در جستجوى خدا - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٣

حالا چطور شده آقاى «راسل «خيلى دير به اين ايراد برخورد كرده درست بر ما روشن نيست ولى از آنجا كه اين سؤال در اذهان بسيارى از جوانان هست بايد دقيقاً مورد بررسى قرار گيرد. در اينجا چند نكته اساسى وجود دارد كه با توجه به آن پاسخ ايراد بخوبى روشن مى شود:

١- آيا اگر ما، عيپده ماديها را بپذيريم و مثلا با «راسل» همصدا شويم ديگر از اين ايراد رهائى خواهم يافت مسلماً نه! ... چرا؟

زيرا ما ترياليستها هم عقيده به قانون عليت دارند، آنها نيز همه چيز را در جهان طبيعت معلول ديگرى ميدانند، بنابراين عين اين سئوال با آنها مطرح خواهد شد كه اگر هر چيز معلول «ماده» معلول چيست؟

روى اين حساب (و با توجه باينكه سلسله علت ها و معلولها با بى نهايت نمى تواند پيش برود) همه فلاسفه جهان (اعم از الهى و مادى) به يك وجود ازلى (وجودى كه هميشه بوده است) ايمان دارند. منتها ماديها ميگويند: وجود ازلى جهان همان «ماده» يا قدر مشترك ميان ماده- انرژى‌