آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٤ - اخبار

اخبار

درگذشتها
در گذشت آيت اللّه العظمى حاج ميرزا هاشم آملى
فقيه عاليقدر حضرت آية اللّه العظمى ميرزا هاشم آملى پس از عمرى تلاش و مجاهده پيگير دارفانى را وداع گفت ايشان در سال ١٣٢٢ قمرى در آمل متولد شد و پس از طى تحصيلات ابتدايى به تهران عزيمت كرد و مورد توجه مرحوم مدّرس قرار گرفت . ايشان پس از مدت كوتاهى ادبيات , منطق و سطوح عاليه را زير نظر اساتيدى چون مرحوم سيد محمد تنكابنى و مرحوم ميرزا يداللّه نظر پاك فرا گرفت. با استقرار مرحوم آيت اللّه العظمى حاج شيخ عبدالكريم حائرى و شكل گيرى حوزه علميه قم, ايشان به قم عزيمت و در درس مرحوم آيت اللّه مؤسس و مير سيد على يثربى و حاج ميرزا محمد على شاه آبادى و حاج سيد محمد حجت كوه كمره اى شركت كرد. معظم له پس از گذشت چند سال تحصيل و تدريس در حوزه علميه قم با اخذ درجه اجتهاد از حضرات مرحوم آيت اللّه حائرى و آيت اللّه حجت جهت ادامه تحصيل و درك محضر اساتيدى چون حاج ميرزا حسين نائينى , حاج شيخ ضياء الدين عراقى و حاج سيد ابوالحسن اصفهانى به نجف هجرت كرد كه در اين دوره موفق شد تمامى مطالب دروس اساتيد خود را با قلمى روان تقرير نمايد و با توصيه اساتيد خود, پس از تدريس چندين ساله سطوح عاليه به تدريس (خارج) بپردازد و شاگردان زيادى را تربيت و به درجه اجتهاد نائل گرداند. تعدادى از شاگردان بارز ايشان عبارتند از:
١ـ حاج شيخ حسن حسن زاده آملى, ٢ـ حاج شيخ عبداللّه جوادى آملى , ٣ـ حاج شيخ اسماعيل صالحى مازندرانى, ٤ـ حاج سيد جعفر كريمى , ٥ـ حاج شيخ محمد محمدى گيلانى ٦ـ حاج شيخ صادق لاريجانى ٧ـ حاج سيد ابوالفضل موسوى تبريزى, ٨ ـ حاج سيد على محقق داماد , ٩ـ حاج سيد مصطفى محقق داماد, ١٠ـ حاج شيخ عباس محفوظى. ١١ـ حاج سيد محمد حسن لنگرودى ١٢ـ حاج سيد محمد مهدى لنگرودى ١٣ـ حاج سيد على لنگرودى, ١٤ـ حاج شيخ محسن دوز دوزانى, ١٥ـ شيخ ضياء الدين نجفى.
در سال ١٣٨١ هـ . ق به قصد معالجه و ديدن ارحام و دوستان و نيز به دعوت جمعى از اساتيد و فضلاى حوزه علميه قم به قم مراجعت و به تدريس فقه و اصول پرداخت.
از جمله آثار ايشان كه به رشته تقرير در آمده و به چاپ رسيده است عبارتند از:
كتاب كشف الحقايق كه تقرير درس بيع و خيارات ايشان است (بعضى از مجلدات آن به چاپ رسيده است). ٢ـ المعالم المأثوره (در طهارت). ٣ـ مجمع الافكار (دوره اصول فقه در پنج جلد). ٤ـ منتهى الافكار (مباحث الفاظ اصول فقه).
و همچنين برخى از آثار قلمى ايشان عبارتند از:
١ـ بدايع الافكار (يك دوره مباحث اصول فقه تقرير درس مرحوم آيت اللّه العظمى آقا ضياء الدين عراقى كه مبحث الفاظ آن به چاپ رسيده است) ٢ـ تعليقه بر عروة الوثقى , ٣ـ حاشيه بر التحصيل بهمنيار (كه در زمان تلمّذ ايشان نزد مرحوم ميرزا يداللّه نظر پاك تأليف شده است.) ٤ـ رساله اى در خلل صلوة , ٥ـ رساله النيّه ٦ـ كتاب الاجاره .
سر انجام آن مرجع بزرگ در ٩١ سالگى در روز چهارم رمضان ١٤١٣ (١٧ اسفند ماه ١٣٧١) چشم از جهان فروبست و به ديار باقى شتافت.
***
در گذشت آيت اللّه روحانى كرمانى
مرحوم آيت اللّه حاج شيخ محمد روحانى كرمانى در حدود سال ١٣٤٥ قمرى در دامان خانواده اى پاك و متديّن در كرمان ديده به جهان گشود.
در محضر علماى كرمان از جمله مرحوم حضرت آيت الله حاج شيخ على اصغر صالحى كرمانى مقدمات و سطوح را فرا گرفت . براى تكميل سطح به حوزه علميه قم شتافت و پس از آن در درس حضرت آيت الله بروجردى و امام خمينى شركت جُست. سپس رهسپار حوزه نجف گرديد و در آنجا نيز از محضر آيات عظام سيد عبدالهادى شيرازى و سيد محسن حكيم توشه ها بر گرفت. سپس براى ارشاد و راهنمايى مردم به سرزمين خود بازگشت و به تدريس علوم اسلامى , امامت جماعت (در مسجد (خواجه خضر)), پرورش شاگردان , تصنيف و تأليف , راهبرى فكرى مردم و حلّ مشكلات مادّى و معنوى آنان دست يازيد.
ايشان علاوه بر تدريس خارج فقه و اصول, به تأليف و تصنيف پرداخته و آثارى چون حاشيه عروة الوثقي , كتابى در علم اصول و چند كتاب فقهى از او بر جاى مانده است.
سر انجام اين عالم فرزانه در روز ١٣ شعبان المعظم ١٤١٣ (١٠ بهمن ماه ١٣٧١) پس از يك بيمارى بدرود حيات گفت .
***
در گذشت سپيده كاشانى
شاعره متعهد و انقلابى معاصر, سپيده كاشانى در پنجاه و شش سالگى به رحمت ايزدى پيوست . شادروان سپيد كاشانى در سال ١٣١٥ شمسى در كاشان ديده به جهان گشود و در ميان خانواده اى ادب دوست پرورده شد. آن مرحوم از دوران جوانى سرودن شعر را آغاز كرد و نتيجه اولين تجربياتش را در سال ١٣٥٢ تحت عنوان پروانه هاى شب به چاپ رساند . ايشان پس از انقلاب اشعار زيادى سرود كه بيش از چهل سرود و چند دفتر شعر حاصل كار او در اين چند سال اخير است.
زنده ياد سپيده كاشانى عضو شوراى عالى شعر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى بود و چهار ماه پيش براى معالجه عازم انگلستان شد و در آنجا دارفانى را وداع گفت و پيكرش به تهران منتقل گرديد و با تشييع با شكوهى در بهشت زهرا به خاك سپرده شد.
***
درگذشت پروفسور ايزوتسو
استاد توشى هيكو ايزوتسو, اسلام شناس و ايران شناس ژاپنى, هفدهم دى ماه سال جارى در توكيو درگذشت.
شادروان ايزوتسو سالها در ايران اقامت و با استادان ايرانى بويژه استاد مهدى محقق همكارى نزديك و در مجامع علمى ايران از جمله انجمن حكمت و فلسفه تدريس داشت.
پروفسور ايزوتسو, استاد فلسفه دانشگاه مك كيل كاندا و استاد ممتاز دانشگاه (كيوژاپن) بود.
آثار علمى ايشان بيشتر در سه سر زمينه قران شناسى , فلسفه و عرفان است كه در سالهاى اخير پژوهش در زمينه علم اصول شيعه به آنها افزوده شده بود. شادروان ايزوتسو با همكارى دكتر مهدى محقق (سلسله دانش ايرانى) را بنياد نهاد. نخستين حاصل علمى همكارى اين دو استاد تصحيح شرح منظومه حاج ملا هادى سبزوارى است كه ترجمه قسمت امور عامه و جوهر و عرض همان كتاب از عربى به انگليسى تحت عنوان ما بعدالطبيعه سبزوارى منتشر و پس از آن توسط دكتر سيد جلال الدين مجتبوى تحت عنوان بنياد حكمت سبزوارى ترجمه و به چاپ رسيد.
برخى از آثار استاد ايزوتسو عبارتند از:
مفاهيم اخلاقى ـ دينى در قران , خدا و انسان در قران , مفهوم اعتقاد در كلام اسلامى : تحليل معنا شناختى (ايمان) و (اسلام) , بررسى تطبيقى مفاهيم كليدى در تصوف و تائوئيسم , خلق مدام.
بعضى ديگر از تحقيقات و رساله ها و مقاله هاى مهم و مراجع او عبارتند از: (مفهوم و حقيقت وجود) همكارى در تصحيح قبسات ميرداماد (با همكارى دكتر مهدى محقق , دكتر موسى بهبهانى و ابراهيم ديباجى) ; همكارى در جمع و تدوين و طبع و نشر مجموعه منطق و مباحث الفاظ , نور و ظلمت در گلشن راز شبسترى (تصوف و مسأله تشكيك در زبان در انديشه ها عين القضاة همدانى) (مسأله خلق جديد در عين القضاة) خلاصه اى از اين مقاله به وسيله دكتر بهرام جمال پور ترجمه و در همايى نامه به طبع رسيده است; (ماهيت و كلى طبيعى در فلسفه اسلامى ايرانى) (ماهيت لا بشرط در فلسفه اسلامى ايرانى) اين مقاله در مجموعه منطق و مباحث الفاظ چاپ شده است; (اساس انديشه هاى متافيزيكى در فلسفه اسلامى ايرانى) اين مقاله در مجموعه (سخنرانيها و مقاله ها درباره فلسفه و عرفان اسلامى) ـ به اهتمام دكتر مهدى محقق و هرمان لندلت ((سلسله دانش ايرانى), شماره ٤) چاپ شده است. ترجمه مقدمه ارجمند استاد ايزوتسو را بر كتاب قبسات , تحت عنوان فلسفه ميرداماد به فارسى توسط بهاءالدين خرمشاهى كه در كتاب شيعه در حديث ديگران به طبع رسيده است و دو مقاله مرجع تحت عنوان (ابن عربى) و (اشراقيه) كه در دايرة المعارف دين نوشته اند.
****
برگزارى ششمين جشنواره خوارزمى
به منظور ارج نهادن و معرفى پژوهشگران , مخترعان و مبتكران ايرانى و خارجى , ششمين جشنواره خوارزمى توسط وزارت فرهنگ و آموزش عالى و سازمان پژوهشهاى علمى و صنعتى ايران در نوزدهم بهمن ماه سال جارى در محل هتل استقلال تهران برگزار شد. در اين جشنواره ٣٠ طرح خارجى از ٥٤ كشور اسلامى و منطقه اى و ٢٣٦ طرح داخلى در زمينه هاى مختلف علوم انسانى , فنى و مهندسى , كشاورزى , علوم پزشكى , علوم پايه , طرحهاى ويژه (نظامى) و طرحهاى اختراعى و بيوتنكنولوژيك شركت داشت كه پس از بررسى توسط هيئت داوران, در سه زمنيه ابتكار, تحقيق و اختراع, علاوه سه طرح برگزيده خارجى , در بخش تحقيق ١١طرح , در بخش ابتكار ٤ طرح و در بخش اختراع و دانش آموزى ٣ طرح برگزيده شد.
برگزيده گان در مراسمى با حضور آقاى هاشمى رفسنجانى , رئيس جمهور , دكتر مصطفى معين , وزير فرهنگ و آموزش عالى , رئيس سازمان پژوهشهاى علمى و صنعتى ايران و تنى چند از مسئولان كشور معرفى و به هر يك جوايزى به شرح ذيل اهدا شد: طرحهاى خارجى مبلغ ٥ هزار دلار , رتبه اول تا سوم طرحهاى ايرانى به ترتيب ٥٠٠ هزار تومان , ٣٠٠ هزار تومان , ٢٠٠ هزار تومان و نيز مبلغ ١٥٠ هزار تومان براى طرحهاى برگزيده بخش دانش آموزى.
***
برگزارى دهمين دوره كتاب سال
همزمان با برگزارى دهمين دوره نمايشگاه كتاب كه با حضور بيش از دويست ناشر داخلى و بيش از ٢٢ هزار عنوان كتاب در محل دائمى نمايشگاههاى بين المللى تهران برپا بود, در روز بيستم بهمن ماه سال جارى در تالار وحدت با حضور حجة الاسلام هاشمى رفسنجانى رئيس جمهور كشورمان و دكتر على لاريجانى وزير و فرهنگ و ارشاد اسلامى و جمع كثيرى از انديشمندان و فرهنگ دوستان كشورمان از مؤلفان و مترجمان كتب بركزيده و همچنين ناشرين برگزيده سال تقدير به عمل آمد.
در مراسم د همين دوره كتاب سال جمهورى اسلامى ايران , ٢٩٥٤ عنوان كتاب كه همگى براى اولين بار در سال ١٣٧١ چاپ شده اند , زير نظر هيئت داواران مورد بررسى قرار گرفت اسامى كتابهاى برگزيده در موضوعات ده گانه عبارتند از:
كليات:
فهرست موضوعى نسخه هاى خطى عربى كتابخانه هاى جمهورى اسلامى ايران و تاريخ علوم و تراجم دانشمندان اسلامى , نگارش محمد باقر حجتى , تاريخ مجلات كودكان , گردآورى و تدوين منصور حسين زاده .
فلسفه :
بحث در ما بعدالطبيعه , نوشته ژال وال , ترجمه يحيى مهدوى , نهاية الحكمه , ترجمه مهدى تدين , شناخت شناسى در قرآن تأليف عبدالله جوادى آملى , روان شناسى مرضى تحولى از كودكى تا نوجوانى , تأليف پريرخ دادستان.
دين:
التمهيد فى علوم القرآن, تأليف محمد هادى معرفت , الصحيح من سيرة النبيّ الاعظم ـ ص ـ تأليف جعفر مرتضى العاملى , قاموس الرجال تأليف محمد تقى التسترى.
علوم اجتماعى:
آمار توصيفى , نوشته ژرارد كالت , ترجمه حسن صادقى , اصول سياست خارجى و سياست بين المللى , تأليف عبدالعلى قوام. اصول حسابدارى , تأليف مصطفى عليمدد و نظام الدين ملك آرايى.
زبان:
تاريخ مختصر زبان شناسى, نوشته آر. اچ. روبينز, ترجمه على محمد حق شناس. زبان شناسى مقابله اى و تجزيه و تحليل خطاها, تأليف محمد فلاحى.
علوم خالص:
حساب ديفرانسيل و انتگرال و هندسه تحليلى , نوشته جورج توماس و راس مينى , ترجمه مهدى بهزاد , سيامك كاظمى و على كافى, فيزيك براى رشته هاى فنى , نوشته فردريك بيوك , ترجمه محمد ابراهيم ابوكاظمى , ويراسته جهانشاه ميرزابيگى , مبانى شيمى تجزيه , نوشته اسكوگ ووست, ترجمه هوشنگ خليلى , عبدالرضا سلاحقه و ابوالقاسم نجفى , تاريخ زمين لرزه هاى ايران , نوشته ن. ن. امبر نر و چ . پ. ملويل , ترجمه ابوالحسين رده.
علوم عملى:
كتاب الصيد نه فى الطب , نوشته ابوريحان بيرونى به تصحيح و مقدمه و تحشيه عباس رزياب , ژئوتكنيك , نوشته رابرتس ترجمه محمد دانش , اصلاح نباتات زراعى , تأليف بهمن يزدى صمدى و سيروس عبدميشانى.
هنر:
تئورى بنيادى موسيقى , نوشته پرويز منصور.
ادبيات:
ساختار و تاويل متن , تأليف بابك احمدى , نفحات الانس من حضرات القدس , نوشته نورالدين عبدالرحمان جامى , مقدمه , تصحيح و تعليقات محمود عابدى.
تاريخ و جغرافيا:
روشهاى پژوهش در تاريخ , نوشته شارل ساماران با همكارى گروه مؤلفان , ترجمه ابوالقاسم بيگناه , غلامرضا ذات عليان , مهدى علايى و اقدس بغمايى , كارتوگرافى , تأليف جعفر مقيمى و مجيد همراه , ژئومرفولوژى , تأليف روژه كك , ترجمه فرج الله محمودى.
همچنين در اين مراسم , مركز نشر دانشگاهى , مؤسسه آل البيت عليهم السلام , انتشارات علمى , كتابهاى شكوفه (وابسته به انتشارات امير كبير), و پيام آزادى به عنوان ناشر نمونه سال ١٣٧١ برگزيده شدند.
يادآورى مى شود وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى به منظور شناسايى و معرفى آثار برگزيده جهانى و بزرگداشت پديد آورندگان آنها , قصد دارد طرح (جايزه بين المللى كتاب سال جمهورى اسلامى ايران) را به اجرا درآورد.
بر اساس اين طرح از سال ١٣٧٢ همه ساله كتابهايى كه براى اولين بار در طيّ سال قبل در كشورهاى مختلف , در موضاعات عنوان شده از سوى (دبيرخانه بخش بين المللى كتاب جمهورى اسلامى ايران) منتشر شده اند , بررسى مى شوند و به پديد آورندگان كتابهاى برگزيده جوايز معنوى و مادى نفيسى اهداء خواهد شد. موضوعات انتخاب شده براى اولين دوره , كه در سال ١٣٧٢ برگزار خواهد شد , عبارتند از: الف) تحقيقات قرآنى , با تأكيد بر ترجمه و تفسير قرآن كريم. ب) سيره نبوى (ص). ج) هنر اسلامى . د) زبان و ادب فارسى.
***
آثار برگزيده كتاب كودك سال ١٣٧٠
گروههاى بررسى شوراى كتاب كودك (دستنوشته ها , آثار كودكان و نوجوانان , گروه پيش از دبستان , سالهاى اول دبستان , سالهاى آخر دبستان , و نوجوانان) در سال ١٣٧٠ مجموعاً ٢٥٧ اثر , تعدادى دستنوشته و آثار نوشته شده توسط كودكان و نوجوانان را در نشر يات مختلف مورد بررسى قرار دادند و گزارش آن را در كنار نمايشگاهى از مجموعه آثار در تيرماه سال ١٣٧١ در جلسات متوالى , به مدت يك هفته به اطلاع علاقه مندان , نويسندگان , مصوران , ناشران و دست اندركاران ادبيات كودكان رساندند.
از مجموعه آثار بررسى شده ١٠٩ اثر به فهرست شورا راه يافت كه از ميان آنها آثارى برگزيده و شايسته دريافت جايزه و ديپلم افتخار شورا معرفى شدند.
در روز ٢٣ ديماه ١٣٧١, همزمان با برگزارى برنامه سى امين سال تأسيس شورا, آثار برگزيده به شرح زير معرفى شدند , و پلاك كتاب برگزيده سال ١٣٧٠ و الواح معرفى ويژه به پديد آورندگان آثار اهدا شد.
١ـ لى خانف, آلبرت . ژنرال من . ترجمه حسن اكبريان طبرى.
٢ـ مجله در مجله (سروش نوجوان) به سر دبيرى خانمها مژگان كلهر, آتوسا صالحى و شادى صدر.
٣ـ احمدى , احمد رضا. در بهار خرگوش سفيدم را يافتم . نقاشى نفيسه رياحى.
٤ـ محمدى , محمد . معدن زغال سنگ كجاست؟ نقاشى ميترا عبدى.
٥ـ محمدى , محمد. امپراتور سيب زمينى چهارم. نقاشى هومن مرتضوى , ويراسته هرمز رياحى.
٦ـ كليرلى , بورلى. آقاى هنشاو عزيز. نقاشى پل .١. زلينكسى , ترجمه پروين عليپور.
٧ـ دونر , كارول. گردش اسرار آميز در بدن انسان. ترجمه رضا روحانى.
***
سمينار (نقش كتابخانه مركزى در دانشگاه)
دوّمين گردهمايى كتابداران دانشگاهى با عنوان (نقش كتابخانه مركزى در دانشگاه) در هفتم آذرماه ١٣٧١ در شهر مقدس مشهد برگزار شد.
اين سمينار به همت كتابخانه مركزى دانشگاه فردوسى مشهد با همكارى معاونت پژوهشى , گروه كتابدارى دانشكده علوم تربيتى و روانشناسى , و شوراى برنامه ريزى و بهسازى كتابخانه هاى دانشگاه فردوسى مشهد تشكيل شد . گزارش اوّلين گردهمايى كتابداران دانشگاه در مجله آينه پژوهش , سال ٢ شماره ٦ (فروردين و ارديبهشت ١٣٧١) ص ١٠٣ـ ١٠٤ آمده است.
سمينار حاضر با تلاوت آياتى از قرآن مجيد در تالار فردوسى دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه فردوسى مشهد آغاز شد.
بعضى از سخنرانان و موضوعات سخنرانى عبارت بودند از:
(فلسفه خدمات مرجع در كتابخانه هاى مركزى دانشگاهى) , آقاى اسدا … آزاد ; (بررسى مسائل و دشواريهاى مديّريت كتابخانه هاى مركزى دانشگاهى) , آقاى حسن مجابى ; (نقش آموزشى كتابخانه هاى مركزى دانشگاهى), خانم ناهيد بنى اقبال; (نقش كتابدار متخصص موضوعى در انتخاب كتاب و مجموعه سازى در كتابخانه هاى مركزى) , آقاى مرتضى تيمورى ; (بررسى علل ضعف و دشواريها و رهنمودهايى براى رفع آنها در زمينه ايفاى نقش آموزشى و پژوهشى كتابخانه هاى مركزى دانشگاهى), خانم بهجت عرفانى محسنى.
در اين سمينار بيانيه دانشجويان كتابدارى دانشگاه تهران كه مفاد آن بر تأسيس انجمن كتابداران پويا و اصلاح نظام آموزشى كتابدارى مبتنى بود و قطعنامه پايانى سمينار قرائت شد همچنين نمايشگاهى از آثار و انتشارات كتابخانه مركزى و مركز اسناد دانشگاه فردوسى مشهد نيز در حاشيه اين سمينار برپا بود.
***
معرفى بهترين پژوهشگر زن در پنج سال اخير
با حضور آقاى دكتر ازهرى معاونت پژوهشى وزارت فرهنگ آموزش عالى , آقاى محمد هاشمى مدير عامل صدا و سيما , گروهى از اساتيد دانشگاهى و مؤسسات آموزش عالى و همچنين وابسته هاى فرهنگى چند كشور خارجى توسط دانشگاه الزهراء مراسم معرفى بهترين پژوهشگر زن در پنج سال اخير برگزار شد. طرحهاى پژوهشى دريافتى جمعاً ١٦٣ طرح بود كه در گروه علوم پزشكى ٣٧ طرح , فنى و مهندسى ١٥ طرح , علوم اجتماعى و اقتصاد ١٦ طرح , علوم پايه ٣٠ طرح , علوم انسانى ٤٢ طرح و هنر ٢٣ طرح توسط ١٨ دكترا, ٨٥ فوق ليسانس و ٦٠ ليسانسيه ارائه شد , از بين ١٦٣ طرح پژوهشى ارزيابى شده ٣١ طرح در رشته هاى مختلف به عنوان بهترين انتخاب شد و از پژوهشگران تقدير به عمل آمد و به هريك لوح تقدير و يك سكه بهار آزادى اهداء شد.