آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٥

اخبار

درگذشتگان

آيةاللّه صبورى قمى
آيةاللّه حاج شيخ جعفر صبورى قمى از علماى طراز اول كاشان اواخر سال گذشته درگذشت. آن عالم جليل القدر و روحانى خدمتگذار در سال ١٣٣٥هـ.ق/ ١٢٩٠هـ.ش در قم متولد شد و بعد از گذراندن ايام كودكى, مشغول فراگيرى علوم اسلامى شد. ايشان در قم, تهران و بروجرد از محضر اساتيد و بزرگان زيادى استفاده كرد كه عبارتند از:
١. حاج شيخ قاسم نحوى قمى
٢. حاج ميرزا على اريب تهرانى
٣. آيةاللّه حاج شيخ حسن فاضل
٤. آيةاللّه حاج ميرزا محمود روحانى
٥. آيةاللّه آقا ميرزا محمّد همدانى
٦. آيةاللّه حاج سيد حسن كوچه حرمى
٧. آيةاللّه حاج ميرزا ابوالفضل زاهدى قمى
٨. آيةاللّه حاج ميرزا احمد آشتيانى
٩. آيةاللّه حاج آقا حسين بروجردى
١٠. آيةاللّه سيد صدرالدين صدر
١١. آيةاللّه سيد محمدتقى خوانسارى
در سال ١٣٦٣هـ.ق كه آيةاللّه مجاهد مرحوم خاصى زاده از عراق به ايران تبعيد شده بود و در كاشان مقيم بود, براى سر و سامان دادن به وضع حوزه اين شهر طى نامه اى از آيةاللّه سيد صدرالدين صدر تقاضا كرده بود, كسى از فضلا را به كاشان بفرستد. براى اين منظور مرحوم صبورى قمى راهى كاشان شد و مشغول درس و بحث و ارشاد گرديد. بعد از مدتى بر اثر پاره اى مشكلات به قم بازگشت. ولى مردم كاشان از آيةاللّه بروجردى تقاضاى مراجعت ايشان را مى كنند كه مورد موافقت قرار مى گيرد.
آيةاللّه صبورى ابتدا در مسجد باباولى و سپس در مدرسه سلطانى به تدريس سطح و خارج فقه و اصول اهتمام داشت. اين مدرسه كه توسط فتحعلى شاه قاجار بنا شده است, توسط آيةاللّه صبورى مرمت و بازسازى شد و محل رفت و آمد و استفاده جمع زيادى از طلاب و فضلا قرار گرفت. از ديگر خدمات آن مرد بزرگ, احداث كتابخانه بسيار مجلل و مجهز در مسجد باباولى مى باشد. اين مركز علمى و فرهنگى در زيربناى سه هزار متر بنا گرديده است.
مرحوم آيةاللّه صبورى, داراى آثار قلمى نيز بودند كه برخى از آنها عبارتند از:
١. اخلاق جعفرى; چاپ: كاشان, محتشم, ١٣٧٧, چهارم, ١١١ص; اصفهام, دين و دانش, ١٣٦٤, ٧٥ص.
٢. دروس فى امثال القرآن من القصص والبرهان, [بى جا], ١٣٧١, ٧٧ص.
٣. الدرر البهية فى ترجمة الوصية لعلى(ع) الى ابنه الحسن(ع), قم, اسلامية, ١٣٥٧, ٩٦ص.
٤. سلك الدرر فى نظم الاثر, با تعليقات محمدرضا بانى كاشانى, قم, دارالتفسير, ١٣٧٥, ٢٨٥ص.
٥. طرائف الجعفرية… رسالة ترجمة المؤلف از: محمدرضا بانى كاشانى, قم, دارالتفسير, ١٣٧٥, ٣٥٧«٢٨ص.
آن مرد بزرگ و روحانى وارسته تا پايان عمر شريفش در كاشان ماند و توان خود را صرف ترويج معارف اسلامى و تبليغ آموزه هاى مكتب اهل البيت(ع) كرد تا آن كه در روز عرفه سال ١٤٢٤ به ديار باقى شتافت.
پيكر پاكش طى تشييع بسيار باشكوه در ميان حزن و اندوه انبوه فضلا و علماى كاشان و علاقه مندان و مردم حق شناس, پس از اقامه نماز توسط حضرت آيةاللّه حاج شيخ يوسف صانعى در مقبره خانوادگى و در جوار مرقد پاك ملا محسن فيض به خاك سپرده شد. روح پاكش غريق رحمت حق باد. (با تشكر از حجةالاسلام جواهرى مدير مدرسه سلطانى كاشان, كه نگارنده را در ارائه اين نوشته يارى كردند.).
مهدى سليمانى آشتيانى آية اللّه حاج شيخ محمد محمودى
آيةاللّه حاج شيخ محمد محمودى دشتى(ره) يكى از استوانه هاى فقه در حوزه نجف و قم و همچنين استان بوشهر بودند كه در سال ١٣٢٥هـ.ق در روستاى كردوان از توابع شهر خورموج در منطقه دشتى استان بوشهر در خانواده اى با سوابق علمى و دينى ريشه دار به دنيا آمد.
پدر ايشان مرحوم ملا حسن دشتى واعظ و منبرى معروف آن منقطه بوده اند. آيةاللّه محمودى دروس مقدماتى حوزوى را در محل خود در نزد شيخ محمد بحرينى گذراند و سپس در سال ١٣٥٨هـ.ق به همراه برادر خود آيةاللّه حاج شيخ عباس محمودى دشتى براى ادامه تحصيل راهى نجف اشرف گرديد و دروس سطح را در نزد اساتيد مبرزى چون آيات شيخ احمد اهرى (م١٣٨٨ق) و ميرزا باقر زنجانى (م١٣٩٤ق) و سيد سجاد ميبدى فرا گرفت.
در دروس خارج فقه و اصول از استوانه هاى فقه و اصول حوزه كهن نجف فرا گرفت. اساتيدى چون آيات: شيخ محمدحسين اصفهانى معروف به كمپانى (م١٣٦١هـ.ق) و آقا ضياءالدين عراقى (م١٣٦١هـ.ق) و آقا سيد جمال الدين گلپايگانى (م١٣٧٧هـ.ق) و سيد ابوالحسن اصفهانى (م١٣٦٥هـ.ق) و شيخ محمدعلى كاظمينى (م١٣٦٥هـ.ق) و سيد عبدالهادى شيرازى (م١٣٨٢هـ.ق) و سيد ابوالقاسم خوئى (م١٤١٣هـ.ق) و سيد محمود شاهرودى (م١٣٩٦هـ.ق) كه از اين بين بيشترين تلمذ ايشان نزد آيةاللّه سيد عبدالهادى شيرازى بوده است و ايشان از آيةاللّه ميرزا ابراهيم اصطهباناتى داراى اجازه اجتهاد بود, چنان كه داراى اجازه روائى از اساتيد خود و از كتابشناس بزرگ شيعه, آيةاللّه شيخ آقا بزرگ تهرانى (م١٣٨٩هـ.ق) نيز بودند.
از ايشان آثارى به جا مانده است كه عبارتند از:
١. رسالة في الاحرام
٢. تعليقات على العروةالوثقى
٣. حاشية المكاسب
٤. حاشية الكفاية
٥. كتابى كشكول مانند كه لطايف و ظرايف علوم مختلف در آن درج گرديده است.
٦. تعليقه هاى پراكنده بر كتب مختلف
حضور مستمر ايشان در منطقه دشتى و تنگستان ساحلى و رتق و فتق امور شرعى مردم آن سامان و اصلاح ذات البين و رفع اختلافات مردم از عمده ترين فعاليت هاى دينى تبليغى ايشان بوده است.
وى در سال ١٣٥١هـ.ش به همراه ديگر ايرانيان مقيم عراق به وسيله رژيم جنايتكار صدام از عراق خارج شده و در شهر مقدس قم ساكن گرديد.
سرانجام اين استوانه بزرگ فقه و اخلاق و بقيةالسلف حوزه نجف كه كوله بار حدود يك صد سال خدمت به مردم و علوم اهل بيت را بر دوش مى كشيد در صبح روز چهارشنبه ٧آبان سال ١٣٨٢هـ.ش مطابق با سوم رمضان سال ١٤٢٤هـ.ق در ٩٧سالگى به ملكوت اعلى پيوست. بعد از تشييع جنازه اى با شكوه و اقامه نماز ميت توسط حضرت آيةاللّه العظمى وحيد خراسانى در قبرستان شيخان قم دفن گرديد. سلام و درود همه پيامبران و صالحان و شهدا و كروبيان بر روح بلند او باد كه پاك زاد و پاك زيست و پاك رفت. امرالله شجاعى

فرهنگى

شماره هاى جديد مجله انگليسى فلسفه متعاليه
مجله Transcendent Philosophy تنها مجله فلسفى است كه در چارچوب انديشه هاى حكمت متعاليه در غرب منتشر مى شود. اين نشريه كه در لندن منتشر مى شود در تداوم موفق بوده ولى در انتشار به هنگام نبوده است. آخرين شماره هاى آن, شماره سوم و شماره چهارم از سال سوم ٢٠٠٢م است. محتواى اين شماره داراى دو بخش مقالات و نقد و بررسى كتاب است. در بخش مقالات هفت مطلب عرضه شده است: عارف ايرانى, نگاهى به مولانا رومى نوشته گوستاو ريچتر; روح و حقيقت آن, سيرى در فلسفه ملاصدرا از محمد خواجوى; عليت و آزادى; پرسش هايى درباره نظر صدرالدين از چمبرز تيمويى; آراى هرمنوتيكى هايدگر از احمد واعظى; بررسى تطبيقى در زمينه نوآورى هاى فلسفى ملاصدرا در زمينه ارتباط روح و جسم از مهدى دهباشى; شناخت شناسى عارفان از سيد يحيى يثربى. آخرين مقاله گزارش توصيفى و نقادانه از كتابى است كه به زبان فرانسه و زير عنوان ارسطوى بغداد از عقل گرايى يونانى تا وحى قرآن از محمدرضا فشهى در ١٩٩٥ در پاريس منتشر شده است. نويسنده اين مقاله يعنى آقاى ديويد كورت از نگاه تعاملات داد و ستدهاى فلسفه يونانى و فلسفه اسلامى به بررسى تاريخ فلسفه اسلامى پرداخته است. اما در بخش نقد و بررسى كتاب, آثار زير مورد توجه قرار گرفته است.
عين الحكمة و تعليقات دو رساله فلسفى نوشته مير قوام الدين تهرانى: شناخت يهود با توجه به كتاب مقدس: بررسى مجدد خاستگاه هاى وحدانيت گرايى نوشته اس. روسنبوم; ابوعلى سينا نوشته سوآد آيادا; فرمان هاى دين نوشته ياكوس دريدا; تسلى فلسفه نوشته بوسينوس; گنجينه بهارستان: حكمت به كوشش على اوجبى; نقادى وهابيت نوشته حامد الگار.
اين نقد و بررسى ها توسط سجاد رضوى نويسنده پاكستانى مقيم لندن, سنفورد گولد برگ استاد دانشگاه كنتاكى, داويد براد شاو از همان دانشگاه برين توماس و داويد بورل از دانشگاه نوتر دام نوشته شده است.
شماره چهارم از سال سوم در دسامبر ٢٠٠٢م منتشر شد و داراى شش مقاله و نقد و بررسى چند كتاب است. اولين مقاله از جان بل با عنوان (زمان و عليت) به بررسى ديدگاه هاى گودل پرداخته است. مقاله دوم از سردبير خود نشريه يعنى سيد قهرمان صفوى پژوهشگر ايرانى مقيم لندن است كه با عنوان ديدگاه هاى ملاصدرا در زمينه عليت به بررسى آراى صدرالدين شيرازى مؤسس حكمت متعاليه مى پردازد. ديگر مقالات اين گونه اند: روان شناسى و رابطه آن با كلام اسلامى از فرانك گريفل; عرف ايرانى: ديوان مولانا رومى از گوستاو ريچتر; معمارى دانش از فلسفه اسلامى از مرتضى حاج حسينى; بالاخره آخرين مقاله گزارش مطول از كتاب عبدالعزيز عبدالحسين ساچدين با عنوان ريشه هاى اسلامى تكثيرگرايى دموكراتيك چاپ شده در نيويورك در ٢٠٠١م است. نويسنده مقاله آقاى محمد لگن هاوزن پژوهشگر فلسفه و كلام اسلامى آمريكايى و مقيم قم است.
اما آثارى كه به نقد كشيده شده عبارتند از: انديشه هاى فلسفى نوشته عبداللطيف; مجموعه مقالات درباره فرهنگ و دين ويراسته جوناردون گانرى; درآمدى بر متافيزيك نوشته ميشل جى. لوكس; فيلسوف شيراز در هند از اكبر ثبوت; شكست طبيعت گرايى: مقالاتى درباره استدلال هاى پلانتينجا در مخالفت با طبيعت گرايى ويراسته جيمز بيلبى; اخلاقيات حقيقى: مرورى بر بنيادهاى اخلاقى از جان ام ريست; غزالى و اسماعيلى ها: بحثى راجع به تعقل و اقتدار از فاروق ميتا; در پايان يك كتاب فرانسوى از كريستين ژميت با عنوان وجود فعال: فلسفه وحى در ديدگاه ملاصدرا است كه در پاريس در ٢٠٠٢م منتشر شده است.
نقد و بررسى كنندگان اين آثار عبارتند از سجاد رضوى, داويد بورل, ديويد براو شاو; سنفورد سعله برگ و برين توماس شماره اول از سال چهارم اين نشريه در مارس ٢٠٠٣ منتشر شد و شامل پنج مقاله و معرفى و توصيف شش كتاب جديد الانتشار است. مشخصات مقاله اين گونه است:
وجود وجود: مرورى بر برهان صديقين از جمز كميپتون بوكمير; شناخت شناسى عرفانى از سيد يحيى يثربى; هويت و محدوديت ها از ديويد كورت; روان شناسى ابن عربى در تدبير الهى رهبرى انسان از لايت سابان السود; ديدگاه هاى ابن عربى و افلاطون درباره عشق از سلمان بشير.

اما كتاب هايى كه نقد و توصيف شده اند عبارتند از:
تلاش براى توحيد: سير و سلوك در تصوف سهروردى, نوشته قمر هدى; مكتب عارف شرق: استشراق افلاطونيان و سهروردى, نوشته جان والبويج; حيات ابن سينا در غرب: ديدگاه فلسفه مشاء درباره روح, نوشته داگ نيكلاوس هاس; نامه به وزير ابوسعد, از ابن سسينا; فخرالدين رازى و توماس آكويناس درباره جهان آخرين, نوشته معمر اسكندرغلو; فلسفه تربيتى و فعاليت نقيب العطاسِ ون مهد نور داود.
اميد است اين نشريه با ارتقاى سطح روزنامه نگارى بيش از پيش به انعكاس اطلاعات اقدام كند و فلسفه اسلامى به ويژه گرايش حكمت متعاليه و خرمندى شيعه را با اطلاع رسانى كارآمدتر عرضه كند. محمد نورى تأسيس (انجمن قلم حوزه)
انجمن قلم حوزه, در تاريخ ٩/٢/٨٣, نخستين مجمع عمومى خود را با حضور صاحبان قلم و آثار ادبى تشكيل داد. در اين نشست ساليانه, نخست آقايان حسين سيدى و محمد اسفنديارى درباره جايگاه قلم و ادبيات در فعاليت هاى فرهنگى سخن گفتند. سخنران بعدى, آقاى رضا بابايى, نماينده هيئت مؤسس انجمن قلم, نحوه شكل گيرى انجمن و برنامه هاى آينده آن را باز گفت. در پايان نشست عمومى انجمن قلم حوزه, آقايان رضا بابايى, احمد امامى, مجتبى تونه اى, ابراهيم احمديان و محمد اسفنديارى براى شركت در جلسات هيئت مديره انتخاب شدند. همچنين آقايان سيد على حسينى و رضا حميدى بيشترين رأى را براى احراز سمت بازرسى انجمن, كسب كردند.
انجمن قلم حوزه با اتكا بر سرمايه هاى معنوى اهل قلم و كمك هاى مادى پراكنده, عزم آن دارد كه دامنه فعاليت هاى قلمى را در ميان نويسندگان اسلامى گسترش داده, بر عمق و غناى ادبى آنها بيفزايد. تشكيل كتابخانه تخصصى, آموزش عمومى, نشر آثار ادبى, برگزارى جلسات نقد و بررسى كتاب, حمايت معنوى از نويسندگان و شاعران حوزوى, حضور فعال در مجامع علمى, گنجاندن دروس ادبى در برنامه هاى رسمى حوزه و مديريت علمى آنها و… پاره اى از اهداف اعلام شده انجمن قلم حوزه است.
ايميل: [email protected] هيئت مديره انجمن قلم حوزه