موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٢
شاگردان شيخ، بر آن شرح نوشته است. اربعين مجلسى دوم، شرحى مفصل به عربى بر چهل حديث كه تقريرات درسى مجلسى است. يا كتاب الاربعين از شهيد اوّل كه مشتمل است بر چهل حديث، بدون شرح و توضيح، و بيشتر احاديث آن در باب عبادات است. يا اربعين نور الدين عبدالرحمن جامى كه حاوى چهل حديث و ترجمه منظوم آنهاست.
كتاب حاضر در اصل تقريرات امام خمينى- قدس اللَّه روحه- بوده است كه مضامين آن را در مدرسه فيضيه و ملا صادق در قم براى شاگردان خود ايراد فرموده بودند، سپس تصميم گرفتند كتابى در همين زمينه تأليف كنند، و اين كتاب را در ١٣٥٨ ه. ق. به پايان آوردند. سىوسه حديث از احاديث اين دفتر مربوط به اخلاقيات و مهلكات و منجيات، و هفت حديث آخر در باب اعتقادات و معارف است. روش معظم له در توضيح احاديث چنين است كه ابتدا حديث را نقل مىكنند، سپس آن را به فارسى ترجمه مىكنند، و آن گاه كلمات اصلى حديث، و گاه غالب تعبيرات و كلمات آن، را شرح و معنا مىكنند، و در معناى حديث متعرض نكتهاى كه در شرح حديث سودمند است مىشوند، و پس از فراغ از شرح تعبيرات و اصطلاحات و تمهيدات لازم، به شرح متن مىپردازند، و طى چند «فصل» شرح حديث را به پايان مىبرند.
همان طور كه در بالا ياد شد، سىوسه حديث اوّل مربوط به مسائل اخلاقى است. در اين قسمت وجهه همت مصنف بزرگوار كتاب اين است كه تمويهات نفس را آشكار كنند و مفاسد هر يك از ذمايم اخلاقى همچون كبر، ريا، غضب و حسد، را شرح دهند و در خلال مطالب مواعظى درج كنند كه در بازداشت نفس از معصيت سودمند قرار گيرد. در هر باب آياتى از كلام آسمانى استشهاد كردهاند و گهگاه از سخنان ارباب ضماير پاك نيز استفادت جستهاند كه در بين آنان در درجه اوّل معلم روحانى و ارجمند خود ايشان، مرحوم شاه آبادى، است كه در زمان تأليف اين كتاب در قيد حيات بودهاند.
چنانكه گفته شد، آنچه در شرح اين روايات مطمح و مطرح نظر معظم له بوده بيدار ساختن خواننده و تنبه دادن به اوست كه از مباشرت لذات دست بردارد و مباشر اعمال صالح گردد، و با طى طريق سلوك خود را از صفات بد و ناپسند مبرّا سازد، تا به فيض