التفسير والمفسرون
(١)
٥ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٦ ص
(٤)
٧ ص
(٥)
٧ ص
(٦)
٨ ص
(٧)
٨ ص
(٨)
٩ ص
(٩)
١٠ ص
(١٠)
١٩ ص
(١١)
٢٦ ص
(١٢)
٢٧ ص
(١٣)
٢٩ ص
(١٤)
٣٠ ص
(١٥)
٣٢ ص
(١٦)
٣٥ ص
(١٧)
٥٨ ص
(١٨)
٧٤ ص
(١٩)
١٠٨ ص
(٢٠)
١٣٨ ص
(٢١)
١٤٧ ص
(٢٢)
١٧٤ ص
(٢٣)
١٧٤ ص
(٢٤)
١٧٤ ص
(٢٥)
١٧٤ ص
(٢٦)
١٧٥ ص
(٢٧)
١٧٧ ص
(٢٨)
١٧٨ ص
(٢٩)
١٨٩ ص
(٣٠)
١٨٩ ص
(٣١)
١٨٩ ص
(٣٢)
١٩٠ ص
(٣٣)
١٩٥ ص
(٣٤)
١٩٥ ص
(٣٥)
١٩٦ ص
(٣٦)
٢٠٧ ص
(٣٧)
٢٠٧ ص
(٣٨)
٢٠٧ ص
(٣٩)
٢١١ ص
(٤٠)
٢١١ ص
(٤١)
٢١١ ص
(٤٢)
٢١٢ ص
(٤٣)
٢١٣ ص
(٤٤)
٢١٤ ص
(٤٥)
٢١٧ ص
(٤٦)
٢١٧ ص
(٤٧)
٢١٨ ص
(٤٨)
٢١٩ ص
(٤٩)
٢٢٠ ص
(٥٠)
٢٢٢ ص
(٥١)
٢٢٢ ص
(٥٢)
٢٢٥ ص
(٥٣)
٢٢٥ ص
(٥٤)
٢٢٩ ص
(٥٥)
٢٣١ ص
(٥٦)
٢٣٢ ص
(٥٧)
٢٣٣ ص
(٥٨)
٢٣٦ ص
(٥٩)
٢٣٦ ص
(٦٠)
٢٣٦ ص
(٦١)
٢٣٧ ص
(٦٢)
٢٣٨ ص
(٦٣)
٢٣٩ ص
(٦٤)
٢٣٩ ص
(٦٥)
٢٤٠ ص
(٦٦)
٢٤١ ص
(٦٧)
٢٤٢ ص
(٦٨)
٢٤٣ ص
(٦٩)
٢٤٣ ص
(٧٠)
٢٤٤ ص
(٧١)
٢٤٤ ص
(٧٢)
٢٤٥ ص
(٧٣)
٢٤٨ ص
(٧٤)
٢٥٠ ص
(٧٥)
٢٥٠ ص
(٧٦)
٢٥٠ ص
(٧٧)
٢٥٠ ص
(٧٨)
٢٥١ ص
(٧٩)
٢٥١ ص
(٨٠)
٢٥٢ ص
(٨١)
٢٥٢ ص
(٨٢)
٢٥٣ ص
(٨٣)
٢٥٤ ص
(٨٤)
٢٥٥ ص
(٨٥)
٢٥٦ ص
(٨٦)
٢٥٩ ص
(٨٧)
٢٦١ ص
(٨٨)
٢٦١ ص
(٨٩)
٢٦١ ص
(٩٠)
٢٦١ ص
(٩١)
٢٦٤ ص
(٩٢)
٢٦٤ ص
(٩٣)
٢٧١ ص
(٩٤)
٢٧٣ ص
(٩٥)
٢٧٨ ص
(٩٦)
٢٧٩ ص
(٩٧)
٢٨١ ص
(٩٨)
٢٨١ ص
(٩٩)
٢٨٤ ص
(١٠٠)
٢٨٨ ص
(١٠١)
٢٩٠ ص
(١٠٢)
٢٩٥ ص
(١٠٣)
٣٠٠ ص
(١٠٤)
٣٠٠ ص
(١٠٥)
٣٠١ ص
(١٠٦)
٣٠١ ص
(١٠٧)
٣٠١ ص
(١٠٨)
٣٠٣ ص
(١٠٩)
٣٠٤ ص
(١١٠)
٣٠٥ ص
(١١١)
٣٠٦ ص
(١١٢)
٣٠٨ ص
(١١٣)
٣٠٨ ص
(١١٤)
٣٠٩ ص
(١١٥)
٣٠٩ ص
(١١٦)
٣١٠ ص
(١١٧)
٣١١ ص
(١١٨)
٣١٣ ص
(١١٩)
٣١٤ ص
(١٢٠)
٣١٨ ص
(١٢١)
٣١٩ ص
(١٢٢)
٣١٩ ص
(١٢٣)
٣٢٠ ص
(١٢٤)
٣٢٠ ص
(١٢٥)
٣٢١ ص
(١٢٦)
٣٢١ ص
(١٢٧)
٣٢٣ ص
(١٢٨)
٣٢٧ ص
(١٢٩)
٣٣٠ ص
(١٣٠)
٣٣٦ ص
(١٣١)
٣٤٢ ص
(١٣٢)
٣٤٤ ص
(١٣٣)
٣٤٩ ص
(١٣٤)
٣٤٩ ص
(١٣٥)
٣٤٩ ص
(١٣٦)
٣٤٩ ص
(١٣٧)
٣٥١ ص
(١٣٨)
٣٥٢ ص
(١٣٩)
٣٥٦ ص
(١٤٠)
٣٥٦ ص
(١٤١)
٣٥٩ ص
(١٤٢)
٣٦٣ ص
(١٤٣)
٣٦٣ ص
(١٤٤)
٣٦٣ ص
(١٤٥)
٣٦٤ ص
(١٤٦)
٣٦٤ ص
(١٤٧)
٣٧٠ ص
(١٤٨)
٣٨١ ص
(١٤٩)
٣٨٣ ص
(١٥٠)
٤٠١ ص
(١٥١)
٤٠٥ ص
(١٥٢)
٤٢٢ ص
(١٥٣)
٤٣٣ ص
(١٥٤)
٤٤٨ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص

التفسير والمفسرون - الذهبي، محمد حسين - الصفحة ٢٠٦

السفيانية، حيث قال جَلَّ وعَلا: {وَمَا جَعَلْنَا الرؤيا التي أَرَيْنَاكَ إِلاَّ فِتْنَةً لِّلنَّاسِ والشجرة الملعونة فِي القرآن} . [الإسراء: ٦٠]
هذه نُبذ من تأويلات البابية للقرآن الكريم، تعطينا دليلاً قوياً، وبرهاناً صادقاً على أن المذهب البابى، أو البهائى، يقوم على أطلال الباطنية، ويحمل فى سريرته القصد إلى هدم شريعة الإسلام بمعول التأويل فى آيات القرآن، ودعوى النبوة والرسالة، بعد أن ختمها الله برسالة محمد صلى الله عليه وسلم. وإذا كان لنا كلمة بعد ذلك فهى: إن البابية وأسلافهم من الباطنية، لم يكونوا أول من ابتدأ التأويل لنصوص الشريعة على هذه الصورة التى تأتى على بنيان الدين من قواعده، وإنما هو صنيع قلَّدوا فيه طائفة من فلاسفة اليهود الذين سبقوهم، فهذا هو "فيلون" الفيلسوف اليهودى المولود ما بين عشرين وثلاثين سنة قبل الميلاد، نجده ألَّف كتاباً فى تأويل التوراة، ذاهباً إلى أن كثيراً مما فيها رموز إلى أشياء غير ظاهرة، ويقول الكاتبون فى تاريخ الفلسفة: إن هذا التأويل الرمزى كان موجوداً ومعروفاً عند أدباء اليهود بالإسكندرية قبل زمن "فيلون"، ويذكرون أمثلة من تأويلهم: أنهم فسَّروا آدم بالعقل، والجنة برياسة النفس، وإبراهيم بالفضيلة الناتجة من العلم، وإسحاق عندهم هو الفضيلة الغريزية، ويعقوب الفضيلة الحاصلة من التمرين، إلى أمثال هذا من التأويل الذى لا يحوم عليه إلا الجاحدون المراءون، ولا يقبله منهم إلا قوم هم عن مواقع الحكمة ودلائل الحق غافلون".
وبعد أن انتهينا من موقف الباطنية - قديمهم وحديثهم - من القرآن الكريم، نتكلم عن موقف الزيدية منه ... . فنقول وبالله التوفيق:
* *