آداب عباسي - تبريزي، صدر الدين محمّد - الصفحة ٥١٨
مفتاح الفلاح ، از همان ابتدا ، مورد توجه دانشمندان و اهل معرفت واقع شد . از جمله ، فقيه و عارف سترگ ، آخوند ملاّ حسينقلى همدانى (م ١٣١١ق) شاگردان اخلاقى خويش را به عمل به محتواى اين كتاب ، سفارش فرموده است . [١] روى آرى به مفتاح الفلاح ، سبب شد كه از روزگار تأليف آن تا زمان هاى پسين ، مترجمانى به برگردان آن به پارسى دست گشايند تا فارسى زبانان را نيز از آن ، بهره اى باشد . [٢] نخستين كسى كه به ترجمه اين اثر دست يازيد ، صدر الدين محمّد تبريزى از شاگردان شيخ بهايى است .
صدر الدين محمّد تبريزى
صدر الدين محمّد بن محب على تبريزى [٣] (م ١٠٥٠ق) ، از شاگردان معروف شيخ بهايى است و او را مى توان از پيشاهنگان نهضت پارسى نگارى و ترجمه متون دينى در دوره صفويه برشمرد . تاكنون ، آثار زير كه همگى ترجمه از عربى به پارسى است ، از او شناخته شده است : ١ . آداب عباسى : ترجمه مفتاح الفلاح شيخ بهايى [٤] است كه درباره آن ، سخن خواهيم گفت ؛ ٢ . مختصر آداب عباسى : گزيده آداب عباسى است كه بيانات و حواشى شيخ بهايى را در آن
[١] ترجمه مفتاح الفلاح ، على بن طيفور بسطامى ، تصحيح : حسن حسن زاده آملى ، ص٢ (مقدمه) .[٢] براى آگاهى از اين ترجمه ها ، ر . ك : علوم حديث ، ش ١١ ، بهار ٧٨ ، ص١٠٩ . ١١٢ : «ترجمه هاى مفتاح الفلاح و ترجمه آقا جمال خوانسارى» ، على صدرايى خويى .[٣] طبقات أعلام الشيعة (القرن الحادى عشر) ، آقا بزرگ تهرانى ، ص٥٠٢ .[٤] الذريعة ، آقا بزرگ تهرانى ، ج١ ، ص٢٤ .