آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٣ - معرفيهاى گزارشى

معرفيهاى گزارشى


كليّات
خبر. يونس شُكرخواه. (چاپ اوّل: تهران, مركز گسترش آموزش رسانه ها, ١٣٧٤), دوازده« ١٣٠ص, رقعى. نمودار.
اثر حاضر نخستين جلد از مجموعه اى است كه با عنوان (متون آموزش روزنامه نگارى) از سوى مركز نوبنياد و مبارك مركز گسترش آموزش رسانه ها تهيه و منتشر خواهد شد. مطالب كتاب در چهارده فصل سامان داده شده و در طى آن كوشيده سبكهاى خبرنويسى, فرايند خبر, دروازه بانى خبر, جامعه شناسى توليد خبر, تيتر, خبر غير قابل چاپ و مسائل ديگرى از اين دست تشريح شود. در پيوست كتاب (اصول بين المللى اخلاق حرفه اى در روزنامه نگارى) ـ كه در سال ١٩٨٣ به تصويب رسيده ـ آمده است. اثر حاضر روزنامه نگاران را به كار آيد و آنان را بلاغت افزايد.

روزنامه نگارى حرفه اى. به اهتمام سيّد فريد قاسمى. (چاپ اوّل: تهران, مركز گسترش آموزش رسانه ها, ١٣٧٤), ٢٢٦ص, رقعى.
اثر حاضر مشتمل بر بيست مقاله است كه پيشتر در مجله آموزشى و پژهشى رسانه از بهار ١٣٦٩ تا زمستان ١٣٧٣ (شماره ١تا٢٠) منتشر شده بود. در اين مقالات به فنون روزنامه نگارى, ويراستارى, خبرنويسى, مصاحبه و گرافيك پرداخته شده است. مقالات اين مجموعه براى ارتقاى دانش روزنامه نگاران و نويسندگان مفيد است. برخى از عناوين اين مجموعه چنين است: روزنامه نگار كيست؟ معيارهاى گزينش خبر: كدام خبر و چرا؟ سوژه و سوژه پردازان, مصاحبه مطبوعاتى, شيوه هاى سرمقاله نويسى, مقاله نويسى, ويژگيهاى ويراستاران خوب, صفحه آرايى و تحليل محتوا.

كتابشناسى انقلاب مشروطيت ايران. على پورصفر. (تهران, مركز نشر دانشگاهى, ١٣٧٣), هشت«٣٤٢ص.
اين كتابشناسى شامل مشخصات حدود ٤٠٠٠ عنوان كتاب و مقاله و پايان نامه و يادداشتهاى خطى چاپ نشده درباره انقلاب مشروطيت ايران است. بخش اول آن شامل كتابها و رساله هايى است كه تا سال ١٣٧٠ خورشيدى چاپ شده است, و بخش دوم فهرست مقالاتى است كه تا سال ١٣٦٨ در مجموعه ها و نشريات گوناگون فارسى چاپ شده است, و بالاخره بخش سوم آن دربردارنده كتابها و يادداشتهاى خطى چاپ نشده و پايان نامه هاى تحصيلى فهرست شده بعضى از دانشگاههاى ايران است. مطالب اين كتابشناسى به موضوعات متعددى تقسيم شده است, به گونه اى كه تقريباً كليه جوانب لازم براى مطالعه عصر مشروطيت را دربر مى گيرد. فهرستهاى راهنماى مفصل اين كتابشناسى (شامل فهرست نام كسان و كتابها), امكان ورود به كتابشناسى را از طريق اعلام نيز ميسر مى سازد.

روش تنظيم كتابخانه. عبدالرحيم موگهى. (چاپ اول: قم, انتشارات سينا, ١٣٧٣), ٩٦ص, وزيرى.
مؤلف در ضمن شش فصل از چگونگى كتابخانه و انواع آن سخن گفته و پس از گزارش چگونگى وسائل و تجهيزات كتابخانه و معرفى اجزاى كتاب, به بحث درباره روشهاى معمول در تنظيم كتابخانه, پرداخته و روشى نو را پيشنهاد كرده است.

فهرست مقالات فرهنگى. مديريت نمايه سازى. (چاپ اول: تهران, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, ١٣٧٣), ٢٤٥ص, وزيرى.
فهرست مقالات فرهنگى است كه در مهرماه ١٣٧٢ در مطبوعات جمهورى اسلامى نشر يافته است.
اطلاعات ارائه شده شامل, نام نويسنده, عنوان مقاله, نشريّه و زمان نشر است بر اساس موضوعات: دين, زبان و ادبيات, علوم اجتماعى, فلسفه و روانشناسى, تاريخ و جغرافيا, هنر و ورزش, كتابدارى و اطلاع رسانى علوم خالص و كاربردى و….

فهرست مقالات فرهنگى. مديريت نمايه سازى. (چاپ اول: تهران, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, ١٣٧٣), ٢٤٥ص, وزيرى.
فهرست مقالات فرهنگى است كه در آبان ١٣٧٢ در مطبوعات نشر يافته است.

فهرست مقالات فرهنگى. مديريت نمايه سازى. (چاپ اول: تهران, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, ١٣٧٣), ٢٨٠ص, وزيرى.
فهرست مقالات فرهنگى است كه در آذر ١٣٧٢ در مطبوعات جمهورى اسلامى نشر يافته است.

فهرست مقالات فرهنگى. مديريت نمايه سازى. (چاپ اول: تهران, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, ١٣٧٣), ٢٤٥ص, وزيرى.
فهرست مقالات فرهنگى است كه در اسفند ١٣٧٢ در مطبوعات جمهورى اسلامى نشر يافته است.

مرورى بر آثار و تأليفات استاد فرزانه حضرت آيت الله علامه حسن حسن زاده آملى. حسن رمضانى. (چاپ اول: تهران, نهاد نمايندگى مقام معظم رهبرى در دانشگاههاى تهران, ١٣٧٤), ١٥٠ص, رقعى.
استاد آيت الله علاّمه حسن زاده آملى از مفاخر حوزه هاى علميه و در جامعيت, زهد و والانگرى يادآور قله سانان بزرگ تاريخ حوزه هاى علوم اسلامى است. آثار آن بزرگوار ـ كه بخش عظيمى از آن به چاپ نرسيده است ـ ابعاد گسترده فرهنگ اسلامى را درنورديده است. در اين كتاب يكى از شاگردان وى به كتابشناسى توصيفى نگاشته هاى استاد پرداخته است. در ده بحش عرفانى و اخلاقى, فلسفى و منطق, كلامى, تفسيرى, روايى, رجالى, فقهى, رياضى, ادبى و آثار متفرقه. كتاب, اثر سودمندى است و در شناخت آثار استاد كارآمد و متأسفانه تهى از هرگونه فهرست. قرآن و تفسير
مجاهد المفسّر والتفسير. احمد اسماعيل نوفل. (مصر, قاهره, ١٤١١), ٧٠٧ص, وزيرى.
مجاهد بن جبر از مفسّران بزرگ عصر تابعين است. مؤلف در اين كتاب در دو بخش به زندگانى, روزگار تفسير و ديدگاههاى تفسيرى مجاهد پرداخته است. در بخش اول از شخصيت مجاهد, روزگار و خاندان وى و جريانهاى فرهنگى و سياسى در آن روزگار سخن گفته, ابعاد مختلف فكرى و علمى مجاهد را بازگفته است.
در بخش دوم از شاگردان مجاهد و راويان از او و تفسيرش بحث كرده است. مخطوطات تفسير مجاهد را در اين بخش شناسانده و طرق روايت آن را بازگفته و از ويژگيهاى تفسير وى به تفصيل بحث كرده است. در بخشهاى ديگر علوم قرآنى در تفسير مجاهد را گزارش كرده و شيوه او را در تفسيرنگارى باز گفته است. نقد و تحليل و ضعفهاى تفسير وى در فصلهاى پايانى كتاب عرضه شده است.

تفسير آيات الأحكام. محمّدعلى سايس و…, تحقيق: حسن السمامى شويدان. (دمشق, راى بن كثير, ١٤١٥), ٤ج, ٦٧٨«٦٣٨ص, وزيرى.
اين كتاب يكى از بهترين آثارى است كه فقيهان و عالمان اهل سنت در سده اخير در تفسير آيات احكام نگاشته اند. كتاب در مراكز عالى آموزش جهان اهل سنت كتاب درسى است; از اين رو فراوان چاپ شده است و اين چاپ بسيار منقح و سودمند سامان يافته است. با تصحيح و تعليق دقيق و فهرستهاى كارآمد.
برگزيده كشف الأسرار و عدةالأبرار ميبدى. محمّدمهدى ركنى يزدى. (چاپ اول: تهران, سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انسانى دانشگاهها, ١٣٧٤), ٢٩٨ص, وزيرى.
مؤلف در دو بخش كتاب را سامان داده است. در بخش اوّل به مؤلف و تفسير پرداخته و آنگاه از ويژگيهاى صرفى, نحوى, و ترجمه آن بحث كرده است و در بخشى ديگر زيباييها نثر موزون و دلپذير كشف الأسرار و نيز سبك نگارش آن را بر نموده است.
بخش دوم گزيده هايى است از بخش عرفانى و ذوقى كتاب با توضيح دشواريهاى لفظى. در پايان كتاب فهرستهاى آيات, احاديث, واژه و تركيبات آمده و اعلام توضيح داده شده است.
پايان بخش كتاب معرفى كتابها و مقاله هايى است درباره (كشف الأسرار ميبدى). هرچند در اين فهرست از مقاله مفصل و تحقيقى نشر يافته در شماره٢٥ مجله حوزه, درباره كشف الأسرار ميبدى ياد نشده است.

تجويد جامع. ابراهيم پورفرزيب. (چاپ اول: تهران, سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انسانى دانشگاهها, ١٣٧٤), ١٧٦ص, وزيرى.
مؤلف كتاب را براى دو واحد درسهاى (قرائت و ترجمه و تجويد) جهت دوره كارشناسى دانشگاهها تدوين كرده است. كتاب در ٣٤ مبحث سامان يافته است. ابتدا از قرآن كريم به اختصار سخن رفته و آنگاه از آداب قرائت. چگونگى پيدايش قرائتهاى مختلف, معرفى قاريان هفتگانه و معرفى برخى از كتابهاى قرائت از مباحث ديگر كتاب است. آنگاه مباحث تجويد به تفصيل آمده است و در پايان فهرست گزيده منابع.

مرويات مالك بن انس. محمدبن رزق بن طرهونى, حكمت شيرياسيى (بيروت,چاپ اوّل, مؤسسه الرسالة,١٤١٥/٤٠٨)
مالك بن انس (م١٧٩هـ) بنيادگذار فقه مالكى را تفسيرى بوده كه در گذرگاه زمان از ميان رفته است. اكنون دو تن از فاضلان و محققان همت ورزيده اند و از منابع و متون كهن تفسيرى و حديثى, نقلها و آراى تفسير وى را جمع و تدوين كرده و نشر داده اند. كتاب مقدمه اى كوتاه دارد كه در آن از چگونگى تدوين كتاب سخن رفته است و آنگاه تفسير وى براساس سوره ها و آيات تنظيم و گزارش شده است. پايان بخش كتاب فهارس فنى قرار دارد; از جمله فهرست احاديث با نام راوى.

الوسيط فى تفسير القرآن المجيد. على بن احمد واحدى نيشابورى. (بيروت, دار الكتب العلميّه, ١٤١٥), ٤ج, ٥٤٥ص, رحلى.
واحدى مفسّر, اديب و عالم بزرگ قرن پنجم است كه بر آستانه قرآن آثار ارجمند برجاى نهاده است. كتاب يادشده يكى از تفاسير سه گانه اوست كه بيشتر جنبه ادبى دارد و براساس چهار نسخه و به همت چهار تن از فاضلان تصحيح و تحقيق شده و با پانوشتهاى سودمند و ارجاعها و تخريجهاى كارآمد براى اولين بار در چهار جلد بزرگ نشر يافته است. حديث
پژوهشى تطبيقى در احاديث بخارى و كلينى. هاشم معروف الحسنى, مترجم عزيز فيضى. (چاپ اول: مشهد, بنياد پژوهشهاى اسلامى, ١٣٧٣), ٤٠٣ص, وزيرى.
صحيح بخارى و كافى مرحوم كلينى دو كتاب حديثى قابل توجّه در بين پيروان دو مذهب عمده اسلام ـ شيعه و سنى ـ است كه هر دوبه ديده احترام نگريسته مى شوند. پاره اى از طرفداران دو مذهب مزبور بر پايه احاديث موجود در كتاب طرف مقابل به نقد و اعتراض و گاه افترا و تكفير دست مى يازند. اين اقدامها را گاه وجود روايات ضعيف و غيرقابل اعتماد در كتب يادشده توجيه مى كند و گاه اختلاف مبانى در حديث شناسى موجّه مى سازد. مطالعه تطبيقى مبانى حديثى فريقين و احاديث دو كتاب مزبور كارى ضرورى و لازم مى نمود و كمك شايانى از آن در حلّ اختلافات توقّع مى رفت. آقاى معروف الحسنى با دست يازيدن به اين مهمّ قدمى بايسته برداشته و مترجم محترم بهره ورى آن را براى فارسى زبانان ممكن ساخته است. كتاب در پنج فصل تنظيم يافته در فصل نخست به تدوين حديث و در فصل دوم به انواع حديث, در فصل سوم به مفهوم صحابى, در فصل چهارم ديدگاه محدثان در مورد دو كتاب و در فصل پنجم به مطالعه تطبيقى پاره اى از موضوعات اسلامى از ديدگاه هر دو كتاب پرداخته شده است. فقه
حجاب از ديدگاه قرآن و سنت. فتحيّه فتحى زاده. (چاپ اول: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٣), ٢١٦ص, وزيرى.
نويسنده در ضمنِ نه فصل پوشش را به لحاظ تاريخى, تفسيرى و فقهى به بحث نهاده است.
در فصل اوّل از تاريخچه حجاب سخن رفته و در بخش دوم با عنوان (واژه شناسى) به تبيين و توضيح لغوى واژه هايى پرداخته است كه در بحث نقش بنيادى دارند; مانند, زينت, جلباب, خمار, جيب و….
در فصل دوم از زمينه هاى گسترش عفاف و حفظ پوشش سخن رفته و در فصل چهارم از فلسفه پوشش و در فصل پنجم و ششم از حدود پوشش و كيفيت پوشش. فصل هفتم باعنوان, حجاب و اهل بيت(ع), از حجاب در نگاه و مكتب آن بزرگواران سخن رفته است.
فصل هشتم, پوشش زن را در اجتماع به بحث گذاشته و با دقت زواياى بحث را بررسى كرده است. فصل نهم عوامل بدحجابى و راههاى پيشگيرى از آن را بحث كرده است و در نهايت فهرستهاى فنّى آمده است.
كتاب مستند است به منابع كهن و بحثها با توجه به واقعيتهاى عينى زندگى به قلم آمده است.

الأستعانه بغير المسلمين فى الفقه الأسلامى. عبداللّه بن ابراهيم بن على الطريقى. (چاپ اول: مؤسسة الرسالة, ١٤١٤), ٥٣٩ص.
جامعه اسلامى و مسلمانان مجموعه اى بريده از گستره پيوندهاى سياسى و اجتماعى و ارتباطهاى اقتصادى و فرهنگى بين المللى, نيستند و بى گمان براى ادامه حيات در ابعاد مختلف به پيوند و ارتباطهاى گونه گونه نيازمندند. سؤال جدى اين است كه جامعه اسلامى تا چه اندازه اى مى تواند با دگرانديشان پيوندها را بگستراند و روشنتر از آن, در رسيدن به اهدافش از آنان يارى جويد; و اين همه داراى چه شرايط و ضوابطى است. و آيا در اين باب نظام اسلامى, و آحاد مسلمانان يك حكم دارند يا نه؟ اينها و جز اينها مسائلى است كه در كتاب ارجمند ياد شده, براساس مذاهب چهارگانه عرضه و تحليل شده است. در باب اول از ضرورت پيوند سخن رفته است و اينكه جامعه اسلامى در پيوند با ملتها بايد زندگى كند و در باب دوم از چگونگى همكارى و يارى گيرى غيرمسلمانان و در باب سوم احكام كلى اين موضوع.
موضوع كتاب جالب است و نويسنده در نگارش آن رنج كشيده است و مهمترين اشكال آن نپرداختن به فقه شيعه است, و محدود بودن در چارچوب مذاهب چهارگانه. اميد است فاضلان حوزه به اين بحث به ديده عنايت بنگرند و آثارى فخيم در اين گونه مباحث عرضه كنند.

النص والاجتهاد. عبدالحسين شرف الدين الموسوى. (چاپ اول: قم, انتشارات الأمام الحسين(ع), ١٤١٥), ٤١٥ص, وزيرى.
كتاب (النص والإجتهاد) نوشته اى است باارزش در راستاى نشان دادن موارد اجتهادى خلفا و صحابه در برابر نصوص. مرحوم شرف الدين صد مورد از اين قبيل اجتهادات را نشان داده است كه در حوزه بحث كلامى, در مبحث امامت و رهبرى كارآيى خوبى مى تواند داشته باشد. اين كتاب كه بارها چاپ شده است, ميان علما كتابى شناخته شده است. چاپ تصحيحى آن توسط مؤسسه مزبور با مقدمه مفصّلى كه توسط سيد محمّدصادق صدر در شرح زندگى مؤلف نگاشته شده, كتاب را خواندنى و پربهره ساخته است. فلسفه وكلام
شرح باب الحادى عشر [علامه حلى]. فاضل مقداد, على اصغر حلبى. (تهران, اساطير, ١٣٧٣), ٢٠٠ص.
باب الحادى عشر اثر علامه حلى (متوفى ٧٢٦هـ ق), در اصول عقايد شيعه نگاشته شده است. كتاب حاضر شامل متن كامل باب الحادى عشر و نيز شرح فاضل مقداد (متوفى ٨٢٦هـ ق) بر اين اثر با عنوان النافع يوم الحشر فى شرح باب الحادى عشر مى باشد. متن باب الحادى عشر و متن النافع كه هر كدام در ١١٥ شماره تنظيم شده است در دو بخش نخست كتاب آمده است, و متن ترجمه فارسى آن دو نيز در دو بخش انتهايى كتاب عرضه شده است.

معجم العناوين الكلاميّه والفلسفيّه. گروه كلام و فلسفه بنياد پژوهشها. (چاپ اوّل: مشهد, بنياد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى, ١٣٧٣), ١٧١ص, وزيرى.
معجم نگارى كمكى است پراهميّت در وادى تحقيق و پژوهشى كه در ده هاى اخير پاى آن به حوزه علوم اسلامى باز شده است و با سرعتى قابل تحسين به پيش مى رود. مباحث كلامى و فلسفى از اين نعمت محروم بود كه به همّت بنياد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى, از آن برخوردار گشت. اين معجم الفبايى است كه نخست عنوان را توضيح مى دهد و آنگاه كتبى را كه مبحث مزبور مطرح شده براساس زمان نگارش نشان مى دهد. عناوين مرتبط نشان داده شده است و نزديك به دويست جلد كتاب كه در طول ده قرن نگارش يافته است مورد مراجعه قرار گرفته است از اين روى معجمى قابل استفاده در حوزه كلام و فلسفه ارائه شده است.

كندوكاوى درباره استخاره و تفأل. ابوالفضل طريقه دار. (چاپ اول: قم, مؤسسه انتشارات مدين, ١٣٧٤), ٢٤٢ص, رقعى.
اسلام كه به گونه اى شگفت به انديشه ورزى و پس از آن رايزنى تأكيد ورزيده,و پيروانش را به گشودن گرههاى زندگى با كلك خرد فراخوانده, در مجموعه آموزه هاى آن (استخاره) چه جايگاهى دارد؟ كندوكاوى كه جناب طريقه دار بدان پرداخته است پاسخى است به اين سؤال با نمونه هاى عينى آن. در بخش اوّل پس از آن كه به استخاره از نگاه مكتب توجهى دقيق شده است; استخاره هاى شگفت انگيز گزارش شده است, آنگاه با گزارش نمونه هايى از استخاره هاى بى مورد ديدگاههاى چهره هاى برجسته متفكران مسلمان را درباره استخاره آورده است.
انواع استخاره بحث بعدى است. و در بخش دوم به تفصيل از تفأل در نگاه متفكران و مفسّران سخن رفته است.

التسامح بين الشرق والغرب, دراسات فى التعايش وقبول الاخر (نظريه تسامح در جوامع شرقى و غربى و شيوه زندگى مشترك و مورد قبول ديگران). جمعى از نويسندگان. (چاپ اول: بيروت, دارالساقى).
تسامح در رفتار سياسى, اجتماعى و عقيدتى, يكى از موضوعاتى است كه در نقاط مختلف دنيا, سرنوشتهاى گوناگونى دارد و از آن, با تعريفهاى مختلف ياد مى شود. كتاب تسامح بين شرق و غرب, در پنج بحث جداگانه به اين مطلب پرداخته است.
فصل اول آن را سمير الخليل, درباره تسامح در فرهنگ عربى نوشته كه در آن, به گروه هاى مختلف عربى در دهه هاى اخير, اعم از ناسيوناليستها, اصولگرايان دينى, مخالفان با امپرياليسم, كمونيستها و غيره اشاره دارد و نتيجه مى گيرد كه هيچ يك از اينان, به تسامح اعتقاد نداشته اند و از صحت قطعى نظريات خود ـ و نه ديگران ـ دفاع مى كرده اند. درحقيقت, معناى واژه تسامح در زبان عربى, برعكسِ تسامح در زبان انگليسى است و به معناى قدرت و صلابت راى از آن استفاده مى شود. از اين رو براى رهبرانى كه نظريات قاطعى دارند, واژه سماحه را به كار مى برند, مانند سماحه المفتى. در حالى كه تسامح بايد در عمل و رفتار عقيدتى, حضور پيدا كند.
فصل دوم كتاب را پيتر نيكلسون درباره ضرورت تسامح به صورت يك مكتب اخلاقى در انسانها, نوشته است. طبيعى است كه اين مكتب اخلاقى, پيش از همه بايد در حكومتها باشد و اساساً جمع نهاد سلطه و تسامح, دشوارترين كارهاست.
تسامح داراى دو مرز است: يكى آنكه بتوانى تمام حرفها و نظريات را بشنوى و ديگر آنكه به ديگران, حق بدهى نظرات و ديدگاه هايشان را بيان كنند. وقتى اين حالت به صورت يك مكتب اخلاقى, در نهاد جامعه اى به وجود آيد, آحاد جامعه مى توانند مسؤول اخلاق و نگهدارى حالت تسامح باشند.
در فصل سوم, توماس بالدوين, رابطه تسامح و آزادى و محدوديتهاى طبيعى و قانونى آزادى و پيوند آن با تسامح را به بحث گذاشته است.
فصل چهارم را كارل پوپر نوشته است. وى در ابتدا, اشاره اى به ظهور نيروهاى مستبد مانند موسولينى, لنين و استالين دارد و ديدگاه هاى آنان را درباره محدود ساختن آزادى وتسامح آورده است. وى سپس به بحث اقليتهاى فكرى و سياسى كه مخالف هر نوع آزادى و تسامح هستند, اشاره دارد و معتقد است كه نبايد نسبت به آنان تسامح روا داشت.
پوپر در اين فصل, سه اصل را براى تسامح برمى شمارد:
١ـ اعتقاد به اينكه ممكن است من بر خطا باشم و ممكن است تو بر خطا باشى.
٢ـ مشكلات و خطاها را برمبناى عقل حل كنيم تا به تصحيح برخى از خطاهايمان بپردازيم.
٣ـ وقتى نسبت به مشكلاتمان برمبناى عقل به تفاهم رسيديم, مى توانيم به حقيقت نزديك شويم.
در فصل پنجم آلفرد اميير, درباره آنها كه به تسامح اعتقاد ندارند بحث كرده است كه آن را عمدتاً در اديان پى گرفته و نظرات اديان مختلف را درباره عدم پايبندى اديان به تسامح, آورده است.

ترجمه و شرح برهان شفا. محسن غرويان. (چاپ اول: تهران, اميركبير, ١٣٧٣), ٣٤٨ص, وزيرى.
در مباحث منطق و برهان كتاب شفاء بوعلى سينا جايگاه بس بلندى دارد و از ديرباز در حوزه هاى علميه مورد توجه بود. در سالهاى اخيرحضرت استاد آقاى مصباح يزدى كتاب را براى گروهى از طلاب تدريس كردند كه حاصل آن توسط آقاى غرويان در شكل كتابى ارائه شده است. اين كتاب داراى دوازده فصل است كه به مباحث مهمّ منطق پرداخته است.
نگارنده ضمن نقل متن (شفا) ترجمه اى آزاد از آن ارائه داده و سپس به شرح و تفصيل مطلب پرداخته است.

تاريخ فلسفه اسلامى. هانرى كربن ترجمه جواد طباطبايى. (چاپ اول: تهران, انتشارات كوير, ١٣٧٣), ٨٢٠ص, رقعى.
هانرى كربن فيلسوف فرانسوى چهره اى است بلندآوازه و براى جامعه كتابخوان ايرانى شناخته شده. ترجمه كتاب (تاريخ فلسفه اسلامى) وى حدود سى سال پيش به خامه روانشاد اسدالله مبشّرى نشر يافت كه به بحث از سير فلسفه اسلامى از آغاز تا ابن رشد پرداخته بود. كربن در انديشه بوده است كه اين سير را از آن روزگاران تا روزگار معاصر برساند كه گويا به اين طرح تفصيلى توفيق نمى يابد و تنها روايت گزارش گونه اى از آن نشر مى يابد. (پيشگفتار / الف) اكنون ترجمه هر دو بخش را يكجا آقاى طباطبايى عرضه كرده اند. مترجم بر اين باورند كه در ترجمه مرحوم مبشرى چندان اشتباه راه يافته بود كه ترجمه اى نو را الزامى مى ساخت. او كوشيده است شرح و تفسير و تبيين كربن را از آراى فيلسوفان با توجه و مراجعه به متون فلسفى آنها ترجمه كند, تا در گزارش انديشه در حدّ ممكن اصالت و استوارى ديدگاهها محفوظ بماند. بخش اوّل در هشت فصل است, با اين عناوين: منابع تأمل فلسفى در اسلام, تشيع و حكمت نبوى, كلام اهل سنت فلسفه و علوم طبيعى, فيلسوفان يونانى مشرب, تصوّف, سهروردى و حكمت اشراق در اندلس, عناوين زير بخش دوم با عنوان كلى از مرگ ابن رشد تا عصر حاضر, چنين است انديشه اهل سنت, فيلسوفان, متكلمان, مخالفان فلسفه, ابن تيميه و شاگردان وى, الهيات صوفيانه و بالاخره انديشه شيعى, سبزوارى و مكتب مشهد.

الوجه والقناع ـ الحركة الاسلاميه والعنف والتطبيع (پنهان و آشكار حركتهاى اسلامى و خشونت و عادى سازى روابط). نبيل عبدالفتاح. (چاپ اول: قاهره, دارسشات المصريه للنشر).
مؤلف كتاب كه در دنياى عرب از اشتهار خاصى برخوردار است و رياست بخش تحقيقات اجتماعى و حقوقى مركز تحقيقات الاهرام مصر برعهده اوست, اعتقاد دارد موج جريانات اسلامى و نيروهاى افراطى كه در نقاط مختلف دنيا و كشورهاى عربى حضور پيدا كرده اند, باعث گرديده تا بسيارى از متفكران و پژوهشگران, علاقه مند شوند درباره آنان اطلاعات دقيقى داشته باشند و از تقسيمات, عقايد و شيوه كار ايشان مطلع گردند, ولى به خاطر آنكه عمده اطلاعات مربوط به اين گروهها, از طريق رسانه هايى منتشر مى شود كه دشمنان اين حركتها محسوب مى گردند, از اين رو اين اطلاعات, قابل اعتماد و اطمينان نيستند.
در اين كتاب, مشكلاتى از قبيل آينده حكومتهاى دينى, روابط با غرب, وضعيت حقوق بشر, روابط با اسرائيل و عادى سازى روابط با دشمنان, از نقطه نظر فرهنگى و اجتماعى, به نقد كشيده شده و ديدگاه عمومى اصولگرايان در مورد هريك از اينان, با توجه به نظرات مكتوب و مصاحبه هاى شخصى نويسنده, آورده شده است. تعليم و تربيت
تاريخ انديشه هاى تربيتى ج١, مزدريك ماير, على اصغر فيّاض. (چاپ اول: تهران, سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انسانى, ١٣٧٤), ٣٤٠ص, وزيرى.
در اين كتاب در سه بخش اصول انديشه هاى تربيتى از نظر فلسفى و مذهبى گزارش شده است. هدفهاى تربيت, اصول تربيت و مذهب هندى, آرمانهاى چينى انديشه هاى تربيتى يونان, آرمانهاى مسيح, اصول تربيتى درست دينى, آرمانهاى تربيتى در رنسانس اهميت دانش جديد, و تربيت طبيعى از جمله عناوين بحث شده در اين كتاب است.

هشدارهاى تربيتى. على اكبر مظاهرى. (چاپ اول: قم, مؤسسه انتشارات هجرت, ١٣٧٤), ١٦٠ص, رقعى.
مؤلف در اين كتاب در ضمن بازشناسى مسأله تربيت و مراحل آن كوشيده است, مسائل مهم تربيتى را به بحث و فحص بگذارد.
چگونگى هاى نامگذارى و آثار روانى و تربيتى آن, افراط در نظافت و بهداشت, توقع از فرزندان و چگونگى آن, كشمكشهاى والدين در حضور فرزندان, مقايسه هاى بى جا ميان فرزندان, تشويق و تنبيه و… از جمله مباحث اين كتاب است. تاريخ
امام سجاد(ع) جمال نيايشگران. احمد ترابى. (مشهد, بنياد پژوهشهاى آستان قدس رضوى, ١٣٧٣), ٣٢٥ص, وزيرى.
مواد و بحثهاى اين كتاب را گروه تاريخ اسلام بنياد پژوهشهاى آستان قدس رضوى, تحقيق كرده و آقاى ترابى با نثرى استوار و دلنشين مباحث را نگاشته است. كتاب در پنج فصل سامان يافته است. فصل اول نگاهى است گذرا به زندگانى امام(ع) و چگونگى روزگار آن حضرت. در فصل دوم از شخصيّت معنوى و اجتماعى امام(ع) سخن رفته است. فصل سوم عهده دار تبيين زندگانى سياسى حضرت زين العابدين است كه با گزارش هيجانبار مواضع پرصلابت و شكوهمند امام بعد از عاشورا آغاز مى شود و با تبيين چگونگى روشنگريها و بيدارى آفرينيها در روزگار امامت ادامه مى يابد. اين فصل از فصول برجسته كتاب و بسى خواندنى است. در فصل چهارم از شخصيت علمى امام(ع) بحث كرده و در فصل پنجم از ميراث آفتابگون امام(ع) درسهايى زندگيساز و سپيدى آفرين براى مشتاقان عرضه كرده است.
النظرة السياسه لدى الأمام زين العابدين(ع). محمود البغدادى. (تهران, المعاونة الثقافيه للمجمع العالمى لأهل البيت(ع), ١٤١٥), ٤٥٤ص, وزيرى.
روزگارِ امامت امام چهارم(ع) از دشوارترين, سياهترين و ستمبارترين روزگار تشيع است و مآلاً به لحاظ نوع برخورد با فضاى فرهنگى و سياسى روزگار و چگونگى ابلاغ رسالت بيدارى مردم از سوى حضرت سجاد(ع) و با راهنمايى آن بزرگوار يارانش از درس آموزترين و تنبه آفرين ترين فصلهاى تاريخ تشيع; و اين كتاب نگاهى است هوشمندانه به آنچه گفته شد.
مؤلف از شخصيت والاى امام(ع) سخن گفته و چگونگى هدايت افكار و مردمان آن روزگار را در محيطى آكنده از ستم و شيوه هايى را كه امام(ع) براى ابلاغ حق به كار مى گرفت, بخوبى نمايانده است. چگونگى برخورد امام(ع) با حاكمان روزگارش و نيز حركتهاى سياسى و انقلابى از جمله فصول مهم كتاب است.

امام باقر(ع) جلوه امامت در افق دانش. احمد ترابى. (چاپ اول: مشهد, بنياد پژوهشهاى آستان قدس رضوى, ١٣٧٣). ٣٢٠ص, وزيرى.
اين كتاب نيز مانند كتاب پيشين با تلاش بنياد پژوهشهاى آستان قدس و تدوين آقاى ترابى فراهم است و در فصول پنجگانه خود ابعاد زندگى امام پنجم(ع) را بازگفته است.
در فصل اول با نگاهى گذرا زندگانى امام(ع) از ولادت تا رحلت گزارش شده است و در فصل دوم زندگانى علمى امام بحث شده و ابعاد مختلف فرهنگبانى و روشنگرى امام(ع) در اين زمينه و رويارويى آن بزرگوار با تحريف و تبيين راستين معارف حق نموده است. فصل سوم عهده دار تفسير و توضيح چگونگى زندگانى سياسى امام(ع) و در فصل چهارم از حيات اجتماعى امام سخن رفته و ابعاد مختلف اين بخش از زندگانى امام(ع) و حضور سازنده و بيدارگرش در جامعه و بردبارى و شكيبايى اش در مقابل حوادث و نيز مردمگرايى آن امام, گزارش شده است. فصل پنجم گلگشتى در بوستان پرطراوت آموزه هاى حضرت باقر(ع) و چنين دسته گلهايى هديه ارباب معرفت و مشتاقان حقيقت.
زندگى حضرت ابوالفضل(ع). احمد صادقى اردستانى. (چاپ اول: قم, نشر مطهّر, ١٣٧٤), ١٩٢ص, رقعى.
در اين كتاب ضمن ده فصل, از زندگانى, فضايل, مناقب, شهامتها, ارجمنديها و كرامات, قهرمان بزرگ ايثار, راوى فضيلت و شرف انسانيت حضرت ابوالفضل العباس سخن رفته است. عناوين برخى از فصول چنين است: ولادت, قهرمانيهاى قبل ازكربلا, سقّاى تشنگان, امتحان بزرگ, جنگ و شهادت و….
مؤلف محترم كتاب را براساس نگاشته اى از نويسنده نيك نگار و قصّه پرداز توانمند عرب استاد (محمّد كامل حسن محامى) بازنويسيِ كرده و مطالب آن را در موارد لازم مستند كرده است.

گوهر خاندان امامت يا زندگانى سيده نفيسه. عزيزالله عطاردى. (تهران, انتشارات عطارد, ١٣٧٣), ١٠٥ص.
سيده نفيسه, دختر حسن بن زيد بن حسن بن على بن ابى طالب(ع), و همسر اسحاق مؤتمن (فرزند حضرت امام جعفر صادق(ع)) است كه آرامگاه وى يكى از زيارتگاههاى شهر قاهره است. اين كتاب در حالات و خصوصيات زندگى سيده نفيسه نگاشته شده و بخشى از آن نيز به معرفى خصوصيات آرامگاه وى اختصاص دارد.

الاسلام والمسلمون فى بلاد البلقان (اسلام و مسلمانان در بالكان). محمّد خليفه. (چاپ اول: بيروت, مركز دراسات عالم اسلامى).
نويسنده كتاب معتقد است مسلمانان به خاطر عدم ارتباط و نيز آشنا نبودن به زبان هاى منطقه بالكان, تاكنون نتوانسته اند اطلاعات زيادى از همكيشان خود به دست آورند و تنها منابع آنان, كتب غربيها بوده است.
در بخش نخست اين كتاب, تاريخچه ورود اسلام به بالكان, به تفصيل آورده شده است. بنابر اعتقاد نويسنده, اين منطقه از قديمى ترين نقاطى است كه اسلام در عهد خلفاى راشدين, بدانجا راه يافته و در دوران بعدى ـ بويژه در عصر امپراتورى عثمانى ـ گسترش يافته است.
مؤلف همچنين مى گويد به رغم آنكه عثمانيها در طول فتوحاتشان, اصرارى به مسلمان نمودن مناطق فتح شده نداشته اند, اما به خاطر تبليغات مناسبى كه تركان از اسلام ترسيم مى كردند و نيز سعه صدر و اخلاق حسنه اى كه در بين مسلمانان وجود داشت, مردم بالكان به صورت گروهى اسلام آورده اند و حتى پس از ترك عثمانيان, اسلام همچنان حضور داشته و گسترش پيدا كرده است.
در بخشهاى بعدى كتاب, تاريخ بالكان در دوران پيش از سلطه كمونيسم, عصر سوسياليسم و سقوط آن, استقلال كشورهاى اروپاى شرقى و روابط تركيه و يونان با مسلمانان بالكان, استقلال صربها و كرواتها و مشكلات و مصائب بوسنى و هرزگوين كه تاكنون نيز ادامه دارد و نيز آلبانى در راه استقلال, ذكر شده است.

برخورد آراى مسلمانان و مسيحيان; تفاهمات و سوءتفاهمات. ويليام مونتگمرى وات. ترجمه محمّدحسين آريا. (تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٣), ٢٧٠ص.
كتاب حاضر حاوى شرح برخورد آراى مذهبى مسلمانان و مسيحيان از زمان ظهور اسلام تا عصر حاضر است. مؤلف ابتدا زمينه انشعاب ديانت مسيح را توضيح داده و تأثيرات آن را در بينشها و برداشتهاى مسلمانان شرح داده است, سپس به بررسى تقابل انديشمندان مسلمان با فلسفه يونان پرداخته است و پس از آن از آثار حاكميت مسلمانان در اندلس بر اتباع مسيحى و واكنش خصمانه مسيحيان اروپا و مخدوش كردن چهره اسلام در قرون وسطى به دست حكماى مسيحى سخن گفته است و نقش خاورشناسان و سياست استعمارى اروپاييان را در تقويت اين وضع شرح داده است. مؤلف در بخشهاى پايانى كتاب ديدگاههاى خود را درباره ايجاد بويژه تفاهم ميان پيروان اديانِ الهى, خاصه ميان مسلمانان و مسيحيان, شرح داده است

كوروش و ذوالقرنين. سيد موسى مير مدرّس. (چاپ اول: قم, مركز نشر علوم دانشگاهى و معارف اسلامى فاضل, ١٣٧٣), ١٩١ص, وزيرى.
كوروش و ذوالقرنين دو نام پرآوازه در تاريخ و متون دينى است. اين دو نام يك شخصيت تاريخى است و يا دو شخصيت؟ كتاب فوق تحقيقى است در همين راستا با بهره گيرى از متون تاريخى, كتب مقدس مسلمانان و يهوديان آراى مفسران بزرگ و متون روايى كه ضمن چهار گفتار به كوروش در تاريخ, كوروش و يهوديان, پيكارهاى كوروش و كوروش و ذوالقرنين تنظيم يافته است. مؤلف محترم در پايان كتابش ضمن رد نظريه شخصيتهايى چون علاّمه طباطبايى و ابوالكلام آزاد بر اين باور است كه ذوالقرنين بيشتر بر اسكندر مقدونى مطابقت دارد تا كوروش كبير, وى نظر آن دو را به علّت مبتنى بودن بر تورات محرّف, رد مى كند. يادآورى اين نكته بى فايده نيست كه گرچه تورات تحريف شده است, امّا تحريف شدن آن نمى تواند اعتبار آن را به عنوان كتاب تاريخى از بين ببرد و توجّه علامه و ابوالكلام آزاد به تورات از همين زاويه است و نقد مؤلف بر آن دو بزرگوار چندان صحيح نمى نمايد.

تاريخنگارى ايران. با مقدمه ايرج افشارـ پرويز اذكائى. (تهران, مجموعه انتشارات ادبى و تاريخى موقوفات دكتر محمود افشار يزدى ـ ش٥٢ ـ ١٣٧٣), ج١, ٤٦٠ص.
مؤلف كوشيده است تاريخ نگارانى را كه از خطه همدان برخاسته اند و يا به اين شهر آمد و شد داشته اند, در چهار بخش معرفى كند. بخشهاى مفصلى از كتاب به بررسى احوال و آثار رشيدالدين فضل الله همدانى و حافظ ابرو و نيز اخبار البلدان ابن فقيه همدانى اختصاص دارد.

تاريخ تركمنستان. ارازمحمّد سارلى. (تهران, دفتر مطالعات سياسى و بين المللى, ١٣٧٣), دوازده«٤٠٣ص.
كتاب حاضر به بررسى تاريخ تركمنستان از ١٨٥٠ تا ١٨٨١ (زمان جدا شدن رسمى مناطق تركمن نشين از ايران و به هم خوردن مناسبات سياسى ـ اقتصادى و تركيبات عشيره اى تركمنها) اختصاص دارد. تاريخ نفوذ روسيه در آسياى مركزى و تركمنستان تا سال ١٨٥٠, مداخلات روسها و اقدامات اميركبير در درياى خزر (از ١٨٥٠ تا ١٨٦٠); جنگ مرو و تأثير كنفدراسيون ايلى تركمنها و تمهيدات روسها جهت نفوذ به كشورهاى آسياى مركزى (از ١٨٦٠ تا ١٨٧٠); پيشروى روسها در آسياى مركزى و تصرّف تاشكند توسط چرنايف و اشغال خيوه توسط كافمان (١٨٧٠ تا ١٨٧٥) و بالاخره قرارداد ١٨٨١ به دنبال درهم شكسته شدن مقاومت تركمنها, از مباحث عمده كتاب حاضر است.

دستور شهرياران (سالهاى ١١٠٥ تا ١١١٠هـ ق; پادشاهى شاه سلطان حسين صفوى). محمّد ابراهيم بن زين العابدين نصيرى. به كوشش نادر نصيرى مقدم. (تهران, مجموعه انتشارات ادبى و تاريخى; موقوفات دكتر محمود افشار يزدى ـ ش٥٤ ـ ١٣٧٣), شصت وپنج«٣٨٠ص.
كتاب حاضر يكى از مآخذ مهم و نادر درباره شاه سلطان حسين صفوى است. مؤلف اين كتاب مجلس نويسِ دربار شاه سلطان حسين بوده و مسؤوليت نوشتن صورت جلسات مجلس مشورت سلطنتى به عهده او بوده است. او به اعتبار شغلش توانسته اطلاعات بسيارى از اوضاع زمان خود گرد آورد و در تدوين كتاب حاضر به كار ببرد. مؤلف وقايعى را كه در سالهاى نخستين پادشاهى شاه سلطان حسين صفوى, از ١١٠٥ تا ١١١٠هـ ق, اتفاق افتاده, به صورت سالشمار در كتاب خود ذكر كرده است. گفتنى است كه يگانه نسخه اين كتاب در كتابخانه موزه بريتانيا نگاهدارى مى شود. كتاب از روى ميكروفيلم همان نسخه كه در مخزن ميكروفيلمهاى كتابخانه مركزى و مركز اسناد دانشگاه تهران نگاهدارى مى شود, تهيه شده است. در مقدمه به اجمال به اهم كوششهايى كه در زمينه صفوى شناسى در ايران و جهان صورت گرفته اشاره شده است.

روزنامه سفر خوارزم. محمّدعلى خان. به كوشش محمّدحسن كاووسى عراقى (و) محمّد نصيرى مقدم. (تهران, دفتر مطالعات سياسى و بين المللى, ١٣٧٣), سى وپنج«١١٠ص.
در سال ١٢٥٧هـ ق پس از حمله ازبكان به خراسان, محمّد ولى خان كه برادرزاده الهيارخان آصف الدوله حاكم خراسان بود, در كنار تعداد كثيرى از زوار امام رضا(ع) اسير مى شوند. دربار قاجار فردى را به نام محمّدعلى خان غفور نزد الله قلى خان ازبك اعزام مى كند تا از خان خيوه آزادى اسرا, و به ويژه محمّدولى خان را درخواست نمايد. محمّدعلى خان غفور تقريباً يكسال در دربار خان خيوه اقامت داشت و كتاب حاضر شرح خاطرات وى از اين مأموريت است. او شرح سفر خود را با خروج از تهران آغاز كرده و كليه منازل از نظر شناسايى و نواحى مسير تهران ـ خيوه در آن روزگار و بررسى جغرافيايى منطقه بسيار جالب و خواندنى است. نسخه خطى اين كتاب در مجموعه سفرنامه هاى بايگانى اسناد وزارت امور خارجه مضبوط است.

سفرنامه شاردن, شواليه شارون, ترجمه اقبال يغمايى. (تهران, انتشارات توس, ١٣٧٢ [نشر ١٣٧٤]). ٤٦٤ص, وزيرى.
در ميان سفرنامه هاى گونه گون, سفرنامه شاردن از آوازه ى بلند برخوردار است. اين سفرنامه سرشار است از نكات تاريخى, اجتماعى و فرهنگى از شرق و بويژه ايران. نويسنده آن از مقربان دربار شاه عباس بود و سمتِ تاجرباشى وى را بعهده داشت. اين سفرنامه كه پيشتر ترجمه و چاپ شده بود اكنون ناياب است. اينك ترجمه زيبا و بسيار خواندنى و استوار جلد اول از آن را در پيش رو داريم. اميدواريم مجلّدات ديگر نيز بزودى عرضه شود و در مقالتى بلند چگونگى مجموعه آن و نيز فرازها و فروديها, كفايتها و كمبودها و كژيها و راستيهاى آن نموده شود.

فرهنگ ايران پيش از اسلام و آثار آن در تمدن اسلامى و ادبيات عرب. محمّد محمّدى. (تهران, انتشارات توس, ١٣٧٤), ٣٨٠ص, وزيرى.
در هنگامه اى شگفت از تاريخ ايران كه خورشيد روزافروز اسلام بر زواياى سرزمين نيكجوى و نيكخواه ايران تابيد, فرزندان اين مرزوبوم با آغوش باز آن را پذيرفتند و در قوام و گسترش فرهنگ آن بسى كوشيدند. مسلمانان نيز در آنچه فرهنگ ايرانى ناميده مى شد, بديده عنايت نگريستند و از سرستيز دست رد بدان نزدند, از اين تعاطى و تبادل, آثار ارجمندى برجاى ماند كه اين كتاب به گونه اى تحقيقى و استوار گوشه هايى از آن را نمايانده است. كتاب در يازده گفتار سامان يافته است: در مجموعه اين گفتارها درباره تأثير تشكيلات ادارى ساسانيان در دولت خلفا, نهضت علمى عصر عباسى و ترجمه آثار ايرانى, قصّه ها و افسانه هاى ايرانى در ادبيات عربى, انديشه هاى فلسفى و علمى در ايران, جندى شاپور, مركز پزشكى ايران پيش از اسلام و در قرنهاى نخستين اسلامى, حكمت عملى و اخلاقى در ايران و اسلام, كتابهايى كه در موضوع ادب به زبان عربى تأليف شده, و بالاخره آيين نگارش فارسى و نثر فنى عربى, به تفصيل بحث شده است. مطالب كتاب مستند و دقيق است و نشانگر چگونگى تعاطى فرهنگها و تأثير و تأثر جريانها فرهنگى در يكديگر. گو اينكه برخى از مطالب آن خالى از مسامحه نيست, از جمله عدم نگارش حديث و دلايل آن (ص١٣٢) و مسائل مرتبط با معارف و تدوين علم (ص١٣٨) كه مطالب ابهام دارد و ظاهرى ناخوشايند(ص٢٠٢) و….

تاريخ انديشه هاى سياسى در ايران و اسلام. عسكر حقوقى. (چاپ اول: تهران, انتشارات هيرمند, ١٣٧٤), ٢٦٢ص, وزيرى.
اين كتاب در دو بخش تدوين شده است. در بخش اوّل با تعريف اسلام به اختصار از دوره بعثت پيامبر سخن رفته است و آنگاه از مبانى اسلام بحث شده است.
در فصل سوم از سياست اجتماعى اسلام بحث شده است و در فصل چهارم از علل سياسى و اجتماعى گسترش سريع اسلام. در فصل پنجم و با عنوان (مدافعان واقعى اصول اسلامى) به اختصار از زندگانى معصومان(ع) بحث شده است. اين بخش با فصل ششم كه ويژه شيوه حكومت پيامبر است, پايان مى يابد.
بخش دوم گزارش چگونگى حكومتهاى اسلامى است تا پايان خلافت عباسى كه در ضمن آن از خوارج, مرجئه, خلفاى اموى, نهضت شعوبيه و… سخن رفته است.

قصه الاقباط (تاريخ قبطيان). فرج زخور. (چاپ اول: طرابلس, دارجروس برس).
اَقباط, نام مسيحيان ارتدوكس مصر است كه تاكنون همواره به عنوان گروه اقليت در مصر, مواضع تند ضدصهيونيستى داشته اند و نسبت به ساير اقليتهاى مسيحى كشورهاى عربى (مثل مارونيت لبنان), كمتر مورد سوءاستفاده بيگانگان ـ خصوصاً آمريكا و اسرائيل ـ قرار گرفته اند.
اين كتاب در نُه فصل و نيز مقدمه و مؤخره, تاريخچه قبطيان مصر, چگونگى انتشار آنان در اين كشور و نيز مناطق حضور و سكونت ايشان در نقاط مختلف مصر را آورده است.
قبطيان كه قديمى ترين نژاد ساكن در مصر ـ پيش از ورود اسلام به اين خطه ـ هستند, پس از فتح مصر توسط عمروعاص و اسلام آوردن بيشتر مصريان, توانسته اند زندگى مسالمت آميزى ـ به استثناى برخى سالهاى سخت ـ با مسلمانان داشته باشند.
بنابر نقل آمارهاى كتاب, جمعيت قبطيان در مصر حدود چهارميليون و هشتصد هزار نفر, يعنى ١٠% جمعيت فعلى مصر برآورد شده است كه داراى ١٤١٣ كنيسه و ٣٧دير هستند.

تاريخ هنر معمارى ايران در دوره اسلامى. محمّد يوسف كيانى. (چاپ اول: تهران, سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انسانى دانشگاهها, ١٣٧٤), ٢٢٦ص, وزيرى.
اين كتاب در ضمن پنج فصل چگونگى سير و تطوّر هنر معمارى را در ايران دوره اسلامى گزارش كرده است. در فصل اوّل از اطلاعات عمومى درباره معمارى و ويژگيهاى آن سخن رفته است و در فصل دوم و سوم و چهارم تحوّلات معمارى در دوره هاى سه گانه از آغاز تا سلجوقيان, از سلجوقيان تا تيموريان از صفويان تا عصر حاضر بحث و بررسى شده است; با ارائه نمونه هايى از هنر معمارى در دوره هاى يادشده.
فصل پنجم روند تشكل مجموعه بناهاى مذهبى و غيرمذهبى را گزارش كرده است; مانند مشاهد مشرّفه و نيز جايهايى چون مجموعه گنجعليخان و….

تاريخ جنگ دوم جهانى. سرهنگ فريدون ظفر اردلانى. (چاپ اول: تهران, انتشارات كوير, ١٣٧٣), ٥٧٩«٥٥٥ص, وزيرى.
در اين كتاب كه ترجمه و تنظيمى از مجموعه اى سه جلدى و در دو جلد نشر يافته است, جريان جنگ جهانى دوم به تفصيل گزارش شده است. كتاب در بخشهاى مختلف چگونگى روند جنگ و آثار آن را به گونه اى دقيق با تصاويرى گويا عرضه كرده است.

جهانگردى در مصر. دكتر سيد احمد توفيق دياب. (چاپ اول: قاهره, مركز وثائق و تاريخ مصر المعاصر).
تاريخ قديمى كشور مصر در جهان عرب, وجود تمدنى بسيار كهن و آثار باستانى و معابد باشكوه و كم نظير كه هريك گوياى عظمتى هستند كه مصر در گذشته هاى دور داشته است, و همچنين تفريحگاههاى بسيار (كه اغلب به طور طبيعى در آنجا وجود دارند) و آب و هواى مناسب, اين توان را به مصر داده است كه اين كشور را به قطب جهانگردى شمال قاره آفريقا تبديل كند. ولى شرايط سياسى, وجود گروههاى اسلامى و نيز حضور وسيع اسرائيلها در آن كشور, موجب ركود صنعت توريسم و رفت و آمد سياحان به اين منطقه باستانى جهان شده است كه براى مقابله با اين ركود, اخيراً سلسله كتابهايى به چاپ رسيده و منتشر مى شوند تا اين خلا را پر سازند.
كتاب جهانگردى در مصر در قرن نوزدهم, داراى هفت فصل و يك مقدمه است شامل اين مباحث:
ـ تأثير تهاجم فرانسه در سالهاى ١٨٠١ـ١٧٩٨ بر جهانگردى مصر.
ـ وضعيت جهانگردى در دوران محمّدعلى.
ـ اولين قوانين جهانگردى در زمان عباس پاشاى اول و محمّد سعيد پاشا.
ـ جهانگردى در مصر در عصر خديو اسماعيل (١٨٧٩ـ١٨٦٣).
ـ جهانگردى در صحراى سينا.
ـ خدمات جهانگردى در قرن نوزدهم.
ـ موقعيت سفارتخانه هاى خارجى در جهانگردى قرن نوزدهم.
ـ اثرات اجتماعى ناشى از جهانگردى در مصر.
در پايان كتاب, مجموعه تصاوير مستندى وجود دارد كه روابط جهانگردان, تغذيه آنها و نيز شيوه رعايت مسايل بهداشتى از سوى آنان را به تصوير كشانده است. ادبيّات
نمايشنامه نويسى در ايران (از آغاز تا ١٣٢٠هـ ش). يعقوب آژند. (تهران, نشر نى, ١٣٧٣), ٢٧٠ص.
مؤلف در اين كتاب به بررسى هنر تئاتر و فن نمايشنامه نويسى در ايران تا سال ١٣٢٠ شمسى پرداخته است. ريشه هاى هنر نمايش و انواع نمايشهاى سنتى در ايران, راههاى آشنايى ايرانيان با انواع نمايشهاى غربى, بحث درباره نمايشنامه ها و نمايشنامه نويسان ايرانى دوره انقلاب مشروطه, آشنايى نسبى نمايشنامه نويسان با ادبيات نمايشى غرب و بالاخره چگونگى تأسيس و فعاليت گروههاى تئاترى از جمله مباحث كتاب حاضر است. مؤلف در بخش كتابشناسى كتاب بسيارى از منابع و متون ادبيات نمايشى در ايران را فهرست كرده است; اين فهرست از نظر آشنايى با مآخذ و مراجع مربوط به نمايشنامه نويسى در ايران ارزشمند است.

صرف و نحو عربى. عباس ماهيار. (چاپ اول: تهران, سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انسانى دانشگاهها (سمت), ١٣٧٣), ١٩٥ص, وزيرى.
اين كتاب دربرگيرنده مفاهيم صرف و نحو است براى دانشجويان رشته ادبيات فارسى. مؤلف كتاب را در سه فصل سامان داده است در فصل اوّل مفاهيم كلى بحث را تبيين كرده است و در فصل دوم مباحث مرتبط با صرف را آورده است. فصل سوم عهده دار بحث از نحو است.
مؤلف كوشيده است با عرضه تمرينهاى فراوانى از آيات, روايات و اشعار شاعران نامدار عرب در پايانِ بحثها, دانشجو را گام به گام به سوى ورزيدگى و مهارت هدايت كند.

زلال بقاء. على باقرزاده. (چاپ اول: مشهد, انتشارات پاژ, ١٣٧٣), ٣٦٥ص, وزيرى.
اين كتاب مجموعه اى است از سروده هاى اديب و شاعر برجسته خراسانى آقاى على باقرزاده (بقا) شامل قصايد, قطعات, غزليات, مثنويات و اخوانيات. …آقاى ياحقى در ضمن مقدمه كوتاه و دقيق, وسعت تجربيات و تنوّع موضوعات را از ويژگى شعر آقاى باقرزاده دانسته و چگونگى آن را بازگفته است.

ديوان كامل. سيد كامل كاملى. (چاپ اول: بندرعباس, فرهنگستان جنوب, ١٣٧٣), ٤٤٥ص, وزيرى.
مجموعه اشعار يكى از ناموران خطّه جنوب است. شاعر در كسوت نظامى و از شافعى مذهبان آن ديار است. دانشمند ارجمند جناب آقاى احمد اقتدارى در ضمن مقدمه اى اين مجموعه را (در رديف ديوانهاى خوب شعر فارسى دانسته كه از حيث تغزّل و مضامين و لطايف فكرى و استوارى انديشه ايرانى قابل تحسين است.) نكته جالب اين ديوان دلدادگى شاعر به آل على(ع) است. اشعار زيباى او در مناقب علوى (ص٢٥) بزرگداشت حماسه عاشورا (ص٢٧ و ٣٠) تقبيح و زشت شمارى جنايت امويان و رسواسازى يزيد و يزيديان (ص٣١) اخلاص به آستانه سبط اكبر امام حسن مجتبى(ع) (ص٣٣) و… بسيار خواندنى است.
در مقدمه هاى سه گانه كتاب (مقدمه اقتدارى, گردآورنده ديوان و ناشر) از چگونگى شعر, زندگى و شخصيت شاعر سخن رفته است. بايد به ناشر انديشور كتاب براى احياى اين اثر ادبى در آن ديار همت ورزيده ـ كه آگاهان دانند رنجهاى فرهنگى دورافتادگان از مركز را ـ دست مريزاد گفت.

صد سال شعر خراسان. على اكبر گلشن آزادى. به كوشش احمد كمالپور. (مشهد, آستان قدس, مركز آفرينشهاى هنرى, ١٣٧٣), ٦٧٠ص, وزيرى.
اين كتاب تذكره اى است از شاعران خراسانى كه مؤلف آن را در سه مجلد سامان داده است. از آغاز شعر فارسى تا سال ١٣٣٥. كه آثار و تأثر شاعران متقدم را مؤلف براساس تذكره هاى پيشين تنظيم كرده بودند و آن آثار غالباً در اختيار است; بانيان اين تذكره از نشر دو جلد اول تن زده, به نشر جلد سوم آن كه محدود به صد سال اخير است همت گمارده اند. مؤلف تا سال ١٣٣٥ كتاب را پيش برده, بانيان شعر شاعران پس از آن تاريخ را نيز افزوده اند. بسيارى از كسانى كه ياد و نامشان در اين مجموعه آمده است در تذكره هاى پيشين ياد نشده اند; از اين رو اين مجموعه اثرى است سودمند و كارآمد در شناخت شاعران خراسانى قرن اخير.

الشعراء الجاهليون الاوائل (نخستين شاعران دوران جاهليت). عادل الفريجات. (چاپ اول: بيروت, دارالمشرق).
يكى از برجسته ترين بخشهاى شعر عرب, اشعار عصر جاهليت است كه بنا به نوشته مؤلف اين كتاب, بيش از يك قرن دوران ظهور و رشد آن ادامه داشته است.
در اين كتاب, تاريخ چهل شاعر دوران جاهليت و اثرات شعر آنان تا قرن سو