پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٥ - کتابشناخت
کتابشناخت
جهان كتاب
قانون خانواده در اسلام
ساناز نصيرپور
ازدواج و طلاق در جهان اسلام
نويسندگان: Maaike Voorhoeve ، Baudouin Durpert
ناشر: انتشارات آى. بى. توريس (I . B . Tauris )
تاريخ نشر: مارس ٢٠١٢
تعداد صفحات: ٢٥٦
بها: ٧٥/٨٤ دلار
بى شك قوانين اسلامى مهم ترين كليد براى درك ماهيت يكى از اديان بزرگ جهان به شمار مى رود. يكى از موضوعات مهم كه سالهاست مورد بحث بسيارى از دانشگاهيان غرب و همچنين جهان اسلام مى باشد، قانون خانواده در اسلام و تعميم اين قوانين در نظام حقوق داخلى است و اينكه اين امر چه تاثيرى بر جامعه دارد.
همواره جامعه شناسان و روانشناسان بر نقش خانواده در تربيت فرزندان و تاثير آن بر جامعه تاكيد دارند. در اسلام نيز به اين اصل توجه شايانى شده است و خانواده نخستين نهاد اجتماعى محسوب مى شود كه در زندگى جمعى انسان شكل مى گيرد و نقش مهمى در توسعه و رشد مراحل حيات بشر در امتداد تاريخ ايفا مى كند. به عبارت ديگر، نظام خانواده يك نهاد اساسى و محورى در جامعه است كه اساس و زير ساخت واحدهاى بزرگ اجتماعى بشرى به شمار مى رود.
كتاب "قانون خانواده در اسلام" با نگاه به مباحث عمومى پيرامون اين قانون و كاربرد عملى آن به بحث و بررسى قانون خانواده پرداخته است. نويسندگان كتاب حاضر با استفاده از طيف وسيعى از نمونه هاى معاصر از جمله چند همسرى، ازدواج هاى غير رسمى، طلاق و طلاق توافقى به بررسى تاثير قوانين اسلامى بر افراد، خانواده ها و جوامعى از قبيل مراكش، مصر و ايران پرداخته است. از اينرو، اين اثر حاوى موارد مهم و حياتى براى محققان حقوق اسلامى، سياست و جامعه در خاورميانه و شمال آفريقا است.
پيش از اين لين ولچمن مدير مركز حقوق اسلامى و خاورميانه اى مدرسه مطالعات آفريقايى و شرقى دانشگاه لندن در زمينه حقوق خانواده در اسلام با تاكيد بر حقوق زنان در كرانه باخترى رود اردن و نوار غزه پژوهشى را ارائه داد كه مهمترين هدف آن تحصيل راه هاى دست يابى به اصلاح در حقوق خانواده در اسلام با حفظ اصول و مفاهيم آن به عنوان حقوقى كه مىتواند در تنظيم روابط حقوقى خانوادگى همچنان قابل احترام، منعطف و بدون نقض باقى بماند بود.
درباره ناشر:
آى. بى. توريس نام شركت انتشاراتى است كه در سال ١٩٨٣ در لندن تاسيس گرديد. اين شركت در چاپ و انتشار كتب مربوط به حوزه خاورميانه و اسلام جز انتشارات مهم جهان محسوب مى شود.
درباره نويسندگان:
Maaike Voorhoeve دانش آموخته و مدرس حقوق و مطالعات اسلامى در دانشگاه آمستردام؛ Baudouin Durpert محقق مركز ملى تحقيقات علمى فرانسه (CNRS ) و نويسنده آثار متعددى در حوزه قانون و سياست در جهان اسلام
خبر و نظر
فرزانه محسنى فرد
حمايت از تحقيقات ابن سيناپژوهى در تاجيكستان
بنياد بوعلى سينا و پژوهشگاه فلسفه آكادمى علوم جمهورى تاجيكستان براى ترويج مكتوبات ابنسيناپژوهى، موافقتنامه اجرايى يك ساله امضا كردند. حمايت از پژوهشهاى ابنسيناشناسى و اهداى كتاب، از جمله مفاد اين موافقتنامهاند. بر اساس اين موافقتنامه، از يك دانشمند ابنسيناپژوه عالىرتبه تاجيك كه درباره شناخت و معرفى شخصيت و آثار بوعلىفعاليتهاى برجسته انجام داده است، تقدير خواهد شد. اين پژوهشگر، به مدت يك هفته در برنامههاى علمى و فرهنگى، ميهمان بنياد بوعلىسينا و محافل دانشگاهى و فلسفى ايران مىشود. مقرر شده است پژوهشگاه فلسفه آكادمىعلوم تاجيكستان و بنياد بوعلى سينا تا پايان سال جارى تعدادى از برترين آثار مربوط به ابنسيناپژوهى منتشر شده در تاجيكستان را به صورت مقاله يا يافته پژوهشى با عنوان "دفتر بوعلى سيناشناسى" در تاجيكستان گردآورى و سال آينده منتشر كنند.
آلمانىها "هشام بن الحكم" مىخوانند
كتاب "هشام بن الحكم" اثر حجتالاسلام محمد رضا به همت رايزنى فرهنگى ايران در آلمان منتشر شد. اين كتاب كه در ٥٢ صفحه و بهاى ٧ يورو از سوى انتشارات "م. هاديتك" منتشر شده، با مرورى بر زندگى هشام، به نحوه تعامل وى با امام صادق(ع) اشاره دارد و سيره زندگى وى را بازگو مىكند.
كتاب هاى مذهبى ممنوعه در نمايشگاه كتاب الجزاير
رييس نمايشگاه كتاب الجزاير ٢٠١١ از عرضه بيش از ٤٠٠ عنوان كتاب مذهبى ممنوعه در اين نمايشگاه خبر داد و گفت: با نظارت يك هيات در وزارت فرهنگ و وقف الجزاير، بخش عمدهاى از آثار مذهبى در شانزدهمين نمايشگاه الجزاير كه تا اول اكتبر (٩ مهر) ادامه مىيابد، ارايه شدهاند. لبنان مهمان افتخارى نمايشگاه الجزاير ٢٠١١ است و بيش از ٥٠٠ ناشر داخلى و خارجى به عرضه تازههاى كتاب علمى، ادبى و مذهبى در نمايشگاه پرداخته اند.
بهار عربى در متن كتاب
انتشارات مركز "دلتا للأبحاث المعمقه" با همكارى انتشارات "دار التنوير" كتاب "انقلابهاى مشتاق و شورانگيز، آيندهنگرىتحولات مردم كشورهاى عربى" را منتشر كردند. اين كتاب با بررسى وضعيت كشورهاى عرب منطقه، موضوع بهار عربى را مىكاود. دكتر "محمد احمد نابلسى" مولف اين كتاب، در اثر پژوهشى خود از تحولات انقلابهاى مردم تونس، مصر، ليبى، بحرين و يمن سخن گفته است.
بحران كتاب و ركود مطالعه در مصر
در حاشيه برپايى نمايشگاه كتاب عربى در قاهره، ناشران، نويسندگان و جمعى از اهالى فرهنگ مصر نگرانى خود را از استقبال كمرنگ مردم مصر از اين نمايشگاه ابراز كردند و آن را نتيجه پايين آمدن ارزش مطالعه كتابهاى كاغذى در سالهاىاخير دانستند. اين نمايشگاه كه اخيراً به مدت ده روز از سوى اتحاديه ناشران مصر با همكارى شوراى عمومى كتاب اين كشور برگزار شد، با وجود تمديد سه روزه با استقبال نااميد كننده شهروندان مصرى و پايتختنشينان روبهرو شد. مدحت الجيار، عضو هيات مديره اتحاديه كتاب مصر در اظهار نظرى اذعان كرد تعداد روزنامهخوانان بسيار بيشتر از كتابخوانان است و ميزان خريد كتاب هم به ميزان خريد روزنامه يك در هزار است. به گفته وى، على رغم اجراى طرح "مطالعه براى همه" بيشترين ميزان توزيع كتاب در قاهره ٥٠ هزار نسخه بوده است در حالى كه نزديك به ٢٠ ميليون شهروند در قاهره زندگىمى كنند. اما در همين حال ميانگين مطالعه كتابهاى كاغذى قبل از انقلاب بيش از كتابهاى الكترونيكى بوده كه با دگرگون شدن اوضاع، كتابهاى الكترونيكى از اهميت بيشترى برخوردار شده و رواج بيشترى پيدا كرده است.
كلينتون سومين كتابش را مى نويسد
بيل كلينتون سومين كتابش را پس از ترك مقام رياست جمهورى در ماه نوامبر (آبان) منتشر مى كند. اين كتاب كه با عنوان "بازگشت به كار" منتشر مى شود و از سوى ناپف به بازار مى آيد، درباره چالش هايى است كه آمريكا با آنها روبه روست و كلينتون قصد دارد با آن آمريكا را به كسب و كار در آينده ببرد. كلينتون تا كنون دو كتاب پرفروش نوشته كه اولى خاطرات اوست كه در سال ٢٠٠٤ با عنوان "زندگى من" دو هفته پرفروش ترين كتاب كشورش بود. كتاب دوم او نيز كه در سال ٢٠٠٧ با عنوان "چقدر هر يك از ما مى تواند جهان را تغيير دهد" منتشر شد، يك هفته در راس پرفروش هاى آمريكا جاى داشت.
انتشار ٤١ كتاب از آثار آيتالله جوادى آملى در سال جارى
موسسه اسراء متولى چاپ و نشر مجموعه آرا، پژوهشها، سخنرانىها و تفاسير قرآنى آيتالله جوادى آملى شش اثر چاپ نخست و ٣٥ عنوان كتاب تجديد چاپى را در سال ٩٠ منتشر كرد. از جمله اين آثار مىتوان به مجموعه تسنيم، تفسير موضوعى قرآن كريم، كتاب سرچشمه انديشه، انتظار بشر از دين، دينشناسى و نسبت دين و دنيا اشاره كرد.
دستگيرى نويسنده اوگاندايى به دليل پيش بينى انقلاب
يك نويسنده اوگاندايى به دليل نوشتن كتاب انتقادى درباره رييس جمهور اين كشور و پيش بينى بركنارى او به دست مردم، از سوى پليس دستگير شد. " وينسنت نزارامبا" در كتاب "قدرت مردم: نبرد با ژنرال نيرومند" كه هنوز وارد بازار كتاب نشده، گفته است كه يورى موسوينى رييس جمهور اوگاندا كه از سال ١٩٨٦ بر قدرت تكيه زده، فقط سه گزينه پيش روى دارد؛ اول سقوط، دوم جنگ داخلى و سوم روبه رو شدن با انقلابى مسالمت آميز مانند بهار عربى. همسر اين نويسنده اوگاندايى در تماس تلفنى با رويترز گفت كه پليس ٢٠٠ نسخه از اين كتاب را در خانه او توقيف و ضمن ضرب و شتم، او را دستگير و روانه بازداشتگاه كرده است. به گفته همسر نزارامبا، او اكنون در بازداشتگاه در اعتصاب غذا به سر مى برد. وى گفته است كه از زمان دستگيرى همسرش نتوانسته با او ملاقات كند.
نقد علمى و منصفانه دكتر سروش
رويكرد علمى و منصفانه حوزه به نقد آراى قرآنى دكتر سروش در قالب كتابى با عنوان "قرآن، گفتار الهى" به دست چاپ سپرده شد. حجتالاسلام دكتر على نصيرى عضو هيات رييسه انجمن قرآنپژوهان حوزه علميه قم در اين اثر سعى كرده مراتب اخلاق، انصاف و ادب را رعايت كند. وى گفته است كه تنها به نقد تفكر افراد اعتقاد دارد، نه به نقد اشخاص. اين روش كه افراد را در جريانى وارد كرده و آنها را متهم كنند نمىپسندد و معتقداست كه بايد تفكر افراد نقد شود نه شخصيت آنها، زيرا نقد تفكر، مسيرى علمى است؛ البته با اين شيوه به طور طبيعى صاحب تفكر نيز نقد خواهد شد.
نقدى ديگر بر وهابيت و آراى ابن تيميه
كتاب "وهابيت در ترازوى نقد" اثر شيخ نجمالدين طبسى كه صفر سفيدرو آن را ترجمه كرده، آراى اهل سنت در رد عقايد ابن تيميه و ريشه عقايد وهابيت را بررسى كرده است. اين كتاب را انتشارات مركز تحقيقات حج به تازگى منتشر كرده است.
بررسى رفتارهاى انحرافى جنسى
پرودژه اى با عنوان "بررسى رفتارهاى انحرافى جنسى" در پژوهشكده باقرالعلوم(ع) آغاز شده كه با استناد به آيات و روايات موجود برخى از مشكلات اجتماعى نظير انحرافات جنسى، ازدواجهاى موقت، تعدد زوجات و روابط ميان دختران و پسران را بررسى مىكند و راهكارهاى مواجهه با چنين ناهنجارىهاى رفتارى را ارايه مىدهد. قرار است اين پروژه در چهار محور "گونهشناسى و انواع رفتارهاى انحرافى جنسى"، "علل و عوامل اين رفتارها"، "پيامدها، آثار و تبعات اين رفتار" و "راهكارها، بايستهها و روايات" با سرپرستى حجتالاسلام سيد احمد هاشمى به رشته تحرير درآيد.
فارابى هنرمند، فارابى شيعه
دو اثر جديد در حوزه فارابى پژوهى، تأكيد بر هنرمندى و شيعى بودن وى دارند. ناديا مفتونى نويسنده كتاب "فارابى و مفهومسازى هنر دينى" كه از سوى انتشارات سوره مهر منتشر مىشود،معتقد است كه فارابى ديدگاههاى صريحى درباره تعريف و فلسفه هنر دارد كه مىتوان آنها را مبناى نظريهپردازى در اين حوزه قرار داد. او با تأكيد بر اينكه ظرفيت زيادى براىپژوهش درباره اين موضوع در فلسفه فارابى وجود دارد،گفته است كه همواره درباره هنرمند بودن فارابى و ورود او به عرصه موسيقى مطالبى مىشنويم، اما درباره فلسفه هنر او مطلبى نمىيابيم. همچنين دكتر قاسم پورحسن گردآورنده كتاب "فارابى و راه سعادت" كه از سوى بنياد حكمت اسلامى صدرا منتشر شده، انتشار اين كتاب را تلاشى براى اثبات شيعى بودن انديشههاى فارابى دانسته و معتقد است كه در اين كتاب فارابى، به خوبى مىتوان عمق كلام شيعى و تاثيرگيرى او از آموزههاى اسلامى را ديد.
فوت يك نويسنده و پژوهشگر حوزوى
آيتالله محمدصادق نجمى، نويسنده و محقق حوزه دين و عضو سابق مجلس خبرگان رهبرى در استان هاى آذربايجان غربى و شرقى در آخرين روزهاى شهريور دار فانى را وداع گفت. اين مرحوم از دهه پنجاه شمسى به صورت جدى تحقيق و مطالعه در زمينه علوم حديث و تاريخ را آغاز كرد و موفق شد با تشويق و راهنمايى علامه امينى و علامه عسگرى كتاب "سيرىدر صحيحين" را تاليف كند. از ديگر تاليفات وى مىتوان به "سخنان حسين بن على از مدينه تا كربلا"، "تاريخ حرم ائمه بقيع"، "يك مناظره علمى" و دهها كتاب ديگر كه اغلب به زبانهاى انگليسى، عربى، اردو و ساير زبانهاى دنيا منتشر شدهاند، اشاره كرد. وى همچنين كتابهاى "البيان"، "عايشه در دوران على" و "عبدالله بن سبا" را با همكارى هاشم زاده هريسى به زبان فارسى برگرداند.
تعامل حوزه و نهاد كتابخانههاى عمومى
مديريت حوزههاى علميه خواهران و نهاد كتابخانههاى عمومى كشور در راستاى انجام برخى اقدامات مشترك فرهنگىنظير ترويج فرهنگ مطالعه، توليد و تامين محتواى دينى متناسب با نياز جامعه، تفاهمنامه همكارى امضا كردند.
دشوارتر شدن رقابت در كتاب سال حوزه با ورود نجفى ها
دبير سيزدهمين همايش كتاب سال حوزه گفت: در اين دوره با افزايش مجموعه تاليفات حوزه علميه نجف به سطح داورىنويسندگان داخلى، رقابت دشوارتر مىشود. تاكنون ٩٠٠ عنوان اثر توسط مسولان دبيرخانه شناسايى و ارزيابىاجمالى آثار آغاز شده كه پس از اتمام نيمه نخست مهر ماه، مرحله دوم داورىها به صورت تفصيلى در ١٥ گروه علمىشروع خواهد شد.
خاطرات جوليان آسانژ برخلاف ميلش منتشر شد
بنيانگذار ويكى ليكس يك قرارداد ٦ ماده اى با كنونگيت بوكز ناشر اسكاتلندى امضا كرد تا زندگينامه خودنوشتش را كه بخشى از آن به زندگى او و بخشى از آن نيز به اعتقاداتش اختصاص داشت بنويسد. اما پس از ديدن نخستين پيش نويس اين كتاب در ماه مارس(اسفند) او از اين پروژه انصراف داد و گفت انتشار اين كتاب به دولت آمريكا امكان مى دهد تا جزيياتى را كه مورد نظرش است، عليه او به دست آورد. به همين دليل آسانژ پس از خواندن نخستين نمونه تهيه شده كتاب، اعلام كرد كه همه اين خاطرات مبتذلانه است. ناشر او هم اعلام كرد كه با وجود صرف وقتى ٥٠ ساعته براى انجام مصاحبه ها و صرف شب ها وقت براى گفتگو درباره زندگى او و ويكى ليكس، با نويسنده اين كتاب، جوليان آسانژ از ادامه كار سر باز زد. با اين حال ناشر او عليرغم خواست آسانژ، هزاران نسخه از كتاب او را با عنوان "جوليان آسانز: يك زندگينامه خودنوشت غيرمجاز" راهى بازار كرد. در همين حال ناشر اين اثر امتياز انتشار آن را به ٣٨ كشور ديگر فروخته است.
تورق
آموزش عالى، تحول و چالش هاى بومى سازى
ضياءالدين صبورى
بازگشايى دوباره دانشگاه ها و آموزشگاه هاى تحصيلى در امتداد خط توسعه و تحولات بسيارى كه جوامع امروزين آن را تجربه مى كنند، پيوسته حامل انتظاراتى است كه در ابتدا و انتهاى هر فصل تحصيلى براى سياست گذاران آموزشى و نخبگان كشور قرائت و بازخوانى مى شود. اما چند وقتى است اين انتظارات بويژه در حوزه علوم انسانى فراتر از انتظارات معمول حول يك مفهوم جديد متمركز شده و تحت عنوان بومى سازى علم و دانش يا به عبارتى بومى سازى علوم انسانى مطرح مىشود.
يك پرسش اساسى : بومى سازى به چه معنا؟ علمى از نو و سراپا جديد و ديگر و اصطلاحاً ايرانى بايد سامان داده شود يا آنچه را كه دريافته ايم و درمى يابيم، مى بايست با نيازها و مختصات داخلى و بومى خودمان منطبق شود تا نياز بومى ما را مرتفع و برآورده سازد؟
احتمالاً پرسش هاى اساسى ديگرى را در اين باره بتوان مطرح كرد اما مسأله كليدى و محور اصلى اين است: تحولى را كه با توجه به تقاضاى بومى سازى علوم انسانى مطرح مى شود،امروزه چگونه مى توان مديريت كرد؟ و مسائل در حاشيه آن كه: در اين باره چه تجربه هاى مشابهى وجود دارد و آيا دغدغه هايى از اين دست را ديگرانى چون ما داشته يا دارند و در مسير تحول و نوزايش چه كشورهايى به مدل هاى وارداتى در حوزه علم و دانش و آموزش عالى حساسيت نشان مى دهند؟
× × ×
در شرايط متغير كنونى كه عصر جهانى شدن و تغييرات شتابنده در حوزه هاى مختلف ناميده مى شود، عمده تحولات در سه گروه طبقه بندى مى شوند: ١- تحولات سياسى،اقتصادى و فرهنگى جوامع ٢- تحولات جوامعى كه تحت تأثير جهانى شدن و اقتصاد دانش محور هستند ٣- تحولاتى كه به طور ويژه مربوط به آموزش عالى است.
تغييرات جهانى يك چالش ويژه است كه پيش نيازهاى متفاوتى را در جامعه مطرح مى كند و يكى از آنها در زمينه آموزش عالى است. كارنوى و روتن معتقدند: اگر دانش امرى اساسى در روند جهانى شدن است، در مقابل جهانى شدن نيز داراىتأثير عميقى بر روى نقل و انتقال يا تحول دانش است. ديويد بريجز در مقاله اى با عنوان "بازگشت به آينده" توصيف مى كند كه چگونه روش ها و مشخصات سنتى دانشگاه ها به وسيله اين تحولات تحت تأثير قرار گرفته اند. به قول گريفين، دانش به آن شكلى كه ما قبلاً در دانشگاه مى ديديم، اكنون در حال انقراض است.
اكنون برنامه درسى بر اساس موضوعات تخصصى و كاربردها شكل مى گيرند نه موضوعات. با نياز فزاينده موجود در جامعه تحقيقاتى براى كار بر روى موضوعات بين رشته اى، اين موضوع شتاب تازه اى به خود مى گيرد.
اين تغيير و تحولات عمده و شگرف و تنوع خاصى كه زاييده اين تغييرات در آموزش عالى است، باعث شده تا برخى از نويسندگان از "دانشگاه فرامدرن" صحبت به عمل آورند كه اسميت و وبستر از آن به "كثرت در تفاوت ها" تعبير مى كنند.
پيش تر، اين پرسش عمومى مطرح بود كه دانشگاه مدرن بايد چه نقشى را در ارتباط با توسعه اجتماع انجام دهد؟ اكنون اين واقعيت مطرح است كه ديدگاه مربوط به نوع دانشى كه دانشگاه توليد مى كند، در حال تغيير است. امروزه دانشجويان مانند گذشته ديگر فقط "مصرف كننده" دانش نيستند. در نتيجه آموزش عالى توده اى، پيشينه هاى فرهنگى - اجتماعى و انگيزه دانشجويان به شكل عجيبى تغيير پيدا كرده اند... از طرف ديگر، دانشگاه ها و دانشكده ها نيز به عنوان "كارگزاران دانش" يا توليدكنندگان "دانشِ مفيد" مورد ملاحظه قرار مى گيرند.
در قرن بيست ويكم توقعات زيادى از دانشگاه ها در همه كشورها وجود دارد. آنها بايد به طيف گوناگونى از نيازها كه گاهىخود متضادند، پاسخگو باشند: اول، موضوعات ملى و فرهنگى. دوم، نيازهاى بومى، ملى و اقتصادى. سوم، موضوعاتىمانند عدالت و توسعه پايدار . چهارم، طبقه بندى موقعيت در جداول ليگ دانشگاهى و پنجم، رهايى روح بشر و گسترش دادن افق ديد انسان ها.
نمونه بارز اين مسأله كه چگونه دانشگاه ها خود را در اين موقعيت هاى مختلف مى يابند، به خوبى در يكى از سخنرانىهاى تابو امبكى ،رئيس جمهور سابق افريقاى جنوبى خطاب به انجمن دانشگاه هاى مشترك المنافع ديده مى شود. نظريه اصلىسخنرانى او نياز به احياى دانشگاه هاى افريقايى بود كه بتوانند افريقا را از نو بسازند: "كل افريقا در معرض خطر قرار دارد؛ مگر اينكه دانشگاه هاى افريقا در بستر اين قاره دوباره احيا شوند و روح خود را بازبيايند... افريقاى جديد تنها محصول تعامل خلّاق بخش هاى حوزه هاى عمومى، خصوصى و مدنى است. در مركز اين تعامل، آموزش قرار دارد. عناصر ابزارى و اقتصادى روشنى در اين خلاقيت وجود دارد. نظام آموزش عالى بايد جامعه را با شهروندانى مهيا كند كه داراى ديد و تعهد باشند... در اين بستر دانشگاه نبايد رويكردى انتزاعى داشته باشد و درس ها و تحقيقات اش نقش و ارتباط اندكى با جامعه مربوطه داشته باشند. اين دانشگاه در عين حال بايد خود را در باره مسائل جهانى نيز مسؤول بشناسد. بايد كه دانشگاه هاىافريقا در شبكه هاى بين المللى در زمينه دانش اقتصادمحور كه امروزه در اغلب نقاط فعال هستند، ادغام شوند. در عين حال آموزش بايد فضاى پژوهش آزاد و فكرى را مهيا كند تا انسان هاى روشنفكر از طريق سؤال و بحث و مباحث علمى به پيش روند."
مجموعه مباحث پيش گفته و نظير اين دغدغه ها در باره كشورهاى اروپاى شرقى از جمله كشور لتونى در كتابى تحت عنوان "آموزش عالى و توسعه ملى: دانشگاه ها و جوامع در حال گذار" به قلم ديويد بريجز و همكارانش در سال ٢٠٠٧ از سوىانتشارات راتلج منتشر شده كه در زمستان ١٣٨٩ توسط دكتر رضا سيمبر ترجمه و پژوهشكده مطالعات فرهنگى و اجتماعى آن را به بازار كتاب ارائه داده است.
ترنس مك لافلين در باره تلقى از تحولات مورد انتظار در فصل بيستم اين كتاب توضيح مى دهد : اشتباه است فكر كنيم كه دغدغه اصلى نويسندگان كتاب صرفاً اين است كه چگونه كشورهاى درحال گذار مى توانند به وضعيت همسايگان غربى خود در اروپا برسند. در باره معنا و اهميت اين تحولات، بسيارى از نويسندگان بر اهميت اجتناب از اتخاذ كامل الگوهاى غربى در اين جوامع تأكيد كرده اند. گيدربوس جوسوسيدس در فصل يازده كتاب بر ويژگى هاى خاص فرهنگى و اجتماعى كشور لتونىتأكيد مى كند. جنيندايته و گودايته نيز در فصل چهاردهم كتاب تأكيد مى كنند كه كشورهاى درحال گذار بايد به پيش شرط هاى اجتماعى و بشرى جوامع خود با دقت زيادى توجه كنند. به تأييد مك لافلين و جوسوسيدس، كشور لتونى به همراه ساير كشورهاى در حال تغيير، تلاش هاى زيادى دارند تا از ارزش هاى فرهنگ ملى و هويت خودشان دفاع به عمل آورند. هويتى كه اخيراً به شدت توسط عوامل جهانى مورد تهديد قرار گرفته اند.
حدود يكصد سال پيش سرمايكل سادلر در باره مدل هاى آموزشى وارداتى در يك سخنرانى كلاسيك اينگونه طرح پرسش كرد كه: " واقعاً چه چيز عملى و ارزشمند را مى توان از نظام هاى آموزشى خارج به دست آورد؟" سادلر پاسخ بسيار محتاطانه اى به اين پرسش مى دهد و تأكيد مى كند كه چگونه "سيستم هاى آموزشى در بسترهاى بومى و محلى ريشه دارند."
برهمين اساس، رابرت كاون نويسنده فصل نخست كتاب دو معماى تطبيقى را مطرح مى كند:
١- چه راه هايى وجود دارد كه بتوان ارتباط بين جوامع و نظام هاى آموزشى را متوجه شد؟
٢- چگونه عامدانه انديشه ها و راهكارهاى آموزشى در مرزهاى بين المللى را بفميم و مديريت كنيم؟
گزارش ديرينگ در ١٩٩٧ در كميته ملى تحقيق آموزش عالى، چهار هدف اصلى براى آموزش عالى برمى شمارد و بر يك هدف والاتر تأكيد مى كند و آن اينكه: "جامعه قادر شود خود را از شرايط درونى و بيرونى توسعه بخشد و به طور خلاصه يك جامعه يادگيرنده پايدار را خلق كند."
باربارا زامورسكى نويسنده فصل نوزده كتاب كاركردهاى اموزش عالى را در آفرينش دانش علمى، ثروت اقتصادى، نيروى كار ماهر و شهروندان فعال و آگاه خلاصه مى كند.
هنان اى الكساندر نيز در فصل هفده كتاب، ساختن شهروندان مسؤوليت پذير و آماده و توانا براى ارزيابى موضوعات مربوط به سياست هاى كليدى را وظيفه اوليه آموزش مى داند و آن را "معنويت هوشمند" مى نامد.
رابرتا جوسويكوس در فصل پنج كتاب از مفهوم ديگرى تحت عنوان "جامعه هوشمند" ياد كرده و بدترين علامت توسعه نيافتگى كشورها را ناتوانى مستمر در مواجهه با تغييرات داخلى مى داند و مى نويسد: بسيارى از كشورهاى توسعه نيافته نمىدانند كه به كجا مى روند؟ يا دوست دارند كه به كجا بروند؟ و يا اينكه چگونه به آنجا برسند؟
وى در بخش ديگرى از مقاله اش "كشور هوشمند" را كشورى مى داند كه توانايى فكرى خود را به نحوى ساماندهى كند كه قادر باشد تغييرات روبه ظهور و متوقع را پيش بينى نموده و به اين ترتيب محيط سياسى،اجتماعى و فرهنگى را تشخيص دهد؛ تأثيرگذارى ها و تأثيرپذيرى هاى متقابل را متوجه شود و از اين فهم و ادراك خود در راستاى تحقق منافع خود و استانداردهاىتوسعه بهره ببرد.
به هرحال، وقتى "تحول" بين المللى اتفاق مى افتد، ما نيازمند يك نظريه پيشرفته براى بومى ساختن يا جذب اجتماعىتحول هستيم. در همين حال رابرت كاون خاطرنشان مى كند كه الگوهاى وارداتى آموزشى مى تواند در بستر بومىو محلى ايجاد حساسيت كند. او به اين پرسش هاى اساسى متوجه مى شود كه: "بومى سازى موفق كدام است؟ چه كسىمتولى بومى سازى است؟ و اين كه چه كسانى در اين ميان ضرر مى كنند؟ و اينكه در بستر مسائل اجتماعى چه چيزى غلط به جلو مى رود و چرا؟"
نسخه نهايى و داورى كتاب در اين باره آن است كه: هر تلاشى براى مدرنيزاسيون يا نوگرايى آموزش عالى و حركت به سمت توده اى شدن آن، بايد با تلاش در راستاى حفظ ارزش هاى سنتى آزاديخواهانه كه همواره در دانشگاه ها موجود بوده، همراه باشد.
نويسنده، مطالعه كتاب يادشده را به منظور كسب آگاهى بيشتر در خصوص ديدگاه هاى ديگران نسبت به بومى سازى و بسترهاى تحول دانش و علوم با توجه به پيش شرط هاى بومى و محلى بسيار نافع مى داند و پى جويى مفهوم مورد نظر اين كتاب از بومى سازى دانش در نظام آموزش عالى را به خوانندگان توصيه مى كند.