چهارده نور پاك (فارسي) - دكتر عقيقى بخشايشي - ج ١٣ - الصفحة ١٧٧٦

١٠. احاديث سخت و سخت‌تر مرحوم شيخ صدوق در كتاب " معانى الأخبار " با اسناد خود از طريق محمد بن عيسى بن عبيد از برخى از مردم " مدائن " آورده است كه به حضور امام حسن عسكرى (عليه السلام) نامه نوشتم كه از آباء و اجداد بزرگوار شما روايت شده است: " احاديث شما، سخت و سخت‌تر است نه فرشته مقرب و نه پيامبر مرسل و نه مؤمنى كه خداوند قلب او را با ايمان آزموده است، نمى تواند تحمل كند معناى آن چيست؟ " امام (عليه السلام) در پاسخ نوشتند: " اينكه فرشته و پيامبر نمى تواند تحمل نمايد به اين معنى است احاديث ما آنچنان حلاوت و شيرينى دارد كه هرگز فرشته و پيامبر نمى تواند آن را در درون سينه ى خود نگهدارد، و منتشر نكند بلكه به مجرد دريافت، آن را به ديگرى منتقل مى سازد ". (١) شبيه همين مضمون، حديث ديگرى از امام صادق (عليه السلام) آمده است كه پس از فرشته، پيامبر و مؤمن كلمهء " مدينه حصينة " را افزوده است امام (عليه السلام) در معناى " مدينه حصينه " مى فرمايد: مقصد آن قلب فراگير و وسيع مى باشد كه بتواند ظرفيت تحمل آن احاديث را داشته باشد. (٢) در كتاب حسن بن سليمان هم به نقل از كتاب " اللباب " تأليف ابن شريفه واسطى از " ميثم تمار " آمده است كه ما در بازار بوديم كه أصبغ بن نباته يكى از ياران صميمى امام (عليه السلام) رسيدند و گفتند: واى بر تو! من از اميرمؤمنان حديث سخت و مشكلى را شنيدم. ميثم پرسيد: آن حديث چه بود؟ گفت: اين حديث بود كه احاديث ما سخت و مشكل است جز فرشتگان يا انبياء نمى توانند تحمل آن را داشته باشند فورا از جا برخاستم و به سراغ امير المؤمنين (عليه السلام) رفتم و به حضور آن بزرگوار عرض كردم:
اصبغ بن نباته حديثى از شما نقل كرده است كه مرا در تنگنا قرار داده است. امام (عليه السلام) فرمود: كدام حديث؟ گفتم: اين حديث صعب ومستصعب كه بيان فرموده ايد. امام (عليه السلام)