پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٩
دولت كوچك
مركز جهانى انديشه اسلامى، با همكارى گروه جامعهشناسى دانشگاه عين شمس، همايش »وضعيت خانواده در جامعه، تشخيص مشكلات و كشف سياستهاى مقابله« را با مشاركت گروهى از انديشمندان مسلمان در قاهره برگزار كرد.
برگزاركنندگان، انگيزه خود از برپايى اين همايش را ضرورت تحكيم پايههاى خانواده كه بنيادىترين واحد اجتماعى است و سازندگى و سرزندگى جامعه در گرو كارآمدى آن است بر شمردند. ايشان ضعف و سستى اين نهاد را نخستين گام در راه فروپاشى جامعه دانستند. دكتر عبدالحميد ابوسليمان رئيس مركز جهانى انديشه اسلامى طى سخنانى با عنوان »خانواده و جامعه« تأكيد كرد كه زن، عنصرى اساسى در اصلاح جامعه است و بىتوجهى به نقش او، تلاشهاى اصلاحگرايانه را به شكست خواهد كشاند.
وى با اشاره به هجوم وحشيانه غرب ساحت به زن و خانواده گفت: براى درك اسباب هجوم غرب به زن و خانواده، بايد ماهيت غرب را كه بر داروينيسم يا مفهوم حيوانيت و توحش و حقدار بودن قدرت و نه قدرت داشتن حق استوار است، درك كنيم. غرب، فرهنگ اديان را كه بر عدالت و برابرى استوار است، ناديده مىگيرد.
وى در ادامه جهان اسلام را شاگرد شكستخورده تمدن غربى دانست، به اين دليل كه نه خود را شناخته و نه طرف مقابل را. ابوسليمان با اشاره به ضرورت مقابله با اين هجوم از راه حفظ و حراستِ نظام خانواده، مسلمانان را به احياى نظام عمومى و نگريستن به فرهنگ خودى و پيوند دادن ارزشهاى خودى با دستاوردهاى انسانى و ايجاد يكپارچگى ميان ابعاد دينى و ابعاد مدنى فراخواند.
دكتر احمد عبدالله زايد در مقاله خود با عنوان »فروپاشى پيوندهاى خانوادگى در جهان پست مدرن«، به رواج فردگرايى و هرج و مرج در روابط اشاره كرد و به نگرش برخى جامعهشناسان درباره خانواده پرداخت؛ نهادى كه اهميت سرنوشت سازى آن در نظر اين صاحبنظران در حد مرگ و زندگى است. وى در ادامه افزود: خانواده امروزى به نهادهاى اجتماعىاى نياز دارد كه با مقتضيات زمانه و عصر جهانى شدن همگام باشد. بايد تلاش كرد كه ازدواج همچنان به عنوان يگانه شكل مشروع پا گرفتن نهاد خانواده تلقى شود و از تأسيس شيوههاى نامحدود و بدعتآميز، پيشگيرى شود.
دكتر صلاح عبدالمتعال در بحث خود با عنوان »بازتاب جهانى شدن در خانواده«، بر اين نكته تأكيد كرد كه خانواده نيز مانند ديگر نهادهاى مدنى در معرض تأثير جريانهاى جهانى شدن قرار گرفته است. رفتارهايى كه سرمايهدارى جهانى براى تحقق اهداف مادى خود كه بر رفتار مصرفگرايانه افراطى استوار است، بر جامعه جهانى تحميل كرده است. هجوم سرمايهدارى بسيار گسترده است؛ تلاش براى تغيير عقايد و روشهاى آموزشى نيز بخشى از اين هجوم است.
وى معتقد است، فشار مستمر سلطه سرمايهدارى بر ما از راه تحميل جهانى شدن، گاه ممكن است به تقويت روحيه بازگشت به خويشتن و احياى ارزشهاى خانوادگى منتهى شود يا به تعبير ديگر، به نتيجهاى معكوس بينجامد. اين امر نيز بدون تلاش خانوادهها و دولتها در مبارزه با فقر، جهل و بىسوادى ميسر نيست.
دكتر سيف الدين عبدالفتاح با تمثيل خانواده به كشتى، مؤلفههاى رشد اجتماعى و سياسى را مورد بحث قرار داد و خانواده را به لحاظ تشكيلاتى، نمونه كوچك يك دولت دانست. دكتر السيد عمر در مقاله خود به عنوان نظم سياسى خانواده از ديدگاه اسلام، به فرضياتى كه انديشه معاصر غربى پيرامون وجود رابطهاى اساسى ميان خانواده و نظامپدر سالار و استبداد و اسلام ترويج مىكند، اشاره كرد و سستى اين فرضيات را تبيين كرد.
وى به فروپاشى نهاد خانواده، به عنوان نظمى سياسى از آغاز شكلگيرى دولت - ملتهاى جديد اشاره كرد و مبانى پنجگانه جهانبينى اسلامى را براساس امت، دين، نفس يگانه، ماهيت انسان و پيكر انداموار(اعضاى يك پيكر بودن)، در مقابل جهانبينى غربى كه مبتنى بر تن، انسان طبيعى، جدايى ميان دين و سياست و شهروند فردى و پيشى داشتن حيات انسان به عنوان فرد بر جامعه، تشريح كرد.
وى در پايان متذكر شد كه احياى نظام خانواده، نقطه آغاز هر گونه اصلاحسياسى حقيقى در جهان اسلام است.
دكتر هبه رئوف عزت نيز در مقاله »تحولات خانواده از جامعهشناسى تا انسانشناسى«، به اهميت خانواده در نقش واحد تحليل در حوزه نظريه سياسى و يكى از حوزههاى فعاليتهاى دولت پرداخت و نمودارى نظرى از مسايل و دغدغههاى فهم تحولات خانواده ترسيم كرد. وى مهمترين تحولات موثر بر خانواده را تحول نگاه به زن از عنصرى اجتماعى به فردى مستقل، نگاه منفى به مسئله حقوق پدر و مادر بر كودك و تلقى اين حقوق به عنوان مانع آزادى كودك، فردگرايىاى كه مركزيت و محوريت خانواده را تحت تأثير قرار داده و نيز عقبنشينى مفهوم استقرار مكانى و شغلى در برابر جهانى شدن سرمايهدارى دانست.