پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٠ - برگزيده تحولات سیاسی جهان - ارکان مائده
برگزيده تحولات سیاسی جهان
ارکان مائده
سفر نخست وزير لبنان به ايران:
گسترش همكارىهاى سياسى و اقتصادى: سفر سعد حريرى به تهران در حالى صورت گرفت كه دادگاه بينالمللى ترور رفيق حريرى قرار است نظر خود را در رابطه با اين قتل ارائه دهد، لذا اين سفر در ادامه تلاشهاى منطقهاى و بينالمللى براى جلوگيرى از بحران سياسى ناشى از اعلام رأى دادگاه در لبنان انجام شد.
سعد حريرى، نخست وزير لبنان و رئيس حزب المستقبل (حزب حاكم) روز ٦ آذر در رأس هيأتى به تهران سفر كرد در اين سفر كه حريرى را پنج وزير كابينه دولت ائتلافى همراهى مىكردند در پى سفر محمود احمدى نژاد در ماه اكتبر به لبنان انجام شد. همكارىهاى اقتصادى و سياسى از اهداف اين سفر اعلام شده است. حريرى در اين سفر با مقام رهبرى ديدار و گفتوگو كرد. مقام رهبرى در اين ديدار لبنان را كشورى مهم و خط مقدم مقابله با رژيم غاصب صهيونيستى خواند.
سفر نخست وزير لبنان به تهران در حالى صورت گرفت كه لبنان دچار بحران سياسى شده است. بحرانى كه به دادگاه بينالمللى ترور رفيق حريرى كه در سال ٢٠٠٥ همراه ٢٢ تن از همراهانش در طى يك حمله تروريستى به قتل رسيد، ايجاد شده است. اين دادگاه بينالمللى مستقل كه از طرف سازمان ملل متحد و به درخواست دولت لبنان تشكيل شده است قرار است به زودى نظر خود را در رابطه با اين حادثه تروريستى اعلام كند.
در آستانه اعلام رأى دادگاه جريانات سياسى لبنان نگران هستند كه اعلام جرم دادگاه عليه اعضاى حزب الله منجر به درگيرىهاى سياسى ميان گروههاى لبنانى شود و كارآمدى دولت ائتلافى سعد حريرى كاهش دهد. جيم ميور، خبرنگار بى بى سى در بيروت مىگويد دولت وحدت ملى سعد حريرى هماكنون بر سر مسئله تحقيقات سازمان ملل متحد درباره ترور رفيق حريرى كارائى خود را از دست داده است و به احتمال قوى اعلام نتيجه تحقيقات سازمان ملل درباره حزب الله مىتواند پىآمدهاى جدى داشته باشد. به همين دليل سعد حريرى براى رفع اين معضل خواهان كمك كشورهاى منطقه همچون عربستان سعودى، سوريه و ايران است. لذا سفر نخست وزير لبنان در همين راستا ارزيابى مىشود. وى به تهران سفر كرد تا از تبديل تنشها به خشونتهاى سياسى جلوگيرى شود. سايت شبكه الجزيره مىنويسد اين سفر نشاندهنده اعتماد سعد حريرى به نقش تأثيرگذار ايران نه تنها در لبنان بلكه در منطقه است. سعد حريرى همچنين سعى مىكند از روابط نزديك تهران با حزب الله براى كارآمدى دولت خود كمك بگيرد. وى از تهران مىخواهد تا حزب الله فشار كمترى به كابينهاش وارد كند تا دولتش بتواند ادامه حيات دهد و ثبات سياسى لبنان حفظ شود.
اخيراً دادگاه بينالمللى ترور رفيق حريرى عواملى حزب الله را عامل و دخيل در اين ترور دانسته است. در همين راستا تلويزيون كانادا گزارشى درباره تماسهاى تلفنى منسوب به افرادى از حزب الله را منتشر كرده است متهم نكرد. اما سيد حسن نصرالله هرگونه دخالت اعضاى حزب الله را در اين حادثه تروريستى رد مىكند و به مردم لبنان اعلام كرده است كه از دادن هرگونه اطلاعاتى به دادگاه بينالمللى ترور خوددارى كند. البته گزارشهايى است كه دادگاه قرار است برخى از اعضاى حزب الله را به عنوان متهم در اين ترور نام ببرد. سايت الف مىنويسد: زمزمههايى به گوش مىرسد كه اين كميته ممكن است ايران و روسيه را نيز در اين ماجرا دخالت دهد. اتهاماتى كه قبلاً به چند افسران بلند پايه لبنانى زده است و پاى سوريه هم در اين حادثه كشيده شد. اما بعد از مدتى اين افسران آزاد شدند، روابط لبنان و سوريه هم ادامه يافت و سعد حريرى به منظور بهبود روابط و حل و فصل بحران قتل پدرش به سوريه و عربستان رفت. اين در حالى است كه عربستان سعودى و سوريه با حمايت تركيه تلاش مىكنند از بروز يك تنش سياسى در لبنان جلوگيرى به عمل آورند. در حال حاضر كه سوريه با حزب الله روابط نزديكى دارد و عربستان با سعد حريرى روابط دوستانه تلاشهاى ميانجىگرايانه را براى جلوگيرى از بروز يك بحران تازه در لبنان شروع كردهاند. اگرچه امكان دارد بيمارى پادشاه عربستان باعث كند شدن اين پروسه ميانجيگرى شود. اما سفر حريرى به ايران نشان داد كه تهران مىتواند در اين ميان نقش كليدى داشته باشد. ايران هرگونه دخالت حزب الله را در ترور رفيق حريرى رد كرده است. اما خبرنگار پيشين العربيه در تهران در گفتوگويى با بخش فارسى دويچه وله مىگويد سعد حريرى در اين سفر مىكوشد ايران را ترغيب كند كه جلوى عكس العمل حزب الله را به رأى دادگاه بينالمللى بگيرد و يا از شدت آن بكاهد. اين امر باعث مىشود از يك بحران سياسى در لبنان جلوگيرى شود. به اين ترتيب مىتوان گفت رهبر حزب حاكم لبنان در سفر به تهران به دنبال منافع لبنان و دولت ائتلافىاش بوده تا ثبات سياسى در لبنان حفظ و از شروع يك تنش سياسى در اين كشور جلوگيرى شود. البته گسترش همكارىهاى اقتصادى از ديگر جنبههاى سفر سعد حريرى به تهران است عدم حضور وزير امور خارجه و وزراى كليدى سعد حريرى در اين سفر نشان مىدهد كه اين سفر نمىتواند صرفاً سياسى باشد به اين دليل كه علائق اقتصادى در اين سفر پررنگتر از علائق سياسى است. لذا تأمين منافع سياسى و اقتصادى از اهداف نخست وزير لبنان به ايران بوده است. در همين راستا سايت ديپلماسى ايران مىنويسد. حريرى تلاش مىكند در اين سفر تحولات سياسى داخلى لبنان را عملاً در كنار توسعه روابط اقتصادى قرار دهد تا در صورتى كه دادگاه رسيدگى به ترور حريرى بخواهد اتهام به افرادى از حزب الله را اعلام كند، مانع از موضعگيرى احتمالى تندى از سوى ايران شود. اين امر باعث مىشود كه روابط اقتصادى اين دو كشور دوست همچنان ادامه يابد و ضربهاى به همكارىهاى اقتصادى اين دو دوست قديمى وارد نشود.
اجلاسيه ليسبون
بازتعريف استراتژى ناتو: اجلاسيه رهبران ناتو كه به منظور تدوين استراتژى جديد اين سازمان نظامى - دفاعى برگزار شد با صدور بيانيهاى به پايان رسيد.
نشست سران ناتو روز١٩ نوامبر در ليسبون پرتغال آغاز شد. در اين نشست دو روزه كه سران ٢٨ عضو ناتو شركت داشتند در رابطه با آينده دستيابى به راهبردى براى خروج تدريجى نيروهاى ائتلاف طى سالهاى (١٤ - ٢٠١٠) ميلادى از افغانستان، همكارى بيشتر روسيه با ناتو و سپر دفاع ضدموشكى بحث و گفتوگو شد. آخرين اجلاسيه سران ناتو در سال ١٩٩٩ برگزار شد. اين اجلاسيه بدين منظور تشكيل گرديد تا ناتو بتواند جايگاه خودش را در نظام بينالمللى حفظ كند. اما اجلاسيه اخير (ليسبون) به پيشنهاد آمريكا برگزار گرديد كه در رابطه با تعريف راهبردى و ساختار جديد ناتو برگزار گرديد.
پيمان آتلانتيك شمالى يا ناتو (Nato) بعد از جنگ جهانى دوم و به منظور مقابله با اتحاد جماهير شوروى و پيمان ورشو منعقد شد. اما اين سازمان دفاعى - نظامى پس از فروپاشى شوروى فلسفه وجودىاش مورد ترديد قرار گرفت و دچار بحران هويت شد. واقعگرايان (رئاليسمها) معتقد بودند كه اين پيمان دفاعى ماهيت وجودى خود را از دست داده است و ديگر كارائى چندانى ندارد، اما ليبرالها معتقد بودند كه در كاركردهاى ناتو بايد تغييراتى ايجاد شود. ناتو بايد علاوه بر اينكه يك سازمان نظامى - دفاعى باشد كاركردهايش بايد تغيير كند، مثلاً در مبارزه با تروريسم، قاچاق مواد مخدر، جنگهاى سايبرى حضور فعال داشته باشد. اكنون مقامات ناتو معتقد هستند كه در طول ١١ سال گذشته اتفاقات زيادى رخ داده، لذا تهديدات امنيتى ناتو با گذشته متفاوت بوده براى مقابله اين تهديدات به استراتژى جديدى نياز است. به همين دليل نشست ليسبون با هدف تغييرات استراتژيك دفاعى در ساختار ناتو برگزار شد.
اجلاسيه ليسبون با محوريت دستيابى به راهبردى براى خروج تدريجى نيروهاى نظامى خارجى از افغانستان طى سالهاى ١٤ - ٢٠١٠ تشكيل شد. در اين اجلاس راسموسن (دبير كل ناتو) و حامد كرزاى، رئيس جمهور افغانستان در رابطه با راهبرد خروج نيروها به توافق رسيدند. دبير كل ناتو اعلام كرد كه ناتو تلاش مىكند وعدهاى كه حامد كرزاى مبنى بر اينكه امنيت افغانستان را بعد از خروج نيروهاى ائتلاف از افغانستان در سال ٢٠١٤ به عهده خود افغانها خواهد گذاشت را عملى كند. نارضايتى افكار عمومى اروپا از حضور نيروها در افغانستان به علاوه هزينه ناشى از اين حضور به دلايل بحران اقتصادى در غرب مقامات ناتو را بر آن داشته كه نيروهايش را از خاك افغانستان خارج كند. برخى از تحليلگران و سياستمداران غربى معتقدند كه ارتش افغانستان توانايى لازم را در برقرارى امنيت ندارد. به اين دليل كه ارتش افغانستان تطابقى با تركيب جمعيتى مردم اين كشور ندارد مثلاً از پشتونها در ارتش بسيار كم ديده شده به همين دليل احتمال اين موضوع كه ارتش افغانستان بتواند در چهار سال آينده آمادگى لازم را براى حفظ امنيت اين كشور بىثبات به دست آورد كم است. گفته مىشود كه پروسه انتقال امنيت در اين كشور از ولايتهايى شروع خواهد شد كه وضعيت آرامترى دارند تا ولايات جنوبى كه ناآرامتر هستند. اما ناتو، سازمان ملل متحد و دولت كابل مىگويند اين اتفاق زمانى مىافتد كه ارتش افغانستان آماده اين كار باشند. براى عملى شدن اين مسئله ناتو آموزش نيروهاى افغان را به عهده مىگيرد و تمركز اصلىاش را روى آموزش نيروهاى پليس و ارتش افغان خواهد گذاشت.
همكارى بيشتر ناتو با روسيه از ديگر اهداف نشست ليسبون بود. در همين رابطه رهبران ناتو با رئيس جمهور روسيه، مددوف به توافق رسيدند كه روسيه در نصب سپر دفاع ضدموشكى به ناتو كمك كند. البته روسيه قول داد در مبارزه با هر تنشى كه ناتو با آن مقابله مىكند همچون تروريسم، حملات سايبرى به اين نهاد كمك كند. در همين راستا، رئيس جمهور روسيه قبول كرد كه كمكهاى نظامى و غيرنظامى ناتو به افغانستان از راه روسيه و تاجيكستان يعنى از شمال افغانستان صورت گيرد چرا كمك بسيار بزرگى را به نيروهاى ناتو و امريكا براى مقابله با طالبان خواهد كرد. ناتو و روسيه در نشستى كه دو سال پيش برگزار كردند قول همكارى با يكديگر دادند اما با آغاز درگيرىها ميان گرجستان و روسيه بر سر استقلال اوستيايى جنوبى روابط اين دو تيره شد. اما اكنون به نظر مىرسد روابط آنها به يكديگر نزديك شده است.
در اين نشست ناتو از تصويب سريع پيمان كاهش سلاح اتمى امريكا و روسيه (سالت) حمايت كرد. لازم به يادآورى است كه پيمان سالت (كاهش سلاحهاى هستهاى) هنوز به تصويب سناى امريكا و دوماى روسيه نرسيده گرچه اوباما و مددوف آن را امضا كردهاند. جمهورىخواهان سنا تمايلى به تصويب اين پيمان ندارند و به نظر مىرسد خواهان امتياز از اوباما هستند. البته رئيس جمهور امريكا از فرصت حضور در اجلاسيه ناتو در ليسبون براى فشار بر جمهورىخواهان كنگره استفاده كرد و از سناتورها خواست تا معاهده را امضاء كنند. جمهورىخواهان گفتهاند نگرانىهاى امنيتى در رابطه با اين پيمان دارند. لذا هنوز آن را تصويب نكردهاند. اما باراك اوباما براى راضى كردن آنها اعلام كرد ٤ ميليارد دلار به بودجه ٨٠ ميليارد دلارى امور نظامى اضافه مىكند به علاوه مدرن كردن زراد خانه امريكا، تا نگرانى جمهورىخواهان برطرف شود. تصويب پيمان سالت براى باراك اوباما بسيار مهم است به اين دليل كه اين معاهده بزرگترين دستاورد سياست خارجى اين رئيس جمهور مىباشد. اما جمهورىخواهان مىخواهند از اين موضوع براى گروكشى سياسى استفاده مىكنند.
نصب سپر دفاع ضدموشكى در تركيه يكى ديگر از محورهاى بحث و گفتوگو در نشست اخير رهبران ناتو بود براساس اين طرح بخشهايى از اين تأسيسات ضدموشكى در خاك تركيه نصب خواهد شد. اما تركيه چند شرط رابه منظور نصب اين سيستم مطرح كرده است. ١. تهديدآميز نبودن اين طرح عليه هيچ يك از همسايگان تركيه، چرا كه مقامات تركيه به خوبى مىدانند كه نام بردن يكى از همسايگان آن به عنوان هدف اين سپر دفاعى موشكى، روابط دوستانه دوكشور را خدشهدار خواهد كرد و اين چيزى نيست كه مقامهاى ترك خواستار آن باشند. (به نقل از سايت فرهيختگان) به نظر مىرسد منظور مقامات تركيه بيشتر ايران
است تا ايران به عنوان تهديدى بالقوه عليه ناتو شمرده نشود؛ ٢. پوشش دادن همه خاك تركيه از سوى طرح؛ ٣. شريك كردن آنكارا در سيستم فرماندهى و كنترل طرح سيستم به دفاع موشكى؛ ٤. درز نكردن اطلاعات اين سيستم به كشورهاى غيرعضو ناتو به ويژه رژيم صهيونيستى به علاوه اينكه تركيه در اين نشست اعلام كرد كه هر سيستم دفاعى كه درتركيه نصب شود بايد توسط متخصصان تركيهاى ساخته شود. تركيه مىتواند با اين طرح موافقت نكند اما در صورتى كه اعضاء ناتو بر استقرار اين سامان ضدموشكى در خاك تركيه به توافق رسيدند دولت آنكارا بنا بر قانون اساسى موظف به قبول اين پيشنهاد و اجراى آن است. (به نقل از خبرگزارى جمهورى اسلامى ايران) تركيه از سال ١٩٥٢ عضو ناتو بوده و براى مدتى طولانى از عضويتش در خط مقدم اين پيمان نظامى بوده است. در طول جنگ سرد در مقابل شوروى و متحدانش ايستاد و بعد در مقابل ايران - سوريه و عراق. امروز تركيه تلاش مىكند تا با همسايگانش روابط دوستانه داشته باشد، به همين دليل آنكارا اصرار دارد نبايد از ايران به عنوان يك خطر بالقوه نام برد. اما دليل اصلى كه واشنگتن ايده ساخت اين سيستم دفاعى را در تركيه مطرح مىكند گفته مىشود خطر ايران است. به گزارش شبكه خبرى بى بى سى به نظر مىرسد تركيه در اين مورد حرف خود را به كرسى نشاند و هنگام بحث درباره سيستم دفاعى موشكى از هيچ كشورى نام برده نشد. لازم به يادآورى است امريكا يك پايگاه بزرگ هوائى در جنوب شرق تركيه دارد كه در عمليات سربازان امريكايى در عراق نقش مهمى ايفا مىكند.