آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٦ - اخبار

اخبار

درگذشتگان

درگذشت دانشمند معظم سيد رضا برقعى
دانشمند معظم سيد رضا برقعى در اول محرم ١٣٤٦ هجرى قمرى مطابق با ١٣٠٣ هجرى شمسى در قم چشم به جهان گشود. نَسب وى به حضرت موسى مبرقَعَ از فرزندانِ امام جواد هفتمين امام شيعيان برمى گردد. مرحوم برقعى پس از دوره ابتدايى در سال ١٣٢٠ براى ادامه دروس حوزوى وارد مدرسه فيضيه شد و از محضر حضرت آيت الله العظمى بروجردى و امام خمينى(ره) استفاده كرد. وى تفسير قرآن را از مرحوم آيت الله حاج ميرزا ابوالفضل زاهدى فراگرفت و علاقه عجيبى به مرحوم حضرت آيت الله سيد صدرالدين صدر داشت.
پس از آن براى تكميل دروس حوزوى به نجف اشرف رفت و مدت پنج سال در آنجا به تحصيل پرداخته و از اساتيد معظمى چون حضرات آيات عظام سيد يحيى يزدى و سيد احمد يزدى بهره هاى فراوان برد. او سپس به ايران بازگشت. در آن زمان مهمترين مسأله اجتماعى مطرح, آينده جوانان و نوجوانان ايران بود. رژيم پهلوى پس از كودتاى آمريكايى ٢٨ مرداد ديگر مانعى بر سر راه خود براى گسترش فرهنگ بى بند و بارى و لااباليگرى نمى ديد و از طرف ديگر دريافته بود كه مى بايد مانند زمانِ رضاخان با مذهب و ظواهر آن مبارزه كند. از سال ١٣٤٠ و با روى كار آمدن دمكراتها در آمريكا سياستهاى استعمارى در ايران حالت جديد و عميقى به خود گرفت كه همكارى آنان در تهيه كتب درسى براى نونهالان و نوجوانان ايرانى از سياستهاى استعمار نو در ايران بود. در آن زمان بتدريج نفوذ فرقه هاى ضاله, همچون بهائيت, در دستگاه آموزش و پرورش كشور نُضج مى گرفت و نقش اسلام و تشيع در كتابهاى تعليمات دينى و تاريخ و جغرافيا و ادب فارسى كمرنگ مى شد. براى مقابله با چنين توطئه هايى دو كار لازم بود: مقابله علنى و مستقيم علما و دلسوزان جامعه كه در سخنرانيها و موضع گيريهاى حضرت امام امت(ره) و ديگر مراجع و روحانيون با سابقه منعكس گرديده است; و كار دوم نفوذ در مجامع و جلسات تدوين و تأليف كتب درسى بود كه از اين طريق بتوان تا آنجا كه ميسور است در معرفى اسلام ناب محمدى و تعاليم حيات بخش آن كوشيد.
مرحوم سيد رضا برقعى براى تحقق اهداف اسلامى خود راه دوم را برگزيد و آگاهانه به استخدام وزارت آموزش و پرورش درآمد و با تلاش بسيار به همراهى و پايمردى رفيق شفيق خويش, مرحوم شهيد استاد دكتر محمد جواد باهنر, توانست به سازمان تدوين و تأليف كتب درسى راه يافته و تأليف كتب تعليمات دينى دوره دبستان, راهنمايى و دبيرستان را مطابق با روشهاى جديد تعليم و تربيت و همراه با محتوايى كاملاً اسلامى و اصيل به عهده بگيرد. وى در اين راه مرارتها و زحمات بسيارى را متقبل شده; اما نتيجه كار درخشان بود. بدون شك يكى از عواملى كه مردم مسلمانِ ايران را نسبت به اسلام حقيقى رهنمون گشته و ظلم و فجايع رژيم وابسته را روشن مى ساخت, مجموعه اى از كتب تعليمات دينى مدارس در آن زمان بود كه نقش عظيمى در بيدارسازى وجدان كودكان و نوجوانان اين كشور داشت. آنانى كه در آستانه انقلاب تحت رهبرى امام بزرگوار و روحانيت معظم توانستند اساسِ ظلم دوهزار وپانصد ساله شاهنشاهى را برافكنند و نظام مقدس جمهورى اسلامى ايران را به پا دارند, همان دانش آموزانى بودند كه در سالهاى قبل اينچنين با اسلام و ارزشهاى آن آشنا گشته بودند.
در كنار خدمات مرحوم برقعى در تأليف كتب درسى, وى به همراهى شهيد دكتر باهنر و استاد دكتر على گلزاده غفورى براى جبران كمبود كتب اسلامى به زبان ساده و براى استفاده عموم در آن دوران اقدام به تأسيس دفتر نشر فرهنگ اسلامى نمودند. اين مركز مقدس به لحاظ نيت خالص و پاك مؤسسان آن از زمان تأسيس در سال ١٣٥٢ تاكنون توانسته است در اشاعه و گسترش علوم اسلامى, مانند اصول, فقه, حديث, علوم قرآنى, تاريخ اسلام, زندگينامه امامان بزرگوار, داستانهاى قرآن و دهها رشته ديگر اسلامى در ميان طبقات مختلف و اقشار متفاوت جامعه سهم بسزايى داشته باشد.
دفتر نشر فرهنگ اسلامى از بدو پيدايش تاكنون با چاپ بيش از هفتصد عنوان كتاب بدون ترديد بزرگترين ناشر كشور از لحاظ چاپ كتب اسلامى است. به همت مرحوم برقعى انتشار كتاب براى كودكان و گروههاى سنى متفاوت در اين مركز از ابتدا با اهميت تلقى شد و كتب متعدد راجع به آموزش قرآن براى خردسالان, آشنايى با زندگانى حضرت رسول اكرم, ائمه بزرگوار, بزرگان دين, تاريخ ايران, داستانهايِ علمى و سودمند و… در اين مركز با تيراژهاى ميليونى چاپ و در اختيار نونهالان قرار گرفته است.
وى داراى تأليفات متعددى است. علاوه بر كتب درسى, او روش جديدى براى آموزش قرآن به كودكان ابداع نمود كه تحت عنوان (خودآموز قرآن مجيد) تاكنون تعداد ٠٠٠/٦٩٠/٤ نسخه از آن چاپ شده است. اين كتاب و راهنماى تعليم آن تاكنون به زبانهاى مختلف از جمله عربى, انگليسى, روسى و اردو چاپ شده است. كتب ديگر آن مرحوم عبارتند از: تعاليم قرآن مجيد (به زبانهاى فارسى, انگليسى, اردو, فرانسه), اسلام مذهب رسميِ ما, اصول دين و احكام براى خانواده, احكام دين, خداشناسى, راهنماى معلم براى تعليم قرآن مجيد (انگليسى, فارسى و عربى).
فعاليتهاى اجتماعى آن مرحوم فراگير و گسترده بود. در تأسيس بنياد ارشاد و رفاه حضرت امام صادق كه پيگير برخى از فعاليتهايِ خداپسندانه, از جمله احداث زائرسرا براى زائرين حرم مطهر حضرت معصومه ـ سلام الله عليها ـ مى باشد, نقش عمده اى را ايفا نمود. براى خودكفايى در امور پزشكى اقدام به تأسيس دهكده تندرستى حضرت فاطمه زهرا ـ سلام الله عليها ـ در نزديكى تنكابن نمود و در هيئت امناء مجموعه فرهنگى اسلامى حضرت رضا(ع) در شميرانات عضويت داشت.
وى در اوائل ارديبهشت ١٣٧٥ بدرود حيات گفت. خدايش رحمت كند او را و با اجداد طاهرينش محشور.

فرهنگى

برگزارى سمينار كلام جديد
نخستين نشست بررسى ماهيت كلام جديد و فلسفه دين با شركت جمعى از علماى حوزه علميه قم و استادان دانشگاه در نيمه دوم ارديبهشت ماه در دارالشفاء قم برگزار شد. در اين نشست اساتيد حوزه, حضرات آيات: مشكينى, جوادى آملى, امينى و استادى و جمع كثيرى از علما و فضلاى حوزه و دانشگاه شركت كردند.
آيت اللّه رضا استادى مدير اجرايى حوزه علميه قم در آغاز اين نشست طى سخنانى اظهار داشت: يكى از دلايل برجستگى حوزه در گذشته, توجه اعاظم آن زمان در پاسخگويى به شبهات است كه هر كدام به تناسب زمان خود به شبهات دشمنان پاسخ داده اند و همواره در كنار فقه و مبانى آن, مسائل كلامى نيز مطرح بوده است.
وى گفت: اگر حوزه بخواهد اين عقب ماندگى را جبران كند و حداقل همپاى زمان جلو برود, اولين كار جمع آورى و منتقل كردن كليه شبهاتى است كه به طور كلى مطرح است و يك عده متشكل از ٥٠ نفر از علما و فضلاى سرشناس فلسفه كه مورد قبول حوزه و دانشگاه باشند, با توصيه مراجع و مقام معظم رهبرى, روى آن به طور جدى كار كنند و به جوابهاى منطقى و علمى به مفهومى برسند تا مديريت بتواند اين جوابها را در سطوح مختلف در كتب درسى درج نمايد. آيت اللّه استادى افزود: سالهاست كه مى شنويم شبهاتى وجود دارد, ولى اينها به حوزه منتقل نشده است و كمتر كسى از آنها اطلاع دارد, لذا تا ما جوابهاى پخته, معقول و علمى نداشته باشيم. كارى از مديريت ساخته نيست و برگزارى هر از چندگاه اين جلسات نيز براى رسيدن به هدف, توفيقى ندارد. وى در پايان سخنان خود خاطرنشان كرد كه حوزه بايد كلامى بشود و هر روز داراى جلسه باشد.
آيت اللّه جوادى آملى نيز در پايان نشست طى سخنانى به تشريح علم كلام, معيار جديد بودن, قلمرو وظيفه كلام و رسالت حوزه در اين خصوص پرداخت. روز جهانى كتاب
پطروس غالى دبير كل سازمان ملل متحد به مناسبت روز جهانى كتاب (چهارم ارديبهشت) طى پيامى گفت: اين روز نشانه حمايت سازمان ملل از آزادى تفكر و نشر اطلاعات است. پطروس غالى افزود: همان گونه كه ما اهميت كتاب را براى پيشرفت جوامع ارج مى نهيم, به همان نسبت بايد به تلاش براى احترام به قوانين حق تأليف نيز ادامه دهيم. غالى خاطرنشان كرد كه جامعه اى كه براى كتاب ارزش قائل است و به راستى به آزادى عقيده بها مى دهد, نبايد خود را درگير سانسور كند. وزارت ارشاد و ناشران
مهندس برازش, معاون امور فرهنگى وزارت ارشاد, گفت: در سال جارى يك وام ٢٠ ميليارد ريالى از سوى بانك رفاه كارگران در نظر گرفته شده كه به ناشرين و دست اندركاران نشر كتاب پرداخت خواهد شد.
مهندس برازش افزود: اين ميزان وام علاوه بر وام تبصره ٣ است كه همه ساله به ناشرين پرداخت مى شود و كارمزد آن ١٨درصد است كه ١٠درصد آن را وزارت ارشاد به عنوان يارانه و ٨درصد بقيه را ناشر پرداخت خواهد كرد.
وى در ادامه از كليه ناشرين و حتى ناشرينى كه حواله وام سال گذشته را دارند و كتابشان از گردونه انتشار خارج نشده است, خواست تا نسبت به دريافت وام جديد اقدام كنند.
معاون فرهنگى وزارت ارشاد با اعلام اين مطلب كه امسال, از نظر تسهيلات و خدمات چاپ و نشر, وضع خوبى خواهيم داشت, افزود: مواد اوليه (زينگ و كاغذ) در حد وفور موجود است و ناشرين مى توانند در مدت كمتر از ٢٤ ساعت با مراجعه به ادارات كل, حواله اقلام مورد نياز خود را بگيرند.
وى همچنين خاطرنشان ساخت: در حال حاضر مجوز قبل از چاپ كتاب ١٥ روزه و اعلام وصول كتابهايى كه مجوز قبل از چاپ دارند ٤٨ ساعته داده مى شود.
برازش در پايان گفت: در صورت تصويب هيات دولت ناشرين از قانون داشتن يك مكان تجارى براى فعاليت انتشاراتى مستثنى مى شوند. گزارشى از نهمين نمايشگاه بين المللى كتاب تهران
نهمين نمايشگاه بين المللى كتاب تهران از ١٩ تا ٢٨ ارديبهشت ماه, ميزبان علاقه مندان كتاب بود. در اين نمايشگاه ١٣٤٠ ناشر داخلى با ٣٠ هزار عنوان كتاب و ٣٧٠ ناشر خارجى با ٤٢ هزار عنوان شركت داشتند.
آنچه در نمايشگاه امسال جلب توجه مى كرد, ارائه تعداد اندكى از عناوين كتابهاى تازه از سوى ناشران داخلى بود كه معمولاً به عنوان كتابهاى تازه انتشار يافته در نمايشگاه عرضه مى شد. ناشران در اين زمينه علاوه بر ركود كلى بازار نشر كتاب و بهاى كاغذ و غيره, به معضل بزرگ مميزى كتاب اشاره داشتند. بسيارى از ناشران پركار و معتبر عناوينى از كتابهاى تازه خود را متذكر مى شدند كه مى توانست در نمايشگاه امسال عرضه شود, اما يا در انتظار مجوز مميزى در وزارت ارشاد مانده اند و يا به دليل بهانه هاى شگفت انگيزى كه در خصوص حذف و تعديل بخشهايى از كتابهاى چاپ شده صادر شده, در چاپخانه خاك مى خورند.
معضل ديگر نمايشگاه امسال, رونق نه چندان خريد كتاب در بخش داخلى بود. بى ترديد فقدان عناوين تازه, گرانى كتاب و ناتوانى خريداران از جمله عوامل اين وضعيت بود, اما ناشران علاوه بر اين, عدم توزيع به موقع بن هاى كتاب را از دلايل عدم رونق بازار كتاب امسال برمى شمردند. به قول ناشران, توزيع بن كتاب در موقع مناسب ميان دانشجويان و اعضاى هيأت علمى, يك گشايش اعتبار از سوى دولت بود كه هم تا حدودى به نياز دانشجويان به كتاب پاسخ مى داد و هم سبب رونق گرفتن نسبى بازار كتاب مى شد.
نمايشگاه كتاب امسال نيز همچون سالهاى گذشته, يك اجتماع كم نظير پديدآورندگان و خوانندگان كتاب در كشور بود. حركت از مقابل غرفه هاى مختلف فروش كتاب, تصوير نمادينى از همزيستى گرايشات فكرى متنوع و سليقه هاى مختلف را به ذهن متبادر مى كرد. احساس دل انگيز شرايطى كه تنازع و مناقشه, حداقل در حيطه اهل كتاب, جز با زبان منطق و استدلال جريان نمى يابد. اما البته چنين تصويرى, گاه از سوى دولت و گاه از سوى گروههاى فشار مخدوش مى گرديد. از موارد نوع اول مى توان به اعمال فشار به پاره اى از ناشران براى جمع آورى عناوينى از كتابهاى خود كه قبلاً مجوز چاپ و توزيع دريافت كرده بودند اشاره كرد و از موارد نوع دوم, حضور افرادى در محوطه نمايشگاه بود كه با سردادن شعارهاى تند, فضاى پرجنب وجوش نمايشگاه را تحت تأثير قرار مى داد. معرّفى كتابداران نمونه روستايى
به مناسبت هفته جهاد سازندگى, كتابداران نمونه روستايى كشور طى مراسمى معرفى و مورد تشويق قرار گرفتند.
به گزارش روابط عمومى كتابخانه هاى عمومى كشور در اين مراسم آقاى معين فر, از كتابدارانى كه از روستاهاى استانهاى خراسان, زنجان, لرستان, فارس و قزوين معرفى گرديدند, گفت: كتابخانه هاى روستايى به عنوان تنها مراكز فرهنگى روستايى مى باشند و بايد مورد توجه خاص قرار گيرند. وى از اين مراكز به عنوان يك مركز اطلاع رسانى روستايى ياد كرد.
وى در رابطه با برنامه هاى در دست اقدام دبيرخانه هيات امناى كتابخانه هاى عمومى كشور جهت كتابخانه هاى روستايى به ارسال ٢٠٠ هزار جلد كتاب بر اساس نياز روستاييان در آينده نزديك و تصميم اخير هيات امناى كتابخانه هاى عمومى كشور مبنى بر تصويب ٥٠٠ ميليون ريال اعتبار جهت تجهيز كتابخانه هاى روستايى اشاره نمود و در پايان افزود: با هماهنگى وزارت جهاد سازندگى نسبت به ترميم و مرمت كتابخانه هاى روستايى در سال جارى اقدام لازم صورت خواهد گرفت.
در ادامه اين مراسم آقاى محمد تقى شكرى مدير كتابخانه هاى روستايى كشور ضمن ارائه آمارى از وضعيت كتابخانه هاى روستايى اظهار داشت: در حال حاضر ٢٠٠٠ واحد كتابخانه هاى روستايى وجود دارد. تعداد مراجعين روزانه به اين كتابخانه ها ٥٣٠٠٠ نفر است كه تعداد كتب موجود اين كتابخانه ها نيز دو ميليون و سيصد هزار جلد است.