پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٤ - نگاهى به زندگى سياسى عرفات - ثابتی پیمان
نگاهى به زندگى سياسى عرفات
ثابتی پیمان
نام ياسر عرفات، در شمار محورىترين شخصيتهاى عربى است كه در طول ٥ دهه گذشته با قضيه فلسطين مرتبط است و تا روزهاى پيشين هم به عنوان عنصرى مؤثر در عرصه سياسى حوادث منطقه و فلسطين مطرح بود.
محل دقيق تولد »محمد عبدالرؤوف القدوه الحسينى« كه بعدها »به ياسر عرفات« يا »ابوعمار« مشهور گرديد، مشخص نيست. بيشتر گفته مىشود كه وى در ٢٤ اوت ١٩٢٩ در قاهره به دنيا آمد؛ فرزند ششم يك پدر تاجر بود كه وقتى ٤ ساله شد مادر خود را از دست داد و پدرش او را به قدس (بيت المقدس) فرستاد و از آن هنگام بود كه با رويدادهاى انقلاب سال ١٩٣٦ آشنا شد.
در سال ١٩٣٧ دوباره به قاهره بازگشت تا با خانوادهاش زندگى كند. سپس به دانشكده مهندسى دانشگاه ملك فواد (قاهره) وارد شد و در رشته مهندسى شهرى، در سال ١٩٥١ فارغ التحصيل شد و پس از آن در يكى از شركتهاى
مصرى مشغول كار شد. در طول مدت تحصيل هم، انجمن فارغ التحصيلان فلسطينى را پايهگذارى كرد كه بسيارى مورد توجه وسايل ارتباط جمعى مصر بود. در سال ١٩٥٦ هم در سركوب شورش سوم مصر، در كنار ارتش قرار گرفت.
او بسيار ديرهنگام با سهى الطويل ازدواج كرد كه نتيجه آن يك دختر بود.
عرفات به نسلى تعلق دارد كه در دهه پنجاه به وجود آمد و در دهه ٦٠ و ٧٠ نقش مهمى را ايفا كرد. او زندگى خود را در سنگرهاى مقاومت آغاز كرد و پس از آنكه به ايده گفتوگو ايمان آورد، خط فكرى خود را تغيير داد و نتيجه آن پيمان اسلو در دهه ٩٠ و ايجاد دولت فلسطينى در برخى از مناطق كرانه غربى و نوار غزه بود.
در سپتامبر سال ٢٠٠١ م، در اثر ديدار آريل شارون از مسجد الاقصى حالت نااميدى و رخوت در فلسطين حكمفرما شد، به همين دليل او در اوايل سال ٢٠٠٢ برخلاف گفتههاى خود كه عمليات نظامى عليه شهروندان فلسطينى يا اسرائيلى را محكوم مىكرد، به حمايت مجدد از انتفاضه روى آورد.
ياسر عرفات به عنوان يك مهندس در سال ١٩٥٨ به كويت سفر كرد. در آنجا با دوستش خليل وزير يا ابوجهاد، در سال ١٩٦٥ يك گروه انقلابى تأسيس كرد كه به »فتح« مشهور شد. او همچنين مجله فلسطين ما را پايه گذارى كرد كه از دردهاى فلسطين سخن مىگفت و از آن زمان تلاش كرد كه اين حركت جنبه قانونى بگيرد و رهبران عربى آن را به رسميت بشناسند و از آن حمايت كنند.
او در سال ١٩٦٥ (همان سال) موفق شد، اولين دفتر جنبش فتح را در الجزاير، از طريق فعاليتهاى ديپلماتيك پايهگذارى كند.
نام ياسر در سال ١٩٦٧ هنگامى كه برخى عمليات انتحارى عليه اسرائيل را از اردن رهبرى مىكرد، بر سر زبانها افتاد و يك سال پس از آن بود كه جمال عبدالناصر رئيس جمهور مصر، او را به عنوان نماينده ملت فلسطين پذيرفت.
ياسر در سال ١٩٦٩ به عنوان رئيس كميته اجرايى سازمان آزادىبخش فلسطين، جايگزين يحيى حموده شد و مرحله جديدى از زندگى سياسى خود را آغاز كرد. او در ١٣ نوامبر ١٩٧٤، سخنرانى تاريخى خود را در مقابل مجمع عمومى سازمان ملل متحد ايراد كرد و طى آن با اقدامات خشونتآميز عليه فلسطينىها مخالفت و اقدامات اسرائيل را محكوم كرد. او در پايان اين سخنرانى گفت: »من با يك شاخه زيتون و بمب فعال پيش شما آمدهام... جنگ از فلسطين و صلح هم از فلسطين آغاز مىشود«.
در سال ١٩٧٠ درگيرىهاى سنگينى ميان نيروهاى مقاومت فلسطين و ارتش اردن درگرفت و از دو طرف درگيرى، افراد زيادى قربانى شدند كه به سپتامبر سياه معروف شد. سال بعد با وساطت شخصيتهاى عربى، قرار شد كه گروه عرفات از اردن خارج شود و لبنان را پايگاه موقت خود قرار دهد.
اسرائيل بين سالهاى ١٩٧٨ تا ١٩٨٢ حملههاى سنگينى به پايگاههاى عرفات در لبنان انجام داد و نوار امنيتى به اندازه ٤ تا ٦ كيلومتر ايجاد كرد.
قسمتهاى زيادى از بيروت بمباران شد و به مدت ١٠ هفته گروه عرفات مورد محاصره قرار گرفت و عرفات به ناچار به خروج از لبنان، تحت حمايت سازمان ملل تن داد.
تونس سومين پايگاه عرفات پس از عمان و بيروت بود كه با وجود دورى از سرزمينهاى فلسطين، نفوذىهاى موساد به آن رخنه كردند؛ به طورى كه خليل الوزير (ابوجهاد) و صلاح خلف (ابواياد) ترور شدند.
در نوامبر سال ١٩٨٨ مجلس ملى فلسطين، ايجاد دولت فلسطين را تصويب كرد و قدس شريف را به استناد حقوق تاريخى و جغرافيايى به عنوان پايتخت آن اعلام كرد و در پى آن، در پايتخت الجزاير تشكيل دولت موقت فلسطين را اعلام كرد.
در دهه ٨٠ تغييرات چشمگيرى در تفكر سازمان به وجود آمد و عرفات دومينبار در دسامبر سال ١٩٨٨ سخنرانى مشهورى را در برابر مجمع عمومى سازمان ملل ايراد كرد و طى آن موجوديت اسرائيل را به رسميت شناخت، اما تروريسم را با تمامى اشكال آن محكوم كرد و از صلح فلسطينى كه آن را حق دولتهاى خاورميانه از جمله فلسطين و اسرائيل و همسايگان مىداند، سخن گفت. پس از اين اظهارات، بسيارى از كشورها دولت مستقل فلسطينى را به رسميت شناختند.
در آوريل ١٩٨٩، مجلس مركزى فلسطين، ياسر عرفات را به رياست دولت مستقل فلسطين انتخاب كرد و عرفات در سال ١٩٩٠ تماسهاى پنهانى با رهبران اسرائيلى به منظور تحقق روند صلح آغاز كرد.
سازمان آزادىبخش فلسطين در سال ١٩٩٠ عراق را در جنگ با كويت تأييد كرد كه البته بر مسئله فلسطين تأثير منفى گذاشت.
در همين حال، پيمان اسلو در سال ١٩٩٣ تأثيرهايى بر چالش قديمى اسرائيل و فلسطين گذاشت. اين رويداد به روند گفتوگوها جنبه قانونى و رسمى بخشيدند؛ البته جنبه قانونى براساس توافقهاى دو جانبه، نه قراردادهاى رسمى بينالمللى.
در پى آن در سال ١٩٩٤ پيمان قاهره بين عرفات و اسحاق رابين منعقد شد و براساس آن دولت خودگردان فلسطين در غزه و اريحا به وجود آمد. ياسر عرفات سرانجام پس از ٢٧ سال زندگى در تبعيد، در ژوئيه ١٩٩٤ به غزه بازگشت و در همان سال به صورت مشترك با اسحاق رابين و شيمون پرز نخست وزير و وزير خارجه اسرائيل، برنده جايزه صلح نوبل شد.
در ٢٤ سپتامبر ١٩٩٥ در شهر طابا (مصر) پيمان توسعه دولت خودگردان در كرانه غربى و نوار غزه را امضا كرد و در ٢٠ ژوئن ١٩٩٦ به عنوان رئيس دولت خودگردان، در اولين انتخابات عمومى فلسطين ٨٣ درصد آرا را كسب كرد. عرفات در زمان نخست وزيرى نتانياهو هم، پيمان »واى ريفر« را در ٢٣ اكتبر ١٩٩٨ در امريكا امضا كرد.
در سال ٢٠٠٠ نشست ٣ جانبه رهبران فلسطينى اسرائيل و ايالات متحده امريكا در كمپ ديويد برگزار شد كه به كمپ ديويد دوم معروف شد و پس از دو هفته، به راهحل مشخصى نرسيد.
ياسر عرفات در هشتم ژانويه سال ٢٠٠١، پيشنهادات كلينتون رئيس جمهورى امريكا را رد كرد و بر حقوق پناهندگان فلسطينى پافشارى نمود و قدس را به عنوان پايتخت دوگانه يهودىها و فلسطينيان نپذيرفت.
پس از اقدام شارون و شعلهور شدن آتش انتفاضه دوم، حملات اسرائيلىها، به شهادت بيش از هزار فلسطينى و كشته شدن ٣٠٠ اسرائيلى منتهى شد و در پى آن روابط عرفات با امريكا تيره شد و او از سوى امريكا به بىتفاوتى در برابر اقدامات تروريستى متهم شد و صداهايى از داخل اسرائيل به گوش رسيد كه خواهان طرد و ترور عرفات بود.
به دنبال اين مسئله، محمود عباس، يا ابومازن، نخستوزير حكومت خودگردان، از سوى عرفات ٤ ماه فرصت گرفت تا دولت خود را تشكيل دهد، اما در آغاز سپتامبر ٢٠٠٣ ابومازن استعفا كرد و احمد قريح جانشين وى شد.
از اين هنگام، ديگر عرفات به انزواى كامل رفت و خبرهايى از وخامت حال وى شنيده مىشد تا اينكه در آستانه انتخابات رياست جمهورى امريكا ليلى شهيد سفير فلسطين در فرانسه، از قول عرفات ابراز اميدوارى كرد كه مواضع بوش پس از انتخاب مجدد در خصوص خاورميانه تغييرات اساسى داشته باشد. در همين حال، اين سفير امريكا در اسرائيل بود كه گفت: رئيس جمهور آينده امريكا سياست ديوار حائل اسرائيل و شارون را پىگيرى خواهد كرد؛ همان طور كه سياست عقبنشينى از نوار غزه و ٤ شهرك در كرانه باخترى را پى خواهد گرفت. اما تقدير اين گونه بود كه عرفات ديگر آينده فلسطين و مواضع امريكا و رئيس جمهور آن و اقدامات بعدى شارون را شاهد نباشد. او هيچگاه ديگر انتخابات مجدد بوش را به او تبريك نخواهد گفت.