آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٢ - معرفي هاي گزارشي

معرفي هاي گزارشي



  كليات
كتابشناسى حضرت على(ع)
به اهتمام زهرا ميرزاخانى, تهران, وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى, سازمان چاپ و انتشارات, ١٤٤ص, رقعى.
مجموعه حاضر كه به مناسبت سال اميرالمؤمنان على(ع) تهيه شده, مشتمل بر معرفى كتاب هايى است كه درباره آن حضرت به زبان فارسى منتشر شده است. اين مجموعه با استناد به كتاب شناسى ملى ايران (سال هاى ١٣٤٢ ـ ١٣٧٧) و كتابنامه (فهرست موضوعى كتاب هاى منتشره سال هاى ١٣٥٧ ـ ١٣٧٥) تدوين شده است. تعداد كتاب هاى معرفى شده در اين مجموعه ٧٩٠ عنوان است كه در ٢٤ موضوع سامان يافته و كليه مدخل هاى آن بر اساس نام نويسنده به ترتيب الفبايى نظام يافته است. درباره هر كتاب, اين اطلاعات به چشم مى خورد: نام نگارنده, عنوان كتاب, اطلاعات نشر (ناشر, سال نشر و محل نشر), صفحه و نام نويسنده همكار و مترجم. عناوين برخى موضوعات بيست و چهار گانه مجموعه بدين قرار است: كليات, شيعه, خوارج, على(ع) و اهل سنت, مدايح و مراثى, خاندان على(ع), اصحاب, قرآن و على(ع), شهادت و احاديث. در پايان نمايه اشخاص و عنوان آمده است.

مجموعه مقالات اولين اجلاس دانشگاه آزاد اسلامى, جمعى از نويسندگان, اول, تهران, دانشگاه آزاد اسلامى, ١٣٧٨, ٢٧٣ص, رقعى.
مقالات مندرج در مجموعه حاضر, مقالاتى است كه براى اولين اجلاس عملكرد و خدمات دانشگاه آزاد اسلامى ارسال و يا ايراد شده است. مطالب و نظريات ارائه شده در اين مجموعه, ديدگاه پژوهشگرانى است كه هر يك از زاويه اى دانشگاه آزاد اسلامى را بررسى كرده اند.
عنوان پاره اى از مقالات, بدين قرار است: دانشگاه آزاد اسلامى, ضرورتى در عصر مديريت گرايى; نقش دانشگاه آزاد اسلامى در ايجاد عزت نفس; تكنولوژى آموزشى از منظر دانشجويان; نگرش دانشجويان نسبت به نقش دانشگاه آزاد اسلامى. پيش از مقالات, سخنرانى چند تن از شخصيت هاى كشورى و دانشگاهى گنجانده شده است.

اسلام و مسلمانان در امريكا
محمود خداقلى پور ـ فهيمه وزيرى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٩, ٤١٦ص, وزيرى.
مسلمانان يكى از اقليت هاى بزرگ در امريكا است و روز به روز نيز بر جمعيّت آنان افزوده مى شود. بررسى ابعاد گوناگون زندگى مسلمانان در امريكا و نيز سازمان هاى اسلامى, فرقه هاى اسلامى, وضعيت فعلى و چالش هاى فراروى مسلمانان اين كشور, دلايل گرايش به اسلام, فعاليت هاى سياسى مسلمانان و آينده اسلام در امريكا قلمرو مطالعه و بررسى اين كتاب است. كتابْ داراى چهارده فصل است كه عناوين فصول آن به شرح زير است: پيشينه ورود مسلمانان به امريكا, تركيب و پراكندگى جمعيت مسلمان امريكا, سازمان ها و تشكل هاى اسلامى, تشكل هاى فرقه اى و قومى, شيعه در امريكا, رشد اسلام در بين سياهان, زندگى و مشاركت در جامعه امريكا, قوانين اسلام, آداب اسلامى و فرهنگ امريكايى, مسأله جنسيت, وضعيت كنونى مسلمانان, فعاليت سياسى مسلمانان, مسايل و چالش هاى فراروى مسلمانان, آينده اسلام در امريكا و جمهورى اسلامى ايران و مسلمانان امريكا.

مفهوم آزادى از ديدگاه مسلمانان
روزنتال ـ مترجم ـ ميراحمدى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٩, ٢٢٣ص, رقعى.
نويسنده در اين كتاب تلاش كرده (ابعاد گوناگون مفهوم آزادى را از ديدگاه انديشمندان اسلامى بررسى كند. وى با گردآورى عبارات و سخنان صريح درباره مفهوم آزادى, در آثار انديشمندان و متون اسلامى به طرح نظريه اى درباره ديدگاه مسلمانان درباره مفهوم آزادى اقدام كرده است.)
كتاب داراى شش فصل است: در فصل اوّل به تاريخچه مفهوم آزادى و تفكيك سطوح مختلف آن پرداخته. در فصل دوم با نگرش واژه شناسى ريشه آزادى را در زمان هاى عبرى, سريانى, كلدانى, سامى و فارسى, بررسى كرده است. در فصل سوم به تعريف هاى ارائه شده از آزادى در ميان مسلمانان مى پردازد. در فصل چهارم, بحثى جامعه شناسانه و حقوقى از مفهوم آزادى ارائه كرده است. در فصل پنجم نظريه هاى فلسفى در اين باره را بررسى مى كند و در فصل ششم مطالب را جمع بندى مى كند. فلسفه و كلام
شواهد النبوة
عبدالرحمان بن احمد جامى, به كوششِ امين, حسن, چاپ اول, تهران و قم, ميركسرى (تهران) و طيب (قم), ٦٠٦ص.
موضوع كتاب حاضر, اثبات نبوت حضرت محمّد بن عبداللّه(ص) است. نويسنده در آغاز, شواهد و دلايل نبوت پيامبر را به صورت تاريخى, از پيش از ولادت تا بعد از رحلت, طبقه بندى كرده و بعضى از معجزات و خوارق عادات آن حضرت را آورده است. آنگاه به گزارش احوال و فضايل خلفاى ثلاثه راشدين (ابوبكر و عمر و عثمان) و كرامات و مناقب امامان شيعه و ياران و تابعان آنها پرداخته است.

اوتوپى و عصر تجدد
رضا داورى اردكانى, تهران, ساقى, ٩٢ص, وزيرى.
مؤلف كتاب كوشيده است دستاوردهاى جديد و سير فلسفه را ـ به ويژه فلسفه تاريخ و نگرش به گذشته بشر و انديشه فلسفى غرب در قرون معاصر ـ حول مقوله (اوتوپى) بررسى و ارزيابى كند. وى درباره (اتوپى) مى گويد: (در دوره جديد, بشر خود را در آيينه حق مى بيند [اومانيسم] و با خود عهد مى بندد و با اين عهد است كه خانه عقل او ويران مى شود و زمامش به دست وهم مى افتد. اين وهم بايد بشر را مالك الرقاب عالم سازد و بهشتى را كه اديان وعده داده اند در زمين متحقق كند. به اين جهت عصر جديد را عصر اوتوپى خوانده ام). مؤلف بر اين اساس, مباحث كتاب را ذيل سه عنوان مطرح مى سازد: ١. اوتوپى و بحران تفكر (ولادت بشرى ديگر); ٢. اوتوپى و علم تاريخ (پيدايش نحوه تلقى جديد نسبت به گذشته و تاريخ); ٣. علم تاريخ و تمدن جديد.

مباحث پلوراليسم دينى
جان هيك, مترجم: عبدالرحيم گواهى, تهران, تبيان, ٣٠٤ص, رقعى.
(جان هيك) در (مباحث پلوراليسم دينى) بر آن است كه در باب كثرت گرايى دينى ـ كه از مهم ترين مباحث دين پژوهشى است ـ مطالبى را مطرح نمايد و از اين راه به نقاط اشتراك و افتراق آنها دست يابد. مؤلف براى نيل به اين هدف ـ كه خود يك متكلم مسيحى است ـ ابتدا با خرده گيرى بر پاره اى از باورهاى مسيحيت, مسير حركت به سوى يك چشم انداز جهانى را مطرح مى سازد. وى در اين اثر از مفهوم معرفت دينى (ويتگنشتاين) در تحصيل تجربه و ايمان دينى بهره جسته و از منظر دينى به تفسيرى كلى از تكثرگرايى سنت هاى دينى دست زده است. وى همچنين مباحثى كه در خصوص پلوراليسم در گروه هاى دين و فلسفه پاره اى از دانشگاه هاى آمريكا مطرح مى گردد, انتقاد مى نمايد. نگارنده از سنت هاى چهار دين اسلام, مسيحيت, هندوئيسم و بوديسم در حوزه هاى كاوش هاى عقلى و سير و سلوك مطالبى را عرضه داشته است. (فلسفه اى از پلوراليسم دينى), (در باب درجه بندى اديان), (بازنگرى اثبات معادشناختى) و (در دفاع از پلوراليسم دينى) از مباحث اصلى اين كتاب است.

منهج الرشاد لمن اراد السداد
جعفر كاشف الغطاء, تهران, مركز الغدير للدراسات الاسلاميه, ١٢٤ص, وزيرى.
اين كتاب به زبان عربى شامل متن مكاتبات بين دو تن از شخصيت هاى مذهبى است: (شيخ جعفر كاشف الغطاء) از رهبران مذهب شيعه و (امير عبدالعزيز بن سعود) از رهبران جنبش وهابى. از جمله موضوعات اين مكاتيب عبارتند از: (اختلاف ظواهر آيات و روايات), (معنى عبادت), (ذبح, نذر و قسم براى غير خدا), (شفاعت), (توسل), (زندگى پيامبر اكرم(ص) بعد از مرگ) (زندگى شهيدان و انبيا پس از مرگ) و (زيارت قبر پيامبر اكرم(ص)).
تكمله شوارق الالهام: للمولى عبدالرزاق اللاهيجى, محمّدمحمّدى گيلانى, قم, دفتر تبليغات اسلامى, مركز انتشارات دفتر تبليغات, ١٩٦ص, وزيرى.
كتاب حاضر تتمه اى بر (شوارق الالهام فى شرح تجريد الكلام) عبدالرزاق لاهيجى است كه خود شرحى بر (تجريد الكلام فى تحرير العقائد الاسلام) خواجه نصيرالدين طوسى است. در اين كتاب كه به زبان عربى نگارش يافته, برخى اصول عقايد اسلامى به اختصار ذكر گرديده است. صفات خداوند تبارك و تعالى, در افعال خداوند, نبوت, امامت و معاد از جمله موضوعات اين كتاب است.

الصواعق الالهيه فى الرد على الوهابيه
سليمان بن عبدالوهاب, تهران, دارالهدايه, ٢٢٤ص, وزيرى.
در اين كتاب برخى آموزه هاى مذهبى فرقه (وهابى), با استناد به آيات, روايات و اصول فقهى, شرح, تفسير و نقد شده است. نگارنده طى ٢٦ فصل سعى كرده علاوه بر انتقاد از آموزه هاى مذكور برخى از آنها را رد نمايد. تقليد و اجتهاد, كفر و اسلام, كفر و عدم كفر خوارج, عدم كفر اهل رده, عدم كفر معتزله, اجتماع ايمان و كفر و نفاق در مسلمانان, دلايل عدم جواز كفر مسلمانان و ويژگى هاى مسلمانان از منظر رسول اكرم(ص) از موضوعاتى است كه در اين كتاب به زبان عربى, شرح و بسط يافته است.

نقد عقل اسلامى
محمّد اركون, مترجم, محمّدمهدى خلجى, تهران, ايده, ١١٦ص, رقعى.
اين كتاب متضمن انديشه هاى (محمّد اركون) ـ متفكر الجزايرى ـ در باب تبيين انديشه (نقد عقل اسلامى) است. (اركون) در اين رساله سعى دارد بر پايه تفكر مدرن, نظام انديشه انتقادى معطوف به سنت را پايه ريزى نمايد. به نظر وى (مشكل اساسى تفكر دينى و تجديد حيات فكرى مسلمانان, تمايز ميان عقل دينى و عقل علمى نيست, بلكه دشوارى اصلى در اين است كه چگونه مى توان عقل نقاد را از قيد و بندهاى معرفت شناختى اى كه عقل جزمى بر همه فعاليت هاى فكرى و فرهنگى آدمى مى افكند, رهانيد. اين چالش ميان عقل نقاد و عقل جزمى است كه شالوده دشوارى ها است. بنابر آنچه گذشت, مترجم اذعان مى دارد كه (انديشه اصلى اركون نقد عقل اسلامى است. او نيت واقعى خود را از نقد عقل اسلامى, كشف عواملى مى داند كه بر كنش و آفرينش عقل حاكم اند. همچنين اين كتاب در شمار نخستين كوشش ها براى تفسير فمينيستى از قرآن است). (قرائت ها و چالش ها), (اجماع و راست كيشى) و (عقل الهى و گفتمان هاى بشرى) عناوين اصلى اين كتابند.

اسلام شناسى دين تطبيقى
دكتر منوچهر خدايار محبى, چاپ اوّل, تهران, توس, ١٣٧٨, ٥٠٧ص, وزيرى.
كتاب, مجموعه مقالات و سخنرانى هاى نويسنده در حوزه تاريخ اديان است و مجموع آن در دو محور و يك ضميمه فرهنگ دينى, فرهنگ شناسى و سنجش دينى و پيوست هاى اقتصادى ـ اجتماعى تنظيم يافته است.
در محور نخست, مقاله هايى با عناوين افسانگان اديان نخستين در شاهنامه, آيين نخستين در افسانگان دينى در ايران پيش از دوران هخامنشى فردوسى, فره ايزدى و نماد رهبرى, دين هندو در شاهنامه, دين مصريان قديم, اديان چين, اديان هندوستان, اصول بنيادين شيعه و تمدن اسلام در آثار گوستاوفون, به چشم مى خورد.
مقالات قلمروى نو در تاريخ اديان, روش تحقيق در علم اديان, دين تطبيقى, افسانگان فرهنگى, مهريشت مظهر عدالت و نيكوكارى, مسيحيت و اسلام, برخورد مانويت و اسلام, خدا در اسلام و دين هاى ديگر, ويژگى هاى خلفاى راشدين, تعاون در اسلام و جامعه صنعتى, جامعه شناسى و فلسفه اجتماعى, در محور دوم كتاب وجود دارد.

شبى در برزخ
حسن عسكرى راد, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٩, ٢٥٥ص, رقعى.
كتاب, به دنياى برزخ و چگونگى انعكاس رفتارها و كردارهاى انسانى در آن عالم مى پردازد. دنياى برزخ در شكل داستان رؤياى جوانى با نام مستعار سيدصادق ترسيم شده است و در آن به كيفر رشوه خوارى, غيبت, زنا و ديگر گناهان پرداخته شده است.

گامى در مسير
جواد محدثى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٩, ٢٢٧ص, رقعى.
كتاب, مجموعه مقالات كوتاه بازنگرى شده اى است كه بين سال هاى ١٣٧٥ تا ١٣٧٨ در صفحه جوانان روزنامه جمهورى اسلامى به صورت هفتگى نشر مى يافت. جهت گيرى مقالات, جوانان است و هدفْ آشناسازى آنان با زبانى ساده با معارف والا و ژرف اسلام در زمينه خودسازى و سلوك و عرفان مى باشد. در هنگام تنظيم ١٣٥ متن روزنامه اى با ادغام و دسته بندى جديد به ٥٦ مقاله تبديل شده و در پنج محور, هستى در نگاه عارفانه, در قلمرو دل, خودسازى, سلوك اجتماعى و منزل واپسين تنظيم شده است و استنادات قرآنى و روايى آن در مرحله تنظيم نهايى ضميمه گشته است.
كتاب خدا و تفسير در عصر اوّل شيعه امامى, بارـ آشِر, مِير, م. (Bar-Asher, Meir M.), انتشارات بريل « ماگنز, مجموعه فلسفه, كلام و دانش اسلامى, ليدن, ١٩٩٨, ٢٧٤ص.
تحرير تكميل شده و روزآمد شده يك رساله دكترى به زبان عبرى است كه در سال ١٩٩١ در دانشگاه عبرى اورشليم از آن دفاع شده است. اين اثر ممتاز, نخستين تحقيقِ تك نگارى گرانمايه در باب تفاسير نخستين اماميّه است و بنابراين به دوران پيش از آل بويه, يعنى قرن هاى ٣و٤هـ/٩و١٠م متعلّق است. مفسّران بزرگ اين زمان عبارتند از: فرات بن فرات كوفى, على بن ابراهيم قمى, محمّد بن مسعود عيّاشى و محمّد بن ابراهيم نعمانى.
سه فصل نخستين كتاب به همين مفسّران و آثار آنان, مكتب تفسيرى پيش از بُوَيهيان و روش هاى تفسيرى آنها اختصاص دارد; سپس, دو فصل به پاره اى از نظريه هاى اساسى كه در اين تفاسير ملحوظ بوده است, پرداخته و مشتمل است بر: ساخت و ريخت امامت و مفاهيم مرتبط با آن, موضع گيرى اماميه در برابر مخالفانشان, به ويژه امويان و عباسيان. فصل ششم, كه در واقع يك پيوست به شمار مى آيد, به دو حديث شاذّ اختصاص دارد كه در آثار تفسيرى اين دوره مورد بحث و بررسى قرار گرفته است. قرآن و حديث
شرح الاربعين
محمّدسعيد بن محمّدمفيد قاضى, سعيد قمى, مصحح, نجفقلى حبيبى, تهران, مركز نشر ميراث مكتوب, ٥٧٢ص, وزيرى.
كتاب حاضر كه به عربى تدوين شده يكى از تأليفات قاضى سعيد قمى (١٠٤٩ ـ ١١٠٣ هـ.ق) است كه در شرح احاديث مندرج در كتاب هاى مختلف, به ويژه (توحيد) صدوق و (اصول كافى) كلينى نگارش يافته است. گفتنى است از اين كتاب با عنوان هاى (الاربعون حديثا), (شرح اربعين) و (اربعين قاضى سعيد) در كتب تراجم و فهرست هاى كتب خطى, ياد شده است. در تصحيح متن حاضر, مصحح به چهار نسخه كتابخانه مجلس شوراى اسلامى, كتابخانه آيت اللّه مرعشى نجفى, كتابخانه ملى جمهورى اسلامى ايران و چاپ سنگى على آبادى استناد كرده است. در صفحات پايانى, تصويرى از نسخه هاى مذكور و ٧ فهرست ـ آيات, احاديث, فرق و امكنه, مفردات, اعلام, كتاب ها و منابع ـ به طبع رسيده است.

قرآن و فرهنگ زمانه
محمّدعلى ايازى, رشت, كتاب مبين, ٢١٦ص, رقعى.
مبحث نخست اين كتاب درباره بازتاب مسائل و ويژگى هاى خاص فرهنگى, سياسى, اقتصادى, اجتماعى عصر بعثت در قرآن است كه طى آن به اين پرسش پاسخ داده شده كه قرآن چگونه مى تواند با خواسته ها, آمال و نيازهاى عصرهاى ديگر مطابقت داشته باشد. در ادامه, سه نظريه در ارتباط با نزول قرآن بررسى و ارزيابى مى شود كه عبارتند از: ١. به زبان قوم سخن گفتن قرآن ; ٢. نظريه بازتاب فرهنگ زمانه ٣. نظريه تأثر از فرهنگ زمانه.

شناخت نامه تفاسير: نگاهى اجمالى به ١٣٠ تفسير برجسته از مفسران شيعه و اهل سنت
محمّدعلى ايازى, رشت, كتاب مبين, ٣٢٨ص, رقعى.
هدف از اين نوشتار, آشنايى با تفاسير چاپ شده و رايج است; به گونه اى كه هر علاقه مند به تفسير بتواند دورنمايى اجمالى با تفسير, جهت گيرى نويسنده و مشخصات كتاب و چاپ آن پيدا كند. اين مجموعه براساس ترتيب الفبايى نام كتاب تنظيم يافته و متضمن اطلاعاتى است درباره نام كتاب, مؤلف, تاريخ تولد, وفات, مذهب مفسر, مشخصات نثر, تعداد مجلدات, زبان تأليف, تاريخ تأليف, ويژگى هاى عمده چاپ در اين مجموعه, همچنين توضيحات اجمالى درباره شيوه ورود در تفسير, روش مفسر, منابع مؤلف, تأثيرپذيرى مؤلف از تفاسير پيشين و برخى نكات ديگر بازگو شده است.

تدوين قرآن
على كورانى, مترجم: محمود عظيمى, تهران, سروش, قم, مؤسسه فرهنگى طه, ٢١٦ص, رقعى.
اين كتاب شامل مباحثى در خصوص تحريف ناپذيرى قرآن, خصوصاً از ديدگاه شيعيان است كه در شش فصل تدوين شده است. در فصل اول كتاب اتهاماتى كه در زمينه تحريف تأويلى و تفسير به رأى به شيعيان نسبت داده شده, بررسى مى شود. فصل دوم به مقوله (سنت از ديدگاه خلفا) و موضع گيرى سران اين فرقه در خصوص احاديث پيامبر اسلام(ص), اختصاص مى يابد. فصل سوم شامل بررسى تحريف قرآن در منابع اهل سنت است و در سه فصل بعدى, (روند شكل گيرى تدوين قرآن كريم), (رابطه خليفه دوم و سنى ها با يهوديان) و (قرآن در كلام رسول خدا و اهل بيت و خلفا) تشريح مى شود.

دراسة حول الأسراف
محمّدعلى انصارى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٩, ١٩٩ص, رقعى.
در اين كتاب اسراف از ديدگاه آيات قرآنى و روايت هاى اسلامى مورد بحث قرار گرفته است.
حقيقت اسراف و مفاهيم مرتبط با آن بحث شده است. حكم كل اسراف بررسى شده و حكم اسراف در موارد خاص تبيين گشته است.

تأثير قرآن در جسم و جان
نعمت اللّه صالحى حاجى آبادى, چاپ اوّل, قم, مؤلف, ١٣٧٩, ٣٢٧ص, رقعى.
نويسنده با توجّه به رويكردى كه امروزه در جهان اسلام و به ويژه در ايران اسلامى به قرآن و معارف قرآنى شده, مصمّم گشته كتابى درباره قرآن بنويسد تا (تلاوت كنندگان و شفاعت خواهان و تأثيرپذيرندگان استفاده بهينه ببرند).
فصل اوّل درباره تعريف و شناخت قرآن, فصل دوم درباره آداب ظاهرى و باطنى تلاوت. آيات مطابق نيّت, انس با قرآن, تأثير قرآن در جسم و جان و تأثير قرآن بر قلب و جان, بر روح و روان انسان و ديگر موجودات, عنوان فصل هاى بعدى كتاب است.

آشنايى با نهج البلاغه, جمعى از نويسندگان, چاپ اول, قم, انتشارات شهريار, ١٣٧٩, ٣١٢ص, وزيرى.
كتاب حاضر, مجموعه اى از مقالات علمى درباره نهج البلاغه است كه به قلم چند تن از محققان نگارش يافته است. مقاله نخست به (تدوين نهج البلاغه و پيشينه آن) مى پردازد. سيدرضى, شرح هاى نهج البلاغه, سيرى در مسائل اعتقادى نهج البلاغه, سيرى در مسائل سياسى و حكومتى نهج البلاغه, سيماى على در كلام على, عدالت در نهج البلاغه, سيرى در مسائل اقتصادى نهج البلاغه, عنوان پاره اى از مقالات كتاب حاضر است.
اين اثر زير نظر مركز مطالعات و تحقيقات حوزه نمايندگى وليّ فقيه در جهاد سازندگى سامان يافته است و به عنوان متن درسى براى جهادگران تدوين شده است.

مطالعاتى درباره اصول و كاربردهاى حديث اسلامى, يوين بُل, گ.ه.ا, شركت چاپ و انتشارات واريوم, آشگيت, آلدرشوت (بريتانياى كبير), ورمونت (ايالات متحده امريكا), ١٩٩٦, XII « ٣٥٤ص « ١٧ص فهرست.
يازده مقاله از اين كارشناس بزرگ حديث ـ كه طى سال هاى ١٩٧٢و ١٩٩٤ منتشر گشته ـ در اين مجلّد گردآمده و وجوه مختلف پيدايش, تاريخ و بهره بردارى هاى تاريخى و عقيدتى از حديث و علم الحديث را مورد بررسى قرار داده است. فهرست عناوين عبارت است از: (نقش حديث در بحث كنترل مواليد), (احمد محمّدشاكر (١٨٩٢ ـ ١٩٥٨) و ويرايش مسند ابن حنبل توسط او), (مقدمه مسلم بر الصحيحِ خود, ترجمه و شرح و تفسير همراه با استطرادى درباره سال شمار فتنه و بدعت), (رنگ كردن موى سر و صورت در صدر اسلام), (بررسى تحليلى يك حديث), (چند نظر نوين درباره ظهور و گسترش سنّت به عنوان يك اصطلاح فنّى در صدر اسلام), (چند شيوه تحليليِ اِسنادى بر اساس گفتارهايى تحقيرآميز درباره زن ـ كه از متون حديث استخراج شده), (نقش مُعَمَّرين در ظهور و تكامل اِسناد), (يادداشت هايى درباره نخستين فقهاى اسلام, برگرفته از نخستين احاديث نبوى), (نافع, مولاى ابن عمرو جايگاه او در احاديث اسلامى), (درباره ريشه هاى شعر عربى در ادبيات حديث), (جامعه صدر اسلام آن گونه كه در نحوه بهره گيرى آن از اسانيد انعكاس يافته است). فقه و حقوق
حقوق كيفرى در اسلام
محمّدمحمّدى گيلانى, چاپ اوّل, تهران, سايه, ٣٥٢ص.
در اين كتاب حقوق كيفرى از ديدگاه اسلام همراه با مآخذ و مدارك مربوط, و با نقل آراء و ديدگاه هاى برخى از فقهاى شيعه و سنّى نقد و بررسى شده است. نويسنده در مقدمه از ماهيت حق و موضوع قانون جزا و حقوق كيفرى سخن گفته است. سپس كتاب را در هشت فصل ترتيب داده است. عناوين فصل ها چنين است: آثار شوم زنا; حدّ لواط; مساحقه و قيادت; حدّ قذف; حدّ و كيفر ميگسار; حدّ سرقت; حدّ و كيفر محارب و مفسد; حدّ مرتد و احكام آن; و كيفرهاى دفاعى و تزاحمات حقوقى.

قضا و قضاوت در اسلام
محمّد محمّدى گيلانى, چاپ اول, تهران, سايه, ٢١٦ ص.
در مقدمه كتاب بر اين نكته تأكيد شده است كه احكام قضا در اسلام بر مبناى اصول فطرى ـ انسانى تشريع شده است. سپس در فصل اول از صفات قاضى در اسلام; قاضى تحكيم; حرمتِ گرفتن رشوه و هديه بر قاضى; احكام حكومتى و قضاوت; فرق بين فتوا و حكم, سخن رفته است. در فصل دوم نيز به وظايف و مسئوليت هاى قاضى به اجمال پرداخته شده است. در فصول بعدى از شرايط استماع دعوا در اسلام; بررسى وضع مدّعى عليه در دادگاه اسلامى; مسئله سوگند در دادگاه; موارد قضاوت با شاهد واحد و سوگند, سخن رفته است در دو فصل پايانى نيز از موارد وجوب مرافعه نزد حاكم شرع در استيفاى حقوق و احكام يد به تفصيل بحث شده است.

قاعده عسر و حرج و حق زنان در طلاق: تحليل حقوقى و فقهى ماده ١١٣٠ قانون مدنى.
حاجى على موگوئى, چاپ اول, تهران, روزنامه اطلاعات, ١٣٧ص.
موضوع كتاب تبيين و تحليل حقوقى و فقهى ماده ١١٣٠ قانون مدنى است. بر مبناى اين قانون در صورتى كه دوام زوجيت موجب عسر و حرج زوجه باشد, وى مى تواند به حاكم شرع مراجعه و تقاضاى طلاق كند. نويسنده, اين هدف را در دو بخش دنبال نموده است: بخش نخست مشتمل بر چهار فصل است و در آن به ترتيب: تعاريف لغوى و اصطلاحى عسر و حرج, مبانى و اركان عسر و حرج در فقه اسلامى, قاعده عسر و حرج در حقوق تطبيقى و مبانى اختصاصى قاعده نفى عسر و حرج مورد بحث و بررسى قرار گرفته است. عنوان بخش دوم كاربرد عسر و حرج در طلاق به درخواست زوجه مى باشد. در اين فصل پس از تحليل و بررسى فقهى, حقوقى و تاريخى ماده ١١٣٠ قانون مدنى به تقسيم بندى عناوين عسر و حرج زوجه مى پردازد و عناوينى مانند اعتياد مضر غيرقابل تحمل, عقيم بودن, جلوگيرى از بچه دار شدن زن, غيبت يا حبس قطعى و طولانى, ترك زندگى خانوادگى و استنكاف يا عجز از دادن نفقه را از مصاديق آن مى شمارد. كتاب با دو ضميمه به پايان رسيده است: در ضميمه اول, نمونه هايى از اِعمال قاعده عسر و حرج در آراى قضايى را نشان داده است و در ضميمه دوم, گزارشى از طرح اصلاحى ماده ١١٣٠ قانون مدنى در كميسيون قضايى مجلس شوراى اسلامى و سرانجام اين طرح را آورده است.

شرح بر زادالمسافر ملاصدرا: معاد جسمانى
جلال الدين آشتيانى, تهران, اميركبير, ٤٢٠ص, وزيرى.
در اين نوشتار, مقوله (معاد جسمانى) با استناد به كتاب (زادالمسافر) به تفصيل شرح و بررسى شده است. براى اين منظور, نگارنده, مبحث حركتِ جوهرى را كه اساس معاد جسمانى و روحانى است همراه با اين مسائل پى گرفته است: تحقيق در حقيقت معاد, ديدگاه حكيم ملاعبدالرزاق لاهيجى درباره معاد جسمانى, رد نظريات متكلمين و طبيعيون و متفلسفين, بررسى نظرات حكماى اشراق و رد نظريه تناسخ, مشرب حكماى اشراق و مشّا, ادله شيخ الرئيس در شفا و نجاة, ديدگاه ملاصدرا درباره مقدمات معاد جسمانى, نظر سيدمحقق داماد, ميرمحمّد باقر استرآبادى و برخى مباحث ديگر.

مسائل فقهيه
عبدالحسين شرف الدين, تهران, مجمع جهانى اهل بيت(ع), ١٣٢ص, وزيرى.
(مسائل فقهيه) مشتمل بر مباحثى در باب احكام و مسائل شرعى است كه با استناد به منابعى چون: (تفسير كبير), (صحيح البخارى), (بداية المجتهد) و (الكشاف) نگارش يافته است. احكام نماز, قرائت نماز, واجبات نماز, روزه و احكام افطار, ازدواج, متعه و مسح در وضو از جمله موضوعاتى است كه در كتاب با مقايسه احكام شيعه و اهل تسنن به زبان عربى فراهم آمده است.

فقها و حكومت: پژوهشى در تاريخ فقه سياسى شيعه
محمّدجعفر هرندى, تهران, روزنه, ٣٠٤ص, وزيرى.
نوشتار حاضر در برگيرنده پژوهشى در تاريخ فقه سياسى شيعه است. از جمله عناوينى كه طرح شده: (مبانى مشروعيت حكومت دولت در اسلام), (وظايف حكومت اسلامى در امور عمومى) و… است. نگارنده كتاب با توجه به اين كه رخدادها و عوامل اجتماعى و جغرافيايى, همچنين روحيات مردمى در تشريع احكام آراى فقها تأثير بسزا داشته مباحث كتاب را در چند مقطع زمانى تشريح مى كند كه عبارت اند از: ١. دوره حضور پيامبر اسلام(ص) نزول وحى; ٢. دوره صحابه انقراض حكومت امويان; ٣. دوره حكومت عباسيان تا انقراض حكومت به دست مغولان; ٤. دوره حكومت مغولان تا تشكيل دولت در سرزمين هاى اسلامى به شيوه اروپايى.

مجهول بودن مورد معامله
سيد حسن وحدتى شبيرى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٩, ٢٣٢ص, رقعى.
يكى از مباحث مهم حقوق قراردادها, مسأله لزوم رفع ابهام از مورد معامله است كه در فقه اسلامى زير عنوان (قاعده غرر) مورد مطالعه قرار مى گيرد. نويسنده موضوع را در چهار بخش كليات, اصل لزوم رفع ابهام از مورد معامله, چگونگى رفع ابهام و استثناءات وارد بر اصل, مورد بررسى قرار داده است. در كلياتْ تعاريف و تقسيم بندى ها و سابقه آن در فقه اماميه و اهل سنت و حقوق جديد مورد بررسى واقع شده است. در بخش دوم مبانى تحليلى و روايى لزوم رفع ابهام و نيز تأثير جهل بر وضعيت قرارداد بررسى شده. در بخش سوم معيار رفع ابهام و تئورى هاى موجود در اين زمينه بحث شده است. بخش چهارم موارد استثناء را بررسى كرده و مباحثى چون مجهول بودن توابع مورد معامله, عقود احسانى و قراردادهاى احتمالى در آن مطرح شده است. اخلاق و تعليم و تربيت
گزيده كيمياى سعادت
محمّدبن محمّد غزالى, حاشيه و گزيده سعيد يوسف نيا, چاپ اول, تهران, قديانى, ٢٦٤ص.
كيمياى سعادت, در اخلاق و عرفان, كه از ميراث اسلامى قرن پنجم هجرى, با گرايش تسنن, به شمار مى آيد. كتاب, در ابتدا به گفتارى در شرح حال و بررسى انديشه ابوحامد محمّد غزّالى مى پردازد. سپس متن اثر او را كه حاوى برخى آيات, روايات و حكايات است, در دو باب جداگانه با نام عنوان مسلمانى و اركان مسلمانى ارائه مى دهد, كه اهم مطالب آن عبارت اند از: در شناختن نفس خويش, حقيقت دل, حقيقت نبوت و ولايت, در شناختن حق, در معرفت دنيا, در معرفت آخرت, حقيقت مرگ, معنى حشر و نشر و عذاب قبر, در طلب علم, فضيلت نماز, زكات و صدقه, روزه و حج, و قرآن, در آداب طعام, نكاح و تجارت و سفر, امر به معروف و نهى از منكر, رياضت نفس, در مهلكات نفس, بيان فضايل و رذايلى اخلاقى, در منجيات نفس, حقيقت رضا, ياد مرگ, محاسبه پس از عمل, خوف و رجا, فقر و زهد, محبت و شوق, و احوال مردگان.

حلية المتقين
محمّدباقر بن محمّدتقى مجلسى, به كوششِ جليل شاهرى لنگرودى, چاپ اول, تهران, فراهانى, ٥٦٠ص.
نويسنده با استفاده از آيات و روايات, مطالبى را درباره آداب, سنن و اخلاق اسلامى بيان مى كند. كتاب در چهارده بخش و يك خاتمه تنظيم يافته كه هر بخش مشتمل بر دوازده فصل است. موضوعات مطرح شده در اين كتاب عبارت اند از: آداب پوشيدن جامه و كفش, آداب پوشيدن زيور براى مردان و زنان, سرمه كشيدن, در آينه نظر كردن و خضاب كردن, آداب خوردن و آشاميدن, فضيلت تزويج, آداب نكاح, كيفيت تربيت فرزندان و معاشران ايشان, آداب مسواك كردن, شانه كردن, ناخن و شارب گرفتن, سر تراشيدن و امثال اينها, آداب استعمال بوى خوش, بوييدن گل, آداب حمام رفتن, شستن سر و بدن, آداب برخى غسل ها, آداب خوابيدن, بيدار شدن و قضاى حاجت, آداب حجامت كردن, بعضى از ادويه, معالجه بعضى از امراض و ذكر بعضى از ادعيه, آداب معاشرت با مردم و حقوق اصناف ايشان, آداب مجالس: سلام, مصافحه (دست دادن), نشستن و برخاستن, سخن گفتن, آداب داخل شدن به خانه و بيرون رفتن, آداب پياده رفتن, سوار شدن, رفتن به بازار, تجارب, زراعت كردن و نگاهداشتن چهارپايان, آداب سفر و….

درس هاى اخلاق اسلامى
محمّد محمّدى گيلانى, به كوشش جعفر سعيدى, چاپ اول, تهران, سايه, ٤١٣ص.
نويسنده در اين كتاب به اخلاق و موضوع آن پرداخته است. مباحث اين كتاب در ٣٥ جلسه (بين سال هاى ١٣٦٢ تا ١٣٦٣) به شيوه عرفانى ـ حديثى همراه با مثال و حكايت مطرح شده اند. موضوعات مورد بحث در اين كتاب عبارتند از: تعريف اخلاق, روش انبيا, در اخلاق, نفس, نيّت, راز آفرينش شيطان, فضايل و رذايل اخلاقى و دنيا. مطالب اين كتاب قبلا در ١٨ شماره مجله (مكتب انقلاب) منتشر شده است.

تربيت اسلامى
حاجى ده آبادى و صادق زاده, چاپ اوّل, تهران, معاونت پرورشى آموزش و پرورش, ١٣٧٩, ١٩٢ص, وزيرى.
كتاب, مجموعه مقالاتى در زمينه تربيت اسلامى, و شامل مقالاتى با عناوين زير است:
تلاشى دوباره در عرصه تربيت اسلامى, امكان و معنا در اخلاق و تربيت اسلامى, گامى فراسوى گسترش تحقيقات تربيتى بر اساس آموزه هاى وحيانى اسلام, بررسى و ارزيابى كنفرانس هاى بين المللى تعليم و تربيت مسلمانان, تعليم ارزش ها, وظيفه گم شده در نظام هاى تربيتى, روش هاى استنباط آداب تعليم و تربيت و چشم اندازى به تربيت مدنى از ديدگاه اسلام.
اين كتاب شماره نخست از سلسله كتاب هايى است كه معاونت ياد شده در نظر دارد, تدوين و منتشر كند.

شيطان در كمين گاه
نعمت اللّه صالحى حاجى آبادى, چاپ اوّل, قم, مؤلف, ١٣٧٩, ٣٠٥ص, وزيرى.
نويسنده درباره انگيزه تأليف خود مى نويسد: (… به فكر افتادم كتابى را بنويسم كه هم جنبه داستانى داشته و هم سازنده باشد. اين بود كه موضوع شيطان شناسى را برگزيده ام. به عقيده من ايمان دو جزء دارد: يكى خداشناسى و ديگرى شيطان شناسى. اگر بخواهيم به درستى خداشناس و يكتاپرست باشيم, چاره اى نيست جز شناخت ضد خدا).
بر پايه چنين انگيزه اى نويسنده با بهره گيرى از آيات قرآنى, روايات دينى و داستان ها و قصص عاميانه, تلاش كرده است مباحث مربوط به شيطان را مورد بحث قرار دهد. مباحثى از قبيل تعريف و شناخت شيطان, اطرافيان شيطان, پيروان شيطان, ابزار شيطان, اعمال شيطان, و شيطان و صالحان, در كتاب وجود دارد.

تاريخ و شرح حال
روضة الشهدا, ملاحسين كاشفى سبزوارى, اول, قم, دفتر نشريه نويد اسلام, ١٣٧٩, ٥٤٤ص, وزيرى.
كتاب حاضر در دو باب و يك خاتمه ترتيب داده شده است. به گفته علامه تهرانى, برخى احتمال داده اند اين كتاب, نخستين نصّ فارسى است كه در ميان فارسى زبانان انتشار يافته است. مصحح كتاب, در مقدمه اى, نقاط ضعف و قوت روضة الشهدا را بر شمرده و نظر تنى چند از دانشمندان اسلامى و كتابشناسان بزرگ را ضميمه آن كرده است. نثر كتاب فارسى فصيح است و هر از گاه در آن عبارات غربى نيز به چشم مى خورد.
خاتمه كتاب, در ذكر اولاد سبطين و سلسله نسب بعضى از ايشان است.

مفاخر آذربايجان (ج٥), عقيقى بخشايشى, اول, قم, دفتر نشر نويد اسلام, ١٣٧٩, ٦١٦ص, وزيرى.
جلد پنجم مجلدات (مفاخر آذربايجان) با معرفى و گزارشى از (نوآورى هاى آذربايجان از منظر سياحان و جهانگردان) آغاز مى شود و اين موضوع در دو محور بررسى مى گردد. پس از آن مؤلف به (استدراكات و بازيافته ها) مى پردازد و نقايص مجلدات پيشين را تدارك مى كند. در پايان كتاب, فهرست اعلام و اشخاص در مجلدات پنج گانه كتاب, پيوست شده است.

مولود كعبه
محمّدعلى اردوبادى, ترجمه عيسى سليم پور اهرى, شرح و حاشيه على اكبر مهدى پور, چاپ اول, قم, موسسه انتشارات رسالت, ٣٦٨ص.
عنوان متن اصلى كتاب, على وليد الكعبه است كه با قلمى بس استوار و اديبانه به زبان عربى نوشته شده است. ترجمه فارسى اين اثر چنين تدوين يافته است: در بخش اول به تفصيل از زندگى, آثار, اجازات و نيز از برجستگى هاى مصنف سخن به ميان آمده است. در بخش دوم نيز متن كتاب, ترجمه شده است كه در ضمن آن, نويسنده از تولد امام على(ع) در درون كعبه سخن مى گويد. با گردآورى اسناد و مدارك مربوط, نتيجه مى گيرد كه روايت ولادت اميرمؤمنان(ع) در درون كعبه از شهرت گذشته و به حد تواتر رسيده است. سپس چگونگى ولادت امام على(ع) را در كعبه, با نقل جزئيات, روايت مى كند. وى داستان ميلاد امام على را از ديدگاه محدثان, نسب شناسان, تاريخ نويسان و نيز از زبان شاعران عرب زبان و فارسى زبان, مطرح مى كند و در پايان نتيجه مى گيرد كه مسلمانان به اتفاق, ولادت امام على(ع) را در كعبه پذيرفته اند. در بخش سوم, به منظور جبران كاستى هاى موجود در مطالب متن كتاب, چند فصل ديگر از سوى ويراستار افزوده شده است; از آن جمله است فصل مربوط به ميلاد امام على از ديدگاه دانشمندان مسيحى.

الحجة السعادة فى حجة الشهادة
محمّدحسن بن على اعتمادالسلطنه, به كوششِ فريد پورمصطفى, چاپ اول, تهران, وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى, ١٨٦ص.
اين كتاب در پاسخ به اين پرسش كه هنگام شهادت امام حسين(ع) ـ به سال ٦١ هجرى قمرى ـ در دنيا و ممالك مختلف جهان چه مى گذشت, نوشته شده است. نويسنده كتاب, كه با زبان هاى گوناگون آشنا بوده و در باره تاريخ جهان, منابع و مآخذ بسيارى را در اختيار داشته است, سعى كرده تا اثرى ابتكارى و پر بار در مورد عاشورا تهيه كند. نويسنده پس از مقدمه, واقعه عاشورا را به اختصار و با دقتى در خور, گزارش مى كند. سپس در سه فصل از حوادث و وقايع همزمان با عاشورا سخن مى گويد. فصل نخست كتاب به بيان حوادث ممالك آسيا و كشورهاى مسلمان نشين اختصاص دارد كه شامل جزيرة العرب, عراقين, ايران, گرجستان, ارمنستان, تركستان شرقى و غربى, خوارزم, افغانستان, هندوستان, سند و ژاپن است. در فصل دوم به رخدادهاى آفريقا مى پردازد كه شامل مصر نيز مى گردد. در فصل سوم به وقايع مربوط به ممالك اروپايى پرداخته و از انگليس, فرانسه, آلمان, روس, جزاير اسكانديناوى, مجارستان و كرواسى, بلغارستان, رومانى, پرتغال, روم, اسپانيا و ايتاليا ياد كرده است.

در سوگ كوثر: زندگانى و مصائب حضرت فاطمه(س)
يداللّه بهتاش, چاپ اول, تهران, نشر سبحان, ٢٣٩ص.
نويسنده با گردآورى سخنانى از ائمه معصومين(ع) درباره حضرت فاطمه(ع) به شرح حال زندگانى ايشان از ولادت تا شهادت مى پردازد. وى در پايان برخى فصول, اشعار مناسبى را آورده است. كتاب مشتمل بر يازده فصل است. عناوين اصلى و برخى عنوان هاى فرعى كتاب عبارتند از: توسل پيامبران به فاطمه(ع), گفتار ائمه معصومين(ع), مراجع شيعه و حضرت فاطمه(ع) (خاطره از آية اللّه مرعشى نجفى و حاج سيد احمد خوانسارى), سخنان رسول اكرم(ص), از ولادت تا ازدواج, سيره حضرت فاطمه(ع), احوال فاطمه در زمان رسول خدا(ص), بيان وفات حضرت فاطمه(ع) تا دفن ايشان, نوادر, لمعات الزهراء (ع) و اشعار مصيبت و نوحه. آخرين بخش كتاب در سوگ كوثر تا ظهور حضرت مهدى(ع) است. وى بر اين باور است كه پيروان مكتب اهل بيت(ع) بايد دين را از گزند انحرافات و تحريف ها حفظ كنند.

ايران در عصر ناصرالدين شاه
محمود حكيمى, چاپ اول, تهران, قلم, ٣٣٥ص,.
پژوهشى است توصيفى درباره تاريخ ايران در عصر ناصرالدين شاه كه شامل يك مقدمه و يازده فصل است. نويسنده هدف از پژوهش خود را تبيين اين حقيقت اعلان مى كند كه به نظر او پيشرفت سريع فرهنگى و امور اقتصادى و تحقق عدالت اجتماعى تنها در جامعه اى امكان پذير است كه مردم آن از آزادى برخوردار باشند. لذا به چند موضوع كلى با اين عناوين مى پردازد: استفاده ابزارى از مذهب, چگونگى نفوذ بيگانگان و استبداد به عنوان عامل اصلى فساد و عقب ماندگى. اهم عناوين فصل هاى كتاب عبارت است از: بررسى تاريخ ايران از عصر اميركبير تا عصر امين السلطان, اميركبير و جانشين او ظل السلطان و جلال الدوله, دلقكان ولودگان دربار ناصرالدين شاه, ناصرالدين شاه و وزارت جنگ, نتايج استبداد در عصر ناصرالدين شاه, شرح ماجراى قتل ناصرالدين شاه.

عارض خورشيد, مقدمه اى بر انديشه سياسى امام خمينى
مصطفى دلشاد تهرانى, چاپ اول, تهران, خانه انديشه جوان, ٣٧٨ص.
مؤلف كتاب بر اين عقيده است كه پس از پيشوايان معصوم دينى, كسى به مرتبه امام خمينى نمى رسد, و بر مبناى همين عقيده به تأليف اين كتاب پرداخته است. كتاب شامل پنج فصل است: فصل اول, جايگاه انديشه سياسى امام خمينى را نشان مى دهد; بخش دوم از تمهيدات و مقوّمات انديشه سياسى امام خمينى سخن مى گويد. بخش سوم خاستگاه انديشه سياسى امام خمينى را نشان مى دهد. بخش چهارم ريشه هاى انديشه سياسى امام خمينى را توضيح مى دهد و بخش پنجم كه مفصل ترين بخش كتاب است به بررسى مبانى انديشه سياسى امام خمينى مى پردازد و برخى مسائل مربوط را بيان مى كند; مسائلى چون: سياست, مبارزه, حكومت, فرهنگ, آزادى, قانون.

نقش ائمه در احياء دين: امام حسين(ع) وصى پيامبر(ص) احياى دين
مرتضى عسكرى, جلد١٦, چاپ اول, قم, دانشكده اصول الدين, ٢٠٠ ص.
اين پژوهش به صورت توصيفى, ابعاد نهضت و انگيزه هاى قيام امام حسين(ع) را مورد بررسى قرار داده است. ابتدا اوضاع اجتماعى عرب پيش از اسلام و نيز اوضاع اجتماعى مسلمانان پيش از قيام شرح شده است. سپس روش ابوبكر و عمر پس از وفات پيامبر(ص) و ماجراهايى از قبيل فدك, سكوت انصار, آغاز نظام طبقاتى در اسلام, چگونگى مقابله معاويه با اسلام و اطاعت از خليفه مورد بررسى قرار گرفته است. همچنين علت قيام امام حسين, عزيمت به كربلا, چگونگى شهادت ياران امام حسين(ع), اسارت اهل بيت امام حسين(ع) و برخى از حوادث پس از شهادت آن حضرت از جمله سخنرانى امام سجاد(ع) و سخنرانى حضرت زينب(ع) بررسى شده است.

ابن بطوطه از موثرترين شخصيت هاى تاريخ جهان
ميش اچ.هارت, مترجم: محمّدحسين آهوئى, تهران, روزنه, ٥٢٢ص, وزيرى.
در اين مجموعه زندگى نامه و آثار و اقدامات يك صد تن از شخصيت هاى برجسته و اثرگذار تاريخ بشر بازگو شده است. از جمله اين افراد كه طيف وسيعى از چهره هاى دينى, سياسى, اجتماعى, فكرى, هنرى, علمى, تاريخى و نظاير آن را شامل مى شوند, عبارتند از: حضرت محمّد(ص), اسحاق نيوتون, عيسى مسيح, بودا, كنفوسيوس, سنت پل, گوتمبرگ, كريستف كلمب, اينشتاين, پاستور, گاليله, ارسطو, اقليدس, موسى(ع), داروين, كوپرنيك, كنستانتين كبير, جيمز وات, مايكل فاراده, مارتين لوتر, جرج واشنگتن, كارل ماركس, برادران رايت, چنگيزخان مغول, آدام اسميت, ويليام شكسپير, اسكندر كبير, ناپلئون, توماس اديسون, آدلف هيتلر, افلاطون و ديگران. گفتنى است هر زندگى نامه با طرح يا تصويرى از معرفى شونده همراه است. مؤلف در خاتمه نگاهى كلى و آمارى به برخى ويژگى هاى يك صد شخصيت معرفى شده افكنده و از جمله توزيع جغرافيايى دوران حيات و زمينه فعاليت آنها را در قالب جدول نشان داده است.

كيش و تمدن مصر باستان
ركس وارنر, هانرى استيرلين; مترجم: محمّد نجفى, امير امجد, تهران, نيلا, ١١٢ص, رقعى.
كتابچه حاضر تحقيقى است درباره جنبه هاى مختلف تمدن مصر باستان, به ويژه اعتقادات و خدايان اين تمدن كه همزمان با گفت و گوى چهار تمدن باستانى: مصر, ايران, يونان و ايتاليا, در پاييز ١٣٧٨, منتشر شده است. موضوعات و مقولات مورد بحث در اين كتاب عبارتند از: كيش هاى مصر باستان, خدايان مصر, هوروس, ايزيس, اوزيريس, سراپيس, ست, ميراث مصر باستان و پيدايش و تاريخچه مصرشناسى; خوراك و نوشيدنى ها و خانه ها و شهرهاى مصر باستان; خلاصه تاريخ مصر باستان, نوشتار در مصر باستان; صنايع زندگى (شامل فلزكارى, چوبگرى, شيشه گرى و بدل چينى, سفالگرى, سبدبافى, اسباب بازى ها و بازى ها, آرايه ها و لوازم آرايش, جواهرات, تنديس هاى سنگى, نقاشى); آيين ها و جشن هاى مذهبى; مصريان باستان و زندگى پس از مرگ; موميايى; تابوت ها; تعويذات و طلسمات; سينى هاى نذر; روح خانه ها; سنگ هاى يادبود; اهرام و مقابر پادشاهان; استادان معمار فراعنه.

سرزمين و مردم پاكستان
قاسم صافى, تهران, حسينيه ارشاد, ١٥٠ص, وزيرى.
در كتاب حاضر طى دوازده فصل, اطلاعاتى درباره جغرافياى طبيعى و انسانى, تاريخ, زبان, دين, آداب و رسوم, صنايع و فنون, تعليم و تربيت, ادبيات و هنر, سياست و حكومت, عرفان و فلسفه و مرادن بزرگ كشور پاكستان فراهم آمده است. عناوين فصل هاى كتاب عبارتند از: ١. سوابق تاريخى; ٢. سياست و حكومت (و ساختار ارتش); ٣. موقعيت و عوامل طبيعى (و رودخانه ها); ٤. نماد ملى, مذهبى و اقتصادى (زبان, مذهب, پرچم, واحد پول, سرود ملى); ٥. وضعيت عمومى, اجتماعى, هنرى و آموزشى; ٦. سيماى ايالات (سرحد, پنجاب, سند, بلوچستان); ٧. شهرهاى بزرگ (اسلام آباد, راولپندى, پيشاور, تاكسيلا, كويته, كراچى, تته, حيدرآباد, لاهور); ٨. شاخه هاى مذهبى و مكاتب دينى (اهل سنت, وهابيان, مكتب ديوبندى, اهل تشيع, آقاخانى ها, اقليت هاى دينى: هندوان, سيك ها, زرتشتيان و مسيحيان); ٩. كشمير (موقعيت, مساحت, جمعيت, تاريخ); ١٠. آزاد كشمير; ١١. مناطق شمالى; ١٢. پانوشت ها و يادداشت ها, نهضت نافرمانى (ساتياگراها), احزاب عمده پاكستان, برخوردها و رخدادهاى مذهبى, سياسى و نژادى. كتاب با كتاب نامه و فهرست منابع به پايان مى رسد.

تمدن هاى نخستين كرمان
محمودرضا ماهرى, كرمان, مركز كرمان شناسى, ٣٢٠ص, وزيرى.
مؤلف كتاب با كاوش در آثار به جاى مانده از تمدن هاى پيش از تاريخ منطقه كرمان, كوشيده است شيوه زندگى و زواياى مختلف زندگى مردمى را شرح دهد كه در آن روزگار در مناطقى همچون ميمند, تپه يحيى و تل ابليس و شهداد ساكن بوده اند. كتاب در چهار (گفتار) سامان يافته است. در گفتار اول, خلاصه اى از تاريخچه و پژوهش هاى باستان شناسى در كرمان فراهم آمده در پى آن, به حفارى در تل ابليس كشف تپه يحيى و كاوش در شهداد اشاره شده است. در گفتار دوم وضعيت تمدن كهن كرمان در دوران نوسنگى (٩٠٠٠ ـ ٤٠٠٠ قبل از ميلاد) بررسى شده است. در اين گفتار از مراحل و تحولاتى همچون انقلاب كشاورزى, شروع دامدارى, آغاز ده نشينى, پيدايش سفال, دگرگونى در خانه سازى, داد و ستد, فلزكارى, هنر و اعتقادات در دوران نوسنگى سخن رفته است. موضوع گفتار سوم, شناخت و بررسى تمدن تپه يحيى (٤٠٠٠ ـ ٣٠٠٠ قبل از ميلاد) است كه با اين مباحث سامان يافته است. ازدياد جمعيت, به سوى شهرنشينى, تمدن ماقبل از ايلام يحيى, پيدايش خط, هنر سفال در هزاره چهارم قبل از ميلاد, سنگ تراشان يحيى, و سقوط جمعيت. آخرين گفتار كتاب به شناخت و بررسى تمدن شهداد (٣٠٠٠ تا ٢٠٠٠ قبل از ميلاد) اختصاص دارد. برخى از مباحث كتاب از اين قرارند: تمدن چشمگير شهداد, دنياى مردگان, الهه هاى نگهبان, هنر فلزكاران شهداد, سومرى ها, سرزمين گم گشته و خداوند آراتا, آب مقدس و ويرانگر. كتاب با عكس هاى متعددى از آثار باستانى مناطق مورد بحث همراه شده و با فهرست منابع و سه پيوست به پايان مى رسد.

استاد فرامرزى و قضيه آذربايجان
حسن فرامرزى, تهران, دستان, ٦٠٤ص, وزيرى.
كتاب, متضمن ١٤٥ نوشته و مقاله از (استاد عبدالرحمن فرامرزى) است كه محتواى اصلى آنها را وقايع بعد از ١٣٢٠ شمسى, خصوصا غائله جدايى آذربايجان از ايران, تشكيل مى دهد. مقالات حاضر در كتاب بر اساس ترتيب تاريخى از بيست و دوم مرداد ماه ١٣٢٤ تا سوم بهمن ١٣٢٥ كه در روزنامه كيهان به چاپ رسيده بود, فراهم آمده است. عناوين برخى از مقالات بدين قرار است: (ميهن در ميان دو دسته خائن), (اخبار شوم آذربايجان), (چند كلمه با حزب توده), (پيام به پيشه ورى), (آذربايجان و انتخابات), (چند كلمه با مردم آذربايجان), (اعلان خطر), (عاقبت ايران چه خواهد شد؟), (آزادى چيست و آزادى خواه كيست؟), (دخالت به نام روابط حسنه), (مطبوعات شوروى و ايران), (حركت قوا به آذربايجان), (خيانت كبرى), و (كدام آذربايجان؟). در تمامى اين مقالات حس وطن دوستى, عدم تجزيه ايران, وحدت ملى, و انزجار از دخالت بيگانگان در امور داخلى, و راه كارهايى به منظور اعتلاى ايران و استقلال كشور به خوبى آشكار است.

ره توشه انقلاب: مرورى اجمالى بر دستاوردهاى انقلاب اسلامى
تهران, شوراى هماهنگى تبليغات اسلامى, هماهنگ, ٦١٢ص, وزيرى.
(ره توشته انقلاب) گزارشى است اجمالى از دستاوردهاى انقلاب اسلامى كه در چهار بخش تدوين شده است. بخش اول با عنوان (تاريخچه انقلاب اسلامى) در سه فصل به روز شمار, و مرور دستاوردها و محورها و خطوط تبليغى استكبار بر ضد انقلاب اسلامى اختصاص يافته و در بخش دوم به روزهاى دهه فجر اشاره شده است. در اين بخش متناسب با عنوان هر روز, برخى محورها و موضوعات مربوط به آن به همراه شمارى آيه و روايت بازگو شده است. در پايان هر روز نيز تعدادى منبع مرتبط با موضوع ذكر شده است. بخش سوم كه در دو فصل تنظيم شده شامل گزيده اى از سخنان امام خمينى(ره) و آيت اللّه خامنه اى درباره موضوعاتى چون حكومت اسلامى و ولايت فقيه, دانشگاه و دانشگاهيان, وحدت اسلامى, استكبار جهانى, جوانان و زنان, فرهنگ انقلاب اسلامى و مذاكره و رابطه با امريكا است. در بخش چهارم بر اساس عناوين روزهاى دهه فجر مقالاتى با اين موضوعات به چاپ رسيده است: الفباى انقلاب اسلامى, شگفتى هاى انقلاب اسلامى, حكومت و رهبرى در اسلام, ولايت فقيه, توسعه و امنيت, جهاد, ايثار و شهادت, نقش اجتماعى زن, استكبار, رابطه با امريكا, استقلال, آزادى و جمهورى اسلامى.

انقلاب اسلامى ايران از نگاه ديگران
وحيدالزمان صديقى, مترجم: مجيد روئين تن, تهران, اطلاعات, ٢٥٦ص, رقعى.
نويسنده كه همزمان با اوج گيرى و پيروزى انقلاب اسلامى در مقام مسئول بخش فرهنگى پيمان همكارى هاى منطقه اى (RCD) مأموريتى سه ساله را در تهران گذرانده, در كتاب حاضر به تجزيه و تحليل اين رويداد بزرگ, انگيزه و علل پيدايش آن اهتمام ورزيده است. مباحث كتاب از هشت فصل تشكيل شده است: فصل اول با عنوان (