موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٨ - مقدمه ناشر
ايشان در همين دوره، اقدام به نگارش چهار كتاب اخلاقى- عرفانى نمودهاند كه به ترتيب عبارتند از: «شرح چهل حديث»، «سر الصلوة»، «آداب الصلوة»، «شرح حديث جنود عقل و جهل» و ظاهراً بسيارى از مضامين اين كتابها را در درس اخلاق خود نيز تبيين مىفرمودند. كتاب «شرح چهل حديث» در چهارم محرم ١٣٥٨/ چهارم اسفند ١٣١٧ ش. به اتمام رسيده و در آن، ابتدا روايات اخلاقى و سپس روايات عرفانى مورد شرح و تفسير قرار گرفته است.
امام خمينى (س) در ابتداى كتاب و به هنگام نقل اولين حديث، اسناد حديثى خود را به مرحوم ثقة الاسلام محمد بن يعقوب كلينى قدس سره ذكر فرموده است كه از طريق بزرگان فقه و حديث، روايات كتاب «كافى» را با سند متصل خويش نقل مىفرمايند. ايشان در هنگام نقل احاديث اين كتاب، از مرحوم كلينى با القاب و اوصاف والايى همانند: «ثقة الاسلام و المسلمين، فخر الطائفة الحقّة ومقدّمهم»، «الإمام الأقدم، حجّة الفرقة و رئيس الامة»، «فخر الطائفة وذخرها»، «الشيخ الثقة الجليل»، «حجّة الفرقه و إمامهم»، «حجّة الفرقة وثقتها»، «شيخ المحدّثين وأفضلهم»، «الشيخ الأجل و الثقة الجليل»، «عماد الإسلام و المسلمين»، «ركن الإسلام»، «الشيخ الأقدم و الركن الأعظم» ياد كردهاند.
حضرت امام در اين كتاب، به آراء بزرگان عرفان و فلسفه و نيز فقها و محدثين عظام اشاره فرموده و در مقام تأييد يا نقد ايشان برآمدهاند. ايشان به تناسب مضمون احاديث، مبانى فكرى خويش را گاه به صورت تفصيلى و گاه به طور مختصر مورد تأكيد قرار دادهاند و به مسائل فراوانى از قبيل: فطرت، نظام احسن، قواى نفس، براهين اثبات خداوند و تجرد نفس، تجسم اعمال، عصمت، سريان صفات كمالى در موجودات، انسان كامل، حجب نورانى و ظلمانى، اسماء و صفات الهى، اعيان ثابته، توحيد و ...
پرداختهاند.
نام كتاب بر اساس تعبيراتى كه حضرت امام فرمودهاند «شرح اربعين حديث» است امّا با نامهاى چهل حديث، اربعين حديث، و شرح چهل حديث نيز از آن ياد مىشود.
نسخه اصلى و دستخط امام از اين كتاب، طى حمله مأموران ساواك به منزل حضرت امام در قم به سال ١٣٤٢ ش. مفقود گرديده است، امّا برگه هايى از چرك نويس