ترجمه اعتقادات شيخ صدوق - حسني، محمد علي - الصفحة ٤ - پيشگفتار

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌ شيخ جليل محمد بن محمد بن النعمان بن عبد السلام البغدادى (نسب او طبق تحقيق شاگردش نجاشى بيعرب بن قحطان ميرسد) از اكابر علما و و اعاظم متكلمين شيعه و شيخ مشايخ اماميه ميباشد در عصر خويش در علوم مختلفه عقليه و نقليه محققى بى‌نظير و بخصوص در فن كلام بى‌بديل بوده بى‌نهايت حاضر جواب و در حمايت شريعت سيد المرسلين و ترويج و اثبات مذهب حقه جعفرى كوششى بسزا داشته و بتصديق علماى اسلام (كل من تأخر عنه استفاد عنه).

ابن طى در تاريخ اماميه گويد او شيخ مشايخ و زبان طايفه اماميه و رئيس علوم كلام و فقه و جدل بوده و در دولت آل بويه مناظرات عظيمى با مخالفان خود نموده و آنها را ملزم ميكرده بسيار كثير الصدقات با خضوع و خشوع و كثير الصلاة و الصوم بوده و لباس‌هاى خشن ميپوشيده جثه نحيف و گندم‌گون و ميانه‌قد داشته چه بسيار كه عضد الدوله ديلمى او را زيارت مينمود هفتاد و شش سال زندگى نمود و در حدود دويست تصنيف داشته جنازه او را هشتاد هزار شيعه مشايعت نمودند.

چون پدرش در واسط بمعلمى اشتغال داشت او را ابن المعلم ميگفتند و نيز داماد او ابو يعلى الجعفرى گفته است «ما كان المفيد ينام من الليل الا هجعه ثم يقوم يصلى او يطالع او يدرس او يتلو».

اين مرد بزرگ كه افتخار عالم تشيع است و استادانى مانند شيخ ابو جعفر صدوق و ابن قولويه قمى و ابن جنيد را درك نموده و شاگردانى مانند شيخ طوسى و سيد مرتضى و سيد رضى و كراچكى و نجاشى بعالم ديانت تقديم داشته در سال سيصد و سى و شش هجرى در قريه سويقة بن البصرى از دهات عكبرى (بر وزن پربهاء) ده فرسنگى بغداد چشم بدين جهان گشود و در رمضان ٤١٣ ه در حدود سن هفتاد و هفت سالگى از اين جهان فانى بعالم جاودانى رخت بربست و سيد مرتضى در ميدان اشنان بر او نماز خواند و كتبى مانند ارشاد، و افصاح و امالى و تصحيح اعتقاد (كتاب حاضر) و الجمل و ... براى آيندگان بارث گذاشت.