١٤٤. وجمهرة الأنساب: ٢٩٣. وتاريخ الطبري: ٧/ ٦٥.
والأعلام للزركلي: ٧/ ٣٥١- ٣٥٢.
[١٢] هجر: سار في الهاجرة، والهاجرة: شدة الحر. [.....]
[١٣] يضحى: يظهر للشمس، عارضت: قابلت. يخصر: يبرد.
[١٤] انظر: الأغاني: ١/ ٧٢. وقصص العرب: ١/ ٣٥٨.
[١٥] صفحا: مرورا.