اطلس غدير و عاشورا
(١)
پيشگفتار
٤ ص
(٢)
پيشينه تحقيق
٤ ص
(٣)
چند نكته در باره نقشهها
٥ ص
(٤)
قدردانى
٥ ص
(٥)
بخش يكم غدير خم
٢٥ ص
(٦)
نقشه 1 مسير حج پيامبر صلى الله عليه و آله از مدينه(حجةالوداع) و مسير حج امير المؤمنين عليه السلام از يمن
٨ ص
(٧)
تصاوير از منطقه غدير خم
١٠ ص
(٨)
وضعيت كنونى مكان غدير خم
١١ ص
(٩)
نقشه 2 موقعيت جغرافيايى غدير خم
١٢ ص
(١٠)
بخش دوم خلافت امام على عليه السلام
١٧٣ ص
(١١)
نقشه 1 محدوده جهان اسلام در دوره خلافتامام على عليه السلام(35 - 40 ق)
١٤ ص
(١٢)
نقشه 2 محل نبرد جمل و مسير حركت دو سپاه
١٦ ص
(١٣)
نقشه 3 محل نبرد صفين و مسير حركت دو سپاه
١٨ ص
(١٤)
نقشه 4 محل نبرد نهروان و مسير حركت دو سپاه
٢٠ ص
(١٥)
نقشه 5 مسير غارتگرىهاى سرداران معاويه وتعقيب آنها توسط نيروهاى امام على عليه السلام
٢٢ ص
(١٦)
نقشه 6 نقشه سياسى استانهاى حكومت اسلام در روزگار خلافت امام على عليه السلام
٢٤ ص
(١٧)
نقشه 7 نقشه سياسى استانهاى مركزى درروزگار خلافت امام على عليه السلام
٢٦ ص
(١٨)
بخش سوم حادثه كربلا
٢٧٩ ص
(١٩)
نقشه 1 نقشه تقريبى كوفه هنگام قيام امامحسين عليه السلام
٣٠ ص
(٢٠)
نقشه 2 خط سير كاروان حسينى در منطقه مكهمكرمه
٣٢ ص
(٢١)
نقشه 3 خط سير كاروان حسينى از مدينه تا كربلا
٣٥ ص
(٢٢)
موقعيت خيمههاى امام حسين عليه السلام و نقش آنها در صحنه نبرد
٣٨ ص
(٢٣)
نقشه 4 نقشه منطقه كربلا هنگام قيام امامحسين عليه السلام
٤٠ ص
(٢٤)
نقشه 5 خط سير كاروان حسينى از مدينه تا بازگشت به مدينه
٤٣ ص
(٢٥)
1 راه باديه
٤٣ ص
(٢٦)
2 راه كناره فرات
٤٣ ص
(٢٧)
3 راه كناره دجله(راه سلطانى)
٤٣ ص
(٢٨)
منابع اصلى
٤٧ ص
(٢٩)
منابع مفيد ديگر
٤٧ ص

اطلس غدير و عاشورا - پژوهشكده علوم و معارف حديث - الصفحة ٤٣ - نقشه ٢ موقعيت جغرافيايى غدير خم

نقشه ٥: خطّ سير كاروان حسينى از مدينه تا بازگشت به مدينه‌

پس از شهادت امام حسين صلى الله عليه و آله و يارانش، بازماندگان اهل بيت عليهم السلام همچنان به طىّ طريق ادامه دادند. آنها را از مسيرى هفتاد كيلومترى از كربلا به كوفه آوردند و سپس روانه شام ساختند. مسير حركت اهل بيت از كوفه به شام، در منابع معتبر نيامده و قرائن اطمينان‌بخشى نيز در باره آن، در ميان نيست. مسير كوفه تا شام، سه راه اصلى دارد كه هر كدام از آنها در بخشى از مسير، فرعى‌هاى كوتاه و بلندى نيز داشته‌اند.

١. راه باديه‌

اين مسير، تقريباً مستقيم‌ترين و كوتاه‌ترين راه بين كوفه و شام است: حدود ٩٢٣ كيلومتر، با مشكل گذر از بيابان سوزان «بادية الشام».

٢. راه كناره فرات‌

اين مسير، امكانات بهترى داشته و از چند شهر مى‌گذشته است تا به دمشق برسد. طول تقريبى آن (با توجّه به انشعاب‌هاى متعدّدش، ١١٩٠ تا ١٣٣٣ كيلومتر است.

٣. راه كناره دجله (راه سلطانى)

اين مسير، با طول تقريبى ١٥٤٥ كيلومتر، طولانى‌ترين راه بين كوفه و شام است و از شهرهاى بسيارى مى‌گذرد و در برخى منابع ضعيف و به تبع آن در افواه عمومى، به عنوان مسير حركت اسيران مطرح است.

چنان كه در دانش‌نامه امام حسين عليه السلام‌ بحث كرده‌ايم، به دليل نبود دلايل قابل اعتماد، در باره هيچ يك از اين سه مسير، نمى‌توان اظهار نظر قطعى كرد؛ ولى عبور كاروان اسيران كربلا از مسير باديه، احتمال بيشترى را به خود اختصاص مى‌دهد.

بر اساس نقشه ويژه‌ دانش‌نامه امام حسين عليه السلام‌ (نقشه پيشِ رو)، فاصله ميان دمشق تا مدينه، تقريباً ١٢٢٩ كيلومتر است و با احتساب دمشق و مدينه، شامل ٣٢ منزل بوده است. كاروان اسيران، در بازگشت از شام، قطعاً اين مقدار مسير را پيموده‌اند و چنانچه در ضمن حركت، به كربلا هم رفته باشند، مسير بسيار طولانى‌ترى را سپرى كرده‌اند.

حركت پُر رنج خانواده امام عليه السلام و همراهانشان، از مدينه آغاز شد و به مدينه نيز ختم گرديد و حدّ اقلّ مسيرى كه اين بزرگواران طى كرده‌اند (با فرض رفتن از كوفه به دمشق از كوتاه‌ترين مسير، يعنى راه باديه، و عدم احتساب رفتن مجدّد به كربلا)، حدود ٤١٠٠ كيلومتر است، با اين محاسبه: ٤٣١ كيلومتر (از مدينه به مكّه)+/ ١٤٤٧ كيلومتر (از مكّه به كربلا)+/ ٧٠ كيلومتر (از كربلا به كوفه)+/ ٩٢٣ كيلومتر (از كوفه به دمشق از راه باديه)+/ ١٢٢٩ كيلومتر (از دمشق به مدينه)/ ٤١٠٠ كيلومتر.