تفسير القاسمي محاسن التاويل
(١)
٣ ص
(٢)
٣ ص
(٣)
٣ ص
(٤)
٣ ص
(٥)
٨ ص
(٦)
٨ ص
(٧)
١١ ص
(٨)
١٣ ص
(٩)
١٤ ص
(١٠)
١٤ ص
(١١)
١٦ ص
(١٢)
١٩ ص
(١٣)
٢٠ ص
(١٤)
٢٤ ص
(١٥)
٢٨ ص
(١٦)
٣٠ ص
(١٧)
٣٣ ص
(١٨)
٤٠ ص
(١٩)
٤١ ص
(٢٠)
٤٨ ص
(٢١)
٥١ ص
(٢٢)
٥٣ ص
(٢٣)
٥٤ ص
(٢٤)
٥٧ ص
(٢٥)
٥٧ ص
(٢٦)
٥٨ ص
(٢٧)
٥٨ ص
(٢٨)
٥٩ ص
(٢٩)
٦٠ ص
(٣٠)
٦١ ص
(٣١)
٦٢ ص
(٣٢)
٦٣ ص
(٣٣)
٦٤ ص
(٣٤)
٦٦ ص
(٣٥)
٦٧ ص
(٣٦)
٦٩ ص
(٣٧)
٧٠ ص
(٣٨)
٧١ ص
(٣٩)
٧٣ ص
(٤٠)
٧٥ ص
(٤١)
٧٧ ص
(٤٢)
٧٨ ص
(٤٣)
٧٩ ص
(٤٤)
٧٩ ص
(٤٥)
٨٠ ص
(٤٦)
٨٢ ص
(٤٧)
٨٢ ص
(٤٨)
٨٣ ص
(٤٩)
٨٤ ص
(٥٠)
٨٤ ص
(٥١)
٨٥ ص
(٥٢)
٨٦ ص
(٥٣)
٨٧ ص
(٥٤)
٨٨ ص
(٥٥)
٩٢ ص
(٥٦)
٩٢ ص
(٥٧)
٩٤ ص
(٥٨)
٩٥ ص
(٥٩)
٩٦ ص
(٦٠)
٩٧ ص
(٦١)
٩٩ ص
(٦٢)
١٠٢ ص
(٦٣)
١٠٧ ص
(٦٤)
١٠٩ ص
(٦٥)
١٠٩ ص
(٦٦)
١١٢ ص
(٦٧)
١١٤ ص
(٦٨)
١١٥ ص
(٦٩)
١١٧ ص
(٧٠)
١١٧ ص
(٧١)
١٢٠ ص
(٧٢)
١٢١ ص
(٧٣)
١٢٨ ص
(٧٤)
١٣٠ ص
(٧٥)
١٣١ ص
(٧٦)
١٣٣ ص
(٧٧)
١٣٦ ص
(٧٨)
١٣٦ ص
(٧٩)
١٣٨ ص
(٨٠)
١٣٩ ص
(٨١)
١٤١ ص
(٨٢)
١٤٣ ص
(٨٣)
١٤٦ ص
(٨٤)
١٤٨ ص
(٨٥)
١٥٠ ص
(٨٦)
١٥٢ ص
(٨٧)
١٥٣ ص
(٨٨)
١٥٤ ص
(٨٩)
١٥٥ ص
(٩٠)
١٥٨ ص
(٩١)
١٥٩ ص
(٩٢)
١٦٠ ص
(٩٣)
١٦١ ص
(٩٤)
١٦١ ص
(٩٥)
١٦٣ ص
(٩٦)
١٦٧ ص
(٩٧)
١٦٩ ص
(٩٨)
١٧٠ ص
(٩٩)
١٧٢ ص
(١٠٠)
١٧٢ ص
(١٠١)
١٧٣ ص
(١٠٢)
١٧٤ ص
(١٠٣)
١٧٥ ص
(١٠٤)
١٧٦ ص
(١٠٥)
١٧٧ ص
(١٠٦)
١٧٩ ص
(١٠٧)
١٨٠ ص
(١٠٨)
١٨٢ ص
(١٠٩)
١٨٣ ص
(١١٠)
١٨٣ ص
(١١١)
١٨٤ ص
(١١٢)
١٨٧ ص
(١١٣)
١٨٩ ص
(١١٤)
١٨٩ ص
(١١٥)
١٩٢ ص
(١١٦)
١٩٣ ص
(١١٧)
١٩٤ ص
(١١٨)
١٩٥ ص
(١١٩)
١٩٥ ص
(١٢٠)
١٩٦ ص
(١٢١)
١٩٨ ص
(١٢٢)
٢٠١ ص
(١٢٣)
٢٠٢ ص
(١٢٤)
٢٠٣ ص
(١٢٥)
٢٠٤ ص
(١٢٦)
٢٠٤ ص
(١٢٧)
٢٠٥ ص
(١٢٨)
٢٠٦ ص
(١٢٩)
٢٠٧ ص
(١٣٠)
٢٠٨ ص
(١٣١)
٢٠٨ ص
(١٣٢)
٢٠٩ ص
(١٣٣)
٢٠٩ ص
(١٣٤)
٢١٠ ص
(١٣٥)
٢١١ ص
(١٣٦)
٢١٢ ص
(١٣٧)
٢١٢ ص
(١٣٨)
٢١٥ ص
(١٣٩)
٢١٥ ص
(١٤٠)
٢١٦ ص
(١٤١)
٢١٨ ص
(١٤٢)
٢١٩ ص
(١٤٣)
٢٢٠ ص
(١٤٤)
٢٢٢ ص
(١٤٥)
٢٢٧ ص
(١٤٦)
٢٢٧ ص
(١٤٧)
٢٢٩ ص
(١٤٨)
٢٣٠ ص
(١٤٩)
٢٣٠ ص
(١٥٠)
٢٣٠ ص
(١٥١)
٢٣١ ص
(١٥٢)
٢٣٢ ص
(١٥٣)
٢٣٣ ص
(١٥٤)
٢٣٦ ص
(١٥٥)
٢٣٧ ص
(١٥٦)
٢٤٠ ص
(١٥٧)
٢٤٠ ص
(١٥٨)
٢٤١ ص
(١٥٩)
٢٤٣ ص
(١٦٠)
٢٥١ ص
(١٦١)
٢٥٣ ص
(١٦٢)
٢٥٤ ص
(١٦٣)
٢٥٥ ص
(١٦٤)
٢٥٥ ص
(١٦٥)
٢٥٦ ص
(١٦٦)
٢٥٦ ص
(١٦٧)
٢٥٦ ص
(١٦٨)
٢٦٧ ص
(١٦٩)
٢٨٦ ص
(١٧٠)
٢٨٦ ص
(١٧١)
٢٨٨ ص
(١٧٢)
٢٨٨ ص
(١٧٣)
٢٨٩ ص
(١٧٤)
٢٩٠ ص
(١٧٥)
٢٩٠ ص
(١٧٦)
٢٩١ ص
(١٧٧)
٢٩٢ ص
(١٧٨)
٢٩٣ ص
(١٧٩)
٢٩٣ ص
(١٨٠)
٢٩٥ ص
(١٨١)
٢٩٥ ص
(١٨٢)
٢٩٦ ص
(١٨٣)
٢٩٦ ص
(١٨٤)
٢٩٧ ص
(١٨٥)
٢٩٧ ص
(١٨٦)
٢٩٩ ص
(١٨٧)
٣٠٠ ص
(١٨٨)
٣٠٠ ص
(١٨٩)
٣٠١ ص
(١٩٠)
٣٠٢ ص
(١٩١)
٣٠٢ ص
(١٩٢)
٣٠٢ ص
(١٩٣)
٣٠٣ ص
(١٩٤)
٣٠٤ ص
(١٩٥)
٣٠٦ ص
(١٩٦)
٣٠٧ ص
(١٩٧)
٣٠٧ ص
(١٩٨)
٣٠٨ ص
(١٩٩)
٣٠٨ ص
(٢٠٠)
٣٠٨ ص
(٢٠١)
٣٠٩ ص
(٢٠٢)
٣٠٩ ص
(٢٠٣)
٣٠٩ ص
(٢٠٤)
٣١٠ ص
(٢٠٥)
٣١١ ص
(٢٠٦)
٣١٢ ص
(٢٠٧)
٣١٣ ص
(٢٠٨)
٣١٤ ص
(٢٠٩)
٣١٥ ص
(٢١٠)
٣١٥ ص
(٢١١)
٣١٦ ص
(٢١٢)
٣١٦ ص
(٢١٣)
٣١٧ ص
(٢١٤)
٣١٧ ص
(٢١٥)
٣١٨ ص
(٢١٦)
٣١٨ ص
(٢١٧)
٣١٩ ص
(٢١٨)
٣١٩ ص
(٢١٩)
٣٢٠ ص
(٢٢٠)
٣٢٠ ص
(٢٢١)
٣٢١ ص
(٢٢٢)
٣٢٢ ص
(٢٢٣)
٣٢٢ ص
(٢٢٤)
٣٢٢ ص
(٢٢٥)
٣٢٣ ص
(٢٢٦)
٣٢٣ ص
(٢٢٧)
٣٢٤ ص
(٢٢٨)
٣٢٥ ص
(٢٢٩)
٣٢٥ ص
(٢٣٠)
٣٢٥ ص
(٢٣١)
٣٢٥ ص
(٢٣٢)
٣٢٦ ص
(٢٣٣)
٣٢٦ ص
(٢٣٤)
٣٢٧ ص
(٢٣٥)
٣٢٧ ص
(٢٣٦)
٣٢٨ ص
(٢٣٧)
٣٣١ ص
(٢٣٨)
٣٣١ ص
(٢٣٩)
٣٣١ ص
(٢٤٠)
٣٣٢ ص
(٢٤١)
٣٣٣ ص
(٢٤٢)
٣٣٣ ص
(٢٤٣)
٣٣٣ ص
(٢٤٤)
٣٣٤ ص
(٢٤٥)
٣٣٤ ص
(٢٤٦)
٣٣٤ ص
(٢٤٧)
٣٣٤ ص
(٢٤٨)
٣٣٥ ص
(٢٤٩)
٣٣٥ ص
(٢٥٠)
٣٣٦ ص
(٢٥١)
٣٣٦ ص
(٢٥٢)
٣٣٦ ص
(٢٥٣)
٣٣٧ ص
(٢٥٤)
٣٣٩ ص
(٢٥٥)
٣٤٠ ص
(٢٥٦)
٣٤٠ ص
(٢٥٧)
٣٤١ ص
(٢٥٨)
٣٤٢ ص
(٢٥٩)
٣٤٢ ص
(٢٦٠)
٣٤٤ ص
(٢٦١)
٣٤٤ ص
(٢٦٢)
٣٤٥ ص
(٢٦٣)
٣٤٥ ص
(٢٦٤)
٣٤٦ ص
(٢٦٥)
٣٤٦ ص
(٢٦٦)
٣٤٦ ص
(٢٦٧)
٣٤٧ ص
(٢٦٨)
٣٤٧ ص
(٢٦٩)
٣٤٨ ص
(٢٧٠)
٣٤٩ ص
(٢٧١)
٣٥٠ ص
(٢٧٢)
٣٥٢ ص
(٢٧٣)
٣٥٣ ص
(٢٧٤)
٣٥٣ ص
(٢٧٥)
٣٥٤ ص
(٢٧٦)
٣٥٥ ص
(٢٧٧)
٣٥٥ ص
(٢٧٨)
٣٥٥ ص
(٢٧٩)
٣٥٦ ص
(٢٨٠)
٣٥٦ ص
(٢٨١)
٣٥٧ ص
(٢٨٢)
٣٥٨ ص
(٢٨٣)
٣٦٦ ص
(٢٨٤)
٣٦٧ ص
(٢٨٥)
٣٦٧ ص
(٢٨٦)
٣٦٨ ص
(٢٨٧)
٣٦٨ ص
(٢٨٨)
٣٦٩ ص
(٢٨٩)
٣٦٩ ص
(٢٩٠)
٣٧٠ ص
(٢٩١)
٣٧٢ ص
(٢٩٢)
٣٧٣ ص
(٢٩٣)
٣٧٤ ص
(٢٩٤)
٣٧٤ ص
(٢٩٥)
٣٧٥ ص
(٢٩٦)
٣٧٦ ص
(٢٩٧)
٣٨٢ ص
(٢٩٨)
٣٨٣ ص
(٢٩٩)
٣٨٤ ص
(٣٠٠)
٣٨٤ ص
(٣٠١)
٣٨٤ ص
(٣٠٢)
٣٨٥ ص
(٣٠٣)
٣٨٦ ص
(٣٠٤)
٣٨٧ ص
(٣٠٥)
٣٨٧ ص
(٣٠٦)
٣٨٨ ص
(٣٠٧)
٣٩٠ ص
(٣٠٨)
٣٩٠ ص
(٣٠٩)
٣٩٠ ص
(٣١٠)
٣٩١ ص
(٣١١)
٣٩١ ص
(٣١٢)
٣٩٢ ص
(٣١٣)
٣٩٢ ص
(٣١٤)
٣٩٤ ص
(٣١٥)
٣٩٥ ص
(٣١٦)
٣٩٦ ص
(٣١٧)
٣٩٧ ص
(٣١٨)
٣٩٧ ص
(٣١٩)
٤٠٠ ص
(٣٢٠)
٤٠١ ص
(٣٢١)
٤٠٢ ص
(٣٢٢)
٤٠٤ ص
(٣٢٣)
٤٠٥ ص
(٣٢٤)
٤٠٥ ص
(٣٢٥)
٤٠٧ ص
(٣٢٦)
٤٠٨ ص
(٣٢٧)
٤٠٨ ص
(٣٢٨)
٤٠٨ ص
(٣٢٩)
٤١٠ ص
(٣٣٠)
٤١٠ ص
(٣٣١)
٤١٠ ص
(٣٣٢)
٤١١ ص
(٣٣٣)
٤١١ ص
(٣٣٤)
٤١٢ ص
(٣٣٥)
٤١٢ ص
(٣٣٦)
٤١٤ ص
(٣٣٧)
٤١٥ ص
(٣٣٨)
٤١٦ ص
(٣٣٩)
٤١٦ ص
(٣٤٠)
٤١٦ ص
(٣٤١)
٤١٧ ص
(٣٤٢)
٤١٧ ص
(٣٤٣)
٤١٨ ص
(٣٤٤)
٤١٩ ص
(٣٤٥)
٤٢٠ ص
(٣٤٦)
٤٢٠ ص
(٣٤٧)
٤٢٠ ص
(٣٤٨)
٤٢١ ص
(٣٤٩)
٤٢٣ ص
(٣٥٠)
٤٢٤ ص
(٣٥١)
٤٢٤ ص
(٣٥٢)
٤٢٥ ص
(٣٥٣)
٤٢٥ ص
(٣٥٤)
٤٢٦ ص
(٣٥٥)
٤٢٦ ص
(٣٥٦)
٤٢٧ ص
(٣٥٧)
٤٢٧ ص
(٣٥٨)
٤٢٨ ص
(٣٥٩)
٤٣٠ ص
(٣٦٠)
٤٣١ ص
(٣٦١)
٤٣٣ ص
(٣٦٢)
٤٣٣ ص
(٣٦٣)
٤٣٣ ص
(٣٦٤)
٤٤١ ص
(٣٦٥)
٤٤١ ص
(٣٦٦)
٤٤٢ ص
(٣٦٧)
٤٤٥ ص
(٣٦٨)
٤٤٥ ص
(٣٦٩)
٤٤٥ ص
(٣٧٠)
٤٤٦ ص
(٣٧١)
٤٤٩ ص
(٣٧٢)
٤٤٩ ص
(٣٧٣)
٤٥١ ص
(٣٧٤)
٤٥٢ ص
(٣٧٥)
٤٥٢ ص
(٣٧٦)
٤٥٢ ص
(٣٧٧)
٤٥٣ ص
(٣٧٨)
٤٥٤ ص
(٣٧٩)
٤٥٤ ص
(٣٨٠)
٤٥٤ ص
(٣٨١)
٤٥٥ ص
(٣٨٢)
٤٥٥ ص
(٣٨٣)
٤٥٧ ص
(٣٨٤)
٤٥٧ ص
(٣٨٥)
٤٥٨ ص
(٣٨٦)
٤٦٠ ص
(٣٨٧)
٤٦٠ ص
(٣٨٨)
٤٦١ ص
(٣٨٩)
٤٦١ ص
(٣٩٠)
٤٦١ ص
(٣٩١)
٤٦٢ ص
(٣٩٢)
٤٦٢ ص
(٣٩٣)
٤٦٣ ص
(٣٩٤)
٤٦٤ ص
(٣٩٥)
٤٦٤ ص
(٣٩٦)
٤٦٥ ص
(٣٩٧)
٤٦٥ ص
(٣٩٨)
٤٦٧ ص
(٣٩٩)
٤٦٨ ص
(٤٠٠)
٤٦٩ ص
(٤٠١)
٤٧٠ ص
(٤٠٢)
٤٧١ ص
(٤٠٣)
٤٧١ ص
(٤٠٤)
٤٧١ ص
(٤٠٥)
٤٧٣ ص
(٤٠٦)
٤٧٥ ص
(٤٠٧)
٤٧٦ ص
(٤٠٨)
٤٧٧ ص
(٤٠٩)
٤٧٧ ص
(٤١٠)
٤٧٨ ص
(٤١١)
٤٧٩ ص
(٤١٢)
٤٧٩ ص
(٤١٣)
٤٧٩ ص
(٤١٤)
٤٧٩ ص
(٤١٥)
٤٨٠ ص
(٤١٦)
٤٨١ ص
(٤١٧)
٤٨٢ ص
(٤١٨)
٤٨٣ ص
(٤١٩)
٤٨٤ ص
(٤٢٠)
٤٨٤ ص
(٤٢١)
٤٨٥ ص
(٤٢٢)
٤٨٥ ص
(٤٢٣)
٤٨٦ ص
(٤٢٤)
٤٨٨ ص
(٤٢٥)
٤٩٠ ص
(٤٢٦)
٤٩٢ ص
(٤٢٧)
٤٩٥ ص
 
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص

تفسير القاسمي محاسن التاويل - القاسمي - الصفحة ٤٨١

وَالْأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ
[غافر: ٥٧] . ولما كان الأمر كذلك، لا جرم أمر في هذه الآية بالفكر في خلق السموات والأرض، لأن دلالتها أعجب، وشواهدها أعظم، وكيف لا نقول ذلك، ولو أن الإنسان نظر إلى ورقة صغيرة من أوراق شجرة رأى في تلك الورقة عرقا واحدا ممتدّا في وسطها، ثم يتشعب من ذلك العرق عروق كثيرة إلى الجانبين، ثم يتشعب منها عروق دقيقة، ولا يزال يتشعب من كل عرق عروق أخر، حتى تصير في الدقة بحيث لا يراها البصر، وعند هذا يعلم أن للخالق في تدبير تلك الورقة على هذه الخلقة حكما بالغة، وأسرارا عجيبة، وأن الله تعالى أودع فيها قوى جاذبة لغذائها من قعر الأرض، ثم إن ذلك الغذاء يجري في تلك العروق، حتى يتوزع على كل جزء من أجزاء تلك الورقة، جزء من أجزاء ذلك الغذاء بتقدير العزيز العليم. ولو أراد الإنسان أن يعرف كيفية خلقة تلك الورقة، وكيفية التدبير في إيجادها، وإيداع القوى الغاذية والنامية فيها، لعجز عنه. فإذا عرف أن عقله قاصر عن الوقوف على كيفية خلقة تلك الورقة الصغيرة، فحينئذ يقيس تلك الورقة إلى السموات، مع ما فيها من الشمس والقمر والنجوم. وإلى الأرض مع ما فيها من البحار والجبال والمعادن والنبات والحيوان. عرف أن تلك الورقة بالنسبة إلى هذه الأشياء، كالعدم. فإذا عرف قصور عقله عن معرفة ذلك الشيء الحقير، عرف أنه لا سبيل له البتة إلى الاطلاع على عجائب حكمة الله في خلق السموات والأرض، وإذا عرف بهذا البرهان النيّر قصور عقله وفهمه عن الإحاطة بهذا المقام، لم يبق معه إلا الاعتراف بأن الخالق أجل وأعظم من أن يحيط به وصف الواصفين ومعارف العارفين.
بل يسلم أن كل ما خلقه ففيه حكم بلاغة، وأسرار عظيمة، وإن كان لا سبيل إلى معرفتها، وإلى هذا الإشارة بقوله تعالى رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا على إرادة القول، بمعنى يتفكرون قائلين ذلك. وكلمة هذا متضمنة لضرب من التعظيم، أي ما خلقت هذا المخلوق البديع العظيم الشأن عبثا، عاريا عن الحكمة، خاليا عن المصلحة، بل منتظما لحكم جليلة، ومصالح عظيمة. من جملتها أن يكون دلالة على معرفتك، ووجوب طاعتك، واجتناب معصيتك، وأن يكون مدارا لمعايش العباد، ومنارا يرشدهم إلى معرفة أحوال المبدأ والمعاد.

لطيفة:
قال أبو البقاء: (باطلا) مفعول من أجله. والباطل، هنا، فاعل بمعنى المصدر، مثل العاقبة والعافية. والمعنى: ما خلقتهما عبثا. ويجوز أن يكون حالا. تقديره: ما خلقت هذا خاليا عن حكمة. ويجوز أن يكون نعتا لمصدر محذوف، أي خلقا باطلا- انتهى-.