پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٠ - برگزيده تحولات سیاسی جهان - ارکان فائزه
برگزيده تحولات سیاسی جهان
ارکان فائزه
راه اندازى نيروگاه اتمى بوشهر
ورود ايران به كلوب هستهاى: مرحله مقدماتى راهاندازى نيروگاه بوشهر پس از آنكه عمليات انتقال سوخت به استخر مجاور قلب راكتور تزريق شد، آغاز گشته و پس از چند ماه اين نيروگاه به شبكه برق كشور متصل خواهد شد.
عمليات مقدماتى انتقال سوخت اتمى نيروگاه به قلب راكتور روز ٣٠ مرداد با حضور دكتر على اكبر صالحى، رئيس سازمان انرژى اتمى ايران و سرگئى كرينكو، رئيس آژانس اتمى روسيه آغاز شد. مرحله مقدماتى عبارت از انتقال سوخت هستهاى مورد نياز به استخر همجوار راكتور، تا پس از مدتى از استخر به قلب راكتور منتقل شود و نيروگاه شروع به توليد برق كند. اين مرحله مدت ٣ الى ٤ هفته طول مىكشد تا مجتمعهاى سوخت از داخل استخر به قلب راكتور منتقل شود و پس از استقرار كامل مجتمعهاى سوخت در داخل قلب راكتور مراحل راهاندازى راكتور آغاز خواهد شد. ٢ الى ٣ ماه زمان لازم است تا اين راكتور اتمى بتواند به ٥٠ درصد توان خود در توليد انرژى برسد. لازم به ذكر است پروسه غنىسازى در نيروگاه بوشهر ٢/٥ تا ٣ درصد است و براساس توافقات صورت گرفته پسماندهاى سوخت زير نظر آژانس بينالمللى انرژى اتمى به روسيه منتقل خواهد شد. در همين حال مقامات روسيه در آغاز عمليات اعلام كردند انتقال سوخت به راكتور بخش مهمى از عمليات راهاندازى است اما اين به معناى راهاندازى نيروگاه به محض سوختگيرى نيست.
قرارداد نيروگاه هستهاى بوشهر در زمان محمدرضا پهلوى در سال ١٣٥٥ يعنى دو سال بعد از تأسيس سازمان انرژى اتمى با آلمان منعقد شد. شركت »كرافت ورك يونيون« يكى از شركتهاى وابسته به زيمنس آلمان ساخت دو واحد نيروگاه اتمى را در ازاى دريافت ٧٧٨ ميليون مارك به عهده گرفت. براساس اين قرارداد نخستين واحد نيروگاه بوشهر قرار شد در پايان سال ١٩٨٠ ميلادى و دومين واحد نيز يك سال بعد از آغاز بكار كند و به شبكه برق سراسرى ايران وصل شود.
در سال ١٣٥٧ در شرايطى كه حدود ٧٥ درصد از واحد اول و تا حدودى از واحد دوم نيروگاه ساخته شده بود، با پيروزى انقلاب اسلامى ايران، طرف آلمانى با فشار مقامات امريكا كه سياست مخالفت با كليه همكارىهاى هستهاى با ايران را در پيش گرفته بودند كار بر روى طرح را متوقف كرد. دولت ايران در آن زمان از اين شركت به دادگاه داورى بينالمللى شكايت كرد. براساس راى دادگاه بينالمللى، مقرر شد كليه قطعات و دستگاههاى ساخته شده دو نيروگاه بوشهر تا آغاز سال ١٣٥٨ به اضافه نيمى از سوخت هستهاى به مالكيت ايران درآيد و پيمانكار موظف شد كه اين قطعات را در بندر بوشهر به ايران تحويل دهد. در سال ١٣٦٠ بار ديگر نيروگاه اتمى بوشهر با حضور كارشناسان آلمانى شروع به كار كرد اما در طى جنگ تحميلى عراق عليه ايران اين نيروگاه چند بار مورد حمله عراقىها قرار گرفت و كارشناسان آلمانى از ادامه فعاليت منصرف شدند. در اواسط سال ١٣٦٨ با سفر على اكبر هاشمى رفسنجانى، رئيس جمهور وقت به روسيه موافقتنامه همكارى هستهاى ميان مسكو و تهران تدوين شد و متعاقب آن در شهريور ١٣٧١ موافقتنامه كامل همكارى هستهاى ميان دو كشور امضاء گشت. در نوامبر ١٩٩٤ قرارداد تكميل واحد اول نيروگاه بوشهر ميان ايران و روسيه امضاء شد. به موجب اين قرار داد مقرر شد ساخت نيروگاه تا پايان سال ٢٠٠٠ به پايان برسد كه اين امر محقق نشد و روسيه ارسال سوخت نيروگاه بوشهر را پس از ٧ مرحله تعويق از روز ١٦ سپتامبر سال ٢٠٠٧ آغاز كرد. همچنين ايران متعهد شد پسماند سوخت اين نيروگاه به روسيه بازگردانيده شود. مبلغ كل اين قرارداد ابتدا يك ميليارد و دويست ميليون دلار بود كه با گذشت زمان و تجديدنظرها مبلغ اين قرارداد ١٠ درصد افزايش داشته است.
در اسفند سال ١٣٨٨ با پايان يافتن حمل ميلههاى سوخت به نيروگاه بوشهر و تأكيد ولاديمير پوتين، نخست وزير روسيه مبنى بر اينكه فاز نخست نيروگاه بوشهر تا تابستان ١٣٨٩ شروع بكار خواهدكرد، ظاهراً نقطه پايانى براين وعدهها زنده مىشود، دولت روسيه هربار به دليل سياسى، مالى و فنى اين امر را به تعويق مىانداخت. برخى از تحليلگران سياسى به تعويق انداختن ارسال سوخت به نيروگاه بوشهر از طرف روسيه را به مخالفت واشنگتن و فشار مقامات اين كشور به روسيه مرتبط مىدانند. بطوريكه به گزارش خبرگزارى فرانسه از مسكو (١٣٨١/٤/٢١) وزير انرژى هستهاى روسيه اعلام داشت با فشارهاى سنگين امريكا به روسيه پس از تكميل طرح نيروگاه بوشهر، با ايران در زمينه هستهاى همكارى نخواهد كرد. (به نقل از سايت مركز تحقيقات استراتژيك) اما برخى ديگر معتقدند تعويق اين امر تنها به دلايل سياسى نبوده بلكه مشكلات مالى و فنى هم باعث به تعويق انداختن راهاندازى نيروگاه بوشهر بوده است. دكتر يوسف مولائى معتقد است نفوذ ايالات متحده بر روسيه اين قدر نيست كه روسها به خاطر مخالفت امريكا اين پروژه را راهاندازى نكنند يا اكنون به دليل اينكه آنها موافقند، اين كار را انجام دهند. اين كارشناس معتقد است روسيه به دنبال منافع اقتصادى خود با ايران است.(سايت ديپلماسى ايران)
اما شبكه خبرى يورو نيوز به نقل از سايت تابناك عنوان كرده است كه مسكو با تأمين سوخت نيروگاه هستهاى ايران تلاش مىكند با ميانجيگرى ميان تهران و غرب نفوذ خود در جهان را افزايش دهد.
راهاندازى نيروگاه بوشهر در جهان با واكنشهايى روبرو شد. موضوع انتقال سوخت به راكتور بوشهر پس از راى مثبت روسيه به قطعنامه ١٩٢٩ شوراى امنيت براى غربىها غيرمنتظره بود. وزارت امور خارجه بريتانيا اعلام كرد با تأمين سوخت اين نيروگاه توسط مسكو، تهران ديگر نيازى به غنىسازى اورانيوم ندارد. در همين حال يكى از مقامات امريكايى اظهار داشت كه فعاليت نيروگاه بوشهر تهديدى براى نظام منع گسترش سلاحهاى هستهاى نيست. سخنگوى وزارت امور خارجه ايالات متحده هم گفت راهاندازى نيروگاه بوشهر را براى توليد برق مىداند و دخالت روسيه را در ساخت و راهاندازى نيروگاه تأثير اين موضوع مىداند، كه اگر ايران واقعاً به كاربرى صلحآميز انرژى هسته معتقد است و نياز به غنىسازى اتمى بومى شده ندارد. وى تأكيد كرد نگرانى جامعه جهانى درباره اهداف هستهاى را نبايد با اين موضعگيرى اشتباه كرد. در همين حال جان بولتن سفير سابق امريكا در سازمان ملل اظهار داشت كه اسرائيل اگر قصد دارد به نيروگاه بوشهر حمله كند بايد هرگونه طرحى را طى اين ٨ روز به اجرا درآورد در غير اين صورت با انتقال سوخت از استخر هستهاى به قلب راكتور دستيابى ايران به انرژى هستهاى را بايد قطعى قلمداد كرد. به گزارش شبكه خبرى بى بى سى مقامات تل آويل با توجه به اينكه فعاليتهاى هستهاى ايران را هميشه تهديدى جدى عليه موجوديت خود مىدانسته اعلام كردند حمله به اين تأسيسات اتمى نيروگاه بوشهر لطمات شديدى بر مردم و محيط زيست وارد مىآورد. از طرف ديگر به نظر مىرسد دولت اسرائيل اكنون بيشترين تمركزش را بر مذاكرات مستقيم با فلسطينىها گذاشته است به اين دليل كه اين مسأله باعث قويتر شدن روابطش با امريكا خواهد شد. حمله به ايران بدون دستور اوباما باعث تيره شدن روابط اين دو متحد استراتژيك است كه دولت اسرائيل مايل به اين امر نيست.
لازم به يادآورى است كه اسرائيل تاكنون دوبار به تأسيسات هستهاى در خاورميانه حمله كرده است. عراق و سوريه. اين دو كشور هيچگونه واكنشى در برابر اين حملات از خود نشان ندادند.اما مقالات تل آويل مىدانند حمله به تأسيسات هستهاى ايران نه تنها روابط اين كشور را با امريكا تيره مىكند بلكه با حملات موشكى ايران مواجه خواهند شد كه اين امر منطقه را به جنگ مىكشاند.
به اين ترتيب در حالى كه هنوز صحبت ازمذاكرات هستهاى براى حل و فصل پرونده هستهاى ايران است، راهاندازى نيروگاه اتمى بوشهر و ورود ايران به كلوپ هستهاى مىتواند كارت برندهاى در مذاكرات آينده ايران با گروه ١ + ٥ باشد. اما برخى از تحليلگران سياسى معتقدند امريكا مطمئناً از اين كارت به عنوان يك اهرم فشار بر ايران استفاده خواهد كرد، مبنى بر اينكه با ارسال سوخت توسط روسيه به ايران اين كشور ديگر نياز به غنىسازى اورانيوم ندارد و سوخت مورد نياز نيروگاه بوشهر را روسيه ارسال مىكند. اما مقامات هستهاى ايران اعلام كردهاند ما مطمئن نيستيم كه اين سوخت تا ابد از طرف روسيه يا ديگر كشورهاى خارجى تأمين مىشود. به همين دليل بود كه ايران تاكنون نه تنها غنىسازى را ادامه داده بلكه در فوريه گذشته اعلام كرد كه به منظور تأمين سوخت راكتور تحقيقاتى، تهران غنىسازى بيست درصدى را آغاز كرده است. اما مقامات ايران اخيراً اعلام كردهاند اگر بتوانند سوخت اين نيروگاه را خريدارى كنند. از غنىسازى بيست درصدى اورانيوم دست خواهند كشيد. به اين ترتيب ورود ايران به باشگاه كشورهاى هستهاى جهان مىتواند امتيازى براى اين كشور محسوب شود و مقامات هستهاى اكنون بايد با درايت و رعايت اصول و تعهدات بينالمللى از فرصت به دست آمده در مذاكرات آينده بهره گيرند تا بتوانند موفق شوند.
ناآرامىهاى سياسى و امنيتى در عراق
خروج رسمى نيروهاى امريكايى: در حاليكه بنبست سياسى براى تشكيل دولت در عراق ادامه دارد نيروهاى رزمى ايالات متحده رسماً خاك اين كشور را ترك كردهاند. گفته مىشود خروج اين نيروها به علاوه خلاء قدرت سياسى در اين كشور باعث شدت گرفتن حملات شورشيان شده است.
نيروهاى رزمى امريكا كه از يك ماه پيش از طريق خاك كويت شروع به خروج از عراق كرده بودند بالاخره روز ٣١ اوت رسماً خاك اين كشور را ترك كردند. باراك اوباما، رئيس جمهور امريكا به همين مناسبت در جريان يك نطق تلويزيونى اعلام كرد كه عمليات »آزادى عراق« پايان يافته است.
وى پايان عمليات رزمى در عراق را لحظه تاريخى در سرنوشت سياسى و تاريخى عراق دانست. اوباما در ادامه سخنرانىاش اظهار داشت كه مسئوليت نظامى ما در عراق پايان يافته اما تعهد ما نسبت به اين كشور پايان نمىيابد. وى معتقد است كه ماهيت حضور امريكا در عراق از يك ماهيت نظامى به سمت فعاليتهاى غيرنظامى به رهبرى ديپلماسى امريكايى سوق پيدا خواهد كرد. در همين راستا ٥٠ هزار نيروى نظامى امريكا در عراق باقى خواهند ماند تا نقش مشورتى و حمايتى براى نيروهاى عراقى داشته باشند.
با خروج رسمى نيروهاى نظامى امريكا از عراق نورى المالكى، نخست وزير اعلام كرد از امروز (٣١ اوت) عراق حاكميت ملى و استقلال خود را باز مىيابد. دولت ايران هم اين خروج را مفيد خواند. رامين مهمانپرست، سخنگوى وزير امور خارجه اظهار داشت؛ حضور نيروهاى امريكايى تاكنون نقشى جز كشتار و ناامنى جدى نداشته است و من فكر مىكنم اين خروج مىتواند مفيد باشد.
باراك اوباما در جريان مبارزات انتخاباتىاش و هنگام ورود به كاخ سفيد همواره از استراتژى خروج نيروهاى امريكايى از عراق در سال ٢٠١١ خبر مىداد. اين نيروها در مارس سال ٢٠٠٣ به دستور جرج دبليو بوش، رئيس جمهور سابق امريكا براى سرنگونى رژيم صدام حسين وارد عراق شدند. و حكومت وى را ساقط كردند. پنتاگون حمله نظامى به عراق را عمليات »آزادى عراق« ناميد. قرار است كه از ابتداى سپتامبر مأموريت نيروهاى امريكايى از عمليات »آزادى عراق« به عمليات »افق تازه عراق« تغيير كند.
خروج نيروهاى نظامى امريكا از عراق با انتقاداتى روبرو شده، گرچه دولت نورى المالكى از آن استقبال كرده است. بابكر زيبارى، رئيس كل ارتش كل عراق اعلام كرده است كه ارتش عراق تا ده سال ديگر آمادگى لازم را براى كنترل كامل اين كشور را ندارد. برخى از تحليلگران سياسى هم معتقدند خروج اين نيروها تنها وضعيت امنيت در عراق با مشكلات بيشترى روبرو خواهد كرد و رقبت شورشيان براى ادامه كشتارها بيشتر خواهد شد. جناحهاى طرفدارالقاعده، وهابيون و دولت هاى محافظه كار عربى مخالف خروج نيروهاى امريكائى هستند چون از تشكيل يك دولت شيعه در عراق هراس دارند. از طرف ديگر برخى از تحليلگران معتقدند با خروج نيروهاى امريكائى از عراق نفوذ ايران در اين كشور بيشتر مىشود كه اين امر براى كشورهاى محافظه كار عربى و امريكا مشكل جدى مىباشد. اما المالكى معتقد است كه دولت آمادگى كامل را براى حفظ امنيت كشور دارد. دولت مالكى معتقد است نيروهاى امنيتى شامل نيروهاى وزارت كشور و وزارت دفاع از حدود يك سال پيش حفظ امنيت داخلى شهرها را به عهده گرفتهاند و نيروهاى خارجى كه تعدادشان بيشتر امريكايى هستند در خارج از شهرها و يا در پادگانها و يا در جادههاى بين شهرى مستقر مىباشند و توانستهاند اين وظيفه را به خوبى انجام دهند.
همگام با خروج نيروهاى رزمى امريكا از عراق حملات خشونتآميز كه بيشتر آنها نيروهاى امنيتى را هدف قرار داده شدت پيدا كرده است. البته عدم تولد يك دولت جديد هم بر شدت اين خشونتها افزوده است. نيروهاى القاعده اين روزها سعى كردهاند در عراق اعلام موجوديت كنند و ادامه حضورشان را در اين كشور اعلام كنند. ناظران سياسى معتقدند القاعده با اين حملات مىخواهد نشان دهد كه عملياتى كه امريكا به نام آزادى عراق انجام داد هنوز تمام نشده است حتى اگر واشنگتن جشن پيروزى بگيرد.
اختلافات سياسى بين گروه المالكى، علاوى، حكيم و بارزانى براى تشكيل دولت جديد در عراق كه از شش ماه پيش تاكنون ادامه داشته باعث ناآرامى در اين كشور شده است.در ماههاى اوليه بعد از انتخابات پروسه اعتراض به نتايج انتخابات و پروسه بازشمارى آراء انتخاباتى باعث تأخير در تشكيل دولت شد كه بعداً دادگاه اساسى عراق اين انتخابات را تأييد كرد. اما اختلافات بر سر انتخاب نخستوزير و تشكيل دولت ادامه دارد. هريك از گروهها خواهان بدستگيرى پست نخست وزيرى هستند، به همين دليل تاكنون نتوانستهاند با يكديگر به توافق برسند و اكنون شاهد خلاء قدرت سياسى در عراق هستيم. لازم به يادآورى است كه البته تشكيل دولتهاى قبلى در عراق هم چند ماه به طول انجاميد. حكومت انتقالى ابراهيم جعفرى سه ماه و حكومت نورى مالكى پنج ماه براى تشكيل دولت به طول انجاميد تا گروههاى سياسى توانستند به توافق برسند. به نظر مىرسد اين امر در عراق تبديل به يك سنت شده است.
اختلافات سياسى براى تشكيل دولت باعث شد كه جو بابدن، معاون اول رئيس جمهور امريكا به عراق سفر كند واز سياستمداران عراقى بخواهد با تشكيل ائتلافى به اين سردرگمى سياسى پايان دهند. وى پيشنهاد داد طالبانى رئيس جمهور، مالكى نخست وزير اياد علاوى رئيس پارلمان شوند. بعلاوه يك سازمان سياسى به رياست العراقيه تشكيل شود تا وظيفه ترسيم سياستهاى كلى نظام را بر عهده بگيرد. كه اين پيشنهاد با مخالفت شديد عراقىها روبرو شد. برخى از اعضاء العراقيه گفتند اگر امريكا اصرار بر نخست وزيرى مالكى داشته باشد ممكن است اين جريان از كرسى سياسى كنار بكشد و در جايگاه معارض قرار بگيرد. همين گروه معتقد است اشتباه چند سال گذشته نبايد تكرار شود و العرقيه در حاشيه قرار بگيرد.
در همين حال شوراى امنيت و آيت الله سيستانى هم خواستار تشكيل دولت در عراق شدهاند تا ناآرامىها در اين كشور پايان داده شود. شوراى امنيت اعلام كرد كه دولت جديد عراق بايد فراگير و بيانگر خواست مردم عراق باشد. با اين وجود هنوز بعد از گذشت شش ماه از انتخابات در اين كشور دولتى تشكيل نشده است. اين امر بابت دخالت همسايگان عراق و امريكا را بازكرده است. برخى معتقدند كه ايران بر گروههاى شيعى يعنى قانون و ائتلاف ملى فشار وارد مىآورد تا دولت را تشكيل دهد. دولت عربستان هم به دليل مخالفتش با تشكيل دولت شيعه در عراق خود سعى مى كند يك دولت سنى مذهب در اين كشور متولد شود تا شيعيان نتوانند قدرت را به دست گيرند. اماتاكنون هيچ دولتى در عراق تشكيل نشده است.