معارف اسلامی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٢ - گزيده پژوهش ها از برنامه ٤٩ - مردانى نوکنده محمدحسين
گزيده پژوهش ها از برنامه ٤٩
مردانى نوکنده محمدحسين
گزيده پژوهش ها از برنامه ٤٩
جوان و ازدواج
محمدحسين مردانى نوكنده
شماره اشتراك ٢٩٢٩, از بندر گز
--------------------------------------------------------------------------------
مسئله ازدواج و تشكيل خانواده, موضوعى است حياتى كه براى اكثر افراد در طول زندگى يك بار اتفاق مى افتد. حياتى بودن ازدواج از اين نظر است كه زن و مرد و يا دختر و پسر مى خواهند براى خود شريكى در زندگى انتخاب كنند; شريكى كه تا پايان عمر هم راز و همراه او خواهد بود.
عقل به انسان مى گويد: درباره همسر آينده ات تحقيق كن. خصوصيات اخلاقى و ويژگى هاى روحى او را بشناس و ببين چه كسى را براى همسرى برمى گزينى. امام جعفر صادق(ع) مى فرمايند: (همانا زن همانند گردنبندى است كه به گردن انسان افكنده مى شود; انديشه كن ببين چه چيزى را به گردن خود مى افكنى.)١
خواهر نيره بيگم ابطحى
شماره اشتراك ٢١٠٥, از تهران
اهميت ازدواج از ديدگاه انديشمندان جهان
مطالعات دقيق جامعه شناسى نشان مى دهد در طول تاريخ حيات آدمى, خانواده از پايدارترين نهادها بوده است, كه با سرشت انسان عجين است و هر آسيبى در آن دقيقاً موجِد آسيب ها و بلاياى اجتماعى است.
بسيارى از محققان به درستى اظهار مى دارند كه با خانواده, نسل هاى آينده شكل مى گيرند; بنابراين هرگز نمى توان از خانواده هاى ناسالم انتظار داشت فرزندانى سالم و برومند تحويل جامعه دهند. از اين رو است كه همگان اعتقاد دارند قدرت و ثبات خانواده امروزين, آيينه تمام نماى جامعه فردا است.
خانم (مارگارت ميد), محقق معروف بعد از سال ها تلاش كه در راه شناخت جامعه (سوموآ) به عمل آورد, چنين نتيجه گرفت: (مردم ساموآ مهربان اند, چون در آن جامعه و خانواده هاى آن, تربيت, آرام و ملاطفت آميز است و انسان ها فرامى گيرند كه از قوانين به سادگى تبعيت كنند.)٢
مجيد محمدى
شماره اشتراك ١١٦٧, از تهران
تمايلات جنسى و گرايش به ازدواج و همسرگزينى براى هر انسانى, يك امر فطرى و طبيعى است كه خداوند آن را در نهاد هر بشرى به وديعت نهاده است. غريزه جنسى از نخستين روز تولد كودك با او همراه است كه در دوران كودكى به صورت يك غريزه خاموش و پنهان مى باشد و در فصل بلوغ همراه با بيدارى غرايز ديگر, بيدار مى شود.
ييگانه راه سالم زيستن هر انسان, پاسخ مثبت به تمام غرايز و خواسته هاى طبيعى خود است. كسانى كه با توجه به بعضى اوهام و پندارها از انتخاب همسر سرباز مى زنند و يا از راه هاى نامشروع, غريزه جنسى را ارضا مى كنند, محيط زندگى شان چنان تاريك و تلخ مى گردد كه احساس مى كنند در زندانى دردناك به سر مى برند.٣
حجت سالارى
شماره اشتراك ٢٤٦٩, از كوهسرخ
وقتى به عالم هستى و اطراف خود با دقت مى نگريم, مشاهده مى كنيم هر موجودى كه روى كره خاكى زندگى مى كند, همدمى دارد. سنگى كه در بستر خاك و كوه آرميده است, در كنارش بوته اى روييده و گلى كه در بستر چمن شكفته با بلبلى و يا پروانه اى هم آغوش است و آن كه تنها است, افسرده و با غم و اندوه, دمساز است.
انس گرايى در ذات طبيعت نهفته است. حافظ شيرازى خوش سروده: ذكر بلبل همه آن است كه گل شد يارش/گل در انديشه كه چون عشوه كند با يارش.
انسان هم كه اشرف مخلوقات است و بالاترين مقام به او اعطا شده ـ كه همان قدرت عقل و اختيار است ـ نياز به مونس و همدم دارد و خداوند قادر متعال هم اين نياز حياتى انسان را برآورده كرده و همدمى از نوع خودش را در كنار او قرار داده است: (و من آياته ان خلق لكم من انفسكم ازواجاً لتسكنوا اليها;٤ از نشانه هاى خداوند است كه براى شما از جنس خودتان زوج هايى آفريد كه به وسيله آن ها آرام گيريد.)
طاهره زارع زاده
شماره اشتراك ٧٠٣١, از مهريز يزد
قرآن كريم, زناشويى را عامل عفت زن و مرد دانسته و فرموده است: زنان لباس هستند براى شما (مردان) و شما لباس هستيد براى آنان (زنان): (هنّ لباس لكم و أنتم لباس لهنّ).٥
لباس, قبايح را مى پوشاند و آدمى را از بسيارى ناملايمات و عوارض محافظت مى كند. همسر نيز براى انسان به منزله لباس است, چه در سختى ها و خوشى ها و چه در فرازها و فرودهاى زندگى و…. پيامبر اكرم(ص) در اين باره فرموده اند: براى يك مرد, پس از قبول اسلام, هيچ سودى بهتر و برتر از همسرى مسلمان و درست كار نيست, چنين زنى از دستورهاى شوهرش اطاعت مى كند و در غياب او حافظ عفت خويش و اموال شوهر خود مى باشد.)٦
انسانى كه ازدواج نمى كند, براى اين كه عفيف بماند, يا بايد تمايلات طبيعى خود را كنار گذارد و غريزه جنسى را در خود سركوب كند و يا دامن خود را به انجام اعمال منافى عفت آلوده سازد و موجبات بدبختى خود و زيان به جامعه را فراهم آورد.
در واقع دو چيز باعث آلوده شدن دختران و پسران جوان به پليدى هاى شهوت است: يكى بى قيد و بندى در ارضاى غريزه جنسى و ديگرى تأخير در ازدواج, كه دين مقدس اسلام با هر دو مبارزه كرده است. از طرفى اعمال منافى عفت را بر مسلمين حرام كرده و از طرفى تسريع در ازدواج را تأكيد كرده است.
اكرم بيكى ده آبادى
شماره اشتراك ١٥٠٧, از ميبد
زمينه هاى ازدواج
وساطت در امر ازدواج و تهيه مقدمات كار و تحصيل رضايت طرفين, پايين آوردن توقعات و كاهش تجملات, از جمله زمينه هاى ازدواج مى باشند. حضرت محمد(ص) مى فرمايد: (هركس در تزويج زن و مرد مؤمنى بكوشد تا خدا آن ها را با يك ديگر جمع كند, به هر گامى كه بردارد يا كلمه اى كه در اين راه بگويد, ثواب يك سال عبادت دارد.)٧
حسن بن سالم گويد: حضرت موسى بن جعفر(ع) طى نامه اى از عمه اش درخواست كرد فلان مالى كه دارى براى كمك به مهريه عيال محمد بن جعفر بفرست. چون نامه را بدان بانو تقديم كردم, خواند و بلافاصله مال را به دست من سپرد. متن نامه اين بود: پروردگار در قيامت سايه اى دارد كه از آن بهره مند نشوند جز پيغمبر, يا كسى كه برده مؤمنى را آزاد كند, يا قرض مؤمنى را ادا كند, يا كسى كه مؤمن بى زنى را زن دهد.٨
صغرى يعقوبى
شماره اشتراك ٢٧٥٤, از قزوين
رسول خدا(ص) فرمود: خداوند عزوجل مى فرمايد: وقتى اراده كنم كه تمام خوبى هاى دنيا و آخرت را براى شخص مسلمانى جمع كنم, به او قلبى خاشع و زبانى ذاكر و بدنى صابر در مقابل بلاها عطا مى كنم, و همسر مؤمنى به او مى دهم كه هرگاه به او نگاه كند خشنودش سازد و در غيابش حافظ نفس خويش و مال او باشد.٩
در خبر است كه رسول خدا(ص) روز بعد از عروسى حضرت على(ع) و فاطمه زهرا(س) براى تبريك و احوال پرسى به منزل آن ها تشريف فرما شدند و از حضرت على(ع) پرسيدند: همسرت را چگونه يافتى؟ گفتند: زهرا را بهترين كمك براى اطاعت خدا يافتم. آن گاه از حضرت زهرا پرسيدند: شوهرت را چگونه يافتى؟ جواب داد: بهترين شوهر است.١٠
مهين بهرامى
شماره اشتراك ٤٩٥١, از شبستر
افرادى كه در سنين بزرگ سالى ازدواج كنند, خود را از بسيارى نعمت ها و عنايت ها محروم مى دارند و حتى غرامت اين تأخير را به از دست دادن سلامت جسم و روان خود بايد بپردازند. به علاوه اگر ازدواج ها زودتر انجام گيرد, فساد در جامعه كمتر و از ميزان بيمارى ها كاسته مى شود.
واقعيت اين است كه اسلام مى خواهد تا شور و شوق جوانى از ميان نرفته افراد به ازدواج اقدام كنند. ازدواج در سنين قدرت و جوانى, در قدرت مندى نسل نيز اثر مى گذارد و اگر جوانى از دست رود, زندگى زناشويى آن چنان لذت بخش نخواهد بود. پيامبر(ص) مى فرمايد: دختركان به منزله ميوه بر روى درختند, به هنگامى كه ميوه برسد و آن را نچينند, خورشيد آن را تباه و تند باد حادثه آن را پراكنده مى سازد.
نجميه جعفرى
شماره اشتراك ٥١٠٩, از سيريز
تشخيص اين كه انتخاب چه كسى با معيارهاى صحيح تطبيق مى كند, كار مهم و دشوارى است و نياز به تحقيق و تفحص جدى دارد. اما تحقيق هاى مفيد و عاقلانه در اين مورد را نبايد با معاشرت هايى كه منشأ آن هوس هاى زودگذر است, اشتباه كرد. اين گونه معاشرت هاى نامحدود را با عناوينى فريبنده چون علاقه به شناخت روحيه همسر, نمى توان تجويز كرد, زيرا مقصود اصلى از اين آشنايى, غالباً ازدواج و تشكيل خانواده نيست. تجربه نشان داده است كه اين گونه معاشرت ها نه تنها اثر مثبتى در استحكام خانواده ها نداشته, بلكه مفاسد زيادى نيز در پى دارد. از اين رو اسلام چنين معاشرت هايى را مجاز نمى شمارد.
اسلام اجازه داده است كه زن و مرد در زمان خواستگارى و با قصد ازدواج, هم ديگر را ببينند و با هم در يك يا چند جلسه گفت وگو كنند, به شرطى كه اين كار از روى هوسرانى نباشد.
مهديه بلوچ
شماره اشتراك ١٩٤٦, از رفسنجان ـ نوق
معيارهاى انتخاب همسر
انتخاب همسر بايد با آگاهى و با توجه به معيار صحيح صورت گيرد, برخى از آن ها عبارت اند از:
١. ايمان و تقوا; اهميت ايمان از چند جهت است:
الف) شخص با ايمان فردى قابل اعتماد است و هرچه ايمان او قوى تر باشد به همان اندازه بيشتر مى توان به قول و تعهد او در امر ازدواج اعتماد كرد.
ب) افراد با ايمان به علت پيروى از دستورات دين, تابع ارزش هاى مشخص و واحد و هم چنين داراى بينش ها و گرايش ها و خواسته ها و سليقه هاى كم و بيش يك سانى هستند. از اين رو در زندگى مشترك تناسب فكرى و روحى لازم را دارند.
٢. اخلاق خوب: زندگى كردن با افراد خشن و بد اخلاق و تندخو بسيار مشكل است. در روايات آمده است كه همسر بداخلاق, انسان را به پيرى زودرس مبتلا مى كند.
٣. اصالت خانوادگى: شخصيت اخلاقى و معنوى كسانى كه در خانواده پاك و با فضيلت تربيت شده و زندگى كرده اند, عمق و اصالت بيشترى دارد و به همين علت قابل اعتمادترند. البته اين بدان معنا نيست كه از خانواده هاى نامناسب هرگز افراد شايسته بيرون نمى آيد, بلكه مقصود اين است كه معمولاً خصايص فرزندان, بازتاب تربيت خانوادگى آن ها است.
اعظم عظيمى
شماره اشتراك ٢٢٧٢, از خمينى شهر
مرحله بررسى و شناخت براى انتخاب همسر اهميت زيادى دارد. در اين مرحله, بايد از روش هاى مستقيم و غير مستقيم استفاده شود و زمان كافى براى آشنايى با دوستان و آشنايان دو طرف و تماس هاى مستقيم با فرد مورد نظر در اختيار باشد. بايد زمينه اجتماعى, سطح تحصيلات, مسائل اقتصادى, سن, شغل, عوامل جسمانى و از همه مهم تر عوامل اخلاقى, روانى و فرهنگى در دو خانواده, از دوستان و اقوام و بستگان دختر و پسر بررسى و در صورت هم آهنگى, مراحل بعدى ازدواج, يعنى عقد و عروسى انجام گيرد. انتخاب از راه دور يا انتخاب با مطالعه شتاب زده, سرنوشت زندگى را به دست شانس و اقبال مى سپارد و احتمال يك ازدواج موفق را كاهش مى دهد.
محمد قربان نژاد
شماره اشتراك ٥٩٨٧, از كاشمر
آثار ازدواج
ييكى از فوايد ازدواج, زياد شدن روزى و از بين رفتن فقر است. امام صادق(ع) نقل مى كند كه: جوانى به محضر مبارك رسول خدا آمد و از فقر و تنگ دستى اش شكايت كرد. پيامبر خدا فرمودند: برو ازدواج كن. يكى از اصحاب و ياران رسول خدا آن جوان را ديد و به او گفت: من دختر زيبايى دارم و دوست دارم او را به ازدواج تو درآورم و آن جوان نيز قبول كرد و سفارش رسول خدا را جامه عمل پوشانيد و خداوند نيز در روزى او گشايشى عجيب فراهم كرد. اين جوان هنگامى كه اين قضيه را به پيامبر خدا خبر داد, آن حضرت خطاب به ساير جوانان فرمودند: همگى در فكر ازدواج باشيد.
علاوه بر آثار دنيوى زناشويى كه فرزندان صالح شاخص ترين آن ها است, از نظر معنوى نيز اين عمل, فوق العاده مورد توجه است. ازدواج, انسان را از گناهان بيشتر باز داشته, عامل تقرّب به پيشگاه خداوند است.
سميه محمدپور
شماره اشتراك ١٤١٤, از املش
ازدواج, بسيارى از دردها, نگرانى ها و اضطراب هاى انسان را درمان مى كند و او را از پوچى, بى هدفى, خمودى و يأس نجات مى بخشد و از افتادن به دامن فساد و اعمال خلاف شرع و اخلاق برحذر مى دارد. كسانى كه به دام گناهان و اعمال زشتى چون استمنا, هم جنس بازى, دگرآزارى, ساديسم و اعتياد و ده ها بلاى خانمان سوز ديگر افتاده اند, سرمنشأ آن را بايد در پشت كردن به اين امر مهم جست وجو كرد. پيامبر(ص) مى فرمايد: (هركس مى خواهد پاك و پاكيزه, خداوند را ملاقات كند, ازدواج كند.)١١
محمدعلى پور حسين
شماره اشتراك ٥٨٠٢, از كاشمر
اگر بپذيريم كه بسيارى از مفاسد و جنايات به دست افراد عَزَب (مجرد) و يا كسانى كه پيوند خانوادگى صحيحى ندارند صورت مى گيرد, در آن صورت به اهميت ازدواج و تشكيل خانواده پى خواهيم برد. ازدواج, رفتارها, اعمال انسانى و حتى گفتار و كلام آدمى را تحت قيد و بند و كنترل انديشه در مى آورد. به انسان, ديدى تازه و نظرى ويژه مى دهد كه در سايه آن, مسائل شخصى و اجتماعى را با ابعاد وسيع ترى مى نگرد. وابستگى هاى خانوادگى باعث آن مى شود كه آدمى به خاطر فرار از عواقب مفاسد و جنايات, بدان تن در ندهد, دست به تباهى نيالايد كه اين خود در كاستن ميزان جرايم, فوق العاده مؤثر است.
از سوى ديگر, ازدواج زمينه را براى عفت چشم و آرامش فكر و روان فراهم كرده, وسايل پاك دامنى و حيات شرافت مندانه را در اختيارش مى گذارد.
حسين بلوچ
شماره اشتراك ١٩٥٣, از رفسنجان ـ نوق
راه هاى موفقيت در زندگى زناشويى
١. خود را بشناسيد; هرچه خود را بهتر بشناسيد همسر خود را هم بهتر خواهيد شناخت.
٢. همسر خود را گرامى بداريد; هنگامى كه ازدواج مى كنيد قول مى دهيد كه در مشقت و راحتى, فقر و غنا و سلامتى و بيمارى, همسر خود را دوست و گرامى بداريد.
٣. وقتى ازدواج مى كنيد, با همسر خود چون يك روح در دو جسم باشيد; پس از ازدواج به والدين خود متكى نباشيد, بلكه با همسر خود واحد جديدى را به وجود آوريد, اما پدر و مادر خود را هم چنان احترام كنيد.
٤. فن عشق ورزى را بياموزيد; هم آهنگى جنسى سبب, ايجاد علاقه زناشويى مى شود. در روابط خود احساسات و عواطف را توأم سازيد. هرچه روابط جنسى شما هم آهنگ تر باشد, شانس موفقيت شما نيز بيشتر خواهد بود.
٥. خو را براى والدين شدن آماده كنيد; محيط خانوادگى بهترين مكان براى تربيت طفل مى باشد.
٦. در زندگى زناشويى بردبار و صبور باشيد; هرگاه بخواهيد به تنهايى قدم بزنيد, هرجا بخواهيد قدم مى گذاريد, ولى هنگامى كه با يك نفر ديگر هستيد, قدم هاى شما بايد با او هم آهنگ باشد. در اوايل كار ممكن است پاى يك ديگر را لگد كنيد, ولى بعداً در نتيجه صبر و تجربه ياد مى گيريد كه چگونه خود را با يك ديگر هم آهنگ سازيد. در ازدواج نيز براى ايجاد هم آهنگى جسمى و روحى, گذشت زمان لازم است. براى موفق شدن بايد صبور و بردبار باشيد.
٧. ريشه ازدواج خود را محكم سازيد; به زناشويى بايد مانند يك گياه توجه كرد و به آن رسيد, به خصوص در زمانى كه هنوز نو رس است. ريشه آن را بايد با انديشه مشترك, دقت و توجه, مهر و محبت و بالاخره حسن تفاهم, محكم و تقويت كرد.
٨. در صورت لزوم با افراد مطلع مشورت كنيد; مشورت درباره ازدواج امروزه به منزله هنر و علم اجتماعى ظهور كرده است. ممكن است هيچ كدام از طرفين واقف بر منابع كشمكش هاى خود نباشند, زيرا علت بعضى از نارضايتى ها واضح و آشكار نمى باشد. بر اين اساس بايد از افراد با تجربه براى حل مشكلات و نارضايتى ها بهره گرفت.
٩. از قوانين طلايى استفاده كنيد; با همسر خود طورى رفتار كنيد كه ميل داريد او با شما رفتار كند. از احساسات يك ديگر مطلع بوده و احتياجات يك ديگر را دريابيد.
١٠. تعداد فرزندان خود را عاقلانه تعيين كنيد; قبل از تصميم درباره اولين طفل خود, هم آهنگيِ روحى لازم را به وجود آوريد.١٢
محمد سالارى
شماره اشتراك ٥٩٦٦, از مشهد مقدس
براى آن كه از ازدواج دختران و پسران پايدار بماند و بين بزرگ سالان و جوانان اختلافات اساسى بروز نكند, لازم است والدين و فرزندان وظايف دينى خود را بشناسند و عملاً حدود و حقوق يك ديگر را محترم شمرند و از مرز خويش تجاوز نكنند. در اين جا به منظور روشن شدن مطلب به پاره اى از برنامه هاى اسلام كه عنوان پيش زمينه را نيز دارا است, اشاره مى شود:
١. يكى از مهم ترين و اساسى ترين شرايط صحت و دوام پيوند ازدواج, رضايت خاطر و موافقت طرفين ازدواج است. پدران و مادرانى كه براى ازدواج فرزندان خود اقدام مى كنند, بايد در درجه اول از تمايل آنان آگاه باشند, نه فقط به خواسته هاى خودشان نوجه داشته باشند. بايد بدانند كه اين پسران و دختران جوان هستند كه مى خواهند براى خود همسر انتخاب كنند و اساس زندگى مشترك را پايه گذارى كنند و اينان هستند كه بايد يك ديگر را بخواهند تا بتوانند يك عمر به گرمى و محبت زندگى نمايند و پيوند ازدواجشان پايدار باقى بماند. روايات نيز همين مسئله را تأييد مى كنند.
ابن ابى يعفور به امام صادق(ع) عرض كرد: من مى خواهم با زنى ازدواج كنم, ولى پدر و مادرم علاقه دارند زن ديگرى را به همسرى خود درآورم. حضرت فرمودند: زن دل خواه خودت را بگير و آن را كه والدينت مى خواهند, ترك كن.١٣
٢. جوانانى كه مى خواهند ازدواج كنند, اگرچه حق ازدواج آن ها با اختيار خودشان مى باشد, ولى اعطاى اين آزادى و اختيار بدان معنا نيست كه خود را از راهنمايى ديگران بى نياز بدانند, بلكه بايد واقع بينانه و آن گونه كه عقل و ادب و خير و صلاح اقتضا مى كند, از انديشه و تجربيات افراد آزموده استفاده كنند و به طور كلى از خودسرى بپرهيزند.
پى نوشت ها:
١ـ مستدرك الوسائل, ج٢, ص٥٣٥.
٢ـ باقر ساروخانى, جامعه شناسى خانواده, ص٢.
٣ـ برداشت از: على مشكينى, ازدواج در اسلام, ص٢٩.
٤ـ نور (٢٤) آيه ٢١.
٥ ـ بقره(٢) آيه ١٧٨.
٦ـ برداشت از: محمدتقى فلسفى, بزرگسال و جوان از نظر افكار و تمايلات, ج٢, ص٢٤٤.
٧ـ على مشكينى, الزواج فى الاسلام, ابواب المقدمات, النكاح, باب١٢.
٨ ـ همان.
٩ـ وسائل الشيعه, ج١٤, ص٢٣.
١٠ـ سيد مهدى شمس الدين, انتخاب همسر و ازدواج, ص١١٣.
١١ـ وسائل الشيعه, ج٥, ص٦.
١٢ـ برگرفته از كتاب: پاسخ به مسائل جنسى و زناشويى, نوشته دكتر هانا استون و دكتر ابراهام استون.
١٣ـ اصول كافى, ج٥, ص٤٠١.