وفيات الأعيان
(١)
١ ص
(٢)
٩ ص
(٣)
١١ ص
(٤)
٢٦ ص
(٥)
٢٩ ص
(٦)
٥٤ ص
(٧)
٥٦ ص
(٨)
٥٧ ص
(٩)
٥٨ ص
(١٠)
٦٤ ص
(١١)
٦٥ ص
(١٢)
٦٩ ص
(١٣)
٧٣ ص
(١٤)
٧٤ ص
(١٥)
٧٥ ص
(١٦)
٧٦ ص
(١٧)
٧٧ ص
(١٨)
٧٨ ص
(١٩)
٨٠ ص
(٢٠)
٨٣ ص
(٢١)
٨٥ ص
(٢٢)
٨٩ ص
(٢٣)
٩١ ص
(٢٤)
٩٢ ص
(٢٥)
٩٤ ص
(٢٦)
٩٥ ص
(٢٧)
١٠٤ ص
(٢٨)
١٠٧ ص
(٢٩)
١١١ ص
(٣٠)
١١٣ ص
(٣١)
١١٤ ص
(٣٢)
١١٨ ص
(٣٣)
١٢٠ ص
(٣٤)
١٢٤ ص
(٣٥)
١٢٨ ص
(٣٦)
١٣١ ص
(٣٧)
١٣٢ ص
(٣٨)
١٣٣ ص
(٣٩)
١٣٤ ص
(٤٠)
١٣٥ ص
(٤١)
١٣٦ ص
(٤٢)
١٣٧ ص
(٤٣)
١٣٨ ص
(٤٤)
١٣٩ ص
(٤٥)
١٤٠ ص
(٤٦)
١٥٧ ص
(٤٧)
١٦٢ ص
(٤٨)
١٦٨ ص
(٤٩)
١٧٢ ص
(٥٠)
١٧٨ ص
(٥١)
١٨٠ ص
(٥٢)
١٨١ ص
(٥٣)
١٨٥ ص
(٥٤)
١٩١ ص
(٥٥)
١٩٢ ص
(٥٦)
١٩٤ ص
(٥٧)
١٩٥ ص
(٥٨)
١٩٧ ص
(٥٩)
٢٠١ ص
(٦٠)
٢٠٥ ص
(٦١)
٢٠٦ ص
(٦٢)
٢١٠ ص
(٦٣)
٢١٤ ص
(٦٤)
٢١٦ ص
(٦٥)
٢١٧ ص
(٦٦)
٢١٨ ص
(٦٧)
٢٢١ ص
(٦٨)
٢٢٣ ص
(٦٩)
٢٢٤ ص
(٧٠)
٢٢٦ ص
(٧١)
٢٣١ ص
(٧٢)
٢٣٢ ص
(٧٣)
٢٣٧ ص
(٧٤)
٢٤٠ ص
(٧٥)
٢٤١ ص
(٧٦)
٢٤٣ ص
(٧٧)
٢٤٤ ص
(٧٨)
٢٤٩ ص
(٧٩)
٢٥١ ص
(٨٠)
٢٥٣ ص
(٨١)
٢٥٥ ص
(٨٢)
٢٥٧ ص
(٨٣)
٢٥٩ ص
(٨٤)
٢٦٣ ص
(٨٥)
٢٦٦ ص
(٨٦)
٢٧١ ص
(٨٧)
٢٧٣ ص
(٨٨)
٢٧٧ ص
(٨٩)
٢٧٩ ص
(٩٠)
٢٨٣ ص
(٩١)
٢٨٥ ص
(٩٢)
٢٨٨ ص
(٩٣)
٢٩١ ص
(٩٤)
٢٩٢ ص
(٩٥)
٢٩٤ ص
(٩٦)
٣٠٠ ص
(٩٧)
٣٠١ ص
(٩٨)
٣٠٣ ص
(٩٩)
٣٠٥ ص
(١٠٠)
٣٠٩ ص
(١٠١)
٣١١ ص
(١٠٢)
٣١٣ ص
(١٠٣)
٣١٤ ص
(١٠٤)
٣١٧ ص
(١٠٥)
٣٢٠ ص
(١٠٦)
٣٢٧ ص
(١٠٧)
٣٣٠ ص
(١٠٨)
٣٣٢ ص
(١٠٩)
٣٣٨ ص
(١١٠)
٣٣٩ ص
(١١١)
٣٤٣ ص
(١١٢)
٣٤٤ ص
(١١٣)
٣٤٧ ص
(١١٤)
٣٤٩ ص
(١١٥)
٣٥٠ ص
(١١٦)
٣٥٣ ص
(١١٧)
٣٥٤ ص
(١١٨)
٣٥٧ ص
(١١٩)
٣٥٩ ص
(١٢٠)
٣٦٢ ص
(١٢١)
٣٦٦ ص
(١٢٢)
٣٦٩ ص
(١٢٣)
٣٧١ ص
(١٢٤)
٣٧٥ ص
(١٢٥)
٣٧٨ ص
(١٢٦)
٣٨٠ ص
(١٢٧)
٣٨٢ ص
(١٢٨)
٣٨٦ ص
(١٢٩)
٣٩١ ص
(١٣٠)
٣٩٤ ص
(١٣١)
٣٩٧ ص
(١٣٢)
٣٩٩ ص
(١٣٣)
٤٠٠ ص
(١٣٤)
٤٠٤ ص
(١٣٥)
٤٠٦ ص
(١٣٦)
٤٠٧ ص
(١٣٧)
٤٠٨ ص
(١٣٨)
٤١٠ ص
(١٣٩)
٤١٥ ص
(١٤٠)
٤١٨ ص
(١٤١)
٤٢٠ ص
(١٤٢)
٤٢٧ ص
(١٤٣)
٤٢٩ ص
(١٤٤)
٤٣٠ ص
(١٤٥)
٤٣٣ ص
(١٤٦)
٤٣٥ ص
(١٤٧)
٤٣٧ ص
(١٤٨)
٤٣٩ ص
(١٤٩)
٤٤٣ ص
(١٥٠)
٤٤٨ ص
(١٥١)
٤٥٢ ص
(١٥٢)
٤٥٤ ص
(١٥٣)
٤٥٨ ص
(١٥٤)
٤٦٠ ص
(١٥٥)
٤٦٤ ص
(١٥٦)
٤٦٩ ص
(١٥٧)
٤٧٠ ص
(١٥٨)
٤٧١ ص
(١٥٩)
٤٧٥ ص
(١٦٠)
٤٧٦ ص
(١٦١)
٤٧٧ ص
(١٦٢)
٤٧٩ ص
(١٦٣)
٤٨٣ ص
(١٦٤)
٤٨٥ ص
(١٦٥)
٤٨٧ ص
(١٦٦)
٤٨٨ ص
(١٦٧)
٤٩٠ ص
(١٦٨)
٤٩٢ ص
(١٦٩)
٤٩٤ ص
(١٧٠)
٤٩٧ ص
(١٧١)
٤٩٩ ص
(١٧٢)
٥٠٧ ص
(١٧٣)
٥٠٩ ص
(١٧٤)
٥١٢ ص
(١٧٥)
٥١٥ ص
(١٧٦)
٥١٧ ص
(١٧٧)
٥٢٣ ص
(١٧٨)
٥٢٦ ص
(١٧٩)
٥٣١ ص
(١٨٠)
٥٣٣ ص
(١٨١)
٥٣٥ ص
(١٨٢)
٥٤٠ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص

وفيات الأعيان - ابن خلكان - الصفحة ٣١

ذهب ما هنالك، ثم أمر بهم فجلدوا بالسياط وطوفهم في العسكر وأمر بفساطيط روح فأحرقت بالنار، فدخل روح على عبد الملك باكياً، وقال: يا أمير المؤمنين، إن الحجاج الذي كان في شرطتي ضرب غلماني وأحرق فساطيطي، قال: علي به، فلما دخل عليه قال له: ما حملك على ما فعلت قال: أنا ما فعلت، قال: ومن فعل قال: أنت فعلت، إنما يدي يدك، وسوطي سوطك، وما على أمير المؤمنين أن يخلف لروح عوض الفسطاط فسطاطين، وعوض الغلام غلامين ولا يكسرني فيما قدمني له، فأخلف لروح ما ذهب له، وتقدم الحجاج في منزلته، وكان ذلك أول ما عرف من كفايته.
وكان للحجاج في القتل وسفك الدماء والعقوبات غرائب لم يسمع بمثلها، ويقال: إن زياد ابن أبيه أراد أن يتشبه بأمير المؤمنين عمر بن الخطاب رضي الله عنه في ضبط الأمور والحزم والصرامة وإقامة السياسات إلا أنه أسرف وتجاوز الحد، وأراد الحجاج أن يتشبه بزياد فأهلك ودمر [١] .
وخطب يوماً فقال في أثناء كلامه: أيها الناس، إن الصبر عن محارم الله أيسر من الصبر على عذاب الله، فقام إليه رجل فقال: ريحك يا حجاج، ما أصفق وجهك وأقل حياءك! فأمر به فحبس، فلما نزل عن المنبر دعا به فقال له: لقد اجترأت علي، فقال له: أتجترئ على الله فلا ننكره، ونجترئ عليك فتنكره فخلى سبيله.
وذكر أبو الفرح ابن الجوزي في كتابه تلقيح فهوم أهل الأثر أن الفارعة أم الحجاج هي المتمنية، ولما تمنت كانت تحت المغيرة بن شعبة، وقص قصتها، ونذكرها مختصرة، وهي أن عمر بن الخطاب رضي الله عنه طاف ليلة في المدينة فسمع امرأة تنشه في خدرها:
هل من سبيل إلى خمر فأشربها ... أم من سبيل إلى نصر بن حجاج فقال عمر رضي الله عنه: لا أرى معي في المدينة رجلاً تهتف به العوائق في خدورهن؛ علي بنصر بن حجاج، فأتي به، فإذا هو أحسن الناس وجهاً


[١] وكان للحجاج ... ودمر: سقط من ر س.