نشریه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٩

[قواعدالاحكام فى مسائل الحلال والحرام] علامه حلى يكى از آثار بسيار گرانقدر و جاودانه فرهنگ تشيع است .اين اثر گرانمايه در حوزه هاى علوم اسلامى مورد توجه ويژه فقيهان و عالمان اسلامى قرار گرفته و شرحها حاشيه ها و تعليقات زيادى بر آن نگاشته شده است ١ . يكى از شرحهاى مورد توجه و دقيق وارزشمند آن[ جامع المقاصد فى شرح القواعد]است . كه از مهمترين آثار فقهى به شمار مى آيد و هماره به عنوان يكى از منابع و مصادر معتمد و مهم فقه شيعه مورد مراجعه و استناد عالمان بزرگ و فقهاء عظيم الشان شيعه در حوزه هاى علوم اسلامى بوده است . صاحب جواهر فرموده اند: هر مجتهدى كه جامع المقاصد وسائل الشيعه و جواهر وى را داشته باشد براى فهم واستدلال واستنباط و نگارش فقه نياز به كتاب ديگرى ندارد . ٢( جامع المقاصد) جامع ابواب فقهى نيست و مولف بزرگوار آن قبل از تكميل آن رخت از جهان بر بسته و بدينسان كتاب تا قسمتى از (كتاب النكاح) نگاشته شده است . فقيه بزرگوار مرحوم فاضل هندى به تكميل آن همت گماشته با عنوان (كشف اللئام عن وجه قواعدالاحكام) .[ جامع المقاصد] سالها پيش با چاپ سنگى منتشر شده است . شيوه نامرغوب چاپى واغلاط بسيار آن نياز تحقيق و پژوهش عرضه شايسته آن راايجاب مى كرده است كه اين كار به توفيق خداوند و به همت موسسه آل البيت انجام يافته است.

مولف آن :
شيخ نورالدين على بن الحسين عبدالعالى معروف به[ محقق كركى] و[ محقق كركى] و[ محقق ثانى] از عالمان و محققان و فقهاء بزرگ قرن دهم هجرى است . وى در[ كرك] (قريه اى در نزديكى بعلبك )از مادر بزاد و همانجا رشد كرد و علوم مقدماتى را آموخت . سپس براى تكميل معلومات به مصر و نجف مهاجرت كرد. و در نجف پس از ساليان دراز تحقيق و تعليم و تعلم در علوم و فنون اسلامى به جايگاه بلندى رسيد. شرح حال نگاران وى را به تحقيق دقيق نگارش شيوا اسلوب متين وسعت اطلاع مورج مذهب احياگر سنت و ... ستوده اند. و مقام علمى و شخصيت فوق العاده اجتماعى فقهى و روحى وى راارج نهاده اند. وى كه در تدريس استاد چيره دست و در تاليف نويسنده پرشور بود شاگردان بسيار تربيت كرد و آثار ارزشمندى از خود به جاى نهاد. ٣

شيوه تحقيق كتاب
تحقيق كتاب براساس آنچه كه موسسه دراختيار ما گذاشته است با شيوه نوين تحقيق گروهى با هميارى بيش از بيست تن از محققان و پژوهشگران صاحب صلاحيت سامان يافته است . كار و مسووليتهاى پژوهشى بين محققان براسا كفايتهاى آنان تقسيم شده و براى سامان بخشيدن به كار شش گروه مسووليتهاى گوناگون را بعهده گرفته اند:

گروه اول نسخه هاى معتمد در تصحيح كتاب را مقابله كرده اند. كتاب براساس يازده نسخه خطى مقابله شده است از جمله :

الف : نسخه كتابخانه مسجد گوهرشاد به خط مولف .

ب : نسخه اى خوانده شده بر مولف به خط شاگرد وى شيخ ابراهيم ميسى همراه با حواشى لطف الله ميسى .

ج : نسخه دانشكده حقوق دانشگاه تهران كه به سال .٩٧٥ نوشته شده همراه با تصحيحات صاحب رياض .

گروه دوم تمامى روايات كتاب را استخراج كرده و بر بيشترين منابع ممكن از مصادر شيعه و سنى عرضه كرده اند. گروه سوم اقوال منقول از فقهاء را استخراج كرده با منابع اقوال تطبيق كرده اند. گروه چهارم با استفاده از مقابله نسخه ها و تطبيق روايات و اقوال با منابع و مصادر به استوار سازى متن كه مهمترين مرحله فن تحقيق است مى پردازند.

گروه پنجم با بهره مندى از حاصل كار گروههاى پيشين پانوشتهاى كتاب را تنظيم كرده اند و بالاخره گروه ششم با بررسى نهائى متن و پاورقيها سعى كرده اند تلاش گروههاى پيشين را تكميل كرده كاستيها را ترميم كنند. جلداول كتاب اينك به توفيق خداوند در حال حروفچينى و چاپ است .

--------------------------------------------------------------------------------

پاورقى ها
١- الذريعه ج ١٤ .١٧٢٣.

٢- مستدرك الوسائل ج ٣.٤٣٢.

٣- براى آگاهى بيشتراز شرح حال و آثار مولف : به احسن التواريخ .١٢ امل الامل ج ١.١٢١ روضات الجنات ج ٨.٢٠٨ حبيب السير ج ٤.٦٨ الذريعه ج ٥.٧٢ رياض العلماء ج ٤.١١٥ ريحانه الادب ج ٤.١١٥ ريحانه الادب ج ٥.٢٤٤ ماضى النجف و حاضرها ج ٣.٢٣٩ مستدرك الوسائل ج ٣.٤٣١ مفاخراسلام ج ٤.٤٣٤ و ... مراجعه شود.