مسايل لندن - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٤٠

جواب: به نظر من اشكالين دارد. كدام حديثى بر منع آن وارد نشده است.

تنها عادت مردم ما بر آن جارى شده است.

سؤال ٨٢- لطفا به طور مختصر اما جامع سبب پيدايش مذاهب را براى ما بيان فرمائيد. و در ضمن برادران ما قبل از بوجود آمدن چهار مذهب، از كى پيروى و به دستور كى عمل ميكردند؟ و اين چهار مذهب چطور به وجود آمدند و به دستور كى؟

جواب: مجتهدين و دانشمندان، معصوم نبوده و نيستند. هركس مطابق فهم خود از قرآن مجيد و احاديثى كه به نظرشان معتبر بوده احكام شرعى را استنباط كرده و ميكنند. اختلاف نظرها و تفاوت برداشتها سبب ميشود كه معانى آيات و روايات و ضعف و قوت اسناد روايات و قواعد كلى و اصولى مورد اختلاف قرار گيرد و مذاهب بوجود آيد. مذاهب اهل سنت زياد بود و فعلا هم زياد است. ولى چهار مذهب (حنفى، مالكى، شافعى و حنبلى) به خاطر كثرت پيروان آنها مشهور و معروف گرديده است. و قبل از بوجود آمدن اين مذاهب، اهل سنت به فتاوى علماى وقت خود عمل ميكردند.

بلى سليقه خلفاى عباسى در ترويج بعضى از مذاهب بى‌تأثير نبوده خصوصا در مناطقى كه تازه مسلمان ميشدند. نظر رسمى دولت در ترويج فقه يك مذهب سرنوشت‌ساز بوده است.