آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٣ - معرفى هاى گزارشى

معرفى هاى گزارشى

كليات

 آيا كتاب مهم است؟
بريان بامفيلد; مترجم: ميترا ميرشكار سياهكل, چاپ اوّل, تهران, كوير, ١٣٨٢, ١٢٨ص, رقعى
اين مجموعه حاوى سخنرانى تنى چند از صاحب نظران در حوزه نويسندگى و نشر است كه در سمينار (آيا كتاب مهم است؟) عرضه گرديده است. هدف از برقرارى اين سمينار اين بود كه ارزش كلى كتاب هاى جامعه كنونى ما مورد بررسى قرار گيرد و اميد بر اين بود كه مباحثات سخنرانان مختلف, تضاد مابين توسعه علمى و فنى دنياى رسانه هاى گروهى و ارزش جاودانى كتاب را نه تنها به دليل مندرجاتش, بلكه به واسطه موجوديت آن به عنوان يك شىء فيزيكى فناناپذير, مورد توجه قرار دهند. اسامى اين سخنرانان بدين قرار است: اچ. آر. اچ. دوك ادينبورو; دكتر جورج اشتاينر; مارشال مك لوهان; پروفسور آسابريگز; آرتور گرت; ريچارد كراس من. درباره كتاب
اميل دولانى; مترجم: امير كرمانى, چاپ اوّل, تهران, كوير, ١٣٨٢, ١٣٤ص, رقعى
در اين كتاب, نگارنده تلاش مى كند تصويرى از فعاليت هاى گوناگون سازمان يونسكو درباره كتاب و چگونگى نشر آن در سطح جهان عرضه كند. اين كتاب كه براى مطالعه ناشران به طبع رسيده با اين عناوين تدوين شده است: برنامه جهانى توسعه كتاب; جريان آزاد كتاب; تشويق عادت مطالعه; كتابخانه ها, آرشيوها و جمع آورى; يونسكوى ناشر و سال بين المللى كتاب و پس از آن.
u فهرست نسخه هاى عكسى كتابخانه مركز دائرةالمعارف بزرگ اسلامى (كتابخانه خصوصى اهدايى زين العابدين…)
احمد منزوى, چاپ اوّل, تهران, مركز دائرةالمعارف بزرگ اسلامى, ١٣٨٢, ٧٨٨ص, رحلى
جلد نخست از فهرست نسخه هاى عكسى اين مجموعه, شامل فهرست نسخه هاى عكسى از كتابخانه زين العابدين ابراهيمى كرمانى است كه از روى ٨٢٦ جلد كتاب خطى و عكسى فراهم آمده و در مجموع در برگيرنده ١١٨٢ عنوان است. اين نسخه ها بر حسب الفباى آثار تدوين گرديده كه علاوه بر معرفى نسخه و ذكر نام مؤلف, عبارات آغازين و فرجامين هر نسخه درج شده است. گفتنى است نسخه هاى ياد شده اغلب حاوى اطلاعاتى از مشايخ سلسله شيخيه است. در بخش انتهايى كتاب, فهرست هاى مختلفى اعم از نام نگارندگان, نام كاتبان, نام كتاب ها, فهرست اعلام, نمايه دارندگان, نمايه كتاب بر پايه زبان, و گزيده عكس برخى نسخه ها به طبع رسيده است. كتابشناسى تجريد الاعتقاد
على صدرايى خويى; به اهتمام: محمود مرعشى نجفى, چاپ اوّل, قم, كتابخانه بزرگ و گنجينه جهانى مخطوطات حضرت آيةاللّه العظمى مرعشى نجفى(ره), ١٣٨٢, ٢٣٢ص, رقعى
اين كتابشناسى مشتمل بر معرفى شرح ها و حواشى كتاب تجريد الاعتقاد نوشته خواجه نصير طوسى است. مجموع شروح و حواشى معرفى شده در اين نوشته, ٢٣١ كتاب و نسخه هاى خطى معرفى شده نيز ٦١٢ نسخه است. يادآور مى شود از ميان شروح به تسديد القواعد معروف به شرح قديم, و كشف المراد نوشته علامه حلى شرح قوشچى (شرح جديد) و شوارق الالهام لاهيجى, بيشتر از ديگر شروح توجه شده و از ميان حواشى, حاشيه جرجانى بر شرح قديم, و حاشيه قديم دوانى, و حاشيه خضرى بر شرح جديد, بيشتر از ديگر حاشيه ها مطمح نظر بوده و از اين رو بخش بيشتر معرفى ها بدان اختصاص يافته است.  كتابشناسى توصيفى كتابشناسى هاى امام خمينى(ره)
حميد رحمانى, چاپ اوّل, تهران, نشر هستى نما, ١٣٨٢, ١٠٨ص, رقعى
در كتابشناسى حاضر, مجموعه كتابشناسى ها و فهرست واره هايى كه تاكنون درباره امام خمينى(ره) تهيه شده, گردآورى و در دو بخش تدوين شده است. بخش نخست شامل فهرست واره هايى است در باب آثار امام يا آثارى كه درباره ايشان تدوين شده است. اطلاعات اين بخش در سه فصل تنظيم شده است: فصل اوّل مأخذشاسى هايى است كه به شكل كتاب مستقل منتشر شده است. فصل دوم فهرست واره هايى است كه فصلى از كتابى را تشكيل مى دهد و فصل سوم مأخذشناسى هايى است كه در قالب مقاله در نشريه يا مجموعه آمده است. بخش دوم حاوى اطلاعاتى است درباره آثارى كه در باب كتاب هاى امام خمينى(ره) تأليف گرديده است. اغلب اين اطلاعات مربوط به مقالاتى است كه به روش نقد و بررسى كتاب منتشر شده است. فرهنگ جامع نام ها و آبادى هاى كهن اصفهان
محمد مهريار, چاپ اوّل, اصفهان, فرهنگ مردم, ١٣٨٢, ١٠٤٠ص, وزيرى
در اين فرهنگنامه جغرافيايى نام و مشخصات بيش از هشتصد آبادى و روستاى كوچك و بزرگ كهن اصفهان به ترتيب الفباى فارسى, معرفى شده است. نويسنده پس از سال ها جستجو و گردآورى اطلاعات كتابخانه اى نويسنده در اين مجموعه تحقيقى, اطلاعاتى درباره موقعيت جغرافيايى, تقسيمات ادارى, وضعيت اقتصادى, وسعت, تعداد خانوار, جمعيت, سرگذشت آن, همچنين توضيحات لغوى و اطلاعات واژه شناسى و زبان شناختى و وجه تسميه و تاريخى آن فراهم آورده است. در پايان, كتابنامه و نمايه جاها, اشخاص, اقوام و ملل و سلسله ها, اديان و زبان ها و لهجه ها و نام كتاب ها و نشريات آمده است.

فلسفه و كلام

خدا, زبان و معنا (درآمدى بر فلسفه زبان دينى)
اميرعباس عليزمانى, چاپ اوّل, قم, انجمن معارف اسلامى ايران, ١٣٨٢, ٢٧٢ص, رقعى
كتاب, درآمدى است بر فلسفه زبان دينى كه بر پايه كلام جديد نوشته شده است. نگارنده چنين استدلال مى كند كه زبان دينى به معناى زبان رسمى و مقدس يك دين خالص يا زبان فنى ساخته شده به دست متخصصان دينى يا به معناى حضور واژه هاى كلامى ويژه در يك بافت زبانى مخصوص نيست, بلكه زبان در صورتى دينى است كه به گونه دينى به كار رود و هدف هاى دينى را پى گيرد. دينى بودن زبان دينى ويژگى نوع خاصى از زبان نيست, بلكه ويژگى شيوه اى خاص از كاربرد زبان است… بيان هاى مطرح شده در متون دينى انواع بسيارى دارد. فيلسوفان دين بيش از بخش هاى ديگر بر گزاره هاى كلامى تأكيد دارند, زيرا مشكل اصلى در زبان دينى به گونه مستقيم يا غيرمستقيم به اين گزاره ها برمى گردد… مقصود از گزاره هاى كلامى, گزاره هايى است كه در آنها خدا موضوع و يكى از اوصاف, افعال يا نسبت هاى خدا با مخلوقات, محمول است… از آن جا كه ما راهى براى شناسايى مستقيم و بدون واسطه خدا نداريم و همواره با يك يا چند وصف, به او شناخت پيدا مى كنيم, چاره اى نداريم كه نقطه آغاز بحث خود را تحليل معناشناختى اوصاف الهى قرار دهيم… در يك تقسيم بندى كلى مى توان اوصاف الهى را به دو دسته مابعدالطبيعى و انسانى تقسيم كرد. وصف هاى مشترك بين خدا و انسان (اوصاف انسانى) در بحث زبان دينى, منشأ ابهامات فراوانى شده است. نويسنده مباحث كتاب را در قالب اين موضوعات طرح مى نمايد: الهيات سلبى, الهيات تمثيلى, اشتراك معنوى و تشكيك وجودى, نمادگرايى دينى, و الهيات و آزمون پذيرى تجربى. وى در خصوص هريك از مباحث ياد شده آراى صاحب نظران برجسته را ذكر مى كند. براى مثال وى از ديدگاه بريث ويت مى گويد كه هر دينى داستان جذاب و بلندى است كه با تأثير خود بر مخاطب, او را به حركت وامى دارد و به او جهت مى دهد و او را به سوى شيوه ويژه اى از زيستن مى كشاند. تحليل گزاره هاى دينى, به عنوان افسانه هاى مفيد, با آنچه در متن جامعه دينى وجود دارد… با برداشت رايج دينداران در تعارض آشكار است. دينداران به واقع نمايى اين گزاره ها ايمان دارند. دليل تأثير اين باورها در زندگى آنها نيز ريشه در اعتقاد دينداران به صدق و حقانيت دين, نه در صرف تأثير تخيلى و روان شناختى دارد. اگر داستانى هيچ ريشه اى در واقعيت نداشت و خوانندگانش متوجه اين واقعيت بودند, چگونه تحت تأثير آن قرار گيرند و جهت گيرى وجودى و چگونگى زندگى خود را براساس آن عوض كنند; به گونه اى كه حتى در بعضى موارد حاضر شوند هستى خود را به پاى آن قربانى كنند؟ فلسفه دين
احمد بهشتى, چاپ اوّل, قم, بوستان كتاب قم, ١٣٨٢, ٣٥٢ص, وزيرى
نويسنده در اين كتاب به مسائلى از قبيل خداشناسى و توحيد, عالم پس از مرگ, تجربه دينى, نبوت, معجزه و امامت اشاره كرده است. فلسفه دين يكى از شاخه هاى معرفت است كه به چند و چون درباره محتويات دين مى پردازد: انتظار از دين, مسئله الوهيت, زبان دين, تجربه دينى, و اعجاز از جمله مباحث اين دانش است كه فيلسوفان دين با كاوش هاى عقلانى و از منظرهاى درون دينى و برون دينى به آن مى پردازند. مؤلف با همين شيوه, در شش بخش, سرفصل هاى مهم فلسفه دين را كاويده است كه عبارتند از: كليات, حوزه ها و قلمروها, مسئله الوهيت, عوالم قبل و بعد, تجربه دينى و فلسفه اعجاز. كتاب مقدس
عبدالرحيم سليمانى اردستانى, چاپ اوّل, قم, انجمن معارف اسلامى ايران, ١٣٨٢, ٢٨٠ص, رقعى
نوشتار حاضر, سومين شماره از مجموعه آشنايى با اديان است كه در آن, به اختصار كتاب مقدس معرفى شده و نيز نوشته هاى نقادان و محققان جديد درباره تاريخ نگارش و منشأ آن بازگو گرديده است. گفتنى است: كتاب مقدس عنوان مجموعه اى از نوشته هاى كوچك و بزرگ است كه مسيحيان همه و يهوديان بخشى از آن را كتاب آسمانى و الهى خود مى دانند… در زبان هاى فارسى و عربى, عنوان عهدين نيز براى اين كتاب به كار مى رود. عنوان مزبور, به اين اعتقاد مسيحيان اشاره دارد كه خدا دو عهد و پيمان با انسان بسته است: عهد قديم و عهد جديد… اما يهوديان معتقدند كه خدا تنها يك پيمان با انسان بسته و آن همان پيمان شريعت است. بر اين اساس آنان تنها بخش عهد قديم را ـ كه عهد مى نامند ـ قبول دارند. نشان آدميت
مصطفى ميرسليم, چاپ اوّل, تهران, مركز بازشناسى اسلام و ايران, ١٣٨٢, ١٥٢ص, رقعى
نويسنده پس از بيان مقدمه اى درباره فرآيند تصميم گيرى با استناد به آيات قرآن درباره جايگاه عقل و نحوه شكل گيرى آن و سرانجام بى توجهى به نداى عقل, مطالبى را مطرح مى سازد; سپس وظايف انسان عاقل را در قبال حقيقت, رخدادهاى پيرامون, ظلم و بى عدالتى و اصلاح مفاسد برمى شمارد. وى در ادامه به علل و ريشه هاى غرور اشاره نموده آثار و عواقب آن را خاطرنشان مى كند. در فصل پايانى كتاب, با توجه به ويژگى هاى اساسى دين, اصول و فروع آن, توضيح و تفسير آياتى از قرآن در باب اصول اخلاقى و رفتارى انسان فراهم آمده كه از آن جمله عبارتند از: شناخت خدا, صلح بين مؤمنان, خودسازى, پاكى و توبه. الخير والبركه فى الكتاب والسنه
محمد محمدى رى شهرى, چاپ اوّل, قم, دارالحديث, ١٣٨٢, ٣٦٠ص, وزيرى
كتاب متضمن احاديثى از شيعه و اهل سنت درباره خير و بركت است كه به زبان عربى نگاشته شده, موضوعاتى از اين قبيل را شامل مى شود: شناخت خير, ترغيب در خير, اسباب خير, آثار خير, موانع خير, اسباب بركت, و موانع بركت. پايان كتاب مشتمل است بر فهرست آيات, فهرست اعلام, طوايف و مذاهب و فرق اديان, اماكن, اشعار و منابع. عليت از ديدگاه متكلمان مسلمان
عين الله خادمى, چاپ اوّل, قم, بوستان كتاب قم, ١٣٨٢, ٢٣٢ص, وزيرى
نويسنده در كتاب مقوله كلامى عليت را از ديدگاه متكلمان مسلمان بررسى مى كند. وى معتقد است عليت از مباحث مهمى است كه از ديرباز, فكر بشر را به خود جلب كرده است. تاريخ فلسفه و انديشه ورزى نشان مى دهد كه اين اصل هميشه انديشه فيلسوفان بزرگ را به خود مشغول داشته و در علم كلام نيز محور مباحث مهم متكلمان بوده است. مباحث اصلى كتاب در قالب اين موضوعات شرح و تبيين شده است: ماهيت عليت; ضرورت على از ديدگاه متكلمان; تحليل عليت; ربط عليت با برخى معارف دينى و ارتباط عليت با برخى معارف اسلامى. چالش هاى فكرى نظريه ولايت فقيه
مصطفى جعفرپيشه فرد, چاپ اوّل, قم, بوستان كتاب قم, ١٣٨٢, ١٩٢ص, وزيرى
در اين كتاب طى سه بخش به پرسش ها و انتقادهايى درباره ولايت فقيه پاسخ داده شده است. در بخش نخست پس از طرح مسايلى درباره مفهوم ولايت فقيه مانند تحقق ناپذير بودن نظام مبتنى بر ولايت, تناقض ولايت و جمهوريت و ولايت به مثابه مالكيت توضيح داده مى شود. در بخش دوم دو انتقاد اساسى از مفهوم انتصاب بحث و بررسى شده است. انتقاد نخست بر اين موضوع تأكيد دارد كه اگر حكومتى با نصب و تعيين الهى استقرار يابد و در آن مردم هيچ نقشى ايفا نكنند, منجر به يك نظام ديكتاتورى خواهد شد. پاسخ اين انتقاد با بررسى مؤلفه هاى نظام ديكتاتورى و سلطنتى و مقايسه آن با مؤلفه هاى نظام ولايت فقيه همراه است. انتقاد دوم اين بخش درباره اجراناپذير بودن نظامى است است كه بر مبناى انتخاب مردم نباشد. در پاسخ به اين انتقاد به مباحثى چون ولايت شورايى, نظريه انتخاب فقيه اصلح و رجوع به مرجع اثباتى اشاره شده است. بخش پايانى نيز مشتمل بر پرسش هايى درباره فقه و فقاهت است; مانند تنافى ولايت فقيه با سياستمدارى, متخصص نبودن فقيهان در حرفه سياست, و ناكارآمدى فقه براى مديرت در عصر حاضر. شميم ولايت
محمود صادقى, چاپ اوّل, قم, مركز نشر اسراء, ١٣٨٢, ٧٩٢ص, وزيرى
در كتاب, علاوه بر شرح ولايت از ديدگاه قرآن, سعى شده ولايت امام على(ع) با توجه به آيه هاى مربوط به ولايت اثبات شود. نگارنده در بخش دوم كتاب اوصاف ولايت را برمى شمارد و شخصيت امام على(ع) را از ديدگاه نهج البلاغه بررسى و تحليل مى كند. مباحث كتاب عبارتند از: اثبات ولايت (ولايت در قرآن, عيد ولايت, ولايت علوى, ظهور ولايت در صحنه غدير, تجلى ولايت در آيه تطهير) و اوصاف ولايت (على(ع) مظهر اسماى حسناى الهى, قرآن در كلام امام على(ع), حكمت علوى, وحدت جوامع در نهج البلاغه, دنياشناسى و دنياگرايى در نهج البلاغه). آزادى سياسى در انديشه آيةاللّه مطهرى و آيةاللّه بهشتى
شريف لك زايى, چاپ اوّل, قم, بوستان كتاب قم, ١٣٨٢, ١٦٠ص, رقعى
در فصل اول اين نوشتار, درباره برخى مفاهيم نظير آزادى و آزادى سياسى به تفصيل بحث شده و چارچوب نظرى نيز پس از مفاهيم آمده است. در فصل دوم, انديشه سياسى آيةاللّه بهشتى درباره آزادى سياسى مطرح شده است و نيز ضمن نقل تعريفى از ايشان درباره آزادى, به ساز و كارها و انواع آزادى هاى سياسى از نگاه وى اشاره شده است. فصل سوم در برگيرنده بحث آزادى سياسى در انديشه سياسى آيةاللّه مطهرى است. فصل چهارم مشتمل است بر مقايسه انديشه استاد مطهرى و دكتر بهشتى درباره آزادى سياسى و نكات افتراق و اشتراك انديشه هاى آنان. در قسمتى از كتاب آمده است: به هر روى, در آثار هر دو انديشور, گرچه نمى توان مشروعيت حكومت را به تمامه از مردم دانست; اما به طور قطع, مقبوليت حكومت از جانب مردم است. زيرا به صرف وجود شرايط رهبرى و تشكيل حكومت اسلامى در شخصى, وقتى با پذيرش مردم توأم نشود, هيچ گاه حكومت اسلامى محقق نخواهد شد. بنابراين, شايد بتوان نظريه انتخاب مردمى (مقبوليت) و مشروعيت الهى را به گونه اى مورد تأييد مطهرى و بهشتى دانست. بررسى برخى از شيوه هاى تعميق بينش سياسى
عبدالقيوم سجادى, چاپ اوّل, قم, بوستان كتاب قم, ١٣٨٢, ١٢٠ص, رقعى
در اين كتاب, برخى از شيوه ها و راه كارهاى تعميق بينش سياسى با استفاده از منابع دينى به ويژه نهج البلاغه بحث و بررسى گرديده است. در هر فصل كتاب, ضمن بررسى جايگاه و اهميت موضوع مورد نظر, رابطه آن با بينش سياسى و دلايل و شواهدى از گفتار معصومين(ع) عرضه گرديده است. اين فصول عبارتند از: عبرت گيرى از تاريخ و رخدادهاى گذشته, جريان شناسى سياسى, توجه دادن به مسئوليت هاى سياسى ـ اجتماعى, توسعه مشاركت سياسى, شيوه اسوه گزينى, تبيين و معرفى ابعاد سياسى دين, و دستاوردها و موانع تعميق بينش سياسى. عدالت در انديشه هاى سياسى اسلام
بهرام اخوان كاظمى, چاپ اوّل, قم, بوستان كتاب قم, ١٣٨٢, ٣٩٢ص, وزيرى
نگارنده, كتاب حاضر را با هدف مطالعه اى براى دست يابى به تعريف ها و نظريه هاى مرتبط با مفهوم عدالت در انديشه هاى سياسى اسلام, و تبيين جايگاه و نوع ارتباط آن با موضوع اقتدار و قدرت حاكم و غالب, فراهم آورده است. وى مباحث اصلى را با اين موضوعات طرح نموده است: بررسى واژگانى و مفهومى عدالت, عدالت در قرآن و سنت نبوى, عدالت در انديشه سياسى امام على(ع), عدالت در گسترده علم كلام, عدالت در فلسفه سياسى يونان و انديشه سياسى ايرانشهرى, و عدالت در نحله هاى مختلف انديشه هاى سياسى اسلام, نويسنده خاطرنشان مى كند: در استنتاج نهايى بايد گفت كه عمده ترين مانع تحقق عدالت ـ اعم از سياسى, اجتماعى و… ـ خودكامگى بوده و هست و عمده ترين عامل تحقق اين مفهوم, مبارزه با خودكامگى و كنترل و محو آن مى باشد. اما تجربه و تاريخ نظام ها و انديشه هاى سياسى ـ اعم از غرب و اسلام ـ نشان مى دهد كه شرط كردن صرف عدالت جهت زمامدار به تنهايى جهت كنترل ـ درونى و بيرونى ـ و تحديد خودكامگى كفايت نمى كند و آن چه تا به حال بر سر اصل عدالت آمده, نتيجه همين تفكر است. بنابراين بسيار ضرورى است كه در كنار شرط كردن عدالت جهت رهبر جامعه اسلامى, مكانيزم هاى نظارتى و نهادمند ديگرى تمهيد و تأسيس شود تا با نظارت بر عملكرد رهبران و كارگزاران سياسى, زمينه هرگونه بى عدالتى و خودكامگى را شناسايى كنند و تذكر دهد و در صورت سلب عدالت و جايگزينى آن با خودكامگى, موجبات عزل آنها را فراهم آورند. گلبانگ عدالت
اسماعيل پرور, چاپ اوّل, قم, بوستان كتاب قم, ١٣٨٢, ١٦٨ص, رقعى
نگارنده در اين نوشتار, علاوه بر تعريف عدالت به مسائل اساسى و مفهومى عدالت و حوزه هاى تحقق عدالت نيز اشاره مى نمايند. آن گاه پس از بحث در زمينه عدل الهى, از تبيين عدل در نظام ارادى و انسانى, به ويژه درباره عدالت اجتماعى سخن مى گويد. كتاب با اين عناوين تدوين يافته است: بررسى مسائل اساسى عدالت, شاخه هاى كلى عدل الهى, عدل در نظام ارادى و انسانى, معيارهاى تحقق عدالت, موانع اجراى عدالت, و لوازم و شرايط اجراى عدالت. نظام سياسى و دولت در اسلام
داود فيرحى, چاپ اوّل, تهران, سمت, مؤسسه آموزش عالى باقرالعلوم, ١٣٨٢, ٣٢٢ص, وزيرى
كتاب حاضر براى دانشجويان رشته علوم سياسى و فقه سياسى در مقطع كارشناسى و كارشناسى ارشد به ارزش ٣واحد تدوين شده و منبع اصلى درس نظام سياسى و دولت در اسلام محسوب مى شود. انگيزه اساسى نوشته حاضر, بررسى چارچوبى هريك از نظريه هاى نظام سياسى در اسلام از يك سو, و شيوه استناد اين نظريه ها به ادله اى از قرآن و سنت, نيز اجماع و عقل, از سوى ديگر است. در اين كتاب سه گونه كلان از نظريه هاى نظام سياسى, شيعه, اهل سنت و خوارج طرح شده است. كتاب شامل اين مباحث است: مفهوم نظام سياسى و دولت; قلمرو مطالعه; سيماى عمومى نظام سياسى و دولت در اسلام; تحولات نظريه هاى نظام سياسى در اسلام; مختصات عمومى خلافت اسلامى; نظام سياسى قديم اهل سنت; نظريه هاى خلافت جديد; مختصات عمومى امامت شيعه; شيعه و نظام سياسى مشروطه و شيعه و نظام جمهورى اسلامى. سيره عشقبازان
على كريمان صيقلانى, چاپ اوّل, قم, مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى(ره), ١٣٨٢, ١٩٦ص, وزيرى
در اين نوشتار علاوه بر تجزيه و تحليل انواع عشق, موضوع مبدأ عشق و عشق هاى متعالى بررسى شده, همچنين مراتب عشق و معشوق از زواياى گوناگون ـ با ذكر شواهدى چند ـ معرفى شده است. نگارنده در كتاب عشق را با عبارتى از اين دست توصيف مى كند: نداى عشق عامل تصفيه و به سازى روح و روان شده, تصورش بالفعل كننده استعدادهاى نهان, و نسيم دل افزايش الهام بخش رضايت و امتنان است. محبت موجب ائتلاف نيازها, چالاكى و جسارت و شجاعت, درهم شكننده تبعيض ها و فواصل طبقاتى, و در يك كلام اكسير منحصر به فرد عالم خلقت است. هيچ عينى از آن تهى نبود و جمله كائنات بدان مشغولند.

فقه و حقوق

تنبيه الامه و تنزيه المله
محمدحسين نائينى, چاپ اوّل, قم, بوستان كتاب قم, ١٣٨٢, ١٩٢ص, رقعى
در اين كتاب, اصول و اركان حكومت بر پايه دين و شريعت اسلام شرح و تبيين شده است. كتاب حاضر كه با انگيزه پاسخ گويى به شبهات مخالفان مشروطه نگاشته شده در پنج فصل سامان يافته است. حقيقت سلطنت نزد اديان و عقلا, تحديد سلطنت در عصر غيبت, مشروطه و تحديد سلطنت, پاسخ به شبهات و مغالطات, و صحت و مشروعيت مداخله نمايندگان مجلس و شرايط و وظايف آنان. مؤلف كتاب مى گويد: پس از اعلان مشروطيت در ايران, او را بزرگ ترين حاميان مشروطه شمرده اند كه با تأليف كتاب مشهور و ارزنده تنبيه الامه و تنزيه المله كه مورد تأييد رهبران مشروطه آخوند ملامحمدكاظم خراسانى و ملا عبدالله مازندرانى قرار گرفت, سهم وافرى در اين نهضت ايفا كرد. تأليف اين اثر در شرايط دشوار آن روز از يك سو در ميان مسلمانان پشتوانه اى نظرى براى مشروطه به شمار مى آمد…. مبادى اصول (رشته الهيات و معارف اسلامى)
ابراهيم ابراهيمى, چاپ اوّل, اراك, دانشگاه اراك, ١٣٨٢, ٢٣٦ص, وزيرى
اين نوشتار براى دانشجويان رشته الهيات و معارف اسلامى مقطع كارشناسى به منظور آشنايى با مبادى فقه و اصول تدوين يافته است. گفتنى است: علم اصول يك سلسله قواعد كلى است كه زمينه استنباط و استخراج احكام فقهى را فراهم مى سازد… و موضوع علم فقه عبارت است از اعمال و اقوال مكلف كه احكام آن به وسيله مجتهد از ادله تفصيلى به دست مى آيد. مباحث اصلى كتاب بدين قرار است: مبادى علم اصول, تاريخ علم اصول, جايگاه علم اصول, مسائل مشترك ادله اجتماعى, ادله فقاهتى با اصول عمليه, تاريخ علم فقه, مبادى علم فقه, ابواب فقهى, قواعد فقهى و اصطلاحات فقهى. ويژگى هاى اجتهاد و فقه پويا (فقه پويا در مكتب سه فقيه)
عليرضا فيض, چاپ اوّل, تهران, پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى, ١٣٨٢, ٦٩٦ص, وزيرى
نگارنده در كتاب با بررسى اجتهاد و تقليد, ويژگى اصلى اجتهاد را پويا بودن, كارا بودن و هم سويى با پيشرفت بشر معرفى مى كند. در آغاز كتاب, ضمن تاريخچه اى از اجتهاد, رابطه اجتهاد با اصول فقه, مختصات فقه پويا و موضوعاتى از قبيل آن بررسى مى شود. در بخش نخست, علاوه بر تعريفى از اجتهاد, ويژگى ها و شرايط اجتهاد معرفى شده است. بخش دوم كتاب شامل بررسى اجتهاد پويا براساس مأخذ فقه است كه طى آن دلايل و مصالح اجتهاد بررسى و ارزيابى گرديده است. در بخش سوم كتاب, پويايى فقه در مكتب سه فقيه (محقق اردبيلى, ملامحسن فيض و محقق سبزوارى) تشريح شده ضمن آن كه زندگى و آثار هريك نيز معرفى شده است. بخش چهارم كتاب شامل نظر محقق اردبيلى و ملامحسن فيض در برخى مسائل اصولى و فقهى است. وقف از ديدگاه حقوق و قوانين
محمد امينيان مدرس, چاپ اوّل, تهران, سمت, بنياد پژوهش هاى اسلامى, ١٣٨٢, ٢٠٤ص, رقعى
كتاب حاضر براى دانشجويان رشته حقوق در مقطع كارشناسى, منبع درس حقوق مدنى٢ به شماره مى آيد كه به ارزش ٢واحد تدوين شده است. در اين كتاب, وقف از ديدگاه حقوق و قوانين براساس سه مقوله ماهيت وقف, اداره وقف, پايان وقف بررسى مى شود. عناوين فصل هاى كتاب بدين قرار است: تعريف وقف, انعقاد وقف, اركان وقف, اثبات وقف, مشروعيت جهت وقف, اداره كنندگان موقوفه, نحوه اداره موقوفه, تلف موقوفه, اخذ به شفعه در وقف, فروش موقوفه, و غصب موقوفه. وجدان
محمدتقى جعفرى تبريزى, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه تدوين و نشر آثار علامه جعفرى, ١٣٨٢, ٣٢٠ص, وزيرى
نويسنده در آغاز با تعاريفى از وجدان, مشاهدات و بررسى هاى مربوط به وجدان را به دو دسته تقسيم مى كند: ١. وجدان آگاهى به شخصيت و وحدت و مختصات آن به طور عموم (علم حضورى) و خودآگاهى ٢. وجدان اخلاقى كه قسمت تكامل حكمت عملى را به عهده مى گيرد. اگر شخصيت انسانى براى خود يك ايده آل عامل تحرك درونى داشته باشد, اين عامل درونى وجدان ناميده مى شود. در كتاب با استناد به آراى برخى متفكران, جنبه هاى گوناگون وجدان, با موضوعاتى از اين دست بررسى و تبيين مى شود: تاريخ تخمين توجه به وجدان اخلاقى; وجدان از ديدگاه منابع اوليه اسلامى; اعتراضات بر وجود يا اصالت وجدان اخلاقى; فعاليت ها و نمودهاى وجدان اخلاقى; وجدان اجتماعى و وجدان اجتماعى.

قرآن و حديث

مقايسه قصص در قرآن و عهدين
عباس اشرفى, چاپ اوّل, تهران, دستان, ١٣٨٢, ٣٩٠ص, وزيرى
مطالب اين كتاب در چهار بخش تنظيم شده است; بخش اول به منابع شناخت دين يهود, منابع شناخت دين مسيحيت و منابع شناخت دين اسلام اختصاص دارد. مطالب بخش دوم درباره واژه شناسى قصص در قرآن و فرق آن با گزارش تاريخى و اسطوره, اهداف قصص قرآنى و اسلوب هاى بيان قصص قرآن, قصص عهدين, پيشينه آن و مقايسه آن با قصص قرآنى است. در بخش سوم وجوه اشتراك و افتراق داستان هاى عهد قديم به ويژه تورات و قرآن و در بخش چهارم, وجوه اشتراك و افتراق داستان هاى عهد جديد (خاصه اناجيل اربعه) و قرآن بررسى شده است.
u نسخه هاى خطى كهن و نفيس نهج البلاغه و شروح, گزيده ها و ترجمه هاى آن در كتابخانه بزرگ آيةاللّه مرعشي…
چاپ اوّل, تهران, كتابخانه بزرگ و گنجينه جهانى مخطوطات حضرت آيةاللّه العظمى مرعشى نجفى(ره), ١٣٨٢, ٢٠٨ص, وزيرى
در اين نوشتار, ١١٦ نسخه خطى كهن نهج البلاغه موجود در كتابخانه آيةاللّه مرعشى نجفى معرفى مى گردد. اين معرفى شامل شرح, گزيده و حواشى نسخه هاى مورد نظر است. در پايان كتاب, تصاوير برخى از نسخه هاى نفيس و قديمى نهج البلاغه به چاپ رسيده است. يكصد موضوع اخلاقى در قرآن و حديث: شامل سيصد آيه و هفتصد حديث
ناصر مكارم شيرازى و ديگران, چاپ اوّل, تهران, دارالكتب الاسلاميه, ١٣٨٢, ٥٦٨ص, وزيرى
در اين كتاب با استناد به سيصد آيه از قرآن و هفتصد حديث, صد موضوع اخلاقى در اسلام تفسير گرديده است. برخى از اين موضوعات عبارتند از: علم, قلب سليم, دعا, تقوا, وفاى به عهد, حقوق همسايگان, ربا, رشوه, آداب تجارت, سعادت و شقاوت, كفران نعمت, ياد مرگ, صدقه و انفاق, آداب سخن گفتن, استغفار و نزول بركات, و آفات اعمال صالح. مكاتب تفسيرى: مفسران نخستين, مكتب روايى محض, تفاسير روايى محض
على اكبر بابايى, چاپ اوّل, تهران, سمت, بنياد پژوهش هاى اسلامى, ١٣٨٢, ٤٤٨ص, وزيرى
كتاب حاضر براى دانشجويان رشته علوم قرآنى در مقطع كارشناسى ارشد و دكترا تدوين شده و مشتمل بر اين مباحث است: معرفى مفسران نخستين, معرفى و بررسى مكتب هاى تفسيرى و معرفى و بررسى برخى از مهم ترين تفاسير مكتب هاى تفسيرى. براى مثال نگارنده پس از بررسى مكتب هاى تفسيرى مى گويد: از آنچه تاكنون در بررسى ادله طرفداران اين مكتب بيان شد, به دست آمد كه هيچ دليل معتبرى براى صحت اين مكتب وجود ندارد, بلكه از آنچه در بررسى اولين دليل امين استرآبادى (يعنى نبودن دليل براى غير تفسير روايى محض) بيان كرديم, معلوم شد كه وجوه متعددى از سيره عقلا و آيات قرآن و روايات بر حجت و قابل اعتماد بودن ظواهر قرآن و امكان فهم و تفسير بخشى از معارف و معانى قرآن براى غير معصومين, وجود دارد و در نتيجه نادرستى اين مكتب قطعى است. وجوه قرآن در تفسير كشف الاسرار و عدةالابرار نوشته رشيدالدين ميبدى
نجف جوكار, چاپ اوّل, شيراز, دانشگاه شيراز, ١٣٨٢, ١٦٠ص, وزيرى
هدف از نوشتار حاضر, يافتن وجوه قرآن در تفسير كشف الاسرار ميبدى است. نگارنده در آغاز, علاوه بر تعريف وجوه قرآن, نظر ميبدى را در اين باره نقد و بررسى مى كند. وى سپس ضمن مقايسه وجوه مورد بحث در اين تفسير با كتاب هاى مشابه, سعى دارد منابع مورد استفاده ميبدى را مشخص نمايد. در بخش دوم كتاب وجوه واژگان قرآنى مندرج در كشف الاسرار براساس الفبا تدوين و تشريح شده است. شيخ كلينى: آفتاب حديث
حسن ابراهيم زاده, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه انتشارات اميركبير, شركت چاپ و نشر بين الملل, ١٣٨٢, ٨٠ص, رقعى
در شماره حاضر از ديدار با ابرار زندگى, افكار و آثار محمد بن يعقوب كلينى (وفات٣٢٩ق) معرفى شده است. اثر معروف او الكافى فى علم الدين كتابى است به عربى كه يكى از كتب اربعه شيعه به شمار مى آيد. عصر كلينى را بايد عصر حديث ناميد. نهضتى كه براى يافتن, شنيدن و نوشتن احاديث و روايات آغاز شده بود, سراسر ممالك اسلامى را فراگرفته بود….

تاريخ و شرح حال

محمد(ص) در اروپا
مينو صميمى; مترجم: عباس مهرپويا, چاپ اوّل, تهران, اطلاعات, ١٣٨٢, ٥٢٠ص, وزيرى
نوشتار حاضر, نقد و تحليلى است بر تصاوير ساختگى و غير تاريخى از اسلام, به ويژه شخصيت و خصوصيات اخلاقى پيامبر اسلام در آثار نويسندگان, شعرا, شرق شناسان, نقاشان, مورخان, فلاسفه و رهبران مسيحيت. دو فصل اول كتاب مربوط به شرح حال و طرز زندگى و صفحات اخلاقى و انسانى و آموزش هاى حضرت محمد(ص) است كه براساس توصيفات مشروح اولين تاريخ نويسان اسلامى و شواهدى كه در خود متن قرآن كريم موجود است, تدوين شده است. در فصل سوم, ارزش هاى معنوى اسلام و اصول يكتاپرستى اين آيين در زندگى مسلمانان ارزيابى مى شود. مباحث اصلى كتاب نيز با اين موضوعات فراهم آمده است: محمد(ص) به عنوان محوند[!] اروپاى قرون وسطى و ترس از اسلام, محمد(ص) در اروپاى پس از رنسانس: تهديد تركان, محمد(ص) به عنوان ضد مسيح[!] سرانجام محمد(ص) و اسلام در دوران جنبش دين پيرايى مسيحيت, اومانيست يا متحجر؟ شكاف در عصر روشنگرى; محمد(ص) در عصر قهرمان پرستى; خيال پردازى در باب لذت پرستى و قساوت: محمد(ص) و اسلام در تصور اروپاى سده نوزدهم; بازگشت به جنگ هاى صليبى و جهادها: اسلام در پايان امپراتورى عثمانى و از تكريم تا تحريف آشكار: محمد(ص) در قرن بيستم. فرائد فوائد الفكر فى الامام المهدى المنتظر(عج)
مرعى بن يوسف مقدسى, چاپ اوّل, قم, دارالكتاب الاسلامى, ١٣٨٢, ٤١٦ص, وزيرى
مباحث كتاب به زبان عربى متضمن ديدگاه شيعه درباره مهدويت است كه با استناد به آيات, روايات و احاديث نگاشته شده است. بخش اصلى كتاب درباره ظهور امام زمان(ع), نشانه هاى ظهور, كيفيت ظهور و نظاير آن است. در انتهاى كتاب فهرست آيات, احاديث و فهرست منابع درج گرديده است. مأخذشناسى رجال شيعه
رسول طلائيان, چاپ اوّل, قم, دارالحديث, ١٣٨٢, ٣٦٨ص, وزيرى
اين نوشتار, حاوى معرفى و شناسايى تأليفات رجالى شيعه است كه براساس تاريخ وفات مؤلفان آن سامان يافته است. در معرفى توصيفى هر اثر, نام و شهرت مؤلف, تاريخ وفات وى, مشخصات اثر, مشخصات ناشر, تاريخ نشر و تعداد جلدها و صفحه ها ذكر شده است. كتاب هاى معرفى شده در اين مجموعه, با موضوعاتى از اين قبيل تدوين شده اند: كليات علم رجال, شرح حال مستقل راويان, كتب رجالى اى كه براساس طبقات يا فهرست و يا مشيخه تأليف شده اند, جوامع رجالى و معجم ها, رساله هاى مستقل در قواعد رجالى, منظومه هاى رجالى, و تاريخ رجال. خضر و موسى(ع) در فرهنگ اسلامى
قدرت الله مرادى, چاپ اوّل, تهران, سمت و مؤسسه انتشارات اميركبير, ١٣٨٢, ٢٨٤ص, وزيرى
در بخش اول اين نوشتار شخصيت خضر و ديدار او با حضرت موسى(ع) با استناد به آيات و روايات بررسى گرديده است. اين فصل, مباحثى از جمله حكمت بيان حقايق در قالب قصه,اختلاف در تاريخ و گفتار اديان و مفسران درباره اين ديدار را شامل مى شود. در بخش دوم, با توجه به بحث برترى يا تقدم مقام ولايت بر نبوت از سوى صوفيه, مقام ولايت و نبوت تبيين و تشريح مى گردد. بخش سوم كتاب نيز به باورهاى صوفيه در ادبيات عرفانى اختصاص دارد. تاريخ اسلام
جليل تارى و ديگران, چاپ اوّل, قم, دفتر نشر معارف, ١٣٨٢, ٢١٦ص, وزيرى
كتاب حاضر به منظور واحد درس عمومى تاريخ اسلام براى دانشگاه ها در نظر گرفته شده و در قالب اين عناوين تدوين گرديده است: فلسفه تاريخ, جزيره العرب در آستانه بعثت, عصر تنزيل (بعثت و دعوت), عصر تنزيل (هجرت و حكومت), عوامل موفقيت و گسترش اسلام, عصر تأويل (خلافت), عصر تأويل (حكمت و حكومت امام على(ع)) و عصر سلطنت (حاكميت امويان). نبرد جمل (ترجمه وقعه الجمل)
ضامن بن شدقم; مترجم: حسن شانه چى, چاپ اوّل, قم, دليل ما, ١٣٨٢, ١٤٤ص, وزيرى
نگارنده در كتاب حاضر به قضاياى مهم و حساس جنگ جمل اشاره كرده, علل و عوامل اين واقعه را تحليل مى كند. در آغاز كتاب آمده است: فتنه اى كه اندكى پس از بيعت مردم با امام على(ع) ـ بعد از قتل عثمان ـ در بصره پديد آمد علتش حوادثى بود كه طلحه و زبير با پيمان شكنى خود به وجود آوردند. آنها بيعتشان با اميرالمؤمنين(ع) را كه با ميل و رغبت و بدون اكراه انجام داده بودند, شكستند و سپس به بهانه انجام حج عمره از مدينه به سوى مكه حركت كردند و با عايشه كه از نزديك در مكه مراقب اوضاع سياسى بود متحد شدند و پس از آن كه كارگزاران فرارى عثمان از شهرهاى مختلف با اموال مسلمانان به آنها پيوستند, بر خونخواهى عثمان هم صدا شدند و كسانى كه در اين فتنه ها به حيرت و سرگشتگى افتاده بودند, آنها را در رسيدن به مقصود آشوبگرانه شان يارى دادند.