وابو بكر محمد بن سليمان بن بابويه بن فهرويه بن عبد الله [بن] مرزوق علاف محزمى متوفى در ربيع الاخر ٣٠٧ (١) و پسر وى أبو محمد عبيدالله بن محمد بن سليمان بن بابويه بن فهرويه بن عبد الله بن مرزوق دقاق محزمى متوفى در ٣٧٦ (٢) و وى شهرتى داشته است كه در اين موضع از تاريخ بغداد " ابن جغوما " و در موضع آينده " ابن جعد ما " چاپ شده است و پس از آن پسر وى أبو بكر محمد بن عبيدالله بن محمد بن سليمان بن بابويه [بن فهرويه] بن عبد الله بن مرزوق علاف معروف بابن جعدما (٣) و نيز شيرزاد بن محمد بن محمد بن بابويه كه از معاصرين منتجب الدين بوده است (٤).
ديگر از رجال نامى ايران كه يكى از نياكان او بابويه نام داشته دانشمند معروف قرن ششم قطب الدين رازى است كه نام و نسب او را محمد بن محمد بن ابى جعفر بن بابويه رازى نوشته و در برخى موارد نسبت او را " بويهى " ضبط كرده اند. چنان كه سيد اعجاز حسين كنتورى نيسابورى در كشف الحجب والاستار (٥) آورده است در نسخه اصل حواشى كه بر قواعد استاد خود علامه حلى نوشته: " محمد بن محمد بن ابى جعفر بن بابويه في خامس ذى القعدة سنة ثمان وتسعمائه " ضبط كرده است. اين نكته از حيث تاريخ كه اين كتاب را در ٥ ذيقعده ٩٠٨ به پايان رسانده باشد خطاى بسيار فاحشى است زيرا كه قطب الدين حتما در نيمه اول قرن هشتم مىزيسته و شاگرد علامه حلى متوفى در ٧٢٦ بوده و نسخه اجازه اى كه علامه در ٣ شعبان ٧١٣ در ورامين به او داده است در دست است (٦) وانگهى كتاب المحاكمات خود را در اواخر جمادى الاخره ٧٥٥ به پايان رسانده (٧) و دانشمند معروف محمد بن مكى عاملى شامى معروف به شهيد اول كه در رمضان ٧٨٦ كشته شده است از شاگردان او بوده و چنان كه در اجازه اى تصريح كرده است در سال ٧٦٨ در دمشق اجازه روايت همه مصنفات وى را از او گرفته است (٨) و ممكن نيست در ٩٠٨ كتابى تأليف كرده باشد و در ٧٨٠ نيز بعيد مىنمايد زيرا كه لازم مىآيد ٥٤ سال پس از مرگ استاد خود علامه حلى زيسته باشد و اين دشوار است. اينكه مؤلف كشف الحجب (٩) رحلت او را در ١٥ رمضان ٧٦٦ ضبط كرده نيز درست نيست زيرا كه شهيد اول در ٧٦٨ در دمشق اجازه روايت از او گرفته است. در هر صورت از آنچه مؤلف كشف الحجب والاستار آورده تنها چيزى كه بدست مىآيد اين است كه خود نام و نسب خويش را محمد بن محمد بن ابى جعفر بن بابويه مىنوشته و پدر جد وى بابويه نام داشته است و اينكه در برخى از كتابها نسبت او را " بويهى " ضبط كرده اند درست نيست و مىبايست " بابويهى " بوده باشد و در برخى نسخها تحريفى كرده و بويهى ضبط

(١) تاريخ بغداد ج ٥ ص ٣٠٠ (٢) تاريخ بغداد ج ١٠ ص ٣٦٣ (٣) تاريخ بغداد ج ٢ ص ٣٣٤ (٤) تنقيح المقال ج ٢ ص ٩٠ (٥) چاپ كلكته ص ٢٠٣ (٦) بحار الانوار ج ٢٥ چاپ طهران ١٣١٥ ق. ص ٢٨ (٧) كشف الحجب والاستار ص ٤٩٢ (٨) تنقيح المقال ج ٣ ص ١٧٨ (٩) ص ٢٠٣ و ٢٤٧ و ٣٤٦ و ٤٩٢

(١٢)