آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٧

اخبار

درگذشتگان

درگذشت استاد فضائلى
مرحوم حجةالاسلام والمسلمين استاد حبيب اللّه فضائلى ـ طاب ثراه ـ يكى از اساتيد مسلّم هنر خطّ اسلامى به شمار مى رفت. فقيد سعيد در سال ١٣٠١ هجرى شمسى (١٣٤١ق) در شهرستان سميرم ـ از توابع اصفهان ـ زاده شد و در نوجوانى براى ادامه تحصيلات به اصفهان آمد و به فراگيرى علوم دينى همّت گماشت و تا سطوح عاليه را در نزد اساتيد وقت آموخت. سپس به تحصيل ادبيات فارسى در دانشكده ادبيات و علوم انسانى روى آورد و پس از اخذ ليسانس, به آموختن انواع خطوط اسلامى پرداخت تا زمانى كه در اين فنّ, در شمار يكى از اساتيد معروف درآمد.
فقيد سعيد به سبب خطّ ممتازش مورد توجه بسيارى از محافل هنرى قرار گرفت و كتابت كتيبه هاى بسيار بر ضريح و درهاى حرم مطهر اهلبيت عصمت و طهارت ـ عليهم السلام ـ در اعتاب مقدسه ايران, عراق و سوريه بدو واگذار شد و در طول عمر با بركتش موفق شد صدها يادگار از اين هنر اصيل اسلامى از خود به جاى گذارد. كتابت قرآن مجيد, اطلس خط, بوستان خط و تعليم خط از آثار ماندگار آن استاد فرزانه در هنر خوشنويسى به شمار مى رود. آثار ديگر وى عبارتند از:
١. مرد آفرين روزگار (شرح زندگانى حضرت زينب كبرى ـ سلام اللّه عليها ـ)
٢. تفسير آيه نور
٣. اصحاب الرّسّ
ايشان از اعضاى هيئت تشخيص و شوراى عالى انجمن خوشنويسان ايران بود و گروه بسيارى از هنرجويان را در مكتب تربيتى خويش, پرورش داد. در سال ١٣٧٤ از سوى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى به عنوان يكى از خادمان قرآن كريم معرفى و در نمايشگاه بزرگ قرآن (رمضان المبارك ١٤١٦ق) از وى تجليل به عمل آمد.
وى سرانجام پس از يك بيمارى, در تاريخ ١٣آبان ١٣٧٦ (٢رجب ١٤١٨ق) در ٧٥ سالگى بدرود حيات گفت و پيكر پاكش با تشييع گروهى بسيار از مردم متدين اصفهان, به خاك سپرده شد. ناصرالدين انصارى درگذشت آيت اللّه كلباسى
عالم بزرگوار حضرت مستطاب آيت اللّه آقاى حاج شيخ محمد حسين كلباسى اصفهانى در هفتم شعبان المعظم ١٣٢٣ق در بيت علم و تقوا و فضيلت زاده شد.
پدرش مرحوم حجةالاسلام حاج شيخ محمدرضا فرزند حاج شيخ محمدعلى فرزند آيت اللّه حاج شيخ محمد جعفر (١٢١٩ـ١٢٩٢ق) صاحب (كتاب الحدود) و (كتاب الديات), فرزند آيت اللّه العظمى شيخ محمد ابراهيم كلباسى (١١٨٠ـ١٢٦١ق) صاحب (اشارات الاصول) و (شوارع الهداية) الى شرح الكفاية ـ محقق سبزوارى ـ و نخبه و مناسك حج و منهاج الهداية, (و خاندان جليل وى مانند: حاج ميرزا ابوالهدى و حاج ميرزا ابوالمعالى) همه از علماى بزرگ اصفهان و مروّجين شرع مقدس بوده اند.
معظم له پس از پشت سر نهادن دوران كودكى به آموختن علوم دينى روى آورد و مقدمات فقه و اصول و كلام را بياموخت. سپس در هفده سالگى (١٣٤٠ق) به نجف اشرف مهاجرت كرد و سطوح فقه و اصول را نزد حضرات آيات: سيد ميرزا آغا اصطهباناتى و شيخ عبدالحسين رشتى, سيد ابوتراب خوانسارى (رجال), شيخ محمد جواد بلاغى (كلام), سيد حسين بادكوبه اى و شيخ مرتضى طالقانى (حكمت و فلسفه) فراگرفت و پس از آن به درس خارج آيات عظام: سيد ابوالحسن اصفهانى, آقا ضياءالدين عراقى, ميرزا على آقا شيرازى و شيخ محمد كاظم شيرازى حاضر شد و بهره هاى فراوان برد.
فقيد سعيد پس از ساليان فراوان اقامت در نجف, به اصفهان بازگشت و نزد حضرات آيات: سيد محمد نجف آبادى و سيد محمد صادق خاتون آبادى به فراگيرى فقه اشتغال جُست و پس از مدّتى به نجف بازگشت و در محضر حضرات آيات: سيد عبدالهادى شيرازى, شيخ حسين حلّى, سيد جمال الدين گلپايگانى و شيخ عبدالرسول جواهرى به تكميل آموخته هايش در فقه و اصول و تأليف كتابهايى چند پرداخت و سپس در سال ١٣٧٧ق به حوزه علميه قم آمد و تدريس فقه و اصول را آغاز نمود و اين تا زمان تندرستى وى ادامه داشت. آن عالم فرزانه داراى كتابخانه اى نفيس و حاوى نسخه هاى فراوان مخطوط و محضرى خوش و اخلاقى نيك بود. همچنين مقيّد به آداب و اوراد و ادعيه و دائم الذكر و حافظ بسيارى از اجزاء قرآن و دعا بود.
برخى از تأليفات آن عالم ربانى عبارتند از:
١. فضائل اهل البيت ـ عليهم السلام ـ
٢. شرح باب حادى عشر
٣. غرائب و قصار الكلم
٤. تقريرات درس اصول آيت اللّه آقا ضياءالدين عراقى (دوره كامل)
٥. تقريرات اصول آيت اللّه العظمى سيد ابوالحسن اصفهانى (دوره كامل)
٦و٧. تقريرات درس فقه آيت اللّه سيد ابوالحسن اصفهانى (كتاب الطهارة و كتاب الصلاة)
فقيد سعيد پس از عمرى تلاش و كوشش در روز دوشنبه نهم رجب ١٤١٨ق (١٩ آبان ١٣٧٦ش) در ٩٥ سالگى بدرود حيات گفت و پيكر پاكش با تشييعى باشكوه و پس از نماز حضرت آيت اللّه بهجت بر آن, در صحن حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه ـ سلام اللّه عليها ـ به خاك سپرده شد. ناصرالدين انصارى قمى

فرهنگى

گزارشى از كنگره نكوداشت منزلت علمى استاد علامه محمد تقى جعفرى
روز دهم مرداد سال جارى به همت پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى طى مراسم باشكوهى كنگره نكوداشت منزلت علمى استاد علامه محمدتقى جعفرى در تالار علامه امينى دانشگاه تهران برگزار شد و استاد علامه جعفرى مورد تجليل و تكريم فرهيختگان كشور قرار گرفت.
حضرت آيت اللّه خامنه اى رهبر معظم انقلاب ـ دام ظله ـ طى مرقومه اى در خصوص برپايى اين كنگره فرمودند: (…بزرگداشت جناب آقاى جعفرى بزرگداشت علم و تحقيق است. اينجانب بيش از چهل سال است كه اين بزرگوار را در نشاط و تلاش دائمى در ميدانهاى پژوهش و تبيين و تربيت جوانان مستعد و ارائه نظرات و انديشه هاى فلسفى و معارف دينى مى شناسم و از خداوند متعال مسألت مى كنم كه بركات وجود ايشان را سالهاى سال برقرار دارد.)
در اين كنگره آقايان حسن حبيبى, عطاءاللّه مهاجرانى, مصطفى معين, رضا استادى, على اكبر رشاد, شريعتمدارى, ولقاريس, احمدى و در پايان استاد جعفرى به ايراد سخنرانى پرداختند.
در اين كنگره دكتر حبيبى در سخنانى با اشاره به اينكه مسلمانان در اين عصر نيازمند يك بررسى جامع فرهنگى, تمدنى, جامعه شناختى, سياسى و فلسفى درباره طرز تلقى اسلام از جهان و طبيعت و علم و انسان و ماوراء طبيعت هستند كه اين طرز تلقى با دريافتهاى امروزى جهان غرب كه كوشش در عالم گير شدنش است, برخوردهايى دارد.
وى افزود: بايد تعريفى جديد از طبيعت و علم و قدرت به دست داد و نيز راه اجرايى كردن نظرهاى جديد را در دنيايى فراهم آورد كه پيچيدگى اش به يارى رسانه ها و ماهواره ها چندين مرتبه افزايش يافته است.
دكتر حبيبى به بررسى رابطه هاى انسان با طبيعت, انسان با انسان و انسان با ماوراء طبيعت پرداخت و گفت: از آن هنگام كه جامعه بشرى و در واقع گروهى از اين جامعه, جهان را تنها در ساخت واقعيت خارجى خلاصه كردند و به طبيعت بسان امرى نگريستند كه مى توان آن را به ميل خود در اختيار گرفت و هيچ گونه معناى ژرف و شايسته احترامى در آن مشاهده نكرد, وضع دگرگون شد. در موقعيت تازه بنا را بر دخل و تصرف در نظم طبيعى قرار دادند و از خصوصيات و مقتضيات طبيعت غفلت كردند و بدين ترتيب حاصل كارشان در جهات مختلف بحرانزا شد.
وى با اشاره به پيشرفتهاى خارق العاده بيولوژى و ژنتيك, گفت: دنياى آينده بى شك شاهد تغييرهاى عميقى خواهد بود كه برخى از آنها مى تواند براى بشريت پرمخاطره باشد و اگر دانشمندان معنويت و اخلاق و تعهد را در برابر طبيعت و انسان نگسترانند, حيات انسان بر روى كره زمين در معرض خطر جدى قرار مى گيرد.
وى افزود: ما در تمدن و فرهنگ اسلامى خود ميراث گرانقدرى از تعهد, اخلاق و معنويت داريم. براى ما در طرز تفكر اسلامى علم نافع, علم محترم و مورد توجه است. علم بى عمل و بى هدف و غير متعهد در برابر مردم جهان جهل تلقى مى شود, بنابراين براى ما و دانشگاههاى ما راه براى تجديد حيات علمى و استقرار مجدد تمدن و فرهنگ افتخارآميز اسلاميمان, راهى مستقيم و روشن است.
وى همچنين به شخصيت استاد علامه جعفرى اشاره كرد و گفت: مقام و موقع حضرت آيت اللّه استاد محمد تقى جعفرى در بازنگرى بايدها و نبايدهاى فرهنگى و جهت گيريهاى علمى و راهنمايى دانش پژوهان مقامى منيع است و خواهد بود.
در ادامه كنگره, دكتر عطاءاللّه مهاجرانى, در سخنانى با اشاره به آشنايى سى ساله خود با آثار استاد علامه جعفرى گفت: ميان دانش و دانايى تفاوت وجود دارد, دانشمند دانا كه در لابلاى دانش او جريان مستحكمى از حكمت و خلاقيت وجود داشته باشد, كمتر داريم, اما استاد جعفرى از جمله دانشمندان داناى جامعه اسلامى هستند.
وى با اشاره به اينكه جوهر دانايى به توانايى بيشتر كمك مى كند, گفت: دانشمند حكيم و پژوهشگر همان گونه كه در كار دشوار و طاقت فرساى پژوهش است, متناسب با آن در معمارى روح خود هم مى كوشد, كار بزرگ را روح بزرگ انجام مى دهد. اگر مى بينيم در روزگار ما كارهاى بزرگ كم شده است اين متناسب, كم شدن روحهاى بزرگ است.
دكتر مهاجرانى در پايان از مقام شامخ استاد جعفرى در عرصه هاى مختلف تجليل كرد.
دكتر معين نيز در اين كنگره با تاكيد بر ضرورت بزرگداشت علم و عالم در اسلام, در خصوص نكوداشت منزلت علمى استاد جعفرى گفت: شايد بتوان گفت بزرگترين اثر او زندگى اوست و روش و منش استوار و پايدارى كه در تحقيق و پژوهش در پيش گرفته است.
آيت اللّه استادى نيز در سخنانى استاد جعفرى را يك عالم ربانى توصيف كرد و گفت: زهد, تواضع و پاسدارى از مرزهاى دين از ويژگيهاى يك عالم ربانى است كه در شخصيت استاد متجلى شده است.
حجةالاسلام و المسلمين على اكبر رشاد, نيز طى سخنانى گفت: متفكران, انديشمندان و فرهيختگان از بارزترين مصاديق نعمتهاى الهى اند و شكران در برابر اين نعمتها مايه افزايش اين نعمتها خواهد بود, تكريم متفكران از مصاديق برجسته شكران نعمت است. در جامعه اى كه متفكران ناشناخته, و مهجور باشند كفران بزرگترين نعمتهاى الهى صورت گرفته است.
وى افزود: استعداد سرشار, جودت فهم, قوت درك, ذهن وقاد, فكر نقاد, روح پرنشاط, حافظه اى نيرومند, استقلال انديشه, اعتماد به نفس نظرى, حق مدارى و حقيقت جويى حريصانه, مواجهه شجاعانه با مكاتب و آراء, رعب ناشناسى در مشهورات شكنى, تقليدناپذيرى و اعتدال در گزينش راى و برخوردارى از دانشى فرا رشته اى و اطلاع گسترده بر منابع معرفت دين, زمان آگاهى, روزآمدى, پرانگيزگى و حس مسؤوليت در قبال دين و فرهنگ اسلامى, گشاده رويى, ساده زيستى, لطافت روح, فروتنى و صفاى باطن, ذره پرورى و وفادارى, همه و همه خصلتهايى هستند كه يك جا شخصيت استاد را سامان داده اند.
پروفسور ولقاريس رئيس دانشكده الهيات آتن و انجمن دوستى ايران و يونان از ديگر سخنرانان اين كنگره بود, وى طى سخنانى گفت: در شهر باستانى آتن به جاى اينكه براى خيابانها نامگذارى كنند, در هر گوشه اى ستونى را قرار مى دادند و بر روى آن سرِ هِرمس خداى ارتباطات را نصب مى كردند و اين ستونها مسير افراد را مشخص مى كرد, نام اين ستونها هرمه بود و هريك نقش يك عقربه بزرگ در جهت راهنمايى مردم را ايفا مى كردند تا مردم به راحتى و سلامت به مقصد خويش برسند. از همان زمان به بعد اين هرمه ها با نام و نقش افراد برجسته انتخاب مى شدند, اشخاصى كه داراى عقل و دانش و جزء مردان خدا بودند, كسانى كه عقل را نه به خاطر عقل, بلكه براى خدمت به انسانيت و معنويات به كار مى گرفتند و راه سعادت نوع بشر را به آنها نشان مى دادند و مردم را از راههاى دشوار به سوى يك زندگى معنوى و در جوار حق بودن هدايت مى كردند. از ميان چنين اشخاصى كه تعداد آنها نيز نادر است, مى توانم به پروفسور محمد تقى جعفرى به عنوان يك رهبر و راهنما اشاره كنم كه نه تنها مايه افتخار ايران, بلكه مايه فخر و مباهات جهان نيز هستند.
وى افزود: انسان هنگام مواجهه با پروفسور جعفرى احساس مى كند در مقابل يك مرد خدا قرار گرفته است; مردى كه از طريق عقل و منش زندگى اش به خداوند بيشتر نزديك گرديده است.
آنگاه استاد علامه محمد تقى جعفرى به ايراد سخن پرداخت. علامه جعفرى در بخشى از سخنان خويش گفت: با وجود آنكه سالها در قلمرو دانش كار كرده ام, به هيچ رو احساس نمى كنم كه چيز زيادى دارم و هم اكنون كه در حضور شما هستم, كمتر از آن به خود توجه ندارم كه در هنگام شروع علم اندوزى خود داشته ام.
وى با تاكيد بر ضرورت توجه و مراقبت از خويش افزود: اميدوارم دوستان روى خويش خم نشوند, اين منظرگاه كه به انسان داده شده است براى ديدن بيرون است, اگر آنرا به درون برگردانيم خطرناك است.
علامه جعفرى با تاكيد بر پيوستگى دين و علم, گفت: تلاش معركه آرايان تضاد ميان علم و دين به هيچ نتيجه اى نرسيده است و همواره دين و علم ياريگر هم بوده اند.
در ادامه كنگره دكتر على شريعتمدارى و دكتر احمدى طى سخنانى از مقام شامخ استاد علامه جعفرى تجليل كردند.
در پايان كنگره نكوداشت منزلت علمى استاد علامه محمد تقى جعفرى, نشان درجه يك دانش و لوح يادبود كنگره توسط رياست محترم جمهورى تقديم استاد شد.
كتابهاى شريعه خرد (يادنگار كنگره به قلم انديشمندان برجسته حوزه و دانشگاه) و تكاپو گر انديشه ها (شرح افكار, آراء و آثار استاد به اهتمام دكتر عبداللّه نصرى) از جمله منشورات پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى به مناسبت برپايى اين كنگره بود. اخبار هفته كتاب
رهبر معظم انقلاب اسلامى در ديدار وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى و دست اندركاران برگزارى هفته كتاب با ايشان, ضمن تأكيد بر ضرورت گسترش فرهنگ كتابخوانى در كشور و تسهيل زمينه پديدآورى و عرضه كتاب, سالم سازى امر نشر كتاب را وظيفه مهم مسئولان دانستند.
رهبر معظم انقلاب در اين ديدار كه به مناسبت (هفته كتاب) صورت گرفت, با سپاسگزارى از اهتمام عملى به مسأله كتاب فرمودند: كتاب, موضوع بسيار مهمى است, ليكن وضع كنونى كتاب در كشور, متناسب با شأن, سابقه و داعيه فرهنگى ايران و هدفهاى ترسيم شده براى جمهورى اسلامى نيست.
ايشان لزوم افزايش كميت مطلق كتاب را در جامعه, خاطرنشان كردند و اظهار داشتند: اگر روزى در همه زمينه هاى مورد نياز, كتاب كافى به لحاظ عنوان و تعداد, در دسترس باشد و مردم بتوانند جواب سؤالهاى خود را در كتابها بيابند, شرايط متفاوت با وضع امروز در كشور خواهيم داشت, چراكه هرجا با كتاب سر و كارى هست, از لحاظ كيفيت روحى و وضع فكرى, تفاوت محسوسى وجود دارد.
وى همچنين كمبود علاقه به كتاب را در جامعه خاطرنشان كردند و با تأكيد بر اهتمام به گسترش فرهنگ كتابخوانى در ميان قشرهاى مختلف مردم, مسؤولان را به اتخاذ تدابير مناسب در اين زمينه, توصيه فرمودند.
رهبر معظم انقلاب اسلامى تسهيل زمينه پديدآورى و عرضه كتاب را يكى ديگر از وظايف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى دانستند و گفتند: در زمينه هايى كه كمبود كتاب وجود دارد بايد با تشويق كسانى كه آمادگى تأليف و نشر را دارند, زمينه لازم براى رفع اين كمبود فراهم شود, تا كتاب وزين و متقن به ميزان كافى در دسترس قرار گيرد و قدرت انتخاب براى مردم به وجود آيد.
حضرت آيت الله خامنه اى با اشاره به مسؤوليت صيانت از حريم ذهنها, موضوع نظارت بر كتاب را امرى جدى و مهم خواندند و فرمودند: نظارت بر كتاب, به مفهوم ايجاد محدوديت براى دانشمندان, اصحاب فكر و آدمهاى كارآمد نيست, واقعيت موجود در بازار كتاب, نشانگر اين حقيقت است, ليكن بحث, جلوگيرى از رهزنى انديشه و اخلاق است.
هرچند بهترين راه در ايفاى اين مسؤوليت عرضه فكر درست و هدايتگر در برابر فكر غلط و رهزن است, ليكن در صورت نبود امكان كافى در اين زمينه, بايد به فكر علاج بود, و اهميت امر نظارت از همين جا روشن مى شود, هرچند كه در اين زمينه ضرورت پرهيز از تنگ نظرى و اعمال سليقه نيز, امرى بديهى است.
رهبر معظم انقلاب اسلامى خاطرنشان كردند: البته در مورد كتابهايى كه با هدف ايجاد انحراف اخلاقى در جامعه, به ويژه در قشر جوان, نوشته مى شود, علاج كار تنها حساسيت و جديت بخش نظارت بر كتاب است, و امكان جبران پس از نشر آن وجود ندارد. اگر ما به گسترش كتاب مى انديشيم, بايد به فكر سالم سازى هم باشيم.
پيش از بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى, آقاى مهاجرانى وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى, گزارشى را از وضع كنونى نشر كتاب در كشور و برگزارى هفته كتاب به استحضار رساند و مشاركت نهادهاى فرهنگى مختلف را در برگزارى (جشن كتاب) زمينه مساعدى براى گسترش نشر كتاب ذكر كرد. تجليل از خادمان نمونه نشر
پنجمين دوره تجليل از خادمان نشر با حضور معاون اول رئيس جمهورى و وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى برگزار شد.
در اين مراسم دكتر سيد جعفر سجادى محقق و مؤلف نمونه كشور طى سخنانى گفت: بيش از ٢٥٠ بار كلمه كتاب و ٨٠٠بار كلمه علم و معانى متفاوت آن در قرآن كريم بكار رفته است كه اين نشان دهنده اهميت دهى دين اسلام به علم اندوزى و انديشه پرورى است. در اين مراسم همچنين حسين حموى رئيس اتحاديه نويسندگان عرب از كشور سوريه, از فرهنگ ديرپاى ايرانيان و ارزشهاى اصيل اسلامى تقدير كرد.
وى گفت: نويسندگان و شعرا بيرق داران رسالت مقابله با تهاجم فرهنگى غرب هستند و به عنوان سربازان فرهنگى بايد از رواج فرهنگ بيگانه در كشورهاى مسلمان جلوگيرى كنند.
در پايان هجده نفر از منتخبين پنجمين دوره تجليل از خادمان نشر در هفته كتاب معرفى شدند.
در اين مراسم به ترتيب از دكتر جعفر سجادى محقق و مؤلف نمونه, دكتر صالح حسينى منتقد و مترجم نمونه, محمّد اسفنديارى ويراستار و مؤلف نمونه, سيد عبدالله انوار فهرستنگار و كتابدار نمونه, پورى سلطانى كتابدار نمونه, داود رمضان شيرازى ناشر نمونه, بيوك چيت چيان ناشر و كتابفروش نمونه, على اكبر نورى زاده ناشر و كتابفروش نمونه از شيراز و محمّد رستگار مقدم مولوى به عنوان ناشر و كتابفروش نمونه از مشهد تقدير شد.
همچنين از سيد محمود محمودزاده مدير خدمات نشر از قم, على طارمى راد مديريت توسعه چاپ, كريم غفورى زاده نوبر مدير چاپ از تبريز, تقى جدار حسينى ليتوگراف, ناصر احدى صحاف, عبدالعلى شريفى پيشكسوت تعميركار چاپ, بيژن درويش كجورى محقق و مربى آموزش چاپ و زنده ياد استاد ابوالفضل عالى طراح و گرافيست نمونه تقدير شد. پيام رئيس جمهور به نوقلمان كشور
نويسنده ارجمند
تولد نخستين كتاب شما در سال ١٣٧٦ موجب مباهات و شايسته تبريك است.
از اينكه قلمه اى كوچك در قلمستان فرهنگ اين سرزمين نشانده ايد, پروردگار را سپاس مى گوييم.
نيك مى دانيد و مى دانيم كه پس از پيروزى نهضت شكوهمند اسلامى, زمينه بروز بسيارى از خلاقيتها در عرصه نويسندگى فراهم آمده است. اين عرصه در حين اينكه نردبان صعود است مى تواند خداى ناخواسته چاه سقوط نيز باشد.
به ديگر سخن, اگر چاپ نخستين اثر موجب برانگيختگى روح و انديشه و نيز ترغيب براى كار بيشتر و بهتر گردد, نردبان صعود است و چنانچه ما را به اين توهم گرفتار آورد كه راه دشوارمان را به پايان برده ايم آنگاه از جاده فروتنى به چاه غرور فرو لغزيده ايم. بى ترديد, حفظ و پاسداشت اين قلمه جوان دشوارتر از كاشتن آن است.
اميد كه تلاش مباركتان در اين وادى, ذخيره آخرت و پشتوانه دنيايتان گردد.
همتتان بلند سيد محمّد خاتمى
رئيس جمهورى اسلامى ايران تقويت بنيه صادرات كتاب و تشويق و حمايت از ناشران
تقويت بنيه صادرات كتاب و تشويق و حمايت از ناشران كشور در امر صدور كتاب و حضور پربار در مجامع بين المللى فرهنگى, اهداف شركت در نمايشگاههاى بين المللى كتاب خارج از كشور را تشكيل مى دهند.
معاونت فرهنگى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى به عنوان متولى و هدايت كننده اين حركت مهم و ارزنده, تاكنون موفق شده است كه علاوه بر شركت در نمايشگاههاى بين المللى كتاب در خارج از كشور, تسهيلات لازم را براى ناشران بخش خصوصى و دولتى فراهم آورد و يا به صورت مشاركتى در نمايشگاههاى كتاب خارج از كشور با آنان همكارى داشته باشد.
ناشران ايران از اين طريق, تاكنون در نمايشگاههاى بين المللى كتاب بيست كشور جهان شركت كرده اند.
ضمن اين كه پس از پايان يافتن اين نمايشگاهها, بخشى از كتابها را نيز به مراكز علمى و فرهنگى كشورهاى ميزبان هديه كرده اند.
در نمايشگاههاى بين المللى كتاب خارج از كشور, تاكنون دهها هزار جلد كتاب از سوى ناشران ايران عرضه شده است. اين كتابها عمدتاً در زمينه هاى فرهنگ و معارف اسلامى, فلسفه, تاريخ, ادبيات, هنر و ساير علوم بوده است.
براساس آمارهاى موجود, نزديك به هجده هزار عنوان كتاب در تيراژى بيش از ٤٨ هزار جلد, با توجه به تفاهمات فرهنگى با ساير ملل جهان براى تجهيز مراكز علمى و فرهنگى و ايرانشناسى, به خارج از كشور ارسال شده است.
همچنين كتاب آسمانى قرآن مجيد در تيراژ قابل ملاحظه اى به مسلمانان ساير كشورهاى جهان هديه شده است. كتابخانه هاى عمومى و استانداردهاى جهانى!
براساس استاندارد جامعه بين المللى كتابداران (ايفلا), به ازاى هر فرد بايد دو جلد كتاب در كتابخانه هاى عمومى وجود داشته باشد, و اين در حالى است كه در ايران به طور تقريبى به ازاى هر چهارده نفر دو جلد كتاب در كتابخانه هاى عمومى وجود دارد.
براساس استاندارد مزبور, هر مراجعه كننده به كتابخانه هاى عمومى به ٥/٢ متر مربع فضا نيازمند است, و در كتابخانه هاى ياد شده, براى هر دو هزار شهروند بايد سه صندلى موجود باشد.
هرچند در سالهاى اخير شاهد افزايش تعداد كتابخانه هاى عمومى در سطح كشور بوده ايم ـ به طورى كه تعداد كتابخانه هاى عمومى كشور از ٢٥٠ باب در سال ١٣٦٨ به بيش از ١٠٠٠ باب در سال ١٣٧٥ افزايش يافته است ـ اما علاقه مندان كتاب معتقدند بايد علاوه بر كيفيت, به كميت كتابخانه هاى عمومى نيز توجه شود و در جهت افزايش تعداد كتابخوان ها, طرحهاى كارساز ديگرى به مرحله اجرا درآيد.
گفتنى است كه براى كتابخانه هاى عمومى كشور در سال جارى حدود سه ميليارد ريال اعتبار در نظر گرفته شده است, و در حال حاضر به طور متوسط در هر ماه ٢٥ جلد كتاب پس از انتخاب, خريدارى و به هريك از كتابخانه هاى عمومى فرستاده مى شود.
در سه ماهه اول امسال بيش از شش ميليون نفر به كتابخانه هاى عمومى مراجعه كرده اند كه سه ميليون و ٣٩٠ نفر آنان, مراجعان به كتابخانه هاى عمومى تهران بوده اند. كتابداران نمونه شهرى و روستايى معرفى شدند
وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى در مراسم معرفى كتابداران نمونه شهرى و روستايى در جمع ناشران و اساتيد رشته كتابدارى گفت: در عرصه كتاب و كتابخوانى بايد به گونه اى عمل شود كه علاوه بر افزايش حوزه دانش, به تعميق دانايى افراد نيز كمك شود.
وى در پايان بر انتشار كتابهايى كه علاوه بر افزايش سطح دانش به توسعه و تعمق دانايى در سطح ملى كمك مى كنند, تأكيد كرد.
در اين مراسم همچنين مهدى معين فر, دبير كل هيأت امناى كتابخانه هاى عمومى كشور از چگونگى فعاليت اين كتابخانه ها گزارشى ارائه كرد.
به گفته وى, هم اكنون يك هزار و نود كتابخانه عمومى در سطح كشور و بيش از دو هزار و هشتصد كتابخانه روستايى براى ارائه خدمات اطلاع رسانى به چهار هزار روستا فعال هستند.
دبير كل هيات امناى كتابخانه هاى عمومى كشور, وضعيت كتابخانه سازى در ايران را مطلوب توصيف كرد و گفت: تعداد كتابخانه هاى عمومى از نظر كمى نسبت به چهار سال گذشته دو برابر شده اند و در حال حاضر, وجود كتابخانه عمومى جز شؤونات فرهنگى هر شهر است.
در اين مراسم, پنج كتابدار نمونه به اسامى غلامعلى ولاشجدى فراهانى از استان مركزى, شمسى وديعتى زاده از استان كرمان, محمد پرويزى خسروشاهى از استان آذربايجان شرقى, مهرافروز شاهولى, از استان خوزستان و محمود خيرى از استان خراسان معرفى شدند.
همچنين از شاه ميرزا پدرى از قزوين, ابراهيم خرمى از كاشان, داود كربلايى امينى از قم و سعيد صوفى از اراك به عنوان كتابداران نمونه روستايى تقدير شد.
علاوه بر اين, پنج عضو برگزيده انجمنهاى كتابخانه هاى عمومى, پنج نفر از معاونين امور كتابخانه هاى عمومى و مديران ترويج و مشاركت مردمى جهاد سازندگى در استانهاى مختلف به همراه پنج آموزشيار نمونه نهضت سوادآموزى و كتابخوانهاى موفق نهضت سوادآموزى معرفى و لوح تقدير دريافت كردند. برگزارى كنگره (قرآن و ولايت)
دومين كنگره سراسرى امام على(ع) با عنوان (قرآن و ولايت) با سخنان آيت الله مشكينى رئيس مجلس خبرگان و آيت الله جوادى آملى در مدرسه عالى دارالشفاء قم برگزار شد.
در اين كنگره كه با حضور علما, دانشمندان حوزه علميّه و شخصيتهاى سياسى برگزار شد, حجت الاسلام غرويان به ايراد سخن پرداختند. معرفى برگزيدگان چهارمين دوره كتاب سال دانشجويى
چهارمين دوره انتخاب كتاب سال دانشجويى در سومين روز از هفته كتاب كه روز (كتاب و دانشجو) نامگذارى شده است, در تالار علامه امينى دانشگاه تهران برگزار شد.
اين مراسم با حضور حجت الاسلام والمسلمين ناطق نورى رئيس مجلس شوراى اسلامى, دكتر سيد عطاءالله مهاجرانى وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى و جمعى از انديشمندان, صاحبنظران, استادان و دانشجويان برگزار شد, پديدآورندگان كتاب سال دانشجويى در چهار گروه پزشكى, فنى و مهندسى, علوم پايه و علوم انسانى معرفى شدند.
براساس رأى كميته انتخاب كتاب سال دانشجويى از گروه علوم انسانى در بخش تأليف آقاى اميرعباس على زمانى براى كتاب (زبان دين), آقاى احمد عابدى براى كتاب (الحاشيه على الهيات الشرح الجديد على التجريد), آقاى سعيد رحيميان براى كتاب (تجلى و ظهور در عرفان نظرى) و در بخش ترجمه آقايان سيد محمود موسوى و محمّد محمّد رضايى براى ترجمه كتاب (مبانى فلسفه مسيحيت) تأليف آتين ژيلسون به عنوان برندگان كتاب سال معرفى شدند.
در گروه علوم پايه و بخش تأليف آقايان على اكبر صبورى و على اكبر موسوى موحدى براى كتاب (سينتيك آنزيمى) و در بخش ترجمه آقاى عباس آسيابانها براى ترجمه كتاب (بررسى ميكروسكوپى سنگهاى آذرين و دگرگونى) تأليف ديويد شلى برگزيده شدند.
در گروه فنى و مهندسى و در بخش تأليف آقاى سيد محمود طاهرى براى كتاب (آشنايى با نظريه مجموعه هاى فازى) و آقايان منوچهر روشن ضمير و رضا خزانه براى كتاب (سوخت هسته اى با تكيه بر استفاده از آن در راكتورهاى آب تحت فشار) و در بخش ترجمه آقايان سعيد بخشعلى بختيارى و عبدالصمد زرين قلم براى ترجمه كتاب (اصول ايمنى حريق در ساختمانها) تأليف پاول استولارد و جان آبرانر, همچنين آقاى رحمت الله فيروزى براى ترجمه كتاب (آموزش ساده كامپيوتر) تأليف باربارافدين و خانم منصوره قطبى براى ترجمه (بيسيك براى نوجوانان) تأليف گيل آرتور, معرفى شدند.
همچنين در گروه علوم پزشكى و بخش تأليف آقاى اميرحسن محبوبى و خانم مريم دانش پژوه براى كتاب (مبانى بيماريهاى پوست), آقاى رامين كردى براى كتاب (ورزش و بيماريهاى داخلى و قلب) و آقاى پژمان آذرمينا براى كتاب (واژه هاى زبانزد پزشكى) و همچنين در بخش ترجمه آقاى نويدعلى يارى زنوز براى ترجمه كتاب (چكيده ايمونولوژى) تأليف بنجامينى و همكاران و خانم لادن مقدم و آقاى حميد نام آور براى ترجمه كتاب (باردارى و مامايى ويليامز) تأليف كانينگهام و همكاران و خانم ماندانا اعرابى و آقاى فريد رئيس زاده براى ترجمه (جنين شناسى پزشكى لانگمن) تأليف سدلر و آقاى احمدرضا نياورانى براى ترجمه كتاب (فيزيولوژى پزشكى گايتون) تأليف گايتون و هال به عنوان مؤلفان و مترجمان برگزيده معرفى شدند و جوايز خود را از رئيس مجلس شوراى اسلامى دريافت كردند. گزارشى از برگزارى نمايشگاه كتاب استان قم
نمايشگاه كتاب استان قم همزمان با اولين روز از هفته كتاب و كتابخوانى در مجتمع فرهنگى امام خمينى(ره) برگزار شد.
در جلسه افتتاحيه اين نمايشگاه جمع كثيرى از آيات عظام و حجج اسلام و مسؤولان فرهنگى و سياسى استان و گروه كثيريى از ناشران و مؤلفان حضور داشتند. در اين مراسم مدير شركت تعاونى ناشران قم و مسؤول اولين نمايشگاه كتاب استان قم, و آقاى مسجد جامعى قائم مقام وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى با تبريك فرا رسيدن سالروز ميلاد با سعادت حضرت على(ع) از برگزارى اولين نمايشگاه كتاب استان قم اظهار خرسندى و خشنودى كردند.
قائم مقام وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى در اين مراسم گفت: شهر قم به عنوان مركز نشر آثار شيعه بايد بيش از اين به اين مسأله توجه شود. جاى آن دارد كه با همت استاندار و نمايندگان محترم مجلس اين حركت استمرار پيدا كند و ما شاهد نمايشگاه بزرگ تمام ناشران ايران و ديگر كشورهاى جهان در قم باشيم. شايد اين كمترين قدمى است كه حوزه گسترش فرهنگ و معارف شيعى در ارتباط با جهان اسلام و ارتباط با تشيع برداشته باشد. اميدوارم اين حركت آغازى باشد بر حركتى فراگير, وسيع و ماندگار كه اين انتظار از تمام دوستان در قم دور نيست.
وى همچنين گفت: براساس آمارهاى موجود جمع كل كتابهاى ناشرين كتاب در شرايط فعلى ١٤٢٢ كتاب مذهبى است كه در مجموع آثار منشر شده كشور ١/٧ كل كتابها است.
آنچه در اين مسأله وجود دارد تفاوتى است كه در كتابهاى چاپ اول و تجديد چاپ به چشم مى خورد. در سال ٧٥ شاهد چاپ ٥٥٠ اثر اوّل, ٨٦٠ اثر تجديد چاپ بوديم كه در سال ٧٦ اثر چاپ اوّل ٤٥٢ و تجديد چاپ ما محدود بوده است.
تيراژ متوسط حوزه دين ٥٠٠٠ عنوان و تيراژ متوسط كتاب ٥٦٠٠٠ عنوان است. مجموع صفحه كتابهاى منتشر شده, دو ميليون صفحه كتاب مذهبى در شش ماهه اوّل منتشر شده است.
در شش ماهه دوم فعاليت نشر بيشتر مى شود و تا چهار ميليون صفحه مى رسد. قم دومين مركز انتشار كتاب در كشور است و از شهرهاى مهم به شمار مى رود, يعنى شهرهاى مشهد, تبريز, اصفهان در مراحل بعدى قرار دارند.
آنگاه مسؤول نمايشگاه و مدير شركت تعاونى ناشران قم به ويژگيهاى اين نمايشگاه پرداخت و گفت: نمايشگاه بزرگ كتاب قم در فضايى به مساحت ٢٥٠٠ متر مربع ايجاد شده است كه در آن چهل ناشر از تهران و هفتاد نمايندگى با ١٠٠٥٠ عنوان كتاب, ٣٥ ناشر و چهل نمايندگى از قم با ٢٥٠٠ عنوان كتاب, همچنين ناشرانى از تبريز, مشهد, شيراز با نماندگى بيست انتشاراتى با ١٥٠٠ عنوان كتاب حضور داشتند.
در اين نمايشگاه ١٤٠٠ عنوان كتاب كودك و نوجوان از ١٠٧ ناشر توسط انجمن اسلامى كتاب كودك و نوجوان در معرض ديد علاقه مندان قرار گرفت.
وى خاطر نشان كرد بخش كتابهاى ويژه شامل هفتصد عنوان كتاب براى بازديد محققان و مؤلفان در نظر گرفته شده بود.