آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٨ - پژوهشهاي در آستانه نشر

پژوهشهاي در آستانه نشر



١. جامع الشتات
تحقيق سيد جعفر حسينى
ناشر: دارالكتب الإسلاميه, تهران
جامع الشتات از آثار مهم, گرانقدر و سودمند فقيه و اصولى بزرگ, ميرزا ابوالقاسم قمّى معروف به ميرزاى قمى و صاحب قوانين است. ميرزا به تعبير مرحوم مدرس تبريزى, از فحول علماى متبحّر اماميّه قرن سيزدهم, بسيار محقق و مدقّق, و در حقيقت از اركان دين مقدس اسلام و استاد المتأخّرين بود. (ريحانة الادب, ج٥, ص٦٨ ـ ٦٩). علّامه تهرانى در چگونگى جامع الشتات نگاشته اند:
اين كتاب جامع پاسخ سؤالها, و برخى رساله هاى مستقل به فارسى و عربى است كه در دو باب تدوين كرده اند. باب اوّل در عقايد دينى و مسائل كلامى, كه در ضمن آن ردّ صوفيه و برخى از آراء آنان آمده, و در باب دوّم احكام شرعى بر اساس كتابهاى فقهى كه با مسائل مربوط به تقليد آغاز مى شود و پس از آن طهارت است تا ديات. (الذريعه, ج٥, ص٥٩ ـ ٦٠) .
بخشهاى غير فقهى كتاب بسيار متنوع و خواندنى است. در اين بخش سؤالها گونه گون است و جوابها جالب و آموزنده. گاه سؤال از تفسير ابياتى است از سعدى, يا حافظ و يا پرسش از معتقدات جريانهاى فرهنگ اسلامى, افراد و….
آنچه تاكنون از جامع الشتات, چاپ و نشر شده درخور كتابى به اين ارجمندى نيست. اكنون آقاى حسينى همّت كرده اند كه آن را به گونه اى منقّح و مصحّح عرضه كنند. آقاى حسينى در تصحيح و تحقيق آن منابع آيات, روايات و نقلها را استخراج مى كنند و مى كوشند تا متنى استوار ارائه دهند. بنابه اظهار نظر مرحوم علّامه تهرانى نسخه مطبوع آن ناقص و مغلوط است. اميد است اين چاپ بر اساس نسخه اى معتمد با دقت تمام عرضه شود. ٢. منتهى المقال فى احوال الرجال, معروف به (رجال أبوعلى)
محمد بن اسماعيل حائرى
تحقيق موسسه آل البيت ـ ع ـ لإحياء التراث
منتهى المقال از آثار مهم و كارآمد رجالى است. اين كتاب به لحاظ دربرداشتن چندين اثر مهم رجالى از جايگاه والايى برخوردار است. منتهى المقال جامع رجال كبير ميرزا محمّد استرآبادى, تعليقه وحيد بهبهانى و نيز مشتركات محمد امين كاظمى است. بدين سان كه ابتدا سخن ميرزا محمد استرآبادى را مى آورد و آنگاه تعليقات وحيد بهبهانى و سپس مشتركات كاظمى (الذريعه, ج٢٣, ص١٢). و آنچه را هم مجهول پنداشته, نياورده است. خود در مقدمه كتاب گفته است:
من گزيده منهج المقال و تعليقات را مى آورم و مجاهيل را به جهت ناسودمنديشان ياد نمى كنم, و افزون بر اين دو آنچه را در مشتركات هست نيز ضميمه مى كنم تا آن كه اين كتاب را مى نگرد از مراجعه به منابع رجالى ديگر بى نياز باشد. (منتهى المقال, ص١)
مؤلفان فهرست كتب خطى آستان قدس رضوى در معرّفى آن نوشته اند:
اين كتاب از مؤلّفات معتبر و معروف در رجال حديث و راويان اماميه است…. اسامى راويان با ترتيب دقيق حروفى ذكر شده و امتياز ديگر اينكه راويان مجهول (مجاهيل) در آن ذكر نشده, كتاب مصدّر است به پنج مقدمه در مواليد و وفات چهارده معصوم و فوائد رجالى و مذيّل است بخاتمه شامل پنج قائده رجالى ….) (فهرست كتابخانه آستان قدس رضوى, ج٦, ص٦٢٥).
ييادآورى كنيم كه شاگرد وى, درويش على حائرى آنچه را استادش به عنوان مجاهيل نياورده, گرد آورده است كه علّامه تهرانى از آن به عنوان تكملة رجال ابى على ياد كرده است (الذريعه, ج٤, ص٤١١) و شيخ محمد آل كشكول نيز كتابى با عنوان اكمال منتهى المقال نوشته اند و چرايى لزوم يادكرد مجاهيل را توضيح داده اند.
منتهى المقال به سال ١٢٦٧ هجرى قمرى به چاپ سنگى و همراه برخى ديگر از كتابهاى رجالى منتشر شده بود. پس از آن به سال ١٣٠٠ نيز نشر يافته است. اكنون مؤسسه آل البيت ـ ع ـ لإحياء التراث به چاپ منقّح و مصحّح آن همت ورزيده است كه جاى سپاس و قدردانى دارد.
كتاب بر اساس دو نسخه: ١) نسخه مؤلف, ٢) نسخه اى نگاشته شده به دست فرزند وى, شيخ على حائرى, مقابله و تصحيح مى شود. و تمام اقوال منقول در آن با منابع اصلى مقابله و تطبيق و اختلافها به دقّت در پانوشتها ضبط مى شود. احاديث كتاب نيز با استناد به منابع دست اوّل استخراج و مقابله مى شود. آنگاه كتاب به مرحله استوارسازى متن و تدقيق عبارات رسيده با ثبت حواشى و تعليقات, آماده چاپ مى گردد.
بخش عظيمى از كار پژوهش و آماده سازى آن انجام يافته است; و اميد است در آينده اى نزديك حروفچينى و چاپ آن آغاز شود. ٣. معجم الألقاب
ابن الفوطى
تحقيق محمدكاظم محمودى
مؤلف اين كتاب, كمال الدين عبدالرزّاق بن أحمد ابوالفضل بغدادى از مورّخان بزرگ اسلامى است. او در جريان سقوط بغداد به دست مغولان به اسارت درآمد, و توسطّ خواجه نصيرالدّين طوسى نجات يافت, و در زمره شاگردان وى قرار گرفت و در زمينه هاى مختلف علمى و ادبى به جايگاه بلندى رسيد. او مدتى سرپرستى كتابخانه و رصدخانه مراغه را به عهده داشته و پس از بازگشت به بغداد كتابخانه مستنصريه را اداره مى كرد. وى با بهره ورى از مجموعه آثار, و مشاهدات و دقتهاى خود, آثار گرانقدرى را سامان داده است; از آن جمله است كتاب معجم الألقاب.
اين كتاب گسترده ترين و دقيقترين كتابى است كه شرح حال رجال مشهور به لقب را گزارش كرده است; مانند: عزالدين, فخرالدين, محيى الدين و…. مؤلف با بهره ورى از دو كتابخانه بزرگ يادشده و مشاهدات عينى و آشنايى گسترده با انديشه وران و جريانهاى مختلف به ويژه شيعيان, و حوادث زمانش كتابى پرداخته است در نوع خود كم نظير و گاه داراى اطّلاعات و آگاهيهاى منحصر به فرد. اخبار و اطلاعات وى از پايان دولت بنى عباس, حكومت مغولها, خواجه نصيرالدين طوسى و فرزندانش و سادات بنى طاووس شايان دقت و گاه بى نظير است. مطالب مربوط به مراغه و رصدخانه آن, آذربايجان و اردوگاه مغولان در آن ديار و گزارشهاى جالب از بغداد نيز خواندنى و سودمند است. مؤلف گاهى از منابع و كتابهايى ياد مى كند و مطالبى مى آورد كه اكنون در اختيار نيست. از اين جهت نيز اين كتاب داراى اهميت است. متأسفانه كتاب تمام نيست, و آنچه اينك در اختيار است بخشى است از حرف (عين) تا اواخر حرف (ميم). پيشتر بخشهايى از آن در يكى از مجلات هند نشر يافته, و قسمتى از حرف (عين) تا آخر (قاف) به تصحيح و تحقيق محقق معروف, دكتر مصطفى جواد نيز منتشر شده است. اكنون تمام آن به همت بلند جناب محمدكاظم محمودى تصحيح و تحقيق شده و در سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامى در حال چاپ و نشر است. محقق در تعليقات ابهامهاى كتاب را زدوده و به تناسب مطالب متن, توضيحات گسترده اى بدان افزوده اند.
اميد است مجموعه كتاب يكجا و در آينده اى نزديك منتشر شود و جستجوگران آگاهيهايى از اين دست را سودمند افتد. ٤. مصادر النظام الإسلامى, معجم ببليوغرافى
عبدالجبار الرفاعى
مؤلف در اين مجموعه ـ كه ثمره سالها تلاش مستمر و جستجوى سختكوشانه در منابع و مصادر كتابشناسيها و نگريستن به آثار جديد الأنتشار جهان است ـ مى كوشد تا منابع و مصادر پژوهش در نظام اسلامى را عرضه كند. مجموعه فيشها و كتابها و مقاله هاى شناسايى شده در هفت جزء سامان مى يابد: ١) تربيت و تعليم در اسلام, ٢) زن و خانواده در اسلام, ٣) اجتهاد و تجدّدخواهى و نگرشى نو به اسلام و منابع آن, ٤) قضاوت, ٥) اقتصاد اسلامى ٦) تبليغ, رسانه ها و مسائل مربوط به آن, ٧) جنگ و صلح در اسلام.
در اين فهرست تمام بررسيها: كتابها, مقاله ها, پايان نامه ها, نتايج كنگره ها و …, چاپى و خطى به زبان عربى و مربوط به موضوعات يادشده از آغاز تدوين تا به امروز فهرست شده است. همچنين در اين مجموعه, آثارى كه به گونه اى در نقد موضوعات يادشده آمده نيز فهرست شده است و همين طور آنچه مستشرقان درباره موضوعات مختلف يادشده به عربى نگاشته اند و يا به عربى ترجمه شده است.
منابع پژوهش
محقق در سامان دادن اين مجموعه از يكسوى به طور مستقيم به كتابخانه ها مراجعه كرده و منابع را شناسايى نموده است و از سوى ديگر با بهره ورى از فهرستهاى ناشران, كتابخانه, كتابشناسيهاى مستقل مانند: معجم المطبوعات العربيه, اكتفاء التنوع و… و يا در ضمن مجلات مانند: بخشهايى از المسلم المعاصر, المستقبل العربى, المنتقى, مجلّه هاى كتابشناسى مانند: الفهرست, بيروت; عالم الكتب, رياض; عالم الكتاب, قاهره; المورد, بغداد; الكشاف الإسلامى, قبرس و كتابنامه و كتابشناسى تهران مراجعه كرده است.
اين مجموعه بر اساس نامهاى مؤلفان و نويسندگان تنظيم يافته; و آنگاه نام مقاله و نشانى نشر آن بدين سان: عبود, عبدالغنى. التربية الإسلاميه فى القرن الخامس عشر الهجرى. القاهره. دارالفكر العربى ١٩٨٢, ٢٣١ص, ٢٤سم.
مقالات نيز مانند كتابها و در ضمن آنها فهرست مى شود, مانند: جمعه غريب. (ادب التربية و المواعظ), البعث الإسلامى س٢٦: ٨٤ (١٤٢/٥), ص ٤٤ ـ ٣٥. اگر در مقاله نام نويسنده نيايد, مقاله به گونه ياد شده نهايت در ذيل نام مجله خواهد آمد, مانند: الهدايه: الرسول….
فهرست موضوعى عناوين در آغاز كتاب مى آيد, و بقيه فهرستها در پايان. فهرست پايانى شامل فهرست مؤلفان, كتابها, مجلّات, كنگره ها و سمينارها, منابع و مصادر خواهد بود.
آقاى رفاعى سالهاى سال است كه در گردآورى و تدوين منابع تحقيق در ابعاد مختلف فرهنگ اسلامى مى كوشد و تاكنون آثار سودمندى عرضه كرده و آثار ارزشمند و كارآمدى نيز در دست تدوين و نشر دارد. توفيق وى را از خداوند مسئلت داريم. ٥. معجم مصادر الفرق الإسلاميه
على اكبر ضيائى
مؤلف با تلاشى درخور توجه و ستودنى و با كند و كاو در فهارس نسخه هاى خطّى و منابع كتابشناسى و جستجو در مصادر تاريخى و… طرح گسترده و عظيم منابع و مصادر شناخت فِرَق اسلامى را پى نهاده اند. آنچه اكنون فراهم آمده افزون بر ده هزار عنوان است كه ويژگيهاى آنها در فيشها ثبت و ضبط شده است.
مؤلف به خاطر گستردگى كار و وسعت دامنه پژوهش, تنها فرقه هايى را در محدوده پژوهش خود نهاده است كه اكنون در گوشه اى از اين جهان پهناور وجود خارجى دارند. چرا كه او مى كوشد با عرضه مصادر و منابع, ابهامها از چهره فرقه ها زدوده شود و هر جريانى و گروهى در پرتو آگاهيهاى لازم و مستند ـ آن چنانكه هستند ـ شناخته شوند.
از اين روى, اين پژوهش را از گردآورى و تدوين فرقه علويّه, نصيريّه كه زمانى به نصيريه يا نميريه شهرت داشته اند آغاز كرده است. اينان كه اكنون به علويّون شهره اند و با گشوده شدن درهاى جهان تشيّع به روى آنان تعديلها و تصحيحهايى در آرا و انديشه هايشان پديد آمده است, به گونه اى اثنى عشرى بوده و از نوعى باطنى گرى برخوردارند.
از جمله كسانى كه كتابشناسى و فهرست آثار و رسائل خطّى و سرّى اينان را عرضه كرد, مستشرق معروف, لويى ماسينيون در كتاب (opera Minora, ١٩٦٣ Beyrouth) و نيز (Esquisse, dune bibliographie - nusayrie, ١٩٣٦ paris) بود.
فهرست ماسينيون در ضمن تماس با يكى از شيوخ علوى, قرداحه سوريه با بهره ورى از توضيحات شفاهى وى تدوين شده و لذا در ثبت نام كتابها و مؤلفان آنها لغزشهاى فراوانى وجود دارد. اين فهرست حدود ١٠ صفحه است كه آقاى دكتر عبدالرحمن بدوى آن را به عربى ترجمه كرده و در جلد دوم مذاهب الإسلاميين آورده است.
البته قبل از ماسينيون, مستشرق ديگرى به نام رينه دو سو (Rene Dussaud) كتابى تحت عنوان (Historie et religion des nossairis) در سال ١٩٠٠ به زبان فرانسوى چاپ و ليست مختصر و ناقصى را از كتابهاى خطى علويان به چاپ رساند, ولى از مختصات اين كتابها و نيز موجود بودن و يا نبودن اين آثار سخن نگفته بود. تحقيقات ديگر مستشرقين چون كتافاگو (cataFago) (Journal Asiatigue, Ser, IV, t , XI, P. ١٤٩, Ser, VII, t, VIII).
و ساليسبورى (SalisburyA)
(Edward E. salisbury, " the Mystries of the Nusairian Raligion" in J. A. O. S, ١٨٦٤, p. ٢٣٦ و هنرى لامنس ( lammens Henri)
(les Nosairis ,Nots surleur historie et leur religion, paris ١٨٩٩)
جلد اوّل اين مجموعه شامل دو جزء است; جزء اوّل: شناسايى منابع عمومى فِرَق اسلامى. در اين جزء ١٢٥ كتاب خطى و چاپى درباره فرق شناسايى شده است; مانند الملل و النحل, الفصَل و…. جزء دوّم: منابع فرقه علويه نصيريّه. اين جزء داراى سه فصل است. فصل اوّل منابع و مصادر خطّى و شناسايى منابع اوّليه آنان است كه بالغ بر ٢٦٠ مأخذ است. در اين جزء برخى از تحقيقات خطّى علويان سورى كه هنوز به چاپ نرسيده نيز فهرست شده است. فصل دوّم فهرست كتابها و مجلاتى است كه در آنها از عقايد, آداب, و راه و رسم زندگانى اينان سخن رفته است كه بالغ بر ٨٥ مأخذ است. فصل سوّم ويژه شناسايى پژوهشهاى مستشرقان و منابع خارجى درباره آنهاست با حدود ٥٨ مأخذ. در پايان هر جزء فهرست مؤلفان, كتابها, مترجمان و محققان آمده است. جلد اوّل اين مجموعه اينك در دست چاپ و نشر است.
جلد دوّم شامل منابع خطّى و چاپى فرقه درزيّه ـ دروز ـ است. در اين مجلّد ـ در حدّ امكان ـ تمام رسائل و كتابهاى خطّى اين فرقه در كتابخانه هاى جهان شناسايى و معرفى شده است. جلد سوّم ويژه منابع فرقه زيديه است و جلد چهارم به شناسايى منابع اسماعيليه پرداخته است; و در جلد پنجم از منابع اباضيّه از فرق موجود خوارج سخن رفته است.
مؤلف شناسايى منابع اشعريّه, معتزله و خوارج (بجز اباضيه) را نيز در طرح اين فهرست دارد. ٦. مسالك الافهام فى شرح شرائع الإسلام
شهيد ثانى
تحقيق بنياد معارف اسلامى
شرائع الإسلام فى مسائل الحلال و الحرام محقق ثانى از متون محكم, دقيق و گرانقدر فقهى است كه در گزيده گويى, تبويب كارآمد, استوارى مطالب و سلاست بيان كم نظير است. اين كتاب هماره در حوزه هاى علوم اسلامى مورد توجه بوده و بسيارى از فقيهان بر آن شرح نوشته و تعليقاتى بدان نگاشته اند. از جمله شرحهاى مهم و كامل آن, مسالك الأفهام است به خامه فقيه بلندپايه تشيع, زين الدين بن على عاملى, معروف به شهيد ثانى. مسالك, در قوت بيان, نوآوريهاى فقهى, استوارى مطالب, تبيين دقيق مسائل, استناد محكم به مبانى و اصول استنباط و توضيح و تشريح دقيق شرائع الإسلام, كم نظير است. بخش عبادات آن به اختصار نهاده شده است. از اين روى نوه دخترى شهيد, فقيه گرانقدر سيدمحمد عاملى, به تفصيل و تشريح اين قسمت پرداخته و كتابى سامان داده است با عنوان مدارالأحكام, كه اخيراً در هشت مجلد با تحقيقى ژرف و چاپى منقّح و ستودنى منتشر شده است.
گزيده گويى شهيد در اين بخش شايد بدان جهت بوده است كه در ابواب عبادات فقه كتابهاى فقهى, فراوان و بحثها گسترده است. امّا ابواب ديگر كمتر مورد نقد و تحليل و بحث گسترده قرار گرفته است. شهيد ـ ره ـ ظاهراً دوبار شرائع را شرح كرده است; شرحى مختصر به گونه حاشيه كه اينك با عنوان حاشيه شهيد بر شرائع مشهور است, و شرحى گسترده و مفصّل كه اينك مورد گفتگوست. مؤلف منية المريد درباره مسالك نوشته اند:
مسالك از جمله آثار اوست كه چشمه هاى فقه از آن جارى است. در نگارش آن در آغاز راه اختصار جست و آنگاه به تفصيل گراييد و دريايى فراهم آورد موج خيز كه بايد خردمندان براى يافتن درهاى گرانبها در اعماق آن به غواصى بپردازند. هر كس به اين كتاب دست يابد تمامت فقه را دريافته و با مطالعه آن از كتابهاى ديگر بى نياز خواهد شد.
به هر حال, مسالك الأفهام از آثار گرانسنگ فقهى تشيّع است, و چاپ دو جلدى سنگى آن با توجه به افتادگيها, تحريفها, و تصحيفها به هيچ روى شايسته اثرى به اين والايى نبوده است. اهميت كتاب و جايگاه بلند آن در فقه شيعه باعث مى شود كه حجة الاسلام جناب آقاى محمدجعفر طبسى به تصحيح و تحقيق آن همت گمارند. وى پس از دو سال تحقيق و استخراج مصادر روايات و اقوال تا كتاب المضاربه, ادامه تحقيق و تكميل را به بنياد معارف اسلامى پيشنهاد مى كنند. مسؤولان بنياد از اين پيشنهاد استقبال كرده گروهى را به يارى جناب طبسى مى گمارند تا با اشراف يكى از اساتيد برجسته حوزه علميه قم, كار پژوهش و تصحيح آن را به پايان برند.
نسخه هاى معتمد
١ ـ نسخه كتابخانه آيت الله العظمى نجفى مرعشى ـ قدس سره, شامل كتاب العتق تا جهاد, نگاشته شده به تاريخ ٩٥١.
٢ ـ نسخه ديگرى از كتابخانه يادشده شامل كتاب صيد و ذباحه تا كتاب ديات, نگاشته صالح بن محمد بن عبداللّه زبيدى به تاريخ ٩٨٤. اين نسخه كتابت شده از روى نسخه اى است كه آن از روى نسخه مؤلف نوشته شده بوده است.
٣ ـ نسخه ديگرى از كتابخانه يادشده, شامل كتاب وقف و صدقات تا پايان كتاب التدبير به تاريخ ١٠٣٦. حواشى تصحيح محقق سبزوارى در آن ديده مى شود.
٤ ـ نسخه ديگرى از كتابخانه يادشده, شامل مقدارى از حج تا پايان وكالت, نوشته شده به سال ٩٨٢. در حاشيه تصحيح شده و علامت بلاغ دارد.
٥ ـ نسخه ديگر از كتابخانه يادشده از اوّل طهارت تا اوّل وقوف و صدقات, نگاشته شده از روى نسخه مؤلف.
٦ ـ نسخه كتابخانه آيت اللّه العظمى گلپايگانى, شامل طهارت تا متاجر نگاشته شده به تاريخ ١٠٦٣, و مقابله شده با نسخه حسن بن زين الدين (صاحب معالم), فرزند مؤلف.
٧ ـ نسخه كتابخانه مجلس شوراى اسلامى, نگاشته شده به تاريخ ١٢٥٦, شامل تمام كتاب.
در جريان تصحيح و تحقيق افزون بر مقابله, تطبيق نسخه ها, مقارنه و تطبيق منقولات با مصادر اصلى از كتابهاى فقهى و حديثى تمام آيات, روايات و اقوال استخراج شده و نشانيها با تكيه به منابع اصلى عرضه خواهد شد.
تحقيق و تصحيح جلد اوّل پايان يافته و اميد است در آينده نزديك منتشر شود. ٧. بيمه در اقتصاد اسلامى
محمد نجات صديقى
ترجمه مركز مطالعات و تحقيقات اسلامى, دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم (واحد ترجمه)
مؤلف در اين كتاب كوشيده است تا ضمن تعريف دقيق بيمه, با توجه به واقعيتهاى عينى زندگى بشر, جايگاه آن را به عنوان يك راه حلّ كارآمد درگشودن برخى از بن بستهاى اقتصادى بازشناسى كند, و ديدگاه اسلام را درباره آن به دقّت عرضه كند.
مؤلف مى نويسد:
با نگريستن در آثار مؤلفان معاصر درباره بيمه در مى يابم كه بيشتر آنان از بازشناسى اصول فنّى بيمه به طور دقيق باز مانده اند و تصوير نارسايى از آن عرضه كرده و نقش اصلى آن را در اقتصاد به گونه غير صحيحى مورد تجزيه و تحليل قرار داده اند. افزون بر اين, برخلاف نظام سرمايه دارى كه بيمه در آن زمينه ساز برخى از مضرات و مفاسد است, در يك نظام اجتماعى سالم مبتنى بر معيارهاى اخلاقى, بيمه از فوايد بسيارى برخوردار است, كه بدان توجه كافى مبذول نشده است.
مؤلف كتاب را در چهار فصل سامان داده است:
١) ريسك در زندگى بشر, ٢) ارتباط بيمه با قمار و ديگر مفاسد اجتماعى, ٣) بيمه در سيستمهاى سرمايه دارى و سوسياليستى, ٤) بيمه در سيستم اسلامى.
نويسنده كتاب با ارزيابى دقيق عناوين يادشده, و بحث و بررسى همه جانبه درباره بيمه, تأكيد مى كند كه بيمه را مى توان به دور از قمار, ربا و… به گونه اى سالم و مفيد به اجرا درآورد. بدانسان كه در هيچ كدام از جلوه هاى آن با احكام و قوانين اسلامى تضادّى نداشته باشد.
مؤلف كتاب را به زبان اردو نگاشته است كه به سال ١٩٨٤ به انگليسى ترجمه و منتشر است. ترجمه فارسى از روى متن انگليسى آن به همت فاضلان حوزه علميه قم در واحد ترجمه مركز مطالعات و تحقيقات اسلامى وابسته به دفتر تبليغات اسلامى انجام پذيرفته و اينك مراحل حروفچينى و چاپ را مى گذراند. ٨. لأكون مع الصادقين
محمد تيجانى سماوى
ترجمه بنياد معارف اسلامى قم
دانشمند سختكوش و بينادل, جناب دكتر تيجانى پس از نگارش كتاب زيبا و دلپذير ثم اهتديت كه در آن سير تحوّل فكرى خود را از تسنّن به تشيّع به گونه اى هنرمندانه و تنبّه آفرين ترسيم كرده است, در اين كتاب دلايل و انگيزه هاى پذيرش تشيّع و باريافتنش به آستان (آل الله) را به گستردگى نگاشته است. ثم اهتديت نمونه زيبا و برجسته زندگينامه خودنوشتى است كه مؤلف در آن ضمن گزارش گوشه هايى از زندگانى خود, چگونگى سير تحوّل فكريش را مى نماياند و بسيارى از آرا و انديشه هاى جريانهاى مختلف فرهنگ اسلامى را با درايتى هوشمندانه به نقد مى كشد, و چه سانى ايستادن در آستانه على ـ ع ـ را, كه به گفته سليمان كتّانى, دانشمند ژرف نگر مسيحى (چونان آستانه محراب) است, مى نماياند. ثم اهتديت پيشتر به خامه جناب سيد جواد مهرى ترجمه و به همت بنياد يادشده بارهاى بار به چاپ رسيد. (ترجمه ديگرى از آن نيز با عنوان (راه يافته) از سوى مركز مطالعات و تحقيقات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم نشر يافته است).
مؤلف در كتاب لأكون مع الصادقين پس از توضيحاتى درباره كتاب پيشين به تبيين جايگاه قرآن و سنت در ديدگاه فريقين پرداخته و اهميت و عظمت نگرش تشيّع را عرضه مى كند. بحث و بررسى اعتقاد به اللّه, نبوت, امامت, خلافت و چگونگى نگرش به ولايت على بن ابيطالب ـ عليه السلام ـ در منظر شيعه و سنّى, بحثهاى بعدى كتاب است. مسأله شورى, ثقلين و صحابه نيز با همين شيوه به بحث كشيده شده است. در بخشهاى ديگر كتاب از قضا و قدر, خمس, تقليد, عصمت, عدد ائمه, بداء, تقيه, متعه, جمع بين صلاتين, رجعت و… سخن رفته است. مؤلف با دقت تمام همه مباحث را با تكيه بر منابع دست اوّل طرفين ارزيابى و نقد كرده و در جاى جاى كتاب, استوارى ديدگاه تشيّع و به صواب بودن آرا و انديشه پيروان آل على را نمايانده است.
لأكون مع الصادقين كتابى است خواندنى, دلپذير و آموزنده. اكنون ترجمه اين كتاب در بنياد يادشده مراحل حروفچينى را مى گذراند و اميد است در آينده اى نزديك عرضه شود, و جستجوگران معارف ناب اسلامى را سودمند افتد. ٩. الإمام الحسين
عبدالله علايلى
ترجمه سيد محمدمهدى جعفرى
نويسنده بزرگ و اديب برجسته جهان اسلام, استاد عبدالله علايلى, به سال ١٣٥٨ كتابى نگاشت با عنوان سمو الذات فى سمو المعنى اواشعّة من حياة الحسين. وى در اين كتاب با نثرى شكوهمند و بيانى استوار و تحليل متين, از تاريخ صدر اسلام سخن گفت و جايگاه احزاب مختلف و چگونگى شكل گيرى آنها و نقش و تأثيرشان را در روند تاريخ اسلام شناساند, و در ادامه تاريخ اسلام, حزب امويان را به عنوان شورش عليه ارزشهاى اسلامى و جايگاه خلافت اسلامى ارزيابى كرد و قيام خونين اباعبدالله ـ عليه السلام ـ را در جهت تصفيه صفحه زندگى مسلمانان از پليديهاى بنى اميه ستوده و از والاييها و عظمتهاى اباعبدالله الحسين سخن گفت. اين كتاب از يكسوى خشم متعصبان اهل سنت را برانگيخت و از سوى ديگر تشويق و تحسين عالمان و مرزبانان بزرگ شيعه, مانند: علامه سيد محسن امين عاملى, علامه سيد عبدالحسين شرف الدين و شيخ محمدجواد مغنيه را باعث شد.
استاد علايلى پس از آن و به سال ١٣٦٠ كتابى نگاشت با عنوان تاريخ الحسين و در آن در تكميل كتاب پيشين, به جنبه هاى گوناگون فرهنگى و سياسى عصر امام حسين پرداخت, و بلنديها و والاييهاى شخصيت امام (ع) و اوج و ايثار و شهامتش را ستود. برخى از عناوين اين جلد چنين است: الحسين فى عهد النبى (ص), الحسين (ع) فى عهد الخلفاء, فترة بين شكلين من اشكال الحكم, الحسين (ع) فى عهد يزيد و… و پس از آن كتاب ديگرى نگاشت با عنوان ايّام الحسين, مشاهد و قصص. اين كتاب به سال ١٣٦٧ از سوى دارالعلم للملايين منتشر شد. در اين كتاب جناب علايلى صحنه هايى از اين حماسه خونين را به گونه اى هيجانبار در قالب داستان تصوير كرده است.
در سال ١٣٩٢, دار مكتبة التربية بيروت مجموعه آنچه را علايلى درباره امام حسين (ع) نگاشته بود, يكجا و با عنوان الأمام الحسين (ع) عرضه كرد. از اين مجموعه, اوّلى با عنوان همت بلند به خامه آقاى محمدباقر خمينى ترجمه و به سال ١٣١٩ شمسى منتشر شده است. اكنون جناب دكتر سيد محمدمهدى جعفرى ترجمه تمام كتاب را در دست انجام دارد. ترجمه جلد اوّل پايان پذيرفته و جلد دوّم نيز رو به پايان است. آقاى جعفرى پيشتر با همتى بلند مجموعه هشت جلد (الأمام على بن ابيطالب) عبدالفتاح عبدالمقصود را ترجمه و منتشر كرده اند كه بارهاى بار چاپ شده است. (ترجمه جلد اوّل آن به خامه مرحوم آية الله طالقانى است).
اميدواريم ترجمه اين اثر گرانقدر هر چه زودتر منتشر شود و شيفتگان آشنايى با قيام اباعبدالله الحسين را بهره فزونتر رساند.