نشریه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٢٠ - با پژوهشگران و محققان

شرح كفايه الاصول
تقريرات درس مرحوم آيه الله العظمى بروجردى رحمه الله عليه در مباحث اصوليه در بروجرد

تاليف : مرحوم آيه الله علامه شيخ بهاءالدين حجتى بروجردى (ره)

اين كتاب شرحى جامع و جالب بر كتاب كفايه الاصول استاد المتاخرين و فخرالمحققين مرحوم آيه الله العظمى الشيخ محمدكاظم الخراسانى اعلى الله مقامه الشريف است كه شامل مباحث الفاظ امور عقليه واصول عمليه مى باشد.

مرحوم آيه الله بروجردى درايام اقامتشان در بروجرد نزديك به چهار دوره اصول بحث كرده اند. يك ازافاضل واجلا و تلامذه ايشان در اين ايام مرحوم آيه الله حجتى بروجردى است كه در همه مباحث اصولى و فقهى آيه الله بروجردى شركت داشته و مورد توجه و عنايت خاص ايشان بوده است .

آيه الله سلطانى طباطبائى نقل مى كردند:

[ ايشان بسيار مورد توجه عنايت مرحوم آيه الله بروجردى بود. وى از جمله كسانى بود كه در جلسه تنظيم حاشيه ايشان بر عروه الوثقى شركت داشت و نظرات وايراداتش چه دراين جلسه و چه در مجلس درس مورد توجه قرار مى گرفت].

ايشان منحصرا شاگرد مرحوم آيه الله بروجردى بوده است و طبعا نحوه تفكراصولى خود راازايشان
اخذ كرده است .اين معنى در مقرر بسيار داراى اهميت است .

مولف محترم اين كتاب از معدود كسانى است كه از مرحوم آيه الله بروجردى اجازه اجتهاد دريافت داشته است .

استاد بزرگوار مرحوم آقاى مطهرى رضوان الله عليه مى فرمودند:

[ما به اتفاق بعضى از فضلاى قم درايام تابستان و تعطيلى حوزه قم به منظوراستفاده از محضر مرحوم آيه الله بروجردى به بروجرد مى رفتيم واين برنامه را تا چند سال ادامه داديم . در طى اين مدت در همه درسهاى ايشان واز جمله در درس معالم كه براى فرزندشان مرحوم حجه الاسلام والمسلمين حاج سيدمحمدحسن طباطبائى مى گفتند و بسيار هم پرمغز و پرمحتوى بود شركت مى كرديم . در مباحثات اصولى بسياراتفاق مى افتاد كه : محتاج مى شديم از مبانى مرحوم آيه الله بروجردى مطلع شويم . دراين هنگام تنها راه مراجعه به خودايشان بود كه طبعا در همه اوقات ميسر نمى شد. روزى ازايشان پرسيدم : در ميان شاگردان شما چه كسى داراى احاطه بيشتر به مبانى اصولى و آراء فقهى شماست ؟ايشان مرحوم حاج شيخ بهاءالدين حجتى را معرفى كردند].

مرحوم آقاى مطهرى مى فرمودند:

[آقاى حجتى در آن زمان مشغول تدوين حاشيه اى بر كتاب كفايه بود و آراء و نظرات مرحوم آقاى بروجردى را در آن منعكس مى كرد].

مرحوم مطهرى ازاين حاشيه مى پرسيدند واظهار مى داشتند:

اهميت اين كتاب ازاين جهت است كه :از مرحوم آيه الله بروجردى نوشته اى دراصول در دست نيست و حاشيه كفايه ايشان نيز مفقود شده است و پس از مهاجرت به قم نيز يك دوره اصول را به طور كامل بحث ننموده اند بلكه بحث اصول ايشان در قم ازابتداى موضوع علم اصول تا مقدمات برائت بيشترادامه پيدا نكرده است .اجلاء تلامذه ايشان كه اين مباحث را تقرير نموده اند چن مطبوع و چه غيرمطبوع محدود به همين حداست .از نوشته هاى شاگردان بروجردايشان نيز تاكنون چيزى جز همين حاشيه به دست نيامده است بنابراين در حال حاضر مبانى وانظارايشان را در مباحث برائت اشتغال واستصحاب منحصرا در همين كتاب مى توان يافت .البته لازم به تذكراست كه :اين كتاب تنها تقرير بحث ايشان به صورتى كه امروز متداول است نيست بلكه شرحى است مستقل نيست بلكه شرحى است مستقل كه در آن انظار و مبانى مرحوم آيه الله بروجردى به عنوان : سيدنا الاستاذ با دقت ذكر شده واشكالات ايشان بر مرحوم صاحب كفايه و نيز جهات افتراق دو مبنى در موارداختلاف مورد بحث قرار گرفته است و درم واردى نيز مولف محترم اشكالاتى براستاد بزرگوار خود گرفته اند.

در مباحثى كه انظار مرحوم آيه الله بروجردى با تصريح ذكر نشده است اشراب انظارايشان در مطلب (خصوصا در مباحث الفاظ و آن هم به قرينه تقريرات موجود) به خوبى مشهوداست . به هر حال شرح مذكور كتابى است مشتمل برانظاراصولى مرحوم آيه الله بروجردى و ملهم از تفكرات اصولى ايشان كه دراكثر موارد و مباحث اين انظار با تصريح به عنوان : سيداستاد ذكر شده است .
متاسفانه باب تعادل و تراجيح كتاب ناقص است و دراين باب نوشته ديگرى از ديگر شاگردان بروجردايشان نيز به دست نيامد.

اين كتاب پس از جستجو وتلاش فراوان با همت فرزندايشان جناب حجه الاسلام آقاى حاج شيخ على محمد حجتى دراختيار قرار گرفته و به وسيله يكى از شاگردان گرانقدر مولف بزرگوار جناب حجه الاسلام والمسلمين آقاى حاج شيخ غلامرضا مولانا بروجردى تصحيح تنقيح و تحقيق شده است و با عنايات خداوندى به زودى به وسيله[ انتشارات انصاريان] در دسترس علاقه مندان قرار خواهند گرفت .

از مولف بزرگوار نوشته هايى در فقه به دست آمده است كه اكثرا تقرير درس مرحوم آيه الله بروجردى در كتب مختلفه فقه درايام اقامت ايشان در بروجرداست .اين نوشته ها اگر چه اكثرا ناقص است ولى حقا قابل استفاده ارباب فضل و تحقيق مى باشد.اميداست روزى موجبات طبع اين رسالات نيز فراهم شود.