آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٠ - معرفيهاى گزارشى

معرفيهاى گزارشى


كليات
كليد معارف
صادق حسن زاده. (چاپ اوّل: قم, انتشارات فيروزآبادى, ١٣٧٥). ١٦٠ص, رقعى.
در اين كتاب در ضمن هفت فصل اطلاعاتى درباره معارف اسلامى عرضه شده است. در بخش اوّل از (نخستين ها) در موضوعات مختلف سخن رفته است; مانند نخستين آيه نازله, نخستين كاتب وحى, نخستين كتاب چاپى در جهان, نخستين شارح نهج البلاغه و…. و در فصلى ديگر اصطلاحاتى از قرآن, حديث, فقه شرح شده است. قرآن و حديث
از ژرفاى حج
على اكبر مظاهرى. (چاپ اوّل: قم, دارالحديث, ١٣٧٥). ٥٢ص, رقعى.
ترجمه اى است روان از روايت مفصل و منسوب به امام چهارم(ع) خطاب به شبلى, درباره اسرار و معارف حج. مترجم مقدمه اى كوتاه در مورد حج نوشته و آنگاه متن روايت را همراه ترجمه آن آورده است. در صفحه چهار نوشته شده است سندهاى روايت, و بعد به كتابهايى كه روايات حديثى از آنها گرفته شده ارجاع داده شده است. روشن است تعبير (سند) در چنين مورد صحيح نيست. خوب است ناشران حديث به اين گونه نكات دقت كنند.
مشعلهاى شعله ور
تقى متقى. (چاپ اوّل: قم, دارالحديث, ١٣٧٥). ٤١ص, رقعى.
كلماتى است نورانى در موضوعات مختلف كه پيشواى صادق, جعفر بن محمد(ع) خطاب به عبدالله بن جندب صحابى جليل و بزرگوارش ايراد فرموده است. نشانه هاى شيعه, رفتار كريمانه, كمندهاى شيطان, سود ناچيز, استوانه اسلام, نشانه هاى هدايت… از جمله آموزه هاى اين مجموعه است.
نهج البلاغه
ترتيب: محمد على شرقى. (چاپ اوّل: تهران, دارالكتب الاسلاميه, ١٣٧٥). ٦٧٢ص, وزيرى.
اين كتاب ترتيبى است نو از خطبه ها, نامه ها و كلمات قصار نهج البلاغه. محقق محترم ابتدا متن نسخه صبحى صالح را با نسخه هاى مختلفى سنجيده و نسخه اى مصحح سامان داده است. آنگاه هرسه بخش را براساس حجم, يعنى از خطبه هاى بلند به كوتاه, ترتيب داده است. متن را به بندها و بخشهاى مختلفى تقسيم كرده و شماره گذاشته است تا ارجاع بدان سهل باشد و سپس براى كتاب, كشف الفصول و كشف المطالب قرار داده است و در پايان كتاب ضمن جدولى, شماره هاى متن موجود را با نسخه هاى فيض الإسلام, عبده و صبحى صالح تطبيق كرده است.
شرح نهج البلاغه
محمد عبده. (چاپ دوم: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم, ١٣٧٥). ٧٨٤ص, وزيرى.
چاپ جديدى است از شرح مشهور و بلند آوازه شيخ محمد عبده, با مقدمه اى درباره نهج البلاغه و شرح هاى آن و نيز كتابهايى در مورد آن.
كليد نهج البلاغه
صادق حسن زاده. (چاپ اوّل: قم, انتشارات فيروزآبادى, ١٣٧٥). ١٦٨ص, رقعى.
مؤلف, اين كتاب را به انگيزه عرضه اطلاعاتى كلى و اوّليه درباره نهج البلاغه سامان داده است. در فصل اوّل ديدگاه فرزانگان جهان را درباره نهج البلاغه گزارش كرده و در فصلى ديگر شرحهاى نهج البلاغه را به اختصار شناسانده است. سيماى نهج البلاغه و گزارش برخى از موضوعات نهج البلاغه از جمله مطالب اين كتاب است.
نهج البلاغه از ديدگاه مقام معظم رهبرى
محمد مهدى عليقلى. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٩٤ص, رقعى.
مؤلف در اين مجموعه در چهارده فصل سخنان و پيامهاى مقام معظم رهبرى حضرت آيت الله خامنه اى را موضوع بندى كرده است. آشنايى با نهج البلاغه, تاريخچه نهج البلاغه شخصيت حضرت على(ع) در نهج البلاغه, قرآن و نهج البلاغه نقش نهج البلاغه در جهان اسلام, نقش وزارت آموزش و پرورش در احياء نهج البلاغه, حكومت, وحدت, تقوى و تاريخ در نهج البلاغه بخشى از عناوين فصلها است و در پايان رهنمودهايى است درباره آنچه بايد در زمينه نهج البلاغه و عرضه معارف و آموزه هاى آن در جامعه انجام شود. اخلاق و تعليم و تربيت
تربيت برتر
رضا فرهاديان. (چاپ اوّل: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ١٣٥ص, رقعى.
اين كتاب از مجموعه (آنچه والدين و معلمان بايد بدانند) در سه بخش به مسائل مهم تربيتى پرداخته است. در بخش اول از نقش خانواده در تربيت سخن رفته و نقش ارتباط در تربيت بازگفته شده است. در بخش دوم روشهاى ارتباط با كودكان بحث شده است. بخش سوم ويژه تبيين مراحل شكل گيرى مقررات اخلاقى در كودكان و نوجوان است و در بخش چهارم از نقش ارزشيابى در شخصيت كودكان بحث شده است.
داستان دوستان ج٢
محمد محمدى اشتهاردى. (چاپ ششم: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٢٨٠ص, رقعى.
مجموعه اى است از داستانهاى گوناگون برگرفته از متون تاريخى و حديثى. اين مجلد ٢٠٠ داستان دارد و محتواى داستانها, اعتقادى, اخلاقى و اجتماعى است.
شعله هاى عشق و شور
محمد حقانى بيرمى. (چاپ اوّل: قم, مؤسسه فرهنگى همسايه, ١٣٧٥). ٩٠ص« تصوير, رقعى.
اين كتاب مجموعه اى است از رازگوييها و مناجاتهايى كه حضرت آيت الله محمد حقّانى بيرمى آنها را انشاء كرده است. آقاى يحيى حقانى كه به نشر آنها همت گماشته است نكات فلسفى, عرفانى آن را با تكيه بر منابع فلسفى و عرفانى شرح كرده و در مقدمه كتاب از شرح حال و آثار مؤلف سخن گفته است.
نصيحت از ديدگاه اسلام
رحمت الله فاضلى. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٣٠٢ص, وزيرى.
اين كتاب پژوهشى است درباره نصيحت و ابعاد آن از نگاه اسلام. مؤلف در بخش اوّل از نصيحت و لزوم آن در جامعه سخن گفته است و آنگاه وجود اشتراك و افتراق آن با امر به معروف و نهى از منكر را در بخش دوم آورده است.
در بخش سوّم ناصحان چهره نمايى شده است تا جامعه آنان را از فريبكاران ظاهرالصلاح بازشناسند و در بخش چهارم از حد و مرز نصيحت سخن رفته است. چرا نصيحت در جامعه مبتلاى به ركود است؟! در فصل پنجم به اين سؤال پاسخ داده شده است, موانع پذيرش نصيحت, پى آمدهاى ترك نصيحت, ويژگيهاى ناصحان نمونه از ديگر بحثهاى كتاب است. فقه و اصول
ميزان الملوك والطوائف
سيد جعفر دارابى كشفى. (چاپ اوّل: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٢٤٧ص, وزيرى.
اين كتاب يكى از متون مهم سياسى دوره قاجار است, كه در سالهاى ميانى و پايانى جنگهاى ايران و روس, تأليف گرديده است. كتاب در يك مقدمه و ده باب سامان يافته است. در اين ده باب مؤلف از موضوعاتى چون عدالت, خلافت, سلطنت ملوك, چگونگى سلوك كارگزاران دولت, عالمان, اهل وعظ, قاضيان, صاحبان سرمايه و ثروت, كشاورزان, تاجران و اهل حرفه و صنعت سخن گفته و كوشيده است جامعه آرمانى سياسى را كه بدان مى انديشيده است ترسيم كند. اين جامعه از نگاه او عناصر ذيل را دارد:
١. اجراى عدالت اجتماعى; ٢. برقرارى امنيت; ٣. اجراى شريعت.
كتاب در واحد تدوين انديشه سياسى اسلامِ مركز مطالعات و تحقيقات اسلامى, تصحيح و تحقيق شده است. آقاى عبدالوهاب فراتى ـ كه تحقيق آن را به عهده داشته است ـ افزون بر تصحيح متن, منابع روايات را در ذيل آورده و در مقدمه اى از شرح حال, آثار و انديشه سياسى مؤلف بتفصيل سخن گفته است.

حقوق تجارت
ربيعا اسكينى. (چاپ اوّل: تهران, سمت, ١٣٧٥). ٢١٢ص, وزيرى.
اين كتاب با عنوان ياد شده و عنوان فرعى (ورشكستگى و تصفيه امور ورشكسته) بواقع پژوهشى مفصل درباره ورشكستگى و پيامدهاى آن به لحاظ حقوقى است. در مقدمه كتاب مسائل كلى اين موضوع بحث و در باب اوّل چگونگى تحقق و احراز ورشكستگى تبيين گشته است. بخش دوم باب اوّل, ويژه بحث از مسئوليتها و مجازاتهاى ناشى از ورشكستگى است. در باب دوم تصفيه امور ورشكسته به بحث نهاده شده, و ارگانهاى تصفيه به موجب قانون تجارت و چگونگى انجام آن, تصميم دادگاه, چگونگى اعتراض به آن و اقدامات مرتبط با تصفيه, بيان گرديده است.

تاريخ فقه و فقها
ابوالقاسم گرجى. (چاپ اوّل: تهران, سمت, ١٣٧٥). ٣٥٠ص, وزيرى.
اين كتاب نگاهى است تحليلى و دقيق به سير تطوّر فقه و چگونگى شكل گيرى مكتبهاى فقهى گونه گون. مؤلف محترم, اين سير تاريخى را در فقه شيعه به نه دوره تقسيم كرده است و در فقه اهل سنت به شش دوره.
بخش اول با عنوان عصر تشريع, نگاهى است به عصر پيامبر(ص) و بحثى گذرا درباره تدوين كنندگان حديث و كاتبان وحى.
در بخش دوم سير تطور فقه اهل سنت باختصار و در ضمن شش دوره: دوره صحابه, تابعين, پيشوايان مذاهب, توقف اجتهاد و گزينش مذهب عصر تقليد محض, عصر حاضر گزارش شده است.
بخش سوم عهده دار پژوهش در دوره هاى تطور فقه شيعه است; عناوين عصر تفسير و تبيين, محدثان, آغاز اجتهاد, كمال و اطلاق اجتهاد عصر تقليد, نهضت مجدد مجتهدان, پيدايش اخباريان, عصر جديد استنباط, عصر حاضر. همه فصول با گزيده نگارى پيش رفته است و عصرها و دوره هاى فقهى افزون بر گزارش آثار فقهى و آراى فقيهان در آن, به لحاظ برجستگى ها و ويژگى هاى هر دوره مورد مطالعه و دقت قرار گرفته است. در بخش چهارم, ادوار و تطوّر دانش اصول به بحث نهاده شده و در ضمن هشت دوره چگونگى سير تاريخى و تحوّلات محتوايى آن نشان داده شده است. كتاب با همه اختصار خواندنى و سودمند است. فلسفه و كلام
دروس هيئت ج١
حسن حسن زاده آملى. (چاپ دوم: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٤٧٦ص, وزيرى.
مجموعه اى است از شصت و پنج درس درباره مسائل هيوى كه بواقع تقرير درسهاى هيئت علامه ذوفنون مرحوم آيت الله شعرانى است. مؤلف ارجمند و بزرگوار در آغاز كتاب با عبارتى زيبا اين بهره ورى را ارج نهاده و نوشته اند:
اين كتاب خوشه هايى است از خرمن معارف استاد اعظم طود تحقيق و تفكير, آيت بزرگ علم و دين, علامه زاهد ذوالفنون… آيت الله العظمى ميرزا ابوالحسن شعراني…. درباره اين كتاب به هنگام نشر چاپ اوّل آن بتفصيل سخن گفته ايم.
النفس من كتاب الشّفا
ابن سينا. (چاپ اوّل: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٣٦٨ص, وزيرى.
استاد علامه, آيت الله حسن حسن زاده آملى پس از تتلمذ كتاب شفا در محضر علامه عاليقدر حضرت آيت الله شعرانى ـ رضوان الله عليه ـ و سالها تدريس, و به يمن قرائت تدريسهاى مكرّر, تصحيح و تحقيق متن با نسخه هاى مختلف و مصحح, بخش نفس كتاب را تحقيق كرده, و در مناسبتهايى تعليقاتى برگرفته از نسخه ها و يا دقت نظرهاى خود بدان افزوده اند. و در موارد لازم نسخه بدلها را در پانوشت آورده اند.

فلسفه دين
محمد حسين زاده. (چاپ اوّل: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم, ١٣٧٦). ٤٤٨ص, وزيرى.
اين كتاب, مجموعه اى است از مباحث گوناگون, درباره مهمترين مسائل فلسفه دين. در فصل اوّل معيار ارزيابى عقايد دينى به بحث نهاده شده است و شيوه هاى تحقيق درباره دين و نگرشهاى معاصر در اين زمينه گزارش شده است, در فصل دوم از معرفت شناسى باورهاى دينى سخن رفته است و در فصل سوم از تجربه دينى.
فصل چهارم عهده بررسى تطبيقى براهين اثبات وجود خداست كه در ضمن آن برهان امكان, برهان عليّت, برهان ترتّب و… از ديدگاه فيلسوفان و متكلّمان اسلام و غرب به بحث نهاده شده است.

فلسفه دين
محمد حسين زاده. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و انتشارات سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٢٠٠ص, وزيرى.
مؤلف در اين كتاب به بررسى دلايل اثبات خداوند متعال در فلسفه و كلام اسلامى و غربى به گونه تطبيقى پرداخته است. برهان وجودى و برهان امكان از نگاه متكلمان و فيلسوفان اسلام و غرب به بررسى نهاده شده و تفسير و تقريرهاى مختلف متفكران اين دو جريان فكرى از اين دو برهان بتفصيل گزارش شده است. اين كتاب بواقع بخشى از كتاب پيشين است.

عقائد الإماميه
محمد رضا مظفر. (چاپ اوّل: قم, مؤسسة الإمام على(ع), ١٣٧٥). ٥١٢ص, وزيرى.
علامه شيخ محمد رضا مظفر(ره) از عالمان, فقيهان و متكلمان و مصلحان روزگار اخير است. او عقايد الإماميه را براى نشان دادن باورهاى استوار شيعى به جامعه اسلامى در نهايت اختصار عرضه كرد.
عقايد الإماميه, مورد توجه جوامع علمى قرار گرفت بارها چاپ و نشر يافت به زبانهاى مختلف ترجمه شد, اكنون آقاى محمد جواد طريحى به تحقيق و تعليق آن همت گماشته, منابع را استخراج كرده, توضيحات سودمند در پانوشتها افزوده و در مقدمه دراز دامن از زندگانى مؤلف, آثار وى و موضوع كتاب, دانش كلام و سير تطوّر آن سخن گفته است.

اصطلاحات فلسفى
على كرجى. (چاپ اوّل: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٢٧٠ص, وزيرى.
مؤلف براساس حروف الفبا به تبيين و توضيح اصطلاحات فلسفى پرداخته و تفاوت اصطلاحات را از واژه هاى همگون بازگفته است. مانند: ابروازل, احد و واحد, تأثير و تأثر, تحقق و تقرر, حدس و فكر, حكمت عملى و حكمت نظرى و….

آموزش درس معاد
محسن غرويان. (چاپ اوّل: قم, مؤسسه انتشارات دارالعلم, ١٣٧٥). ٢٢٠ص, وزيرى.
مؤلف در اين كتاب در ضمن سى درس مباحث معاد را باختصار با نثرى روان و بيانى روشن تبيين كرده است. اهميت معاد از ديدگاه قرآن, تبيين مسائل زيربنايى معاد, مسئله روح و اصالت و بقاى آن, اصل معاد از ديدگاه قرآن, تعلق روح به بدن, يادكرد نمونه هايى از حيات پس از مرگ در قرآن, ضرورت وضعيت معاد, براهين عقلى بر ضرورت معاد, ويژگيهاى قيامت, عالم برزخ, صراط, ميزان, تجسم عمل و شفاعت از جمله مسائل و مباحثى است كه در اين كتاب طرح شده است.

امام شناسى
علامه مجلسى. (چاپ اوّل: قم, انتشارات سرور, ١٣٧٦). ٥٤٣ص, وزيرى.
آخرين بخش از كتاب (حياة القلوب) است درباره امامت. نگاه علامه مجلسى(ره) مانند غالب آثارش محدثانه است و با تكيه بر روايات به اثبات وجوب امامت, عصمت امامان(ع), لزوم معرفت امام, وجوب اطاعت از امامان حق, شأن امامان, اثبات ولايت علوى و… پرداخته است. كتاب در دو باب سامان يافته است: باب اول در مسائل كلى امامت; و باب دوم امامت ائمه(ع); بخشى از كتاب را تفسير و يا تأويل آيات مرتبط با امامت تشكيل مى دهد. آقاى اماميان متن كتاب را تصحيح كرده, و منابع تمام روايات را براساس متون كهن نشان داده است. چاپ كتاب پاكيزه و چشم نواز است.

خير الأثر در ردّ جبر و قدر
حسن حسن زاده آملى. (چاپ دوم: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٢٠٨ص, وزيرى.
اراده انسان و چگونگى آن در افعال و اعمال او, از جمله بحثهاى انديشه سوز بشرى بوده و هست و هماره يكى از مهمترين دلمشغولى هاى فيلسوفان و متكلمان. آيت الله حسن زاده از فيلسوفان و متكلمان ارجمند اين روزگار كوشيده است در اين رساله ضمن نقد و ردّ (جبر) و (تفويض), (أمر بين الأمرين) را به اثبات رساند. بحث از اختيار, قدرت, عليت و معلوليت در سلسله موجودات از جمله مباحث اين رساله است. در پى اين رساله, دو رساله درباره (كسب) و (اقسام افعال) ـ كه بگونه اى با بحث جبر و قدر مرتبط است ـ آورده شده است.

نامه سرانجام, كلام خزانه
صديق صفى زاده. (چاپ اول: تهران, انتشارات هيرمند, ١٣٧٥). ٦٥٩ص, وزيرى.
مسلك (اهل حق) و يا (يارسان) بر پايه اسناد و مدارك خطى و… در قرن دوم و سوم هجرى پديد آمده است, پيروان اين مسلك بويژه پس از قرن هشتم هجرى در نواحى غرب ايران اقامت گزيده اند. مجموعه (نامه سرانجام) داراى شش بخش است كه در قرن هشتم به زبان گورانى سروده و نگاشته شده است و اين مجلّد, نيايش پروردگار, تكاليف انسان و جهان, اسطوره هاى مذهبى و ملّى را در بر دارد. در اين كتاب ترجمه فارسى آنها همراه متن به زبان اصلى و به ضميمه تفسيرها و يادداشتهاى زبان شناسى و فرهنگ واژه هاى گورانى آمده است. اين كتاب در شناخت جريان فكرى اهل حق در ايران و از جمله فرقه هاى موجود در ايران اسلامى سودمند خواهد بود.
موجز فى اصول الدين
سيد محمد باقر صدر, تحقيق: عبدالجبار رفاعى. (چاپ اوّل: قم, نشر حبيب, ١٣٧٥). ٣٠٥ص, وزيرى.
متفكر, فقيه و فيلسوف بزرگ تشيع آيت الله شهيد محمد باقر صدر(ره) در رساله عملى خود با عنوان (الفتاوى الواضحه) مقدمه اى نگاشته است درباره (اصول دين) با عنوان (موجز فى اصول الدين) و با نگاهى نو و ابتكارى به توحيد و خداشناسى, رسول و رسالت پرداخته است. آقاى رفاعى اين متن را با توجه به ديگر آثار شهيد تصحيح كرده و حواشى و تعليقات فراوانى بدان افزوده است, افزون بر آنچه ياد شد محقق محترم سه بحث از مؤلف فقيد را ـ كه با كتاب پيوند داشته است ـ بدان افزوده است: ١. التغير والتجديد فى النبوه; ٢. الوحى; ٣. نظرة عامة فى العبادة
آقاى رفاعى مقدمه اى نگاشته است درازدامن و سودمند درباره تبيين انديشه هاى شهيد صدر درباره اصول دين و نگاه اجتماعى به اين اصول. تاريخ و شرح حال
قصّه كربلا
على نظرى منفرد. (چاپ اوّل: قم, انتشارات سرور, ١٣٧٥). ٧٠١ص, وزيرى.
حماسه خونين كربلا در تاريخ بى گمان پرشكوهترين و تأثيرگذارترين حادثه اى است كه در استوارسازى مبانى دين و دفاع از حق و حريت بوجود آمده است. چهره خونين و منوّر ابا عبدالله الحسين(ع) بر بلنداى تاريخ همچنان شكوهمند و ارجمند مى درخشد و راهيان حق و ديده وران راه عدالت و آزادى را به مقصد اعلى و مقصود والا رهنمون مى شود.
تبيين تحليل و گزارش اين حادثه يكى از مهمترين و ارجمندترين بحثهاى ميراث مكتوب فرهنگ اسلامى است, و اين اثر كه به آهنگ گزارش گام به گام اين حادثه رقم خورده است بى گمان آخرين نگاشته از اين قبيل نخواهد بود.
كتاب در دو بخش سامان يافته است: بخش اول گزارش قيام امام حسين(ع); و بخش دوم جريان قيام مختار را گزارش كرده است با عنوان (قصه انتقام). در بخش اول و پس از بحثهايى مقدماتى درباره تبيين شخصيت امام(ع) از نگاه قرآن و روايات, در ضمن يازده فصل و با عنوان از مدينه تا مدينه, حادثه كربلا و پس از آن را گزارش كرده است. در فصل اوّل از حضور امام(ع) در مدينه بهنگام حاكميت معاويه و نيز برخورد حكومت بنى اميه پس از معاويه با امام(ع) و موضع امام سخن رفته است. فصل دوم گزارش حركت امام(ع) است از مدينه تا مكه. در فصل سوم از جريانهاى مكه, اعزام مسلم بن عقيل به كوفه, شهادت وى و حركت امام به سوى كربلا گزارش شده است. از مكه تا كربلا و (در كربلا) عنوان فصلهاى چهارم و پنجم است. فصول بعدى رخدادها و مواضع آل الله (ع) را در سفر اسارت گزارش كرده است. بخش دوم تبيينى است از وضع شيعيان پس از امام(ع) و چگونگى قيام مختار و نتايج آن. مؤلف كوشيده سير حوادث را دقيق پى گيرى كند و تا حد ممكن نقلها و گزارشها را بر منابع معتمد مستند كند.
حقايق پنهان
احمد زمانى. (چاپ اوّل: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٥١٠ص, وزيرى.
اين كتاب پژوهشى درباره زندگانى سياسى امام حسن(ع) است. مؤلف در پانزده فصل كوشيده است ابعاد زندگانى حسن بن على(ع) حوادث و سوانح حيات آن بزرگوار و مسائل سياسى آن را به شرح و با تحليل بازگويند. رهبرى در اسلام, نگاهى گذرا به دوران كودكى امام مجتبى(ع), ويژگى هاى امام مجتبى(ع), امام(ع) پس از رحلت رسول الله(ص), مسئوليتهاى امام مجتبى(ع) بروزگار حكومت امام على(ع) از جمله بحثهايى است كه در فصول اول تا پنجم كتاب آمده است. در فصل ششم از امامت امام(ع) سخن رفته و بدين مناسبت از ويژگيهاى امام و حاكم اسلامى از ديدگاه اسلام. انگيزه هاى صلح, بازگشت به مدينه پس از صلح از بحثهاى ديگر كتاب است, در فصول پايانى از اوج سياهى آفرينى و استبداد بنى اميه سخن رفته و آنگاه احاديثى از امام(ع) گزارش شده و كتابشناسى امام(ع) بتفصيل آمده است.

سيماى قدس
غلامرضا گلى زواره. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٢٤٨ص, رقعى.
اين كتاب در پنج فصل گزارشى است از پيشينه تاريخى قدس, حوادث و وقايع اتفاق افتاده در آن و ميراث ارجمند باقى مانده در آن ديار, و تحوّلات سياسى سده اخير در آن. عناوين فصلهاى آن چنين است: سرزمين سفيران الهى, راه آسمان, مواريث معنوى, تير توطئه, آتشفشان خشم و….

جمال حوزه ها
جمعى از نويسندگان. (چاپ اوّل: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٦٨٧ص, وزيرى.
مجموعه اى است از مقاله ها و پژوهشها درباره زندگانى, انديشه و جهاد فكرى و سياسى سيد جمال الدين اسدآبادى كه پيشتر دو شماره از مجله حوزه را به خود ويژه ساخته بود.
بررسى و سنجش انديشه هاى سيد جمال الدين و عبده, علم و دين در ديدگاه سيد جمال, اصول حركت اصلاحى سيد جمال الدين اسدآبادى, اتحاد جهان اسلام از نگاه سيد جمال الدين, مبارزه با استعمار و عكس العمل استعمار در برابر وى, سيد جمال در حوزه, تحصيلات و زندگانى حوزوى وى, روزشمار زندگانى سيد, از جمله مباحث اين مجموعه ارجمند است.

سيماى كارگزاران على بن ابيطالب(ع)
على اكبر ذاكرى. (چاپ سوم: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٥٦٧ص, وزيرى.
گزارشى است تفصيلى از شرح حال و چگونگى زندگانى و حاكميت استانداران و فرمانداران على(ع). در اين كتاب در مورد استانداران و فرمانداران مكه, مدينه, كوفه, يمن, مدائن و… سخن رفته است. پيشتر بتفصيل از اين كتاب سخن گفته ايم.

منية الراغب فى ايمان أبى طالب
محمدرضا طبسى نجفى, تحقيق: محمد جعفر طبسى. (چاپ اوّل: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٢٤٨ص, وزيرى.
ابوطالب مدافع بى بديل رسول الله(ص) و از پيشتازان در ايمان به رسول الله(ص) بوده است. دستگاه تبليغاتى بنى اميه بسيار كوشيده است چهره آن بزرگوار را بگونه اى ديگر جلوه دهد و به مَثَل ثابت كند وى به پيامبر ايمان نياورده و در حال كفر از دنيا رفته است. مرحوم آيت الله طبسى در اين نگاشته كوشيده است تا در پرتو اسناد تاريخى و آثار محدثان و ديدگاههاى عالمان از فريقين و با دقت در اشعار و آثار باقى مانده از آن بزرگوار, ايمان عميق ابوطالب به رسول الله(ص) و دفاع والاى وى از پيامبر را نشان دهد.
محقق افزون بر مقدمه اى سودمند در شرح حال مؤلف و آثار و تأثر او مطالب متن را با ارجاع به متون كهن مستند ساخته است.

چهره درخشان قمر بنى هاشم
ابوالفضل العباس عليه السلام
على ربانى خلخالى. (چاپ سوم: قم, انتشارات مكتب الحسين, ١٣٧٥ش). ٦٣٠ص, وزيرى.
تاكنون پيرامون شخصيت و زندگى باب الحوائج حضرت ابا الفضل العباس به عربى, فارسى و اردو و كتابهاى فراوانى نگاشته شده است, اما كتابى كه علاوه بر شرح زندگى آنجناب, از كرامات و معجزات او سخن گفته باشد در دسترس نداشتيم اما كتاب حاضر ـ كه در دو جلد تدوين شده است ـ به شرح زندگى, فضائل, جهاد و شهادت حضرت ابا الفضل پرداخته و پس از آن به ٢٤٠ كرامت حضرت به شيعيان, اهل سنت, كليميان, مسيحيان و زردشتيان اشاره شده است. مؤلف محترم در بخش اول آن به شرح مختصرى از زندگى پدر, مادر, برادران و خواهران, خاندان و اعقاب و نسل آن حضرت پرداخته و در دومين بخش كتاب به شرح مفصّل زندگى عباس بن على ـ عليهما السلام ـ در ١١ فصل, شامل: ولادت, نامها و القاب, فضائل نفسانى, سقايت و آب آورى, علمدارى در روز عاشورا, جانبازى برادران عباس در روز عاشورا, صعود به اوج قلّه شهادت, مصيبت بزرگ, دست انتقام حق (از قاتلين عباس), اسامى شهداى كربلا و مدفن سرهاى آنان, مرقد مطهر قمر بنى هاشم در طول تاريخ, زيارتنامه حضرت ابا الفضل و شرح آن و در سوّمين بخش به ثبت كرامات و خوارق عادات حضرت عباس ـ به نقل از مصادر تاريخى و حديثى و افراد موثّق (كه اكثر آنان در قيد حيات هستند) پرداخته و آنها را با قلمى شيوا به رشته تحرير درآورده است.

لارستان و جنبش مشروطيت
محمد باقر وثوقى. (چاپ اوّل: قم, مؤسسه فرهنگى همسايه, ١٣٧٥). ٢٢٤ص, وزيرى.
اين كتاب گزارشى است تحليلى و مستند از قيام مردم لارستان در جريان مشروطيت به رهبرى مجتهد استوارانديش و مجاهد نستوه حضرت آيت الله سيد عبدالحسين لارى. مؤلف ابتدا منابع پژوهش خود را ارزيابى و معرفى كرده است و آنگاه در فصل اوّل از زندگانى سيد از تولد تا هجرت به لار بازگفته و در ضمن آن از محيط رشد و تحصيل و استادان سيد سخن گفته است. پيشينه تاريخى لار و چگونگى قدرتها اجتماعى و سياسى در لارستان در فصلهاى بعدى گزارش شده است.
فصل چهارم با عنوان (سالهاى تلاش) از تلاشهاى فرهنگى, سياسى و دينى سيد سخن گفته است, فصول بعدى گزارشى است دقيق و مستند از حضور سياسى و مبارزاتى آن بزرگوار در جريان مشروطيت و مسائل مرتبط با آن.

يحيى بن زيد, مهتاب خاوران
سيد حسن احمدى نژاد بلخابى. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ١٢٧ص, رقعى.
اين كتاب گزارشى است از زندگانى, حماسه و جهاد چهره منوّر و خونين تشيع يحيى بن زيد. در گفتار نخست از زيد بن على(ع) سخن رفته است و در گفتار دوم از فرزندان زيد. در گفتار سوم شخصيت علمى يحيى گزارش شده و آغاز هجرت وى به خراسان, آنگاه گفتار چهارم است و جهاد و حركت يحيى و درگيرى وى با نيروهاى اموى و سير جهانى آن بزرگوار و در گفتار پنجم جهاد نهايى و شهادت آن مجاهد بزرگ در جوزجان. نويسنده از جمله (جوزجان) را به لحاظ جغرافيايى به بحث نهاده و نقش قيام خونين يحيى را در حركتهاى عدالتخواهانه بعدى نشان داده است.

على بن مهزيار اهوازى ـ همسايه آفتاب
احمد لقمانى. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٤). ١٣١« تصوير, رقعى.
مؤلف در اين كتاب كوشيده است در ضمن پنج فصل شخصيت, انديشه و سوانح زندگانى على بن مهزيار صحابى جليل امام رضا(ع) و امام جواد(ع) و امام هادى(ع) را بنماياند.
در فصل اوّل به اجمال از ابعاد زندگانى وى سخن رفته است و در فصل دوم از جغرافياى تاريخى اهواز. در فصل سوم اوضاع سياسى و فرهنگى ايران در قرن سوم بحث شده است, و در فصل چهارم مشايخ آثار و شاگردان وى گزارش شده است.
فصل پنجم با عنوان (چهل جرعه معرفت) گزارش چهل روايت است به نقل على بن مهزيار.

ميرزاى نائينى نداى بيدارى
نورالدين على لو. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٤). تصوير«١٣٦ص, رقعى.
اين كتاب در چهار بخش به گزارش, تحليل و تبيين ابعاد اجتماعى, سياسى و علمى زندگانى آيت الله نائينى پرداخته است. در بخش اوّل از خاندان نائينى, تولد, رشد, تحصيل در اصفهان حضور در نجف اشرف سخن رفته است و در بخش دوم از فضايل اخلاقى آن بزرگوار, محفل درسى, شخصيت علمى, شاگردان و استادان وى.
بخش سوم ويژه تبيين و تحليل حضور سياسى و مبارزاتى آن بزرگوار است با نگاهى به كتاب ارجمند (تنبيه الأمه) و ديگر آثار وى. در بخش چهارم, تاريخ رحلت آن بزرگوار گزارش شده است و تجليلى كه از وى در نجف به عمل آمده و رثاءهايى كه در سوگ آن بزرگمرد سروده شده است.
المفيد من معجم رجال الحديث
محمد الجواهرى. (چاپ اوّل: قم, منشورات الملاتى, ١٣٧٥). ٧٦٢ص, رقعى.
(معجم رجال الحديث) از بزرگترين مجموعه هاى رجالى شيعه و از جمله كارآمدترين آنهاست بويژه براى دستيابى به مشايخ روات و نيز شاگردان راويان و كسانى كه از آنان حديث برگرفته اند.
در معجم رجال الحديث ابتدا چگونگى راويان براساس آثار رجالى پيشين و… به بحث نهاده شده و در بخش دوم جايگاه روايات راوى در كتابهاى چهارگانه نشان داده شده است. بحثهاى بخش اوّل گسترده است بويژه درباره كسانى كه در مورد آنها سخن بسيار است.
مؤلف محقق در اين كتاب بواقع معجم رجال الحديث را گزين كرده و نتيجه لازم براى محققان از پژوهش گسترده درباره آنان را عرضه كرده است. نامهاى رجال براساس حروف آغازين نامها نظم يافته و جاى يادكرد آنها در چاپهاى نجف, بيروت و تهران نشان داده شده است و در پانوشتها به اختلاف چاپها اشاره كرده است. در اين گزينش داورى نهايى درباره آنها, مثلاً ثقه بودن ويا… گزارش و به چگونگى روايات راويان اشاره شده است. تكرارها تذكر و عناوين كه مكرّر آمده و بواقع يك رجل بوده است نشان داده شده است.
مى دانيم كه آيت الله العظمى خويى, راويان در تفسير على بن ابراهيم قمى و نيز كامل الزيارات را ـ البته با شرايطى ـ نقدى دانست به توثيق عام, كه در سالهاى پايانى عمر شريفشان از اين نظر برگشتند. مؤلف در اين كتاب به اين نكته توجه كرده و چگونگى اين موضوع را نشان داده است.
(المفيد) بحق نامى است شايسته, بدرستى سودمند و كارآمد.
مقالات تاريخى
رسول جعفريان. (چاپ اوّل: قم, نشر الهادى, ١٣٧٥). ٤١١ص, وزيرى.
اين كتاب مجموعه اى است از مقالات تاريخى كه مؤلف آنها را در زمانهاى مختلف و مناسبتهاى گونه گونه به قلم آورده و اكنون يكجا به نشر آنها همت ورزيده است, عناوين برخى از مقاله ها چنين است:
نادرشاه و مسئله وحدت اسلامى, تقديم نامه نويسى در ديباچه كتابها, جغرافياى جنگ احد, حيات فرهنگى و سياسى در ايران در قرن دوازدهم, ملاحسين واعظ كاشفى و كتاب روضة الشهداء, ادبيات ضد مسيحى در دوره صفوى, شعوبيگرى و ضد شعوبيگرى در ادبيات اسلامى و….
بخشى از اين مقالات پيشتر در مجله آينه پژوهش نشر يافته بود.
عبيد زاكانى, لطيفه پرداز و طنزآور بزرگ ايران
بهروز صاحب اختيارى, حميد باقرزاده. (چاپ اوّل: تهران, انتشارات هيرمند, ١٣٧٥). ٣٠٢ص, وزيرى.
اين كتاب مجموعه اى است از مقاله ها و پژوهشهاى عالمان و استادان تاريخ و ادب درباره انديشه, زندگانى, هنر و طنز متفكر اجتماعى و طنزپرداز بزرگ ايران, عبيد زاكانى. عناوين برخى از مقالات چنين است: در شناخت عبيد زاكانى, بررسى احوال و آثار عبيد زاكانى, عبيد زاكانى شاعر هزل و طنز, عبيد زاكانى يك منتقد اجتماعى, عبيد زاكانى انديشمند و سياستمدار, هنر شخصيت پردازى عبيد زاكانى, طنزپرداز و منتقد اعصار, عبيد شاعرى ناشناخته, شوخ طبعى آگاه و….

مقدمه اى بر: تاريخ سياسى اجتماعى
شمال افريقا
عبدالله ناصرى طاهرى. (چاپ اول: تهران, سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى, ١٣٧٥). ٤٧٤ص, وزيرى.
اين كتاب در دو بخش, تحليلى است از تاريخ سياسى و اجتماعى شمال افريقا از آغاز تا دولت عثمانها.
در بخش اول از مصر سخن رفته است با اين عناوين: مصر از فتح تا تشكيل دولتهاى مستقل, ترك غلامان مشرقى حكومت مى كنند, فاطميان از مغرب مى آيند, نظام اجتماعى در عصر فاطمى, اسير و بردگان بر تخت پادشاهى.
در بخش دوم از مغرب بحث شده است, با عناوين حدود جغرافيايى و تسخير مغرب, خوارج در مغرب اسلامى, اوّلين دولت شيعى و دوران درخشندگى مغرب, دولت فاطميان شكل مى گيرد, ضعف مسلمين در مغرب, جامعه مغرب و امپراتورى دوباره بربرها, شمال افريقا از موحدين.
در بخش سوم مؤلف محقق كتابشناسى ارجمندى از موضوع كتاب ارائه دادند.
كتاب پژوهشى است نو و محققانه در اين زمينه در ادبيات فارسى و مستند بر منابع كهن و پژوهشهاى جديد محققان عربى و مآلاً اثرى سودمند و ارجمند.

دانشنامه نام آوران يارسان
صديق صفى زاده. (چاپ اوّل: تهران, انتشارات هيرمند, ١٣٧٥). ٥٢٣ص, وزيرى.
اين كتاب مشتمل است بر شرح حال نام آوران و چهره هاى ادبى و احوال و آثار و دانستنيهاى مسلكى اهل حق و يا (يارسان) از قرن هشتم هجرى تاكنون.
نامها براساس حروف آغاز نامها تنظيم و شرح حال و آثار پانصدتن گزارش شده است. مقدمه كتاب گزارشى است از چگونگى پيدايش و مراسم مسلك يارسان.

محدثات شيعه
نهلا غروى نائينى. (چاپ اوّل: تهران, انتشارات دانشگاه تربيت معلم, ١٣٧٥). ٣٦٧ص, وزيرى.
اين كتاب پژوهشى است گسترده درباره محدثات شيعه, زندگانى, شخصيت, انديشه, مشايخ روايت آنان و نيز كسانى كه از آنان روايت نقل كرده اند.
گزارشگران حديث در اين مجموعه براساس حروف آغازين نامها نظم يافته و مطالب آن با استناد به منابع كهن و مصادر رجالى و حديثى گزارش شده است.

منطقُ ابن خلدون
على الوردى. (چاپ اوّل: قم, انتشارات المكتبه الحيدريه, ١٣٧٥). ٣٢١ص, وزيرى.
ابن خلدون متفكرى است بزرگ و نظريه پردازى است كه پژوهشهاى بسيارى از پژوهشيان را ويژه خود ساخته است. على وردى دانشمندى فقيد عراقى از جمله اين پژوهشگران است. وردى اين سؤال را طرح مى كند كه ابن خلدون در نقد و تحليل ديدگاه و عرضه انديشه خود از شيوه ها و منطق كهن يونانى و يا منطق ارسطويى عرضه شده در فرهنگ اسلامى بهره گرفته يا نه؟ او براى جواب مثبت پرفسور محسن مهدى پرسشى ترتيب مى دهد و خود به نقد آن مى پردازد. وردى بدين سان ابتدا از منطق يونان سخن مى گويد و آنگاه از منطق ارسطويى در تاريخ اسلام و سپس موضع ابن خلدون در برابر اين منطق, و سرانجام در فصل چهارم از ابن خلدون و قوانين انديشه سخن مى گويد.
وردى از جمله به عوامل شكل گيرى ديدگاههاى ابن خلدون پرداخته و از اين ميان ديدگاه ابن خلدون را درباره فلسفه مى نماياند.

حج در انديشه اسلامى
سيد على قاضى عسكر. (چاپ اوّل: تهران, نشر مشعر, ١٣٧٥). ٣٧٦ص, رقعى.
در اين كتاب ابعادى از حج به پژوهش نهاده شده است. برخى از پژوهشهاى اين مجموعه تاريخى و برخى ديگر, معنوى و معرفتى است, در مقاله اوّل با عنوان (جايگاه حج در انديشه اسلامى) به اهميت حج در مجموعه آموزشهاى اسلامى توجه شده است و در مقاله دوم آداب سفر بطور عام و آداب سفر حج بگونه ويژه براساس روايات گزارش شده است. در مقاله اسرار و معارف حج گوشه هايى از رازها و رمزهاى اعمال حج براساس روايات نموده شده است.
دو مقاله بعد به پيشينه تاريخى طواف, و چگونگى طواف از منظر روايات پرداخته شده است. (مقام ابراهيم) عنوان مقاله اى ديگر است با بحث از چگونگى آن و حوادثى كه در گذرگاه زمان بدان رفته است. مقاله هاى (زمزمه زمزم), (صفا و مروه), (مزدلفه) مباحثى است درباره جايهاى ياد شده, پيشينه تاريخى آنها و مسائل مرتبط با آنها. در مقاله (شعب ابى طالب) تصور عام مبتنى بر اينكه (شعب ابوطالب) همان (قبرستان ابوطالب) است نقد شده و جايگاه درست آن ـ كه نزديك صفا و مروه است ـ گزارش شده است و….
كتاب بر روى هم اثرى است سودمند و خواندنى. ادبيات
ديدار عروس
بنت الهدى. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ١٢٩ص, رقعى.
مجموعه اى است از داستانهايى خواندنى و شيرين به خامه شهيد پاكى و عفاف و استوارى, بنت الهدى صدر. نگاشته هاى اين بزرگوار در قالب داستان با دستمايه اى از آيات و روايات بسيار آموزنده و خواندنى است. اين مجموعه نثرى روان و يكدست دارد.
الكبرى فى المنطق
مير سيد شريف جرجانى. (چاپ اوّل: قم, نشر مرتضى, ١٣٧٤). ٧٢ص, رقعى.
رساله اى است كوتاه در علم منطق به خامه متكلم و حكيم بزرگ اسلامى مير سيد شريف جرجانى. اين رساله بارهاى بار ضمن (جامع المقدمات) و يا مستقل به چاپ رسيده بود. آقاى باقرى بيدهندى همت ورزيده, چاپى منقح از آن به دست داده اند. در پايان فصلها محقق محترم سؤالهايى طرح كرده است تا جستجوگران اين دانش را در آزمون سودمند افتد و در ضمن مقدمه اى از شرح حال و آثار سيد شريف سخن گفته است.

مهر و مشترى
مولانا شمس الدين محمد عصّار تبريزى. (چاپ اول: تهران, دانشگاه علامه طباطبائى, ١٣٧٥). ٤٤٠ص, وزيرى.
مهر و مشترى منظومى است بلند و حكايتگر عشقى پاك و دور از هواجس نفسانى, مهر پسر شاپور پادشاه استخر و مشترى پسر وزيرش. به گفته سراينده اين داستان عاشقانه و عارفانه: (عشقى ز هر علت معرّا), (مِهرى ز هر شهوت مبرّا), (هوايى پاك از گِرد ريايى).
در داستان مهر و مشترى, دوستى, صداقت, درستكارى, عشق و محبّت وفادارى و عدالت, محور اصلى است و سراينده آن به لحاظ گرايش اسلامى عميق كوشيده است داستان را از تعبيرات و تلميح هاى ناهنجار بسترد و جاى جاى با احترام بسيار و هنرمندانه از رسول الله و ياران وى ياد كند. آقاى دكتر مصطفوى سبزوارى متن آن را با نسخه هاى متعددى مقابله كرده, نسخه بدلها و برخى توضيحات را در پانوشتها آورده است, و در مقدمه مفصل از منظومه مهر و مشترى, اهميت و محتواى آن و نيز شرح حال, آثار و سوانح زندگانى سراينده آن سخن گفته است.
پايان بخش كتاب فهرست واژه ها, تركيبهاست و نيز كشف الابيات كتاب.

مكتب وقوع
احمد گلچين معانى. (چاپ اوّل: مشهد, انتشارات دانشگاه فردوسى مشهد, ١٣٧٥). ٨٧١ص, وزيرى.
تحرير جديدى است از كتاب ارجمند (مكتب وقوع كه به سال ١٣٤٨ نشر يافته بود. اين جريان در ربع اول قرن دهم هجرى در شعر فارسى شكل گرفته است, و در توضيح چگونگى مكتب وقوع نوشته اند (غرض از آن بيان كردن حالات عشق و عاشقى از روى واقع بود; و به نظم آوردن آنچه كه در ميان طالب و مطلوب به وقوع مى پيوندد, يعنى شعر ساده بى پيرايه و خالى از هر گونه صنايع لفظى و اغراقات شاعرانه) اين جريان غزل را از صورت خشك و بى روح قرن نهم بيرون آورد و حياتى تازه بدان بخشيد, مؤلف محقق در ضمن مقدمه اى چگونگى شكل گيرى اين مكتب را بازگفته است و آنگاه شاعران را در اين سبك شعر سروده اند براساس حروف الفبا ياد كرد و به اختصار از زندگانى آنان سخن گفته و نمونه هايى از اشعارشان را آورده است. آنگاه در پايان منتخباتى از اشعار وقوعى آمده است و بالاخره فهرست اعلام.
همه چيز آبى است = كل شى ازرق
صادق رحمانى ـ محمد امين. (چاپ اوّل: قم, مؤسسه فرهنگى همسايه, ١٣٧٥). ٦٣ص, رقعى.
مجموعه اى است از اشعار صادق رحمانى همراه با ترجمه آن به عربى.
مترجم نوشته است (صادق رحمانى با زبانى شفاف و نگاهى فنّان شعر مى سرايد, او با اين دو به رؤيا دست مى يازد و راهى در شعر باز مى كند)….

الأدب العربى و تاريخه
محمد على آذرشب. (چاپ اوّل: تهران, سمت, ١٣٧٥). ٢٣٩ص, وزيرى.
پژوهشى است سودمند در تاريخ ادبيات عرب از آغاز تا پايان امويان. ابتدا از مفهوم (ادب) سخن رفته است و آنگاه چرايى لزوم پرداختن به ادبيات عرب بيان شده است, سپس در ذيل عنوانهاى (العصر الجاهلى) (عصر صدر الاسلام) و (العصر الاموى) تاريخ و تطوّر ادبيات بحث و بررسى شده است. يادآورى كنيم كه در مجموعه هاى نگاشته شده درباره ادبيات عرب, سهم ارجمند شيعه يا يكسر به فراموشى سپرده شده است و يا تا حدود زيادى با بى توجهى از كنار آن گذشته اند, اين مجموعه از جمله نكات مثبتش توجه به ادبيات شيعى و شاعران متعهد شيعى است و در ميان آثار شاعران توجه به جنبه هاى والاى شعر و شاعر متعهد و حق مدار, بر روى هم كتاب با همه اختصار اثرى است سودمند.
بررسى انتقادى رباعيات عمر خيّام
آرتور كريستن, ترجمه فريدون بدره اى. (چاپ اوّل: تهران, انتشارات توس, ١٣٧٥). ٢٣٢ص, وزيرى.
پژوهشى گسترده و انتقادى از رباعيات عمر خيام. متن رباعيات بر پايه سنجش بسيارى در متن آمده و در پانوشتها نسخه بدلها ضبط شده است. كار مؤلف در چهار بخش سامان يافته است: رباعيات اصلى و ساختگى, شخصيت و منش عمرخيام شاعر, رباعيات خيام متن فارسى, جدول نسخه هاى مختلف عمر خيام.
مترجم در مقدمه اى مفصل و عالمانه, از چگونگى نسخه هاى مختلف رباعيات و نيز پژوهشهايى كه درباره آنها انجام شده است سخن گفته و خود درباره عمر خيام, رباعيات و چگونگى محتواى آنها و تأثير و تأثرهاى آن رباعيات در حوزه هاى مختلف سخن گفته است.

قند پارسى
محمد اسفنديارى. (چاپ اوّل: قم, مؤسسه فرهنگى سايه, ١٣٧٥). ٣٧٩ص, وزيرى.
اين كتاب مجموعه اى است از سى و پنج مقاله از نويسندگان اسلامى كه مؤلف آنها را بر پايه فصاحت زبان و فخاقت محتوا و به انگيزه نشان دادن نمونه هايى از نثر فصيح نويسندگان اسلامى برگزيده است.
مؤلف بر كتاب مقدمه اى نگاشته است سودمند و در ضمن آن نشان داده كه (خواندن و بسيار خواندن, ركن نوشتن و خوب نوشتن است). در اين مقدمه كتابشناسى گزيده هاى نثر فصيح نيز آمده است. پس از اين كتابنامه, نقدى است بر محتواى اين نگاشته ها و چگونگى گزينش آنها. مؤلف شيوه خود را در گزينش نيز نشان داده است و آنگاه نگاهى دارد به گذشته و حال نثر نويسندگان اسلامى و نقدى بر ديمى نويسى برخى از نويسندگان اسلامى و آنگاه نمونه هايى از نثر آشفته آنها…. مجموعه ها
هزار و يك كلمه ج١
حسن حسن زاده آملى. (چاپ اوّل: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٥١١ص, وزيرى.
مجموعه اى است ارجمند به خامه حضرت آيت الله حسن زاده آملى, آكنده از فوايد فلسفى, عرفانى, كلامى, تفسيرى و حديثى. كلمه ها, گاه بلند و گاه كوتاه است و برخى خود رساله هايى هستند مستقل مانند, شرح حديثى در معرفت نفس, تحقيقى در بيان روايات كرّ, رساله اى در توبه و…. اين جلد از مجموعه هزار و يك كلمه, دويست و ده كلمه را به همراه دارد.

از چشمه كوير
محمد تقى شريعتى. (چاپ اوّل: تهران, انتشارات اطلاعات, ١٣٧٥). تصوير«٤٠٨ص, وزيرى.
اين كتاب مجموعه اى است از سخنرانيهاى مفسّر و متفكر فقيد استاد محمد تقى شريعتى (ره). آقاى جعفر پژوم, رنج پياده كردن اين مباحث را از نوار تحمّل كرده و با عرضه خوب و شايسته اين مجموعه, اثرى ارجمند از استاد شريعتى را در اختيار شيفتگان آثار آن بزرگوار نهاده است. در اين سخنرانيها, از علم و اهميت آن در اسلام, از پيشرفت ملتها, اعجاز قرآن, قرآن و عترت, نقش وراثت در ساختار خانواده, هدايت از نگاه قرآن, جهل و آثار شوم آن, علم و ايمان, نمونه هايى از امتيازات تاريخ اسلام, سنت الهى در جامعه بشرى, پندهاى تاريخ, روشهاى تعليم و تربيت سخن رفته است. تدوين كننده اين مجموعه سه رساله كوچك را ـ كه پيشتر با عناوين: علت قيام امام حسين(ع), على شاهد رسالت, و مهدى موعود چاپ شده بود ـ نيز بر اين مجموعه افزوده است. اقتصاد
پول و نظامهاى پولى
بخش فرهنگى جامعه مدرسين حوزه علميه قم. (چاپ اوّل: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٢٠٨ص, وزيرى.
اين كتاب در ضمن دو بخش به بررسى پول و نظامهاى پولى پرداخته است: در بخش اوّل از پيدايش پول و تكامل پول و نظامهاى پولى سخن رفته و پيشينه پول و تحولات مرتبط با آن را گزارش كرده است; در بخش دوم از تاريخ پول در جهان اسلام از آغاز تا زمان غيبت بحث شده است.
كتاب در مجموع از اطلاعات شايسته و آگاهيهاى سودمندى برخوردار است و بى گمان براى جستجوگران آگاهيهايى از اين دست, سودمند خواهد بود.