آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٤ - معرفيهاى گزارشى

معرفيهاى گزارشى


كليّات
* معجم ما كتب عن الرسول واهل البيت صلوة الله عليهم. عبدالجبار الرفّاعى. (چاپ اوّل: تهران, وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى تهران, ١٣٧٢). ج٣ـ٩, ٤٣٠«٥١٢ « ٥٣٨ «٥٣١ « ٤٧٦« ٥٥٦ « ٥٦٥ ص, وزيرى.
پيشتر از اهميت و كارآمدى اين مجموعه عظيم سخن گفته ايم (آينه پژوهش, شماره١٦, ص٨٢ ـ ٨) و ياددآورى كرده ايم كه اين مجموعه گسترده ترين و شاملترين و دقيقترين اثرى است كه درـاره منابع سيره معصومان ـ ع ـ سامان يافته است. چهـار جلد اوّل اين مجموعه ويژه منـابع حيات رسول الله ـ ص ـ است كه جلد اول و دوم آن پيشتر سخن گفته بوديم. جلد سوّم با حرف (ق) آغاز مى شود و با حرف (ميم) پايان مى پذيرد. جلد چهارم از حرف (ن) آغاز مى شود تا پايان حروف.
ج پنجم با گزارش منابع زندگانى حضرت زهراء ـ س ـ آغاز مى شود و تا ص١٢٩ پيش مى رود و آنگاه گزارش منابع زندگانى على ـ ع ـ است كه با جلد ششم پايان مى پذيرد. جلد هفتم با كتابهاى زندگانى امام مجتبى ـ ع ـ آغاز مى شود. جلد هشتم بقيه منابع سيره امام حسين ـ ع ـ است تا امام رضا ـ ع . جلد نهم با گزارش منابع زندگانى امام جواد آغاز مى شود تا حضرت مهدى ـ عج ـ و نيز منابع مشترك درباره اهل البيت ـ ع. چگونگى جلد دهم و يازدهم را در فرصتى ديگر گزارش خواهيم كرد.
* چگونه پژوهش كنيم؟ نيك مور. ترجمه فاطمه رها دوست. (چاپ اوّل: تهران, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, ١٣٧٢). ١٥٢ص, وزيرى.
چگونگى پژوهش و روشهاى آن همراه با كلياتى در باب آيين نگارش و گزارش نويسى در كتاب حاضر معرفى شده است. پايان بخش كتاب فهرست موضوعى آن است.
* فرهنگ دانش آموز, عربى به فارسى ـ فارسى به عربى. احمد سيّاح. (چاپ دوّم: تهران, انتشارات اسلام, ١٣٧٢). ٩٩٢ص, جيبى.
فرهنگ عربى به فارسى و فارسى به عربى همراه با اعراب كلمات است.
* فهرست مقالات فرهنگى. مديريت نمايه سازى. (تهران, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, ١٣٧٢). ٢٠٥ص, وزيرى.
فهرست موضوعى مقالات نشريات ادوارى است كه در بهمن ماه١٣٧١ نشر يافته است. در اين شماره محتواى٩٤ نشريه فهرست شده است.
* فهرست مقالات فرهنگى. مديريت نمايه سازى. (تهران, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, ١٣٧٢). ٢٠٠ص,وزيرى.
فهرست موضوعى مقالات مطبوعات جمهورى اسلامى ايران است كه در فروردين١٣٧٢ نشر يافته است.
در پايان اين مجموعه ها فهرست نام نويسندگان, فهرست موضوعى و جرايد فهرست شده مى آيد. در اين جلد٨٤ نشر يه فهرست شده است.
* قانون مقرّرات صادرات و واردات و جداول آن. نويسنده: اداره كل مقررات صادرات و واردات. (چاپ اوّل: تهران, مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى بازرگانى, ١٣٧٢). ٥٢٨ ص, وزيرى. حديث
* مدينة معاجز الأئمه الأثنى عشر. سيد هاشم بحرانى (چاپ اوّل: قم, مؤسسه معارف اسلامى, ١٤١٤). ج٤. ٤٥٥ص, وزيرى.
اين كتاب گزارش تفصيلى معجزات و كرامات ائمه اطهار ـ ع ـ است. اين جلد مشتمل است بر معجزات, كرامات و امور غيبى منقول از امام حسن و امام زين العابدين ـ ع ـ و آنچه درباره آن بزرگواران نقل شده است محققان افزون بر تحقيق متن و مقاله نقلها با منابع و مصادر كتاب, در صفحاتى درباره برخى از روايات افزوده اند.
* دويست و پنجاه حديث. سيد ابوالفضل حسينى. (چاپ اوّل: تهران, دار الكتب الأسلاميه, ١٣٧٢). ٣٥١ص, جيبى.
اين كتاب بخش اوّل از چهار بخشِ مجموعه هزار و يك حديث است. در اين جلد دويست و پنجاه حديث در موضوعات مختلف نقل و ترجمه شده است.
* آيات الأنوار. محمود يوسفى غروى. (چاپ اوّل: قم, مركز انتشارات دار النشر اسلام, ١٣٧٢). ٤٧١ص, وزيرى.
اين كتاب تفسير آياتى است كه درباره فضايل پيامبر ـ ع ـ و امامان ـ ع ـ تفسير و يا تأويل شده است. در صفحه عنوان آمده است: و هو مستدرك لِكتاب (تأويل الأيات). بنابراين بايد اين مجموعه شامل احاديثى باشد كه در تفسير و تأويل آيات درباره معصومان ـ ع ـ آمده و در كتاب (تأويل الأيات) سيد شرف الدين الحسينى استرابادى نجفى نيامده است. كتاب حاضر به ترتيب سور قرآنى پيش رفته است در پانوشت منابع احاديث آمده است. متن روايات بدون هيچ توضيحى آمده است.
* معانى الأخبار. شيخ صدوق. ترجمه: عبدالعلى محمّدى. (چاپ اوّل: تهران, دار الكتب الأسلاميه, ١٣٧٢). ٢ج. ٤٣٢«٤٦٤ص, وزيرى.
معانى الأخبار, از آثار ارجمند و از ميراث گرانقدر شيخ صدوق ـ ره ـ است. اين كتاب بر پايه توضيح عناوين و موضوعات دشوار در آيات و روايات گرد آمده است. يعنى راوى آيه, حديث و يا موضوعى, برايش مشكل بوده و دريافتش دشوار مى نموده است, از امامان ـ ع ـ پرسيده و پاسخ شنيده اند. معانى الأخبار را يكى از مهمترين آثار فقه الحديث بايد به شمار آورد. مترجم محترم كتاب را بر اساس متن تصحيح شده استاد على اكبر غفارى ترجمه كرده و گاه توضيحات سودمندى بدان افزوده اند و در مقدمه كتاب بحثى سودمند نگاشته اند درباره حديث, جريان منع كتابت و آثار آن.
* چهل حديث. سيد هاشم رسولى محلاّتى. (چاپ اوّل: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٢). ٢ج. ٥٤٢ «٥٤٠, وزيرى.
مؤلف محقق كتاب برآنند تا چهل حديث را در مباحث دينى, اخلاقى و اجتماعى شرح و تفسير كنند. آنچه اينك نشر يافته است, بيست حديث از مجموعه چهل حديث است در دو مجلّد. عناوين فصول دهگانه جلد اوّل در شرح و تفسير ده حديث عبارتند از: نشانه هاى مؤمن, فضيلت نماز, شش عمل براى رسيدن به شش چيز, سخت ترين اعمال, اصول كفر, همه علمها چهار علم است, باز پرسى قيامت, ضمانت بهشت در برابر شش چيز, فايده رفت و آمد به مسجد, كمال در چيست؟ وعناوين جلد دوّم چنين است: قوام دين به چهار طايفه است, دعا و فوايد آن, خير دنيا و آخرت در چهار چيز, مكارم اخلاق چيست؟ استغفار و شرايط آن, استغفار انبياء و ائمه عليهم السلام, وصيتهاى رسول خدا به سلمان فارسى, دوستى و دشمنى در راه خدا, گنج چه بود؟ كه شرح و تفصيل داستان حضرت موسى است با خضر ـ مؤمن بايد سه سنّت داشته باشد. شرح تفسير حديثهاى بيستگانه در اين كتاب با بهره گيرى از احاديث, قصص, تاريخ و مباحث كلامى, تفسير و اخلاقى سامان يافته است و در مجموع اثرى به هم آمده است خواندنى, سودمند و آموزنده.
* ترجمه الحكم الزاهرة. عليرضا صابرى يزدى. ترجمه محمدرضا انصارى محلاتى. (تهران, سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ٧٧٠ص, رقعى.
شامل تبويب موضوعى٢٢٥٠ حديث در ذيل٢٤٠ موضوع است كه ترجمه آن نيز به همراه احاديث همراه با مآخذ آنها آمده است. گزينش احاديث در اين مجموعه بر محور مباحث اعتقادى و اخلاقى و مسائل مورد ابتلاى جامعه است.
* چهل حديث قدس. محسن اديب بهروز. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ٦٨ ص, جيبى.
تدوين, تنظيم و ترجمه چهل حديث است درباره قدس اهميت آن و فضيلت و عظمتهاى آن. فقه و اصول
* المختصر النافع. محقق حلّى. (چاپ اوّل: تهران, بنياد بعثت, ١٤١٣). ٥٠٣ ص, وزيرى.
المختصر نافع يكى از ارجمند ترين و استوارترين متون فقهى شيعى است. مؤلف بزرگوار آن, فقيه بلند پايه تشيع, نجم الدين جعفر بن حسن هذلى حلّى, كتاب گرانقدر ديگرش (شرايع) را خلاصه كرده و بدان النافع فى مختصر الشرايع نام نهاده است. مختصر بارها چاپ شده است. اين چاپ بر پايه دو نسخه خطّى و نسخه چاپى قاهره آن مقابله تصحيح و تحقيق شده است. در اين چاپ افزون بر استوارسازى متن, اقوال فقهى منبع يابى شده و آيات و روايات استخراج شده است. برخى از توضيحاتى كه در چاپ قاهره بوده است, در اين چاپ آمده و در ضمن مقدمه اى از چگونگى تصحيح سخن رفته است. سخنى درباره كتاب و شيوه فقهى مؤلف و شرح حال وى نيز از چاپ پيشين نقل شده است.
* نماز چيست؟. سيد محمد حسينى بهشتى (چاپ بيست و ششم: تهران, دفتر نشر و فرهنگ اسلامى, ١٣٧٢). ٥٢ص, رقعى.
اين ايستادن و خم شدن, اين نشستن و به خاك افتادن, و با هر يك كلماتى گفتن چه معنا دارد؟ جاودان ياد, آيت الله شهيد بهشتى, به اين سئوالها با نثرى روان و پردازشى ساده,و استوار, براى آموزش نونهالان پاسخ گفته است. ر. ك: آينه پژوهش, شماره١٩, ص٩٢.
* مسالك الأفهام فى شرح شرايع الاسلام. زين الدين بن على العاملى. (چاپ اوّل: قم, مؤسسه معارف اسلامى, ١٣١٤). ج٣. ٤٨٦ص, وزيرى.
مسالك الأفهام از مهمترين و دقيقترين شرحهاى كتاب گرانقدر شرايع الأسلام است. در اين تحقيق متن شرايع در بالاى صفحات و شرح آن در ذيل آمده است. در پانوشتهاى محققان, مراجع و منابع اقوال, احاديث و گاه توضيحاتى درباره متن و نيز نسخه بدلهاى مهم ثبت شده است. اين مجلّد با (كتاب جهاد) آغاز مى شود و با احكام قرض پايان مى پذيرد. پيشتر از مسالك و چگونگى تصحيح آن سخن گفته ايم. (آينه پژوهش, سال دوّم, شماره سوّم, ص٢٧٦).
* مناسك حج. عبدالكريم بى آزار شيرازى. (چاپ هشتم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٢). ٢٥٩, وزيرى.
مؤلف محقق, كتاب مناسك حج را بر اساس فتاوى حضرت امام ـ رضوان الله عليه ـ تنظيم كرده است و در بخش اوّل آن به تفصيل از فلسفه حج و احكام كُلى آن بحث كرده است.
* رساله نوين فقهى پزشكى. عبدالكريم بى آزار شيرازى. (چاپ اوّل: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى,١٣٧٢). ج١. ١٩٥ص, وزيرى.
مؤلف محقق و سختكوش اين كتاب پس از آنكه, مسائل فقهى بر مبناى فتاوى حضرت امام خمينى ـ رضوان الله عليه ـ را در چهار جلد با عنوان رساله نوين تدوين و عرضه كردند و با استقبال عظيم و در خور توجهى رويارو شد, اكنون مسائل فقهى بهداشتى را با همان آهنگ و ترتيب تدوين كرده اند كه جلد اوّل شامل بهداشت بدن و روان, آب و محيط زيست و اماكن عمومى است. كتاب در هشت فصل تدوين يافته و در آغاز بحث جالبى آمده است با عنوان (طب القرآن). در آغاز تمام فصلها نويسنده بحثهاى خواندنى و سودمندى در كليات مسائل مطرح كرده و آنگاه فتاوى را گزارش كرده است. كلام
* خاطرات مدرسه. سيد محمد جواد مهرى. (چاپ اوّل: قم, مؤسسه معارف اسلامى, ١٣٧٢). ٢٧٢ص, رقعى.
مؤلف در دوران تحصيل دردبيرستان, در كويت با يكى از معلمان سنّى درباره ولايت على (ع), شيعه و برخى از عقايد شيعيان به بحث مى پردازد و در جلسات متعدّدى با وى در زمينه هاى ياد شد بگفتگو مى نشيند. اين كتاب بازنگرى و بازنگارى آن بحثهاست كه به صورت كتاب نشر يافته است. محور بحثها را, آيات تفسير شده به ولايت على ـ ع ـ و موضع آن بزرگوار در برابر خلفا, عقايد شيعه و سنى درباره خداوند و پيامبر, نص بر خلافت و عدم آن, اهل بيت ( ع ) و ائمه دوازده گانه تشكيل مى دهد. تعليم و تربيت
* منية المريد في أدب المفيد و المستفيد. شهيد ثانى. تصحيح رضا مختارى. (چاپ دوم: قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٢).
اين اثر در شماره دوم همين مجله به تفصيل معرّفى شد و در سال١٣٦٩ به وسيله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى كتاب سال شناخته شد.
* سيماى فرزانگان. رضا مختارى. (چاپ ششم: قم, دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ٥٣٢ ص, وزيرى.
* سيماء الصالحين. رضا مختارى. ترجمه حسين كورانى. (چاپ اوّل: بيروت, دار البلاغة ١٩٩٢/١٤١٣). ٤٤٧ص, وزيرى.
اين اثر ترجمه عربى كتاب سيماى فرزانگان است.
* نقطه هاى آغاز در اخلاق عملى. محمد رضا مهدوى كنى. (چاپ دوّم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٢). ٧١٦ص, وزيرى.
كتابى است ارجمند و خواندنى در اخلاق عملى كه عنوان كتاب سال را از آنِ خود ساخت. از محتوا و چگونگى آن پيشتر سخن گفته ايم. (شماره ١٧, ص١٤٠).
* پدر و فرزند. سيد محمد تقى حكيم. (چاپ نهم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٢). ١٢٠ص, رقعى.
اين كتاب مسئوليت پدران و مادران را در مقابل فرزندان باز گفته است, و از سوى ديگر مسئوليت فرزندان را نيز در برابر پدران و مادران بر شمرده است. مؤلف مى كوشد تا با نگاهى دقيق خدمات بى شائبه پدر و مادر را به فرزند بنماياند و از مهرورزى آنان به فرزندان سخن گويد و آرمانهاى آنان را درباره فرزندانشان, در پيشديد فرزندان قرار دهد. كتاب به شيوه گفتگو نگاشته شده است و مطالب آن, روان, ساده و جذاب و دلكش است.
* معلم موفق. حسين دهنوى. (چـاپ اوّل: تهران, مـركز چاپ نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ١٢٣ص, رقعى.
مؤلف در ضمن هشت بخش از اهميّت علم و تعليم, ارزش و مقام معلّم, تأثير معلم و شاگرد, ويژگيهاى معلّم موفق, وظايف معلّم سخن گفته است. فصل ويژگيهاى معلم موفق و وظايف معلم مفصلترين بخشهاى كتاب است. در بخش ويژگيهاى معلم موفق از اخلاص, مدارا, صداقت, عدالت, صراحت در گفتار, شهامت, انتقاد پذيرى, واقع گيرايى تواضع و … سخن گفته است. در پايان نيز در ضمن دو فصل با عناوين پيام به معلّم و هشدار به معلّم, نكات قابل توجهى را ياد آورى كرده است.
* روانشناسى موفقيّت در تحصيلات دانشگاهى. ليند گرن. ترجمه يوسف اردبيلى. (چاپ اوّل: تهران, انتشارات كوير, ١٣٧٢). ٢٠٤ص, رقعى.
چگونگى يادگيرى و فرايند آن و برخى ديگر از مسائل مربوط به آموزش, در كتاب حاضر مورد بررسى قرار گرفته است. اين اثر راهنمايى براى داوطلبان كنكور و دانشجويان و دانش پژوهان است.
* جهان نگرى. گوستاويونگ. ترجمهّ جلال ستارى. (چاپ اوّل: تهران, انتشارات توس, ١٣٧٢). ٢٣٢ص, رقعى.
روانشـناسى و شعر, زن اروپايى, پديده دين, پادزهر (توده زدگى), غـرب در رويارويى با مسـائل دينى, راه حـق, عنوان برخـى از مباحث كتاب است. تاريخ و شرح حال
* كاشف الغطاء, سوره خشم. محمد رضا سمّاك امانى. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ٢٠٢ص, رقعى.
كاشف الغطاء مرزبان بزرگ انديشه شيعى, فقيه, اديب, متكلم و عالم بيدار بزرگى بود كه حراست از اسلام و حفاظت از فرهنگ تشيع را با جان سپر ساخته بود. زندگانى او يكسره اقدام است و شور و حماسه. بيان و بنان او بى نظير بود و از معدود عالمانى بود كه استوار مى گفت و استوار مى نوشت و استوار در موضع اسلامى مى ايستاد. اين كتاب گزارشى است از حماسه اقدام, مقاومت, ابلاغ و ارشاد آن بزرگوار در شش بخش. مؤلف از زندگانى, آثار و مسافرتهاى آن عالم بزرگوار و حضورش در صحنه سياست و فرهنگ جهانى سخن گفته است.
* زندگانى على بن الحسين. سيد جعفر شهيدى. (چاپ پنجم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٢). ٢٣٠ص,وزيرى.
اثرى است ارجمند و خواندنى درباره زندگانى على ابن الحسين ـ ع ـ كه پيشتر از آن سخن گفته شد: آينه پژوهش, شماره١٧, ص١٤٢).
* سيد محسن امين, ستاره لبنان. عباس عبيرى. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ نشر سازمان تبليغات اسلامى١٣٧٢). ١٢٨ص, رقعى.
سيد محسن امين, پرچمدار بزرگ حق و قهرمان سختكوش آوردگاه انديشه ها, يكى از بلند ترين قله ها و استوارترين راست قامتان مدافع حق در قرن گذشته بود. ديده بانى از مرزهاى انديشه و حاضر يراقيش در حراست از تشيّع تمام زندگيش بود, او در اين راه از هيچ تلاشى دريغ نورزيد. گزارشگونه اى از زندگانى, حماسه, تلاش, آثار و تأثر آن بزرگوار در اين نوشتار آمده است.
* سردار كابلى. سيد حسن احمدى نژاد. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ١٢٣ص, رقعى.
علاّمه اديب و متفكر جليل, حضرت حيدر قلى خان قزلباش, مشهور به سردار كابلى, از نمونه هاى والاى عالمـان معاد باور و زاهدان دنيا گريز و عالمـان عامل بود. در اين نوشـتار, مؤلـف از زنـدگانى آن بزرگوار در افغانسـتان, هجرت براى تحصيل, مهاجرتهاى مختلف, آثار و تاثر و هـمراهان و شاگردانش سخن گفته است. نويسنده از حوادث روزگار زندگانى وى نيز غافل نيسـت, بدين سان هر چنـد بسـيار گزيده و مخـتصر, تاريخ اجتمـاعى سياسى و فرهنـگى روزگار سردار كابلى نيز هست.
* محقق ثانى مقتداى شيعه. محمد جواد پيچان. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ١٢١ص, رقعى.
بيست و هشتمين شماره از مجموعه ديدار با ابرار و شامل شرح حال, آثار و گزارش موقعيت اجتماعى و شخصيت فقهى فقيه بلند پايه تشيع, على حسين بن عبدالعالى كركى, مشهور به (محقق كركى) و (محقق ثانى) است.
مؤلف در اين نوشتار از زادگاه, تحصيل, هجرت محقق به ايران, ارتباط وى با صفويان و چرا يى آن, آثار فقهى و علمى محقق سخن گفته است. در ضمن معرفى يكى ديگر از اين آثار نيز يادآورى كرده ايم كه نثر دلكش زيبا و عناوين جالب و خوش آهنگ نبايد تا بدان جا پيش رود كه محتواى آن فدا شود و خواننده از عناوين چيزى در نيابد. مثلاً: سبدى گل, بربراق همت, يادى از باغبان, از لبان آفتاب و… نمونه هايى از اين مقوله است.
* محمد پيامبر آزادى بخش. جواد نعيمى. (چاپ دوّم: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ٢٣٢ص, رقعى.
گزارشى است دلنشين از زندگانى پيامبر ـ ص ـ در مكه و مدينه. سخن از كوششهاى رسول الله در راه گسترش آيين حق, بردبارى در برابر ستمگريهاى مشركان و شكيبايى در مقابل دشواريها و نبردهاى پى در پى در راه فرازمندى نام حق در اين كتاب بزيبايى تصوير شده است.
* وسائل المحبين. حاج شيخ جعفر شوشترى. ترجمه محمد حسين شريعتمدارى (چاپ اوّل: تهران, دار الكتب الأسلاميه, ١٣٧٢). ٥٢٧ص, وزيرى.
اين كتاب ترجمه خصائص الحسينيّه علاّمه حاج شيخ جعفر شوشترى است به خانه حاج ميرزا محمد حسين شريعتمدارى تبريزى از عالمان و فقيهان قرن سيزدهم. وى ترجمه كتاب را به سال١٣٠٨ قمرى پايان برده است. مطالب كتاب ذيل (عناوين) آمده است: عنوان اوّل, دوّم و… و در اين بخشها يكسره به عظمتها, ويژگيها و برجستگيهاى ابا عبد الله الحسين ـ ع ـ پرداخته است. ويژگيهاى اخلاقى امام, لطف خاص خداوند به آن بزرگوار, ويژگيهاى عزادارى و زيارت آن حضرت, پيوند امام حسين ـ ع ـ با قرآن و… از مباحث كتاب است. جاى شرح حـال تفصيلى مؤلف و مترجم در اين چاپ جدّاً خالى است.
* مواضع سياسى حضرت على ( ع ) در قبال مخالفين. جلال درخشه. (تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧١). ٢٣٣, وزيرى.
اين كتاب در دو بخش زندگانى سياسى على ـ ع ـ را پس از رحلت رسول الله ـ ص ـ گزارش كرده است.درفصل اولِ بخش اوّل چگونگى جناح بنديها و شكل گيرى جريانهاى سياسى در آخرين سال حيات پيامبر ـ ص ـ را باز گفته و در فصل دوّم موضع امام را در سقيفه و در دوران حكومت بيست و پنج ساله خلفاء توضيح داده است: بخش دوّم عهده دار تبيين حيات سياسى دوران حكومت امام على ـ ع ـ است. در فصل اوّل آن از چگونگى شكل گيرى حكومت سخن رفته است و در فصول بعدى نبردهاى داخلى و موضع امام در برابر جريانهاى ناكثين, مارقين, قاسطين گزارش و تحليل شده است. فصل پنجم اين بخش نتيجه گيرى از بحثهاست.
* الشهيد مسلم بن عقيل. عبدالرزّاق مقرّم. (قم, منشورات الشريف الرضى, ١٣٧٢). ٣٢٤ص, وزيرى.
اين كتاب شرح تفصيلى و گزارش جامع زندگانى, انديشه و جهاد مسلم بن عقيل, سفير گرانقدر و ارجمند ابا عبدالله الحسين ـ ع ـ است. مرحوم مقرّم كه از فقيهان و مورخان بزرگ قرن اخير بود, به مناسبت شرح حال مسلم, مطالب ارجمندى درباره آل ابى طالب آورده است. در اين كتاب چگونگى ورود مسلم بن عقيل به كوفه و ماجراهاى پس از آن با دقت گزارش و تحليل شده است.
* زينب قهرمان دختر على (ع). احمد صادقى اردستانى. (چاپ اوّل: تهران , نشر مطهّر, ١٣٧٢). ٤٢٤ص, رقعى.
مؤلف كتاب, در هيجده فصل از زندگانى, انديشه, جهاد و هجرت قهرمان بزرگ كربلا و پيامبر خون و شهادت, زينب كبرى ـ س ـ سخن گفته است. ريشه هاى خانوادگى, ازدواج و تشكيل خانواده, اوج فضائل و كرامت, زينب در كربلا, روز عاشورا آغاز رسالت, زينب در كوفه, در شهر شام, خطابه زينب در كاخ سبز, آرامگاه زينب, عناوين برخى از فصول كتاب است. مؤلف كوشيده است با تكيه بر متون كهن تاريخى و پژوهشها و تحقيقات نو و با دقت تمام ابعاد زندگانى آن بزرگوار را برنماياند. كتاب با نثرى روان نگاشته شده است و نظم و چينش مطالب آن دقيق و مطالبش سهل الوصول است. در پايان كتاب, كتابنانه زندگانى حضرت زينب آمده است.
* آية الله بروجردى زعيم بزرگ. عباس عبيرى. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ١٦٢ص, رقعى.
در اين كتاب در پنج بخش از شرح حال, تحصيل, تدريس و زندگانى علمى و سياسى زعيم بلند آوازه تشيع, حضرت آية الله العظمى بروجردى, سخن رفته است. روزگار زندگانى در زادگاه, هجرت به اصفهان و نجف,بازگشت به زادگاه, هجرت به قم و زعامت و تدريس و تربيت شاگردان بسيار, در اين اثر به صورت داستان ياد شده است.
ابعاد عظيمى از شخصيت آن بزرگوار, مانند شيوه تأليف و تدريس, منهج قويم و بى مانند وى در فقه و رجال, تلاش در راه وحدت اسلامى و… مورد توجه قرار نگرفته است.
* حلية الأبرار فى احوال النبى و اوصيائه الأطهار. سيد هاشم بحرانى. (چاپ اوّل: قم, مؤسسه معارف اسلامى, ١٣١٤). ٦٣٢ص, وزيرى.
اين كتاب شامل شرح زندگانى پيامبر و ائمه اطهار ـ ع ـ بر پايه روايات است. پيشتر از اهميت و چگونگى تصحيح آن سخن گفته ايم (شماره ٧, ص ٦٨).
اين جلد با شرح حال امام صادق ـ ع ـ آغاز مى شود و با گزارش زندگانى و مسائل مرتبط با حيات اجتماعى و سياسى دوران امام جواد ـ ع ـ پايان مى پذيرد.
افزون بر آنچه در شماره پيشگفته درباره تحقيق محقق ارجمند كتاب آورده ايم, اينك بيفزاييم كه وى در توضيح متن, شرح حال رجال و مؤلفان ياد شده در متن و واژه هاى دشوار ياب آن توضيح سودمندى افزوده اند. ادبيّات
* ستيز. بنت الهدى صدر, ترجمه, لطيف راشدى (چاپ چهارم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٢). ٤٠ص, رقعى.
اين كتاب مجموعه چند داستان است كه نويسنده قهرمان و شهيد آن, با دستمايه اى از تعاليم قرآنى آنها را پرداخته و نگاشته است. بيشترين تكيه داستان بر شخصيت والاى زن مسلمان و هوشمندى و استوارى آن در برابر جاذبه هاى كاذب دنيوى است. نام كتاب از آخرين داستان آن گرفته شده است كه گفتگوى زيبا و مؤمنانه دو همراه است در راه حفظ سلامت و هويت و عظمت جامعه اسلامى.
* تاريخ الأدب العربى. سيد جعفر حسينى (چاپ اوّل: قم, دارالأعتصام, ١٤١٤). ج١. ٢٨٨ص, وزيرى.
مؤلف اين كتاب را جهت متن درس براى برخى از دانشگاهها تدوين كرده است. در اين جلد به ادبيات عرب در روزگار جاهلى پرداخته شده است. وى در آغاز روزگارهاى ادبى و ادبيات عرب را تقسيم بندى كرده و آنگاه از ويژگيهاى اسلوب شعر سخن گفته است. در بخش بعدى به شيوه هاى نثر ادبى پرداخته و آنگاه ويژگيهاى ادب جاهلى را شمرده و با بحث از اهداف و آرمانها در ادب جاهلى به معرفى تنى چند از شاعران دوره جاهلى, بويژه سرايندگان معلقات سبع, پرداخته است.
* جمال آفتاب: شرحى بر ديوان حافظ, اقتباس از علامه سيد محمد حسين طباطبائى (ره). على سعادت پور. (قم, انتشارات تشيع, ١٣٧٢). ج٣, ٤٢٢ص, رقعى.
شرح غزل ١٢١ تا ١٨٠ از ديوان حافظ است كه با استفاده و اقتباس از افاضات مرحوم علامه طباطبائى نگاشته شده و يكسره به آيات و روايات تأويل گرديده است.
* برگزيده فرج بعد از شدت. حسن بن اسعد دهستانى. تصحيح و فهرستها از اسماعيل حاكمى. (چاپ اول: تهران, انتشارات توس, ١٣٧٢). ٢٤٠ص, وزيرى.
در آغاز كتاب شرح حال مؤلف و چگونگى اين اثر آمده است. سپس گزيده متن كتاب آورده شده و در پايان فهرستهاى گوناگونى براى كتاب تنظيم شده است.
* برانگيخته. جبران خليل جبران. ترجمه: هشترودى. (چاپ دوّم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٢). ١٤٥ص, رقعى.
ترجمه اثر جاودانه و اديبانه جبران خليل جبران, نويسنده بلندآوازه لبنانى است با عنوان (النّبى) كه مترجم فقيد و ارجمند آن را با عنوان (برانگيخته) ترجمه و منتشر كرده است. جبران خليل در اين اثر در قالب قصّه و به گونه تصور و پندار, مكتبى انسانى ـ الهى را براى خواننده ترسيم مى كند. پيامبر تصوّرى جبران, از زندگى و مرگ عاشقانه سخن مى گويد و وصال حق را آرزو مى كند. مترجم محقق آن, در مقدمه عالمان و باريك بينانه اى, محتواى كتاب را تحليل كرده و ديدگاههاى جبران را با تكيه بر اين كتاب و ديگر آثار وى نمايانده است.