پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٨ - برگزيده تحولات سياسى جهان - ارکان مائده
برگزيده تحولات سياسى جهان
ارکان مائده
بحران سياسى در ساحل عاج
يك كشور، دو دولت: نتيجه انتخابات رياست جمهورى ساحل عاج توسط دو نهاد دولتى اين كشور به نحوى اعلام شد كه »لوران باگبو« و »آلاسين آواتارا« داراى بيشترين آراء بودند لذا مناقشه بر سر نتايج اخير باعث ناآرامىهاى گسترده در اين كشور شده است. به نظر مىرسد اين ناآرامىها ريشه داخلى، بينالمللى و تاريخى داشته باشد.
پس از دو دور انتخابات رياست جمهورى در ساحل عاج كميسيون ملى انتخابات آواتارا را كه فردى مسلمان، ميانهرو و طرفدار غرب است را پيروز دور دوم انتخابات معرفى كرد اما دادگاه قانون اساسى اين كشور باگبو را پيروز اين رقابت اعلام كرد لذا هر دو مراسم تحليف را انجام دادند. به اين ترتيب جامعه به دو قسمت و با دو ايده متفاوت تقسيم شده است يكى مسلمان و طرفدار حقوق بشر و ديگرى مسيحى با ايدههاى مستبدانه.
كشور ساحل عاج كه در غرب آفريقا واقع شده است داراى منابع نفت، گاز و جنگلهاى وسيعى مىباشد، لذا تبديل به قدرتى مهم و تأثيرگذار در غرب اين قاره سياه شده است. اين كشور در گذشته يكى از مستعمرههاى فرانسه بود اما در سال ١٩٦٠ ميلادى اعلام استقلال كرد.
ساحل عاج از سال ٢٠٠٢ شاهد جنگهاى داخلى ميان مسلمانان شمال به رهبرى اواتارا و مسيحىهاى جنوب به رهبرى باگبو بوده است. باگبو رهبر حزب اپوزيسيون و مخالف دولت در انتخابات ٢٦ اكتبر ٢٠٠٠ با نزديك به ٦٠ درصد آراء حائز رتبه اول در انتخابات گشت و به عنوان رئيس جمهور ساحل عاج معرفى شد. در اين انتخابات به رهبر ديگر حزب مخالف يعنى آلاسان واتارا اجازه شركت در انتخابات داده نشد. اين امر صحنه سياسى كشور را به جنگهاى داخلى خونينى مبدل ساخت و صدها تن در اين درگيرىها كشته شدند. در حالى كه درگيرىها ادامه داشت، پيمان صلحى در ٢٥ ژانويه سال ٢٠٠٣ با وساطت فرانسه بين طرفهاى درگير امضاء شد. براساس اين پيمان دولت متعهد شد شورشيان را در قدرت سهيم كند و در جولاى ٢٠٠٣ رسماً اعلام شد كه جنگ پايان يافته است و به منظور ثبات و امنيت نيروهاى حافظ صلح براى تأمين امنيت به ساحل عاج اعزام شدند اما نيروهاى دولتى و شورشيان همچنان آماده جنگ بودند. با كنار گذاشتن عدهاى از نظاميان ارتش توسط دولت، مجددا اين كشور دچار بحران شد و مقابله ارتش با معترضان باعث شد كه اين معترضان به سمت شمال كشور بروند و با حمايت مردم عمدتاً مسلمان به جذب نيرو بپردازند و ارتش بزرگى به رهبرى فردى مسيحى به نام »سورو گيوم« تشكيل و به اين ترتيب كنترل ٦٠ درصد خاك كشور را در دست بگيرند. در اين فضاى بحرانى بود كه رئيس جمهور، گيوم را به نخستوزيرى انتخاب كرد و بحران كاهش يافت و نيروهاى حافظ صلح براى تأمين امنيت به ساحل عاج اعزام شدند.
در سال ٢٠٠٤ شورشيان اسلامگرا همچنان نيمه شمالى كشور را در كنترل خود داشتند. در همين سال جنگهاى داخلى مجدداً از سر گرفته شده اما در ماه مى ٢٠٠٥ مذاكرات صلح با ديگر گروههاى شبه نظامى آغاز شد. در مارس ٢٠٠٧ بود كه به دنبال مذاكرات بين گروههاى درگير، تنشها كاهش پيدا كرد و دولت با تقسيم قدرت با گروههاى شورشى موافقت كرد. قرار بود انتخابات رياست جمهورى در سال ٢٠٠٥ انجام گيرد ولى با درخواست شوراى امنيت به دليل درگيرىها در اين كشور انتخابات به تعويق افتاد و سازمان ملل هم از باگيو درخواست كرد به دليل جلوگيرى از تنش سياسى در كشور در قدرت بماند و به كار خود ادامه دهد. به اين ترتيب انتخاباتى كه قرار بود ٥ سال پيش برگزار شود دسامبر ٢٠١٠ برگزار شد. كميسيون ملى انتخابات اواتارا را رئيس جمهور اعلام كرد اما دادگاه قانون اساسى باگبو را پيروز اين رقابت معرفى كرد.
لوران باگبو كه نهادهاى ادارى را در دست دارد و مورد حمايت ارتش ساحل عاج است، براى دور سوم رياست جمهورى مراسم تحليف را به جاى آورده و خواستار خروج هرچه سريعتر نيروهاى حافظ صلح از اين كشور شده است. از طرف ديگر آقاى آواتارا هم پس از خوددارى باگبو از قدرت در يك هتل در ابيجان، پايتخت ساحل عاج پناه گرفته و اداى سوگند كرد. اين هتل توسط نيروهاى حافظ صلح سازمان ملل متحد حفاظت مىشود. لذا بحران همچنان ادامه دارد، بان كى مون، دبير كل سازمان ملل متحد در سخنانى در مجمع عمومى نسبت به واقعى بودن خطر جنگ داخلى در ساحل عاج هشدار داده است و طرفداران اواتارا هم از دادگاه كيفرى بينالمللى تقاضاى كمك كردهاند.
در همين حال اتحاديه آفريقا درباره عواقب ناخوشايند ناديده گرفتن خواسته مردم با صدور بيانيهاى هشدار داد. سازمان ملل متحد، ايالات متحده امريكا، فرانسه، صندوق بينالمللى پول رهبر اپوزيسيون را به عنوان پيروز اين رقابت اعلام كردند. شوراى امنيت هم به مقامهاى ساحل عاج هشدار داده است كه براى حمايت از روند انتخاباتى در اين كشور آمادگى اتخاذ »تدابير لازم« را دارد. در همين حال رهبران چهار كشور آفريقا با سفر به ساحل عاج تلاش تازهاى را براى متقاعد كردن باگبو به كنارهگيرى از قدرت آغاز كردهاند. جامعه كشورهاى غرب آفريقا هم پيش از اين هشدار داده بودند كه در صورت عدم كنارهگيرى باگبو از قدرت فرماندهان ارتش پانزده كشور عضو جامعه، براى برنامهريزى عمليات عليه باگبو تشكيل جلسه خواهند داد.
به اين ترتيب انتخاباتى كه با هدف ايجاد وحدت ملى در ساحل عاج برگزار شد باعث ايجاد بحران و دو دستگى در اين كشور شد. شمالىها و جنوبىها، اين امر منجر به وجود يك كشور با دو دولت شده است. لذا فشارهاى داخلى و بينالمللى بر آقاى باگبو زياد است.در حالى كه اكثر مردم ساحل عاج، سازمانها و مجامع بينالمللى از جمله اتحاديه ملى غرب آفريقا و سازمان ملل متحد طرفدار آقاى آقاى آواتارا هستند لذا احتمال كنارهگيرى باگبو و به قدرت رسيدن رهبر مخالف دولت زياد است. برخى از تحليلگران معتقد هستند كه بحران ساحل عاج تنها ريشه در رقابت فرانسه و امريكا ندارد بلكه امريكا از ضعف فرانسه در دهه اخير در مستعمراتش در آفريقا و تنفر عمومى مردم اين منطقه نسبت به فرانسه و سياستهاى استعماريش و بحران پديد آمده در ساحل عاج، بر اين موج سوار شده و نهايتاً فرانسه را مجبور به تقسيم منافع در اين كشور كليدى در آفريقا كرده است، لذا آلاسين، واتارا حاصل تقسيم منافع پاريس و واشنگتن بوده است. (به نقل ازسايت ديپلماسى ايران)
اولين رئيس جمهور زن در تاريخ برزيل
چريك ديروز، رئيس جمهور امروز: »ديليما روسف« پس از آنكه توانست در انتخابات رياست جمهورى پيروز شود رشد اقتصادى را در دوران رياست جمهورىاش هدف قرار داد. انتظار مىرود وى ادامه دهنده سياستهاى چپگرايانه »لولاداسيلوا« باشد .
انتخابات رياست جمهورى برزيل كه در ماه اكتبر و در دو دور برگزار شد منجر به پيروزى خانم ديليما روسف نامزد حزب كارگر (حزب حاكم) شد. وى توانست با كسب ٥٦ درصد آراء بر رقيب خود »خوزه سرا« نامزد حزب سوسيال - دموكرات فائق آيد و اولين رئيس جمهور زن در تاريخ برزيل شود. وى در مراسم سوگند رياست جمهورىاش در روز اول ژانويه متعهد شد از اقشار آسيبپذير حمايت كند و ثبات اقتصادى را افزايش دهد. اين بانوى آهنين كه گفته مىشود يكى از عوامل پيروزىاش حمايتهاى لولادوسيلوا، رئيس جمهور از وى مىباشد، در سخنرانى خود اظهار كرد: »من (براى گرفتن كمك) گاه و بيگاه بر در او »لولا« خواهم كوبيد، درى كه مىدانم هميشه به روى من گشوده خواهد شد. مسلماً جانشينى لولا، كارى مشكل و چالش برانگيز خواهد بود، با اين وجود مىدانم كه چگونه ميراث او را پاس بدارم. مىدانم چگونه از دستاوردهاى او حفاظت كرده و آنها را بهبود ببخشم.« تحليلگران معتقدند خانم روسف در مبارزات انتخاباتىاش بسيار با دقت عمل كرده و از محبوبيت لولا داسيلوا و نيز اقتصاد پررونق برزيل به نفع خود استفاده كرده است. به همين دليل با توجه به رضايت مردم برزيل از عملكردهاى سياسى و اقتصادى حزب حاكم، پيروزى روسف در انتخابات پيشبينى مىشد.
ديليما روسف دختر يك مهاجر بلغارى است از دوران نوجوانى وارد فعاليتهاى چريكى و سياسى شد. وى در دهههاى ٦٠ و ٧٠ ميلادى سرگرم مبارزه عليه رهبران نظامى برزيل شد و مدت سه سال به عنوان يك شورشى ماركسيست در زندان و زير شكنجه گذراند. در همين راستا، يورو نيوز گزارش مىدهد: »خانم روسف دختر يك مهاجر كمونيست بلغارستان است كه همراه پدر به خاطر سركوب حزب كمونيست به برزيل مهاجرت كرد. وى به حزب چپ مخالف دولت مىپيوندد و به خاطر مبارزه مسلحانه بازداشت و زندانى مىشود.« وى بعدها در رشته اقتصاد تحصيل مىكند و مدارج بالاى علمى را مىگذراند اين چريك سابق در سال ٢٠٠٣ وزير انرژى كابينه لولا و از سال (٢٠١٠ - ٢٠٠٥) رئيس دفتر او مىشود. وى از حضور مقتدر دولت لولا در حوزههاى استراتژيكى همچون بانكدارى و صنايع نفت و انرژى حمايت مىكند. اين بانو در سخنرانى تحليف خود لولا را »مرد بزرگى« خواند كه حكومتدارى را متحول و مردم را تشويق كرد به آينده كشورشان ايمان داشته باشند. لازم به يادآورى است خانم روسف بيشتر تكنوكراتى است كه به فكر رشد و توسعه اقتصادى كشورش مىباشد. وى به هنگام معرفى خود در كنگره بهبود عرصههاى آموزشى، بهداشت و درمان و مسكن را از جمله اولويتهاى برنامههاى خود ناميد.
برزيل با جمعيت بالغ بر ٢٠٠ ميليون نفر پرنفوذترين كشور در امريكاى جنوبى است. اين كشور كه يك قدرت اقتصادى بزرگ و از بزرگترين دموكراسىهاى جهان محسوب مىشود، زمانى حيات خلوت امريكا در منطقه و كشور فقيرى بوده. اما در دوران حكومت لولا داسيلوا (٢٠١٠ - ٢٠٠٢) پيشرفتهاى قابل ملاحظهاى كرده است اگر چه هنوز از نابرابرى اجتماعى بالايى در مقايسه با ساير كشورهاى جهان رنج مىبرد. گفته مىشود اقتصاد برزيل در سال ٢٠١٠ حدود ٨ درصد رشد داشته است.
برزيل كه از اهميت طبيعى فراوانى برخوردار است امروز به دليل رشد اقتصادى و حضور فعال در صحنه جهانى از اهميت سياسى و اقتصادى فراوانى برخوردار است. اين كشور علاوه بر اينكه داراى منابع طبيعى نظير نفت و سنگ آهن مىباشد از يك محيط طبيعى برخوردار است كه حجم بارانهاى موسمى آمازون حضور برزيل را در گفتوگوهاى مربوط به تغييرات آب و هوايى مهم و اجتنابناپذير مىكند. رشد اقتصادى در هشت سال اخير در اين كشور باعث شده ٣٠ ميليون فقير از فقر نجات يابند و وارد طبقه متوسط جامعه شوند. برزيل در سالهاى ٢٠١٤ و ٢٠١٦ به ترتيب ميهمان جام جهانى و بازىهاى المپيك خواهد شد. اين كشور علاوه بر اينكه به لحاظ سياسى ديپلماسى فعالى را در صحنه بينالملل شروع كرده. روابطش را با كشورهاى آفريقايى و خاورميانه گستردهتر كرده و ديپلماسى فعالى را در رابطه با حل و فصل پرونده هستهاى ايران، صلح خاورميانه و افغانستان ايفا كرده است و جزو كشورهاى گروه ٢٠ مىباشد. اين عوامل طبيعى، سياسى و اقتصادى باعث شده كه هشتمين اقتصاد جهانى و يكى از دموكراسىترين كشورهاى جهان باشد. لولا كه كشور برزيل را در دوران رياست جمهورىاش به اين درجه از موفقيت رسانده امروزه به عنوان دموكراتترين رئيس جمهور جهان از وى ياد مىشود. اين رئيس جمهور در اوج قدرت از صحنه سياسى كنار مىرود در حاليكه ٨٠ درصد مردم برزيل به خاطر عملكرد موفقش از وى رضايت دارند. به همين دليل است كه باراك اوباما، رئيس جمهور امريكا لولا را دموكراتيكترين رئيس جمهور جهان مىداند و مىگويد »من عاشق اين مرد هستم«. تونى بلر، نخست وزير اسبق انگلستان هم او را يكى از رهبران قابل توجه عصر مدرن مىداند. به اين ترتيب با توجه به اين نكات است كه روسف بايد دستاوردهاى لولا را حفظ كند و بر گسترش آنها تأكيد داشته باشد تا اين كشور بتواند در سالهاى آتى پيشرفتهتر و تاثيرگذارتر در صحنه تعاملات جهانى نقش بازى كند.